portio
portio, a share, part, portion, lot
- I Lit.: Luna aequā portione divisa, Plin. 2, 9, 6, § 42: ex his portio in Italiā consedit, portio in Illyricos sinus penetravit, Just. 24, 4, 2: hereditatis, id. 36, 2, 5; cf. id. 21, 1, 2: quamvis quota portio faecis Achaei, Juv. 3, 61: mox in proflatum additur tertia portio aeris collectanei, Plin. 34, 9, 20, § 97: pari portione inter se mixta pix, cera, alumen, etc., Cels. 4, 24; cf.: glandis cortex et nitrum paribus portionibus, id. 5, 18, 4: nil natura portionibus parit, by parts, piecemeal, Plin. 17, 22, 35, § 177: portio brevissima vitae, Juv. 9, 127: pars A carnaniae, quam in portionem belli acceperat, as his share for his services in the war, Just. 28, 1, 1: vocare aliquem in portionem muneris, id. 5, 2, 9: magna mortalium portio, Plin. 8, 28, 42, § 102.—
- II Transf., a relation to any thing, proportion, i. q. proportio.—
- A In gen., adverb.
- 1 prō portiōne (class.; not in Caes.), in proportion, proportionally, relatively: pro portione ea omnia facito, Cato R. R. 106 fin.: pro portione ad majorem fundum vel minorem addere, Varr. R. R. 1, 18, 3: Mamertinis pro portione imperaretur, Cic. Verr. 2, 5, 21, § 55; id. Fl. 14, 32; Liv. 34, 50: oportet ut aedibus ac templis vestibula et aditus, sic causis principia pro portione rerum praeponere, in relation, in proportion, Cic. de Or. 2, 79, 320; so, pro ratā portione, Plin. 11, 15, 15, § 40: pro suā scilicet portione, Quint. 10, 7, 28; Censor. de Die Nat. 3.—
- 2 portĭōne (post-Aug.): cerebrum omnia habent animalia, quae sanguinem: sed homo portione maximum, proportionally, Plin. 11, 37, 49, § 133; so id. 11, 37, 70, § 183; 11, 2, 1, § 2; cf.: hac portione mediocribus agris semina praebenda, Col. 2, 9, 1: quādam portione, Quint. 6, 1, 26: eādem portione, id. 11, 3, 139.—
- 3 ad portiō-nem (rare and only post Aug.), Plin. 14, 21, 27, § 133; 24, 8, 30, § 46: ad suam quisque portionem, id. 36, 16, 25, § 9: supra portionem, Col. 7, 1, 2.—
- B Subst.: eadem ad decem homines servabitur portio, the same proportion, Curt. 7, 11, 12: portionem servare, Col. 11, 2, 87; cf.: proportione servatā, id. 8, 11, 6.
si alique particule terrarum teneantur in communi a participibus ita quod ad quemlibet participem pro ~one partis sue assignari non possit locus certus, sc. integra vel media perticata pro parvitate ‥ terre
qui minus habet quam carrucam integram pro ~one quam habet herciat et arrat, quia quantum arrat herciare debet
debent pannagiare porcos ‥ porcos plenarie etatis j d. et pro minore etatis secundum ~onem
de ij molendinis traditis ad firmam ad supradictos iiij anni terminos pro equali ~one
dabit pro mille domino et hominibus ville ‥ xxxij d. pro equali ~one
tantus fertur fuisse numerus monachorum ut, cum in septem ~ones esset ‥ monasterium divisum, nulla harum ~o minus quam trecentos homines haberet
filacteria ‥ aurea cum ~one ligni Domini
~o circuli est figura recta linea et parte circumferentie contenta, semicirculo quidem aut major aut minor
linee ‥ ET ~onem ‥ adjicio
qui primo Hiberniam in quinque ~ones equales diviserunt
in hoc [receptaculo ] ~ones congesserat sanctorum pignorum ad numerum usque tricennarium
dicam plane de relacione circuli ad ejus diametrum et cujuslibet ~onis circuli ad ejus cordam
linea BE est sinus rectus ~onis BA, et linea EA est sinus versus tam arcus BA quam ~onis AD
~onem ‥ aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat
~o beatitudinis [AS: ]geþyld byð middes eades
quamvis ‥ non modicam sortiatur beatitudinis ~onem
Augustinus dicit quod superior ~o rationis dicitur que intendit eternis racionibus consulendis, inferior vero ~o dicitur que negociatur in istis temporalibus dispensandis
ut hoc sit quaedam fessae menti rata recompensationis ~o [v. l. partio ] ac oblata remunerationis vicissitudo
surgito concivis, nostri non portio vilis
pecuniae ~onem quam habebat in usum pauperum expendit
ut in resurrectione Domini nostri Jesu Christi percipiamus ‥ ~onem [AS: ] per eundemdæl
singulis ‥ ~onibus suis areptis et direptis, expulsus est fatuus
unicuique assignata est ~o sua in prebendam ut, deductis expensis que fratrum victualibus exhibere debebant, quod residuum erat in proprios usus, loco prebende, cederet
nunc ammonet ne cum adulteris ~onem suam ponat
ut pro temporali emolumento ponatis cum scismaticis ~onem
gaudens audio de te, dilectissime, quod honestam ecclesie desideras et speras pacem, nec ~onem consensus ponas cum impiis
de placito ~onis illius terre
Mazilia uxor Thome ‥ petens versus W. ‥ de placito ~onis
de placito ~onis
- 1. (postklass.) deel, bestanddeel, aandeel (in: gen.) [praedae; hereditatis]; ➤ magna mortalium ~; nil natura portionibus parit (Plin. Mai.);
- 2. verhouding, proportie; ➤ pro portione in verhouding.
分。各人之分。Vocem habet portione maximam 依身量有大聲音。Pro portione vel pro rata portione 攤派之分。
Suggest a Translation
See an image
Pondus quoddam sex uncias habens. Papias.
Pœnitentiæ submittantur,... similiter illi qui in hoc consiliati fuerint, vel aliquam habuerint Portionem.Galli diceremus,
qui y auroient eu quelque part.
Ut possint habere doctorum copiam, statutum est quod semper in cathedralibus Ecclesiis detur Portio magistro grammaticæ.Vide Portionare.
Canonici præbendati recipiant in canonica PortioneVide in Canonicus.xv. denarios.
Quarta funeralis, Pars oblationum, quæ ecclesiæ parochiali debetur, dum ad aliam ecclesiam sepultura cum oblationibus ibi faciendis transferri permittitur. Vide Auctor. Jur. Canon.
debita, Sufficiens pars reditus beneficii vicario perpetuo assignata. Charta Guidonis Episc. Eduensis ann. 1340. inter Instr. tom. 4. novæ Gall. Christ. col. 109 :
Assignamus et concedimus præfatæ vicariæ pro dote sua,... pro Portione sua congrua res, bona, jura, etc.Charta Nicolai Episc. Misn. ann. 1379. apud Ludewig. tom. 1. Reliq. MSS. pag. 399 :
Concedentes sæpe dictis Abbati et Monachis in perpetuum ut unum ex suis..... vel etiam sacerdotem secularem Archidiacono Lusaciensi pro tempore præsentatum legitime et admissum, relicta sibi pro victu et hospitalitate Portione debita vicarium perpetuum, vel temporalem, quomodo ipsis magis expedire visum fuerit.Portio unde dicitur in Charta apud
MadoxFormul. Angl. pag. 71.
Ut igitur hæc compositio, voluntate nostra et assensu nostro facta, robur in posterum obtineat firmitatis, nos ætatem habentes et Portionem terræ possidentes, et extra manburniam positi, has litteras fieri fecimus et sigillorum nostrorum impressione muniri.
- 2 PAR-, a share, part, portion, lot: brevissima vitae, Iu.—A proportion, ratio: eadem ad decem homines servabitur portio, the same proportion, Cu.—In the phrase, pro portione, in proportion, proportionally, relatively: adice nunc pro portione, quot, etc., L.: causis principia pro portione rerum praeponere.
-
…en foederum interpretes, societatis, pactionis, religionis auctores numquam in Sicilia frumentum publice est emptum quin Mamertinis pro portione imperaretur, antequam hoc delectum praeclarumque consilium iste dedit, ut ab his nummos acciperet ac sui similis esset .…
Cicero, in Verrem
-
…autem omnia antiquo opere et summo artificio facta, ut hoc liceret suspicari, fuisse aliquando apud Siculos peraeque pro portione cetera, sed, quibus multa fortuna ademisset, tamen apud eos remansisse ea quae religio retinuisset. dixi ,…
Cicero, in Verrem
-
…, ut opinor, esse vis caput defensionis tuae, magno te decumas vendidisse, atque aliorum quidem agrorum pro portione magno decumas vendidisse, agri vero Leontini, qui plurimum efficit, tritici mod. CCXVI. si doceo pluris…
Cicero, in Verrem
-
…quoddam ornamentum et dignitatem ; sed oportet, ut aedibus ac templis vestibula et aditus, sic causis principia pro portione rerum praeponere ; itaque in parvis atque infrequentibus causis ab ipsa re est exordiri saepe commodius ; sed cum erit…
Cicero, de Oratore
-
…, quae fuit accommodata L. Sullae discriptioni. qui cum ; in ; omnis Asiae civitates pro portione pecuniam discripsisset, illam rationem in imperando sumptu et Pompeius et Flaccus secutus est. neque est adhuc tamen ea…
Cicero, pro Flacco
-
…triduo. plerique non minus auxilii et alimenti arbitrantur in urina quam cato in amurca, addita modo pari aquae portione, quoniam per se noceat. aliqui volucre appellant animal praerodens pubescentes uvas. quod ne accidat, falces ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…. Nec enim essent ita communia, nisi pars illorum pertineret ad singulos ; socium efficit etiam quod ex minima portione commune est. Adice nunc, quod magna et vera bona non sic dividuntur, ut exiguum in singulos cadat…
Seneca, Ad Lucilium Epistulae Morales
-
…avunculum et contra petitionem eius praelatus lepidus, proscriptionis invidia ob collegium in triumviratu pessimorum civium, nec aequa saltem portione, sed praegravi antonio, philippensi proelio morbi, fuga et triduo in palude aegroti et ut fatentur agrippa ac…
Pliny the Elder, Natural History
-
…reliquerat me, dederat coheredes Sertorium Severum praetorium virum aliosque splendidos equites Romanos. Curianus orabat, ut sibi donarem portionem meam seque praeiudicio iuvarem ; eandem tacita conventione salvam mihi pollicebatur. Respondebam non convenire moribus meis aliud palam aliud…
Pliny the Younger, Letters
-
…. Pecuniae etiam male creditae exactio est ; et appellare debitorem ad diem possum et, si foro cesserit, portionem feram ; beneficium et totum perit et statim. Praeterea hoc mali viri est, illud mali patris familiae .…
Seneca, De Beneficiis