aequus
aequus, even, plain, level, flat; fair, reasonable
be sure to preserve a level mind in adverse circumstances
a fair and wise leader
to behold with favorable eyes
- I.A Of place, that extends or lies in a horizontal direction, plain, even, level, flat (esp. freq. in the strategic descriptions of the histt.; syn.: planus, aequalis, aequabilis, par, similis, justus): locus ad libellam aequus, level, Varr. R. R. 1, 6 fin.: aequus et planus locus, Cic. Caec. 17 fin.: in aequum locum se demittere, Caes. B. G. 7, 28: legio, quae paulo aequiore loco constiterat, id. ib. 7, 51: in aequum locum deducere, Sall. J. 42 (cf. in Gr. εἰς τὸ ἴσον καταβαίνειν, Xen. Anab. 4, 6, 18).—Trop.: sive loquitur ex inferiore loco sive aequo sive ex superiore, i. e. before the judges, sitting on raised seats, or in the Senate, or in the assembly of the people from the rostra, Cic. de Or. 3, 6, 23: meos multos et ex superiore et ex aequo loco sermones habitos cum tuā summā laude, from the tribune, and on private matters, id. Fam. 3, 8.—In the histt., sometimes subst.: aequum, i, n., with a gen., level ground, a plain: facilem in aequo campi victoriam fore, Liv. 5, 38: ut primum agmen aequo, ceteri per acclive jugum insurgerent, Tac. Agr. 35: in aequum digredi, id. ib. 18: in aequo obstare, id. ib. 36; id. H. 4, 23.—Also, an eminence, if it rises without inequalities: dum Romanae cohortes in aequum eniterentur, up the slope, Tac. A. 2, 80.—As a level place is more favorable for military operations than an uneven one, aequus has the signif.,
- B Favorable, convenient, advantageous (as its opp., iniquus, uneven, has that of unfavorable, etc.).
- 1 Of place: locum se aequum ad dimicandum dedisse, Caes. B. C. 3, 73: etsi non aequum locum videbat suis, Nep. Milt. 5, 4: non hic silvas nec paludes, sed aequis locis aequos deos, Tac. A. 1, 68. —
- 2 Of time: judicium aequiore tempore fieri oportere, more propitious, Cic. Corn. Fragm. ap. Ascon. p. 72: et tempore et loco aequo, Liv. 26, 3: tempore aequo, Suet. Caes. 35.—
- 3 In gen., of persons or things (freq. and class.), favorable, kind, friendly, benevolent, etc.; constr. absol. with dat., or in and acc. (in poets in with abl.).
- α Absol.: consequeris, ut eos ipsos, quos contra statuas, aequos placatosque dimittas, Cic. Or. 10, 34: nobilitate inimica, non aequo senatu, id. Q. Fr. 2, 3, 4: meis aequissimis utuntur auribus, id. Fam. 7, 33: oculis aspicere aequis, Verg. A. 4, 372: O dominum aequum et bonum, Suet. Aug. 53: boni et aequi et faciles domini, id. Tib. 29.—
- β With dat.: aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit, Ov. Tr. 1, 2, 6; id. A. A. 2, 310.—
- γ With in and acc.: quis hoc statuit, quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Maevium, Cic. Quint. 14.—
- δ With in and abl.: victor erat quamvis, aequus in hoste fuit, Prop. 4, 18, 28.—Hence,
- 4 aequus, i, m. subst., a friend: ego ut me tibi amicissimum esse et aequi et iniqui intellegant, curabo, both friends and enemies, Cic. Fam. 3, 6 fin.: aequis iniquisque persuasum erat, Liv. 5, 45.
- II That is equal to another in any quality, equal, like; and of things divided into two equal parts, a half: aequo censu censeri, Plaut. Trin. 2, 4, 92 (493): partīs, Lucr. 3, 125; so Aur. Vict. Orig. 19, 1; and Vulg. 1 Reg. 30, 24: aequa erit mensura sagorum, ib. Exod. 26, 8: pondera, ib. Lev. 19, 36: portio, ib. 2 Mach. 8, 30: aequa dementia, Lucr. 1, 705 al.: aequā manu discedere, to come off with equal advantage, Sall. C. 39; so, aequo Marte pugnare, with equal success, Liv. 2, 6; Curt. 4, 15, 29; Flor. 4, 2, 48 al.: urbs erat in summo nubibus aequa jugo, Ov. P. 4, 7, 24: aequum vulnus utrique tulit, id. M. 9, 719 (cf. id. ib. 7, 803: aequales urebant pectora flammae): sequiturque patrem non passibus aequis, Verg. A. 2, 724: pars aequa mundi, Plin. 2, 19, 17, § 81: utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, i. e. aeque vicissim amaremus, Ter. Eun. 92: non tertiam portionem, verum aequam, Plin. 3, 1, 1, § 5 al.—Hence the adverbial phrases,
- 1 Ex aequo, in like manner, in an equal degree, equally ( = ἐξ ἴσου, Hdt., Dem.), Lucr. 1, 854: dixit et ex aequo donis formaque probata, etc., Ov. H. 16, 87; 20, 123; id. Am. 1, 10, 33; id. A. A. 2, 682; id. M. 3, 145; 4, 62; Liv. 36, 37: adversarum rerum ex aequo socii sunt (Fosi Cheruscis), cum in secundis minores fuissent, Tac. G. 36 fin.—
- 2 In aequo esse or stare, to be equal: qui cogit mori nolentem, in aequo est, quique properantem impedit, Sen. Phoen. 98: ut naturam oderint, quod infra deos sumus, quod non in aequo illis stetimus, id. Ben. 2, 29: in aequo ponere aliquem alicui, to make equal, to put on an equality, to compare: in aequo eum (Philopoemenem) summis imperatoribus posuerunt, Liv. 39, 50 fin.—
- B Morally.
- 1 Of persons, fair, equitable, impartial in conduct toward others (diff. from justus, just; v. aequitas, II.); constr. absol., with dat.; more rarely with gen.: praetor aequus et sapiens, Cic. Verr. 2, 4, 65; 2, 5, 59: aequissimus aestimator et judex, id. Fin. 3, 2: praebere se aequum alicui, id. Fam. 2, 1: absentium aequi, praesentibus mobiles, benevolent toward, Tac. A. 6, 36.—
- 2 Of things, fair, right, equitable, reasonable: ITA. SENATVS. AIQVOM. CENSVIT., S. C. de Bach. 1. 26: et aecum et rectum est, Pac. ap. Non. 261, 13 (Trag. Rel. p. 81 Rib.): aequa et honesta postulatio, Cic. Rosc. Am. 2: quod justum est et aequum, servis praestate, just and fair, Vulg. Col. 4, 1: postulo primum id, quod aequissimum est, ut, etc., Cic. Clu. 2: aequa lex et omnibus utilis, id. Balb. 27: aequissimis legibus monere, Aur. Vict. Caes. 9, 5: aequae conditiones, Vell. 2, 25; see Fischer, Gr. II. 611.—Hence,
- 3 ae-quum, i, n. subst., what is fair, equitable, or just; fairness, equity, or justice, etc.: jus atque aequum, Enn. ap. Non. p. 399, 10 (Trag. v. 224 Vahl.): utilitas justi prope mater et aequi, Hor. S. 1, 3, 98: aequi studium, Aur. Vict. Caes. 24, 6.—Often with comparatives, more than is right, proper, reasonable: lamentari amplius aequo, Lucr. 3, 966: injurias gravius aequo habere, to feel too deeply, Sall. C. 50: potus largius aequo, Hor. Ep. 2, 2, 215.—Hence, aequum est, it is reasonable, proper, right, etc.; constr. with acc. and inf., in good prose also with dat. pers. and ut, Rudd. II. p. 235, n. 21: nos quiescere aequom est, Enn. ap. Diom. p. 382 P. (Trag. v. 199 Vahl.): quae liberum scire aequom est adulescentem, Ter. Eun. 478: significant Imbecillorum esse aecum misererier omnīs, Lucr. 5, 1023: non est aequum nos derelinquere verbum Dei, Vulg. Act. 6, 2: aequius est mori quam auctoritatem imperii foedare, Aur. Vict. Epit. 12, 7: ut peritis? Ut piscatorem aequomst (sc. perire), fame sitique speque, Plaut. Rud. 2, 2, 7 (312); so, sicut aequum est homini de potestate deorum timide et pauca dicamus, Cic. Imp. Pomp. 16, 47.—In Plaut., with abl.: plus vidissem quam med atque illo aequom foret, would be becoming in me and him, Plaut. Bacch. 3, 3, 84 (488); id. Rud. prol. 47.—
- 4 Aequum as subst. very freq. with bonum = aequitas, equitable conduct toward others, fairness, equity, etc.: neque quidquam queo aequi bonique ab eo impetrare, what is right and just, Plaut. Curc. 1, 1, 65 (65): cum de jure civili, cum de aequo et bono disputaretur, Cic. Brut. 38: ex aequo et bono, non ex callido versutoque jure rem judicari oportere, id. Caecin. 23: fit reus magis ex aequo bonoque quam ex jure gentium, in accordance with justice and equity, Sall. J. 35.— Also without et: illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequum bonum tradiderunt, Cic. Top. 17.—So also, aequius melius, according to greater equily, Cic. Off. 3, 15; id. Top. 17.—
- C Of a state of mind, even, unruffled, calm, composed, tranquil, patient, enduring (cf. aequitas, II. B.); esp. freq. with animus or mens: animus aequos optumum est aerumnae condimentum, Plaut. Rud. 2, 3, 71 (401): concedo et quod animus aequus est et quia necesse est, Cic. Rosc. Am. 50: quodadest memento Componere aequus, Hor. C. 3, 29, 32: tentantem majora, fere praesentibus aequum, id. Ep. 1, 17, 24; and so, aequam memento rebus in arduis Servare mentem, etc., id. C. 2, 3, 1.—Esp. freq. in the adv. abl.: aequo (aequiore, aequissimo) animo, with even mind, with equanimity, patiently, calmly, quietly, with forbearance: ego, nisi Bibulus adniteretur de triumpho, aequo animo essem, nunc vero αἰσχρὸν σιωπᾶν, Cic. Att. 6, 8: carere aequo animo aliquā re, id. Brut. 6: ferre aliquid, Nep. Dion. 6, 7; Aur. Vict. Orig. 6, 3: accipere, Sall. C. 3, 2: tolerare, id. J. 31: quo aequiore animo Germanicus celerem successionem operiretur, Suet. Tib. 25: testem se in judiciis interrogari aequissimo animo patiebatur, id. Aug. 56.—In eccl. Lat. = bono animo: aequo animo esto, be of good cheer, Vulg. 3 Reg. 21, 7: aequo animo (aliquis) est? Psallat, ib. Jacob. 5, 13.—Hence: aequi bonique facere aliquid, to regard as fair and reasonable (prop., a gen. of value, Roby, § 1191), to put up with, be content with, submit to, acquiesce in, etc.: istuc aequi bonique facio, Ter. Heaut. 788: tranquillissimus animus meus totum istuc aequi boni facit, Cic. Att. 7, 7; Liv. 34, 22 fin.: aequi istuc faciam, it will be all the same to me, Plaut. Mil. 3, 1, 189 (784).—So also: aequi bonique dicere, to propose any thing reasonable, Ter. Phorm. 637.
- —Hence, aequē, adv., in like manner, equally, just as = ex aequo, pariter, Gr. ἴσως, ὁμοίως (indicating the entire equality of two objects compared, while similiter denotes only likeness): eā (benevolentiā) non pariter omnes egemus ... honore et gloriā fortasse non aeque omnes egent, Cic. Off. 2, 8, 30: non possum ego non aut proxime atque ille aut etiam aeque laborare, id. Fam. 9, 13, 2: universa aeque eveniunt justo et impio, Vulg. Eccl. 9, 2.
- 1 In the comic poets with cum or the comp. abl. (cf. adaeque); in Cic. and good class. authors gen. with et, atque, ac, ac si; less class. with quam, ut, quam ut; in Petr. with tamquam.
- α Aeque—cum: animum advorte, ut aeque mecum haec scias, Plaut. As. 2, 2, 66 (322), id. Poen. prol. 47: novi aeque omnia tecum, Ter. Phorm. 1032. But in Plaut. As. 4, 1, 26 (771), tecum una postea aeque pocla potitet, una belongs with tecum to potitet, and aeque is put absol. (sc. ut tu).—
- β Aeque with comp. abl.: nullus est hoc meticulosus aeque, as this person, Plaut. Am. 1, 1, 137 (289): qui me in terrā aeque fortunatus erit, id. Curc. 1, 2, 51 (146).—
- γ Aeque—et or aeque— que (as in Gr. ἴσον καί, ἴσα καί, Soph. Oed. Tyr. 611; Thuc. 3, 14). nisi aeque amicos et nosmet ipsos diligamus, equally as ourselves, Cic. Fin. 1, 20, 67. versūs aeque prima et media et extrema pars attenditur, id. de Or. 3, 50, 192; id. Rosc. Com. 1, 2; so id. Mur. 13, 28; id. Clu. 69, 195, id. Tusc. 2, 26, 62 al.: quod Aeque neglectum pueris senibusque nocebit, Hor. Ep. 1, 1, 26.—
- δ Aeque—atque, —ac, —ac si, as ... as; as much as, as: vide ne, quem tu esse hebetem deputes aeque ac pecus, is, etc., Att. ap. Cic. Div. 1, 22, 45: pumex non aeque aridus atque hic est senex, Plaut. Aul. 2, 4, 18 (297); Ter. Phorm. 93; Varr. R. R. 3, 8, 2: nisi haberes, qui illis aeque ac tu ipse gauderet, Cic. Lael. 6, 22: sed me colit et observat aeque atque patronum suum, id. Fam. 13, 69; 2, 2; so id. Brut. 71, 248; id. Rosc. Am. 40, 116; Cels. 6, 15; Tac. H. 4, 5; Suet. Caes. 12 al.: aeque ac si. with the subj., just as if, altogether as if: Egnatii absentis rem ut tueare, aeque a te peto ac si mea negotia essent, Cic. Fam. 13, 43, 3; Auct. Her. 2, 13, 19: quo factum est, ut jumenta aeque nitida ex castellis educeret ac si in campestribus ea locis habuisset, Nep. Eum. 5, 6; Liv. 10, 7, 4; 44, 22, 5 al.—
- ε Aeque ... quam (only in Plaut. and prose writers from the Aug. per.; neither in Cic. nor in Caes.), as ... as, in the same manner as, as well ... as, like, Plaut. Mil. 2, 5, 55 (465); nullum esse agrum aeque feracem quam hic est, id. Epid. 2, 3, 1 (306): nihil aeque eos terruit quam robur et color imperatoris, Liv. 28, 26, 14, 5, 6, 11; so 5, 3, 4; 31, 1, 3; in navibus posita aeque quam in aedificiis, Plin. 2, 81, 83, § 196; so 2, 70, 72, § 180; Tac. A. 14, 38; id. H. 2, 10; 4, 52; Suet. Aug. 64, 89; id. Galb. 4 al.—
- ζ Aeque—ut, a rare combination, and unworthy of imitation (in authors of the class. per. its reception rests, for the most part, upon false readings for aeque et or aeque ac), as much as, like, cui nihil aeque in causis agendis ut brevitas placet, Plin. Ep. 1, 20, 1 Keil. accinctus aeque ut discinctus, Vulg. 3 Reg. 20, 11. Possidebitis eam (terram) singuli aeque ut frater suus, ib. Ezech. 47, 14: idemque proficeret aeque ut rosaceum, Plin. 23, 4, 45, § 89, where Jan reads proficeret quod rosaceum.—In Plaut. once aeque—quasi for the class. aeque ac. quem videam aeque esse maestum quasi dies si dicta sit, Plaut. As. 5, 1, 11 (838) Fleck.—
- η Sometimes aeque—aeque, as well as, as much as. aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque, Hor. Ep. 1, 1, 25: aeque discordiam praepositorum, aeque concordiam subjectis exitiosam, Tac. Agr. 15.—
- 2 The comparison is often to be supplied from the whole sentence or context; hence, aeque stands absol. for aeque ac, etc. (ante-class. freq.; also in Cic. and Liv.), equally, as much as, as: eadem oratio non aeque valet, Enn. ap. Gell. 11, 4 (from Eur. Hec. 295: λόγος ... οὐ ταὐτὸν σθένει): satin habes, si feminarum nullast quam aeque diligam? Plaut. Am. 1, 3, 11 (509): Aetna mons non aeque altus, id. Mil. 4, 2, 73 (1063); 4, 7, 10 (1293); id. Most. 1, 3, 85 (241), etc.; Ter. Phorm. 565; Cic. Fam. 4, 6, 1; so id. ib. 5, 21; id. Fin. 4, 33, 62: aeque sons, Liv. 29, 19, 2; so 29, 19, 4 al.: aeque non est dubium, it is as little doubtful, Plin. 2, 15, 13, § 68.—
- 3 With omnes, uterque, and definite numerals, to indicate that a thing applies equally to all the objects designated, equally: non omnia eadem aeque omnibus suavia esse scito, Plaut. As. 3, 3, 51 (641); Ter. Hec. 199; so Cic. Off. 2, 8, 31; id. Fin. 4, 27, 75 al.: etsi utrique nostrum prope aeque gratae erant (litterae), id. Fam. 13, 18; so id. Quint. 28, 86; Verg. G. 3, 118; Ov. Tr. 3, 8, 33; id. Fast. 1, 226: aeque ambo pares, Plaut. Men. 5, 9, 60 (1119): duae trabes aeque longae, Caes. B. C. 2, 10; Suet. Aug. 101. —
- 4 Sometimes absol., with several substantives, alike, equally: Tragici et comici Numquam aeque sunt meditati, Plaut. Pers. 4, 2, 4 (465). imperium bonus ignavus aeque sibi exoptant, Sall. C. 11.—
- 5 In Plaut. Capt. 3, 5, 42 (700), nec est mihi quisquam, melius aeque cui velim, melius velle is, perhaps, to be taken together as a phrase, and the comp. considered as used in a restricted sense, as in melius est. Others consider the comp. as used for the simple positive; cf. adaeque.—
- B Justly, with equity: mihi id aeque factum arbitror, Plaut. Mil. 5, 22 (1415) dub. (Ritschl: jureque id factum arbitror).— Comp.: ferro quam fame aequius perituros, more willingly, Sall. H. Fragm.—Sup.: aequissime jus dicere, Aur. Vict. Epit. 11, 2: judicas ut qui aequissime, Sid. 15, Ep. 11.☞ An old adverb. form, aequĭter, also occurs: praeda per participes aequiter partita est, Liv. Andr. ap. Non. 512, 31; so Pac. ib., Att. ib., and Plaut. acc. to Prisc. 1010 P.
2) übtr.: a) wie unser nicht uneben = günstig, ge legen (Ggstz. iniquus), vom Orte, locum se aequum ad dimicandum dedisse, Caes.: etsi non aequum locum videbat suis, Nep.: ut locus procul muro satis aequus agendis vineis fuit, Liv.: ut quibus locus aequior esset, durch ihre Stellung mehr begünstigt, Liv. – von der Zeit = günstig gelegen, et tempore et loco aequo instructos, Liv.: neque tempore neque loco aequo, Suet.: iudicium aequiore tempore fieri oportere, Cic. fr. – b) vom Gemüt = sich gleichbleibend, gleichmütig, ruhig, gelassen, gleichgültig, zufrieden, geduldig, concedo, et quod animus aequus est et quia necesse est, Cic.: quidquid tribunus plebis loquitur, assuestis aequi (mit Gleichgültigkeit) audire, Liv.: u. so laudationem mortui aequis auribus audivit, Liv.: quod adest memento componere aequus, Hor.: aequam memento rebus in arduis servare mentem, Hor.: praesentibus aequus, zufrieden mit, Hor. – Bes. häufig im adverbial. Abl., aequo (aequiore, aequissimo) animo, mit Gleichmut, mit Gelassenheit, mit Befriedigung, mit Ruhe, getrosten Mutes, ruhig u. getrost, unbesorgt wegen des Ausgangs (Ggstz. animo iniquo), pati (absol.), Plaut.: pati od. ferre m. Akk. od. m. Akk. u. Infin., Cic.: aequiore quidam animo ferunt praecīdi spem suam quam trahi, Sen.: aequissimo animo ferre m. Akk. u. Infin., Suet.: aequo animo servitutem tolerare, Sall.: alqd accipere (aufnehmen), Sall.: animo aequo alqm spectare (zuse hen), Cic.: utrum aequo an iniquo animo mortem subieris, iam nihil refert, Lact. 3, 27, 8: animo aequissimo mori (Ggstz. animo iniquissimo), Cic. de sen. 83: im Plur., animis libentibus aut aequis alqd remittere, Cic.: eam sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum audire, Liv.
II) der Beschaffenheit, Eigenschaft nach einem andern gleich, 1) eig.: a) gleich = gleich breit, gleich lang, gleich hoch, gleich weit, gleich schwer, α) von Gleichartigem: aequā latitudine, atque ille congesticius agger fuerat, Caes.: aequo fere spatio abesse, Caes.: aequo discrimine, Verg.: sequitur patrem non passibus aequis, begleitet den Vater mit kürzeren Schritten, Verg.: aequis pedibus procedere (vom Distichon), wie aequis numeris (vom Hexameter), Ov.: aequā lance, Cod. Theod.: aequā utrimque librā (im Gleichgewicht) alqd deportare alio, Plin. – β) von Ungleichartigem: urbs erat in summo nubibus aequa iugo, Ov.: aequum arcibus aggerem attollunt, Ov. – b) gleich = gleich verteilt, gleich zugewogen, gleich groß (wie ἴσος), non tertia portio, verum aequa, Plin.: u. so oft aequis portionibus od. pensionibus (dare, solvere u. dgl.), in gleichen Raten, Liv.: m. Ang. des Vergleichungspunktes durch atque (ac), quam, cum m. Abl., aequo mendicus atque ille opulentissimus censetur censu ad Acheruntem mortuus, Plaut.: cum aequam partem tibi sumpseris, atque populo Romano miseris, Cic.: postulante patre eius, ut aequum ei ius in omnibus provinciis exercitibusque esset, quam erat ipsi, Vell.: utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, Ter.: aequo et pari cum civibus iure vivere, Cic.: ut ita sortem aequam sibi cum collega dent, Liv. (u. so m. folg. cum u. Abl. oft bei Liv., s. Fabri Liv. 21, 3, 6).
2) übtr.: a) der innern Beschaffenheit nach gleich, α) übh., gleich = gleichgestellt, leges, Lucr.: in aequa laude ponere, für gleich lobenswert halten, Cic.: aequa condicio, aequum certamen proponitur, Liv.: aequi istuc faciam, das wird mir gleich gelten od. sein (gleichgültig sein), Plaut. mil. 784. – u. so die milit. t.t.: aequa pugna, gleicher, unentschiedener, schwankender, Liv.: aequo proelio od. aequo Marte (ἐξ ἴσου) discedere, das Gleichgewicht behaupten (Ggstz. superiorem esse od. discedere), Caes. u. Iustin.: so auch aequā manu discedere (Ggstz. superiorem esse), Sall.: u. aequā manu abscessum est, Tac.: aequis manibus dirimere pugnam, Liv.: aequo Marte (mit gleicher Aussicht auf den Sieg) pugnare, Liv., contendere, Flor. u. Curt. – β) der Zahl, den Kräften, dem Range nach gleich, gleichstehend (Ggstz. s uperior od. inferior), numerone an viribus aequi non sumus? Verg. – in superiores contumax, in aequos (gegen seinesgleichen) et pares fastidiosus, in inferiores crudelis, Cornif. rhet.: quia regibus aequa, nedum infima insolita sunt, weil Königen schon Gleichsetzung, geschweige denn die tiefste Erniedrigung etwas Ungewohntes ist, Tac. – dah. γ) die adverb. Ausdrücke: ex aequo, von gleicher Stufe aus, gleichmäßig, in gleichem Maße, auf gleiche Weise, sol ex aequo metā distabat utrāque, Ov.: ex aequo convenit, Tibull.: mundum ex aequo temperantia, was die Welt im Gleichgewicht erhält, Sen. – u. = ἐξ ἴσου, unter gleichen (politischen) Verhältnissen od. Bedingungen, mit gleichen Rechten (s. Weißenb. Liv. 37, 36, 5), ex aequo venire in amicitiam, Liv.: quae disceptatio ex aequo relicta est? Liv.: pax ex aequo utilis, Tac. – in aequo, auf gleicher Stufe, in gleicher Geltung, -Lage, in gleichen Verhältnissen, -Rechten, gew. mit esse, stare, zB. ne in aequo hostes vestri nostrique apud vos sint (gleiche Rechte bei euch haben) ac nos socii; immo ne meliore iure sint, Liv.: quod in aequo est, gleichviel gilt, Sen.: infra deos sumus, non in aequo illis stetimus, stehen nicht mit ihnen auf gleicher Stufe, Sen.: so auch industriosque aut ignavos pax in aequo tenet, auf gleicher Stufe, in gleichen Verhältnissen, Tac.: u. in aequo eum duarum potentissimarum gentium summis imperatoribus posuerunt, sie stellten ihn auf gleiche Stufe mit usw., Liv. – in aequo positum est mit folg. Infin., Val. Max. 6, 9 ext. 9.
b) gleich gegen den einen wie gegen den andern verfahrend, bes. in Rechtssachen, billig (Ggstz. iniquus, iniustus), α) v. Pers., gerecht und billig, unparteiisch, arbiter, Plaut.: praetor, iudex, testis, Cic.: se alci aequum praebere, Cic.: ne plus iniquum possit quam aequum oratio, facite aequi sitis, Ter.: ab aequis atque etiam a propensis in hanc partem colamur, Cic. – β) v. Lebl., billig, recht und billig, iudicia, Cic.: condicio (Ggstz. iniqua versura), Nep.: aequa et honesta postulatio, Cic.: aequa lex et omnibus utilis, Cic.: quam orationem... aequam arbitror videri posse, Liv.: quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Naevium, Cic. – bes. oft aequum est = es ist billig, recht und billig (s. Wagner Plaut. aul. 122 u. Ter. heaut. 949), ut est aequum, Plaut.: deinde postulo, sive aequum est, te oro, Ter.: ut aequum censeo, Plaut.: at quibus verbis? modo »aequum sibi videri«, modo »non iniquum«, Cic.: m. Dat., sicut aequum est homini, Cic.: m. Abl. pers. (wie dignus), plus vidissem, quam me atque illo aequum foret, für mich u. ihn sich ziemen würde, Plaut.: oft m. Infin. Pass., nunc non aequum est abduci, Plaut.: auch m. Infin. Act., ut facere aequum, Plaut.: meist m. Acc. c. Infin., aequum est vos ignoscere, Ter.: tibi me est aequum parēre, Verg.: aequum esse eum et officio meo consulere et tempori, Cic.: aequius vos erat candidatas venire, es war besser, Plaut.: seltener m. ut u. Konj., aequum tibi videatur, ut ego, alienum quod est, meum esse dicam, Plaut. – neutr. subst., aequum, ī, n., das Billige, die Billigkeit, quid in iure aut in aequo verum aut esset aut non esset, Cic.: utilitas iusti mater et aequi, Hor.: aequa postulare, Liv.: per aequa per iniqua, durch jedes billige oder unbillige Mittel, auf geradem oder ungeradem Wege, um jeden Preis, es koste, was es wolle, Liv. 2, 32, 7. – Abl. aequo bei Komparativen (= quam aequum est), als recht od. billig ist, allzu, nur zu sehr, miser amplius aequo, Plaut.: gravius aequo, Sall.: largius aequo Hor.: flagrantior aequo, Iuven. – oft verb. aequum et bonum u. aequum bonumque od. bl. aequum bonum, was recht und gut, recht und billig ist, das Rechte und Billige, Recht und Billigkeit, aequum bonum colere, Plaut.: fit reus magis ex aequo bonoque, quam ex iure gentium Bomilcar, Sall.: contra scriptum de aequo et bono dixit, Cic.: neque quicquam queo aequi bonique ab eo impetrare, auf dem Wege der Billigkeit, -der Güte, Plaut.: si tu aliquam partem aequi bonique dixeris, wenn du nur ein halbwegs billiges Wort sprichst, Ter.: Superl., hoc optumum atque aequissumum est, Plaut. – dah. als t.t. die Rechtsformel: quod od. quantum aequius melius od. melius aequius, wie es billiger und besser ist, Cic.: u. so utrumque fieri sit melius atque aequius, Quint. – u. endlich die Redensart aequi bonique od. bl. aequi boni facere alqd, etw. nach Rücksichten der Billigkeit beurteilen = etw. gut aufnehmen, sich gern gefallen lassen, sich in etw. fügen, mit etw. fürlieb nehmen, an etw. nicht mäkeln (s. Wagner Ter. heaut. 787), Ter., Liv. u. Cic.
c) gegen andere gelassen, nachsichtig, ihnen gewogen, geneigt, wohlwollend, günstig (Ggstz. iniquus, inimicus), non aequa Pallas, ungünstige, grollende, Verg.: nobilitate inimicā, non aequo senatu, Cic.: aequo Iove, mit Jupiters Wohlwollen od. Beifall, Hor.: adeste aequo animo, schenkt ein geneigtes Gehör, Ter. (s. Spengel Ter. Andr. prol. 24): minus aequis animis auditus est Scipio, fand weniger geneigtes Gehör, Liv.: aequos adhiberent animos ad pacem accipiendam, möchten sich zur A. des Fr. geneigt zeigen, Liv.: meis aequissimis utuntur auribus, ich höre ihnen mit dem größten Vergnügen zu, Cic.: ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur, fand er ein recht geneigtes Gehör, Liv.: oculis aequis aspicere, Verg., videre, Curt. – m. Dat., alumnis, Hor.: aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit, Ov.: pater est aequus sorti utrique, meinem V. ist beides genehm, Verg.: ipsis est aër avibus non aequus, nicht heilsam, Verg. – m. in u. Abl. (der nähern Bestimmung), aequus in hoste fuit, Prop. 3, 19, 28. – Plur. subst., aequi, die Freunde (Ggstz. iniqui), gew. verb. aequi et iniqui, od. aequi iniquique, Freund und Feind, Ter., Cic. u. Liv. (s. Wagner Ter. heaut. prol. 27. Fabri Liv. 22, 26, 5): auch m. Genet., absentium aequi, Tac. ann. 6, 36. – ➳ Arch. Nom. Sing. Mask. aequos, Plaut. aul. 187. Ter. adelph. 837. Verg. georg. 2, 225: Akk. Sing. Mask. aequom, Enn. tr. 138 (228). Plaut. capt. 995 u.ö. Ter. eun. 478 u. 870; heaut. 91 u.ö. Cato r.r. 146, 3. – arch. Form aiquos, Akk. aiquon, Corp. inscr. Latin. 1, 196, 27. – arch. Form aecus Enn. tr. 135 (226) u. 161 (147). Pacuv. tr. 32. Verg. Aen. 6, 129; 10, 450; 12, 20 R.; Liv. 42, 47, 3 W. Sen. contr. 9, 3 (26), 1. M. Caes. in Fronto ep. ad M. Caes. 4, 12. p. 61, 10 N. Gell. 4, 9, 12: aiquom = aequum, Corp. inscr. Lat. 1, 196, 11.
pro meritorum diversitate dispar retributio ~issimis judicii lancibus trutinabitur
~a lance procedere cupientes
quibus [annis ] ~a partitione divisis
cum ‥ nec in equo permeet equos / tempore sol arcus orbis
surgant alii quantumlibet hostes! / non mihi sunt equi
dixistis ‥ nequaquam pugnam litis esse ~am ‘ubi tu pulsas, ego tantum vapulo’ [Juvenal III 289 ]
alienas auribus equis / ‥ accipe laudes
felix quod sors fert animo qui pertulit equo
si quid ‥ controversie nascebatur, ~issimo ‥ statu componebat
nulla lex equior, / nec gratior, / quam quas tu statueris / leges(
judices quos bonos et ~os credidit
ad eam que utrimque ~a et justa sit conclusionem
non ex ~o tum affirmationis tum negationis ad hec fit responsio
non est dignus ěquo, cui carior est ěquus ēquo
amplius equo / amplificans sumptus
tres tria conservant, rex, miles, rusticus: equum / rex, miles pacem, rusticus arva bonus
fora temporalia sunt duplicia, juris sc. et ~i
➳ arch. aiquom = æquum S. C. Bacch. CIL 1, 581, 27 ; d. les mss souvent æquos = æquus, æquom = æquum, æcum = æquum.
- 1. effen, vlak [locus]; ➤ ex -o loco loqui, dicere in de senaat spreken (itt. ex inferiore loco: voor het gerecht tot de rechters, die hoger zaten; ex superiore loco: in de volksvergadering vanaf het Tribunal tot het volk);
- 2. gelijk, recht (opgesteld) [milit. frons (in) recht(e lijn opgesteld) front];
- 3. gunstig (gelegen) [locus; tempus];
- 4. welgezind, welwillend, genadig;
- 5. evenwichtig, gelaten, rustig; ook onverschillig; ➤ ~ animus evenwichtigheid, gelatenheid, ook onverschilligheid; -o animo evenwichtig, gelaten, rustig;
- 6. rechtvaardig, onpartijdig [iudex; arbiter; testis; iudicium; lex; condicio]; ➤ -um est het is rechtvaardig en billijk;
- 7. gelijk, gelijkmatig, even groot (als [in vergelijking]: ac, atque, ook cum; in, wat betreft: abl.); ➤ -o spatio abesse; in -a laude ponere als even prijzenswaardig beschouwen; viribus -i;
- 8. (proelium e.d.) gelijk, onbeslist; ➤ -o proelio of Marte pugnare strijden met gelijke kansen, zonder dat een v.d. partijen wint.
平者。公道者。順。Aequis oculis aspicere 看待他。喜目視。Mente aequa 恒心。 平心。
Suggest a Translation
See an image
- 2 IC-, AIC-, even, plain, level, flat: locus: aequiore loco constiterat, Cs.: campus, V.— Equal: ex provinciā aequam partem sumere: sequitur non passibus aequis, V.: Abietibus iuvenes aequi, as tall as, V.—Even with, on a level with: sive loquitur ex inferiore loco, sive ex aequo, i. e. on the floor of the Senate: pede congredi aequo, i. e. face to face, V.—Favorable, advantageous: locus ad dimicandum, Cs.: locus suis, N.: tempus.—Favorable, friendly, kind, humane: nobis: parvis alumnis, propitious, H.: templum non aequae Palladis, unpropitious, V.: aër non aequus, unwholesome, V.: non aequa fata, hard, O.: aequi iniquique, friends and foes, L.—Equal, proportionate, like: utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, i. e. that I had a fair return, T.: aequā manu discedere, after a drawn battle, S.: aequo Marte pugnare, indecisive, L.: aequum volnus utrique dedit, O.— Of persons, fair, equitable, impartial: praetor: aequissimus iudex.—Of things, equitable, reasonable, fair, honorable: postulatio: id, quod aequissimum est, ut, etc.: quae liberum scire aequum est adulescentem, T.: sicut aequum est, dicamus, etc.: ex aequo et bono iure rem iudicari oportere, equitably and kindly: fit reus magis ex aequo et bono, quam ex iure gentium, S.: durus est praeter aequomque et bonum, excessively, T.: id non fieri ex aequo et bono, in a spirit of moderation, T.: qui neque ius neque bonum atque aequom sciunt, have no sense of right or reason, T.: istuc aequi bonique facio, T.: si tu aliquam partem aequi bonique dixeris, if you propose anything reasonable, T.: animus meus totum istuc aequi boni facit, i. e. is content wich: ‘melius aequius,’i. e. quid melius et aequius sit iudicatur.—Equable, calm, composed, tranquil: sorti pater aequus utrique est, V.: oculis aspicere aequis, V.: animus: Aequam Servare mentem, H.: aequo animo, with equanimity, patiently, calmly, with indifference: alqd ferre aequo animo: emori: servitutem tolerare, S.: alqd animo aequiore ferre: animo aequissimo nummos adfert: aequissimis animis: audite mentibus aequis, impartially, V.
-
…abesse debere qui se ipse iam dignum custodia iudicarit quae cum ita sint, Catilina, dubitas, si emori aequo animo non potes, abire in aliquas terras et vitam istam multis suppliciis iustis debitisque ereptam fugae solitudinique mandare refer…
Cicero, in Catilinam
-
…. legionem habiturum ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt. Legionem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…invidia dicta putant, ubi de magna virtute atque gloria bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accipit, supra ea veluti ficta pro falsis ducit. Sed ego adulescentulus initio, sicuti plerique, studio…
Sallust, Catilina
-
…, qua illi descensus erat in Galliam properanti. Neque tamen Antonius procul aberat, utpote qui magno exercitu locis aequioribus expeditus in fuga sequeretur. Sed Catilina, postquam videt montibus atque copiis hostium sese clausum, in urbe res…
Sallust, Catilina
-
…cruentam atque luctuosam victoriam hostibus relinquatis Haec ubi dixit, paululum conmoratus signa canere iubet atque instructos ordines in locum aequum deducit. Dein remotis omnium equis, quo militibus exaequato periculo animus amplior esset, ipse pedes exercitum pro loco…
Sallust, Catilina
-
…omnibus cruciant modis, Nunc referam gratiam ; atque eas itidem fallam ut ab illis fallimur An potius haec patri aequum est fieri ut a me ludatur dolis Quod qui rescierint culpent illud merito factum omnes putent. Quid istic si…
Terence, Eunuchus
-
…sum apud te primus. Missa istaec face. Quid missa o Thais, Thais, utinam esset mihi Pars aequa amoris tecum, ac pariter fieret, Ut aut hoc tibi doleret itidem ut mihi dolet, Aut ego istuc…
Terence, Eunuchus
-
…ore loquellas funde petens placidam Romanis, incluta, pacem ; nam neque nos agere hoc patriai tempore iniquo possumus aequo animo nec Memmi clara propago talibus in rebus communi desse saluti. omnis enim per se divum natura necessest immortali…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…Corycidas nymphas et numina montis adorant fatidicamque Themin, quae tunc oracla tenebat. Non illo melior quisquam nec amantior aequi vir fuit aut illa metuentior ulla deorum. Iuppiter ut liquidis stagnare paludibus orbem et superesse virum de tot modo…
Ovid, Metamorphoses
-
…senem, Amare, odisse, suspicari Denique Nullum est iam dictum, quod non dictum sit prius. Quare aequum est vos cognoscere atque ignoscere Quae veteres factitarunt si faciunt novi. Date operam, et cum silentio animadvertite ,…
Terence, Eunuchus