potis

potis, able, capable

potis , e: (adj.), able, 3.671; compar., potior, ius, better, preferable, 4.287.

pŏtis (in the positive rarely declined, and in the neutr. pŏte), adj. (comp. pŏ-tĭor, ius; sup. pŏtissĭmus, a, um; class. only in the comp.) [Sanscr. patis, lord; Gr. πόσις, husband; δες-πότης, lord; Lat. compotis (compos) potiri].

I Posit., able, capable; possible (mostly ante-class. and poet.): divi qui potes pro illo quod Samothraces θεοὶ δυνατοί, Varr L. L. 5, § 58 Müll.; Macr. S. 3, 4: nisi qui colaphos perpeti Potis parasitus, Plaut. Capt. 1, 1, 21 (89).—Usually in the connection potis or pote est, he, she, or it is able, may, or can: at ea supterfugere potis es pauca, Plaut. Capt. 5, 2, 17 (970): neque sanguis ullo potis est pacto profluens consistere, old poet ap. Cic. Tusc. 2, 16, 38: istam non potis est vis saeva exstinguere venti, Poët. ap. Gell. 19, 9, 12: at non Evandrum potis est vis ulla tenere, Verg. A. 11, 148: quod nunquam potis est sejungi, Lucr. 1, 452: nec potis est cerni, id. 5, 719; Cat. 76, 24: qui potis est? how is it possible? id. 72, 7.—With plur.: si speres quicquam prodesse potis sunt, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll. (Ann. v. 410 Vahl.): duae plus satis dare potis sunt, Plaut. Poen. 1, 2, 17 (226): quid pastores potis sint, Varr. R. R. 2, 2.—Without est: quis potis ingentes oras evolvere belli?Enn. ap. Diom. p. 381 P. (Ann. v. 178 Vahl.); Verg. A. 3, 671; Hor. C. 3, 17, 13.—Form pote: si non aliud pote est, Cat. 43, 16. Without est: nec devitari letum pote, Lucr. 3, 1079: viget, veget, utpote plurimum, Varr. ap. Non. 2, 876: nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare, id. R. R. 2, 2, 6: nec eniti remis pote, Val. Fl. 4, 680; Prop. 2, 1, 46: qui pote? vis dicam? nugaris, Pers. 1, 56: in te dici pote, Id, quod, Cat. 98, 1: nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam, id. 67, 11: hoc facito, sive id non pote sive pote, be it impossible or possible, id. 76, 16: quid pote simplicius? what can be more simple? Mart. 9, 16, 2: nihil pote supra, nothing could exceed it, Ter. Ad. 264; Auct. ap. Cic. Brut. 46, 172; Cic. Att. 13, 38, 1: quantum pote, as soon as possible, id. ib. 4, 13, 1: quam pote, as much as possible (post-class.): aufugiamus istinc quam pote longissime, Ap. Met. 1, 11, 8; 2, 11, 13.—
II Comp.: pŏtĭor, us, that may be preferred, preferred; better, preferable (class.).
- A Of persons: numquam edepol erit ille potior Harpax, quam ego, Plaut. Ps. 4, 1, 17 (921); 1, 3, 95 (324): quem aequiust potiorem habere quam te? id. Stich. 1, 2, 40 (97): qui plus pollet potiorque est patre, old poet ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69; id. Fam. 10, 3, 2: itaque cives potiores quam peregrini, id. Lael. 5, 19: Sosim et Moericum quibus tantam crederem rem, potiores habui, Liv. 26, 31, 4: at tu, qui potior nunc es, happier in love, preferred, Tib. 1, 6, 33 (5, 69): ut in judicio possessionis potior esset, Dig. 18, 1, 34.—
- B Of things, better, stronger, preferable, more useful or important: nulla potior serenda, Varr. R. R. 1, 15: sucus, Plin. 36, 22, 43, § 158: novistine locum potiorem rure beato? Hor. Ep. 1, 10, 14: sententia, id. Epod. 16, 17: mors civibus Romanis semper fuit servitute potior, Cic. Phil. 10, 9, 19: illi turpis vita integrā famā potior fuit, Sall. J. 67, 3: nihil mihi potius fuit quam ut Massinissam convenirem, I had nothing more important, nothing more urgent to do, Cic. Rep. 6, 9, 9: illa semper potiora duxisti, quae, etc., id. de Or. 3, 22, 82: semper se rei publicae commoda privatis necessitatibus habuisse potiora, Caes. B. C. 1, 8.— Subst.: ut probetis potiora, Vulg. Phil. 1, 10: hem, mater mea, tibi rem potiorem video (sc. verbis), I see a fact stronger than words, i. e. a clearer proof, Plaut. Aul. 4, 7, 12 (693).—
III Sup.: pŏtissĭmus, a, um, the chief, principal, most prominent, most important.
- A Of persons (poet. and in post-Aug. prose): item huic ultro fit, ut Meret, potissimus nostrae domi ut sit, Plaut. Men. 2, 3, 9 (359): tantis potissimus umbris, Stat. Th. 4, 627: potissimos libertorum veneno interficere, Tac. A. 14, 65.—
- B Of things (class.): utrum potius, aut quid potissimum sit, quaeritur, Cic. Inv. 1, 12, 17: cura, Stat. S. 4, 4, 20: nobilitas, Plin. 14, 2, 4, § 25: opusculum, Plin. Ep. 4, 14, 10: causa, Tac. A. 4, 16.—Hence, adv., only in the comp. and sup.
- A Comp.: pŏtĭus, rather, preferably, more (class.; cf.: satius, prius): quo nos vocabis nomine? Ar. Libortos. Le. Non patronos? Ar. Id potius, Plaut. As. 3, 3, 62 (652): sed scin', quid volo potius, sodes, facias? Ter. Hec. 753; id. And. 873: nec vero imperia expetenda: ac potius non accipienda interdum, Cic. Off. 1, 20, 68.— With quam, Plaut. Aul. 4, 2, 11 (618): Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani, Caes. B. G. 1, 45.—When the predicates are compared, the verb in the following clause is always in the subj.: perpessus est omnia potius quam conscios indicaret, rather than, Cic. Tusc. 2, 22, 52: in oratione non vis potius quam delectatio postulatur, Cic. de Or. 2, 78, 317: privabo potius illum debito testimonio quam id cum meā laude communicem, id. Ac. 2 (Luc.), 1, 3: scribam aliquid potius, quam committam ut litterae non reddantur, id. Att. 5, 6, 2: nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica nostra peccata luat, Liv. 8, 7, 17: per interregem comitia habenda potius, quam consulum alter a bello avocaretur, id. 22, 23, 10; 9, 14, 16.— So with quam ut: se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur, Liv. 4, 2, 8: audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati, etc., id. 2, 34, 11; 6, 28, 8; 9, 14, 7.—But after verbs of willing, wishing (sometimes of declaring), the inf. is used: dictatore obstinato tollere potius totum e re publicā consulatum, quam promiscuum facere, Liv. 7, 21, 1; 23, 9, 8; 21, 13, 8: v. Weissenb. ad Liv. 2, 15, 2; Fest. s. v. olivitam, p. 202 Müll.; v. Müll. ad. loc. p. 203, a. —In an inverted order: quam potius, Verg. Copa, 5: quid mihi negotii est eum istis nugacibus, quam potius potamus mulsum? C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—Sometimes potius is to be supplied: tacita, bona est mulier semper, quam loquens, Plaut. Rud. 4, 4, 70 (1114); id. Men. 5, 1, 26 (726): tamen statuit congredi, quam cum tantis copiis refugere, Nep. Dat. 8, 1.—Pleon., with words which already express comparison.—Comp., Ter. Hec. 534: Uticae potius quam Romae esse malle, Cic. Lig. 2, 5: favorabiliores rei potius, quam actores habentur, Dig. 50, 17, 167.—
- - 2 Esp., introducing a repetition of a thought in a corrected or strengthened form: aut potius, vel potius, or rather, or I may better say, etc.: efficiet enim ratio ut ... mors aut malum non sit, aut sit bonum potius, Cic. Tusc. 1, 11, 23: quam fuit imbecillus P. Africani filius, quam tenui aut nullā potius valetudine, id. Sen. 11, 35: erravit aut potius insanivit Apronius? id. Verr. 2, 3, 48, § 113: Cato magnus hercule homo, vel potius summus et singularis vir, id. Brut. 85, 293; Dig. 1, 5, 16.—
- B Sup.: pŏtissĭmē (pŏtissŭ-), and more freq. pŏtissĭmum (pŏtissŭ-), chiefly, principally, especially, in preference to all others, above all, most of all (class.).—Form potissime, Cels. 3, 6.—Form potissimum: responde, quo leto censes me ut peream potissimum? Plaut. Merc. 2, 4, 15 (483); Ter. And. 454: exsistat aliquis et potissimum Caecus ille, Cic. Cael. 14, 33; id. Mur. 2, 4: nos id potissimum consecuti sumus, id. Tusc. 5, 4, 11: tanta erat contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut, Caes. B. C. 2, 43: quid agam? aut quo potissimum infelix accedam? Sall. J. 14, 15; Auct. Her. 3, 2, 2; Lact. 2, 18, 3.

potis, pote (altindisch páti-ḥ, Herr, Besitzer, griech. πόσις, πότνια, δεσπότης), I) Adi. (Compar. potior, Superl. potissimus), A) Posit. = vermögend, mächtig, Divi potes, Varro LL. 5, 58. – Gew. in der Verbindung potis sum, es, est, ich bin, du bist, er, sie, es ist imstande, vermag, kann, si p. sum hoc inter vos componere, Plaut.: p. es reperire, Lucr.: sanguis p. est consistere, Poëta b. Cic.: p. est vis ulla tenere, Verg.: nec (corpus) potis est cerni, Lucr.: si potis est, wenn es möglich ist, Ter. u. Prud.: m. Plur., quid pastores potis sunt, Varro. – ohne esse, zB. nec potis aequare = potest, Verg.: in der Frage potin = potisne, wie potin es dicere? Ter.: potin est = potest? Plaut.: potin = potin est, wie potin ut desinas? kannst du aufhören? = höre doch auf! Ter.: bei Plaut. oft potis (sc. esse) = posse, s. Brix Plaut. Men. 622; u. pote (sc. esse) = posse (s. Brix Plaut. capt. 167). – pote (pote') = potest, m. folg. Infin., Varro u. Prop.; u. = potest esse, es kann sein, es ist möglich, nihil pote supra, nichts kann darüber sein, Ter.: hoc quicquam pote impurius? Cic.: quantum pote, sobald als möglich, Cic. ad Att. 4, 13, 1 M. (Wesenberg quantum potes). Fronto epist. ad M. Caes. 1, 1. p. 3, 2 N. – B) Compar. potior, neutr. potius, Genet. iōris, vorzüglicher, a) übh.: potior patre, Cic.: mors servitute potior, Cic.: potiorem vitā rem habere, Caes.: cives potiores, quam peregrini, Cic.: nihil mihi potius fuit, quam ut etc., Cic. – absol., ut sit potior, der bevorzugte, Ter.: u. so qui potior nunc es, Tibull.: p. heres, Liv.: sententia, Hor.: neutr. pl. subst., potiora, das Vorzüglichere, Wichtigere, naturae est potioribus deteriora submittere, Sen. ep. 90, 4: quasi potiora quaedam egisset, als ob er (mittlerweile) etwas Wichtigeres (ein wichtigeres Geschäft) verrichtet hätte, Curt. 8, 5 (20), 21. – b) = tüchtiger, m. folg. qui, quae, quod (wie nach dignus), quibus tantum crederem, potiores (für würdiger) habui, Liv. 26, 31, 4. – C) Superl. potissimus, a, um, der vorzüglichste, hauptsächlichste, potissismus nostrae ut sit domi, der bevorzugteste, Plaut.: potissimi libertorum, Tac.: potissimus tentare, er machte den ersten Versuch, Sall. – opusculum p., Plin. ep.: causa p., Tac.: quid potissimum sit, Cic.: primum ac potissimum omnium ratus, Liv. – II) Adv. nur im Compar. potius u. Superl. potissimum, A) Compar. potius, vielmehr, vorzüglicher, lieber, mehr, magnus (homo) vel potius summus, Cic.: quaestio facti potius est, non iuris, ICt.: m. folg. quam, Galliam potius esse Ariovisti, quam populi Romani, Caes.: potius quam m. folg. ut u. Konj. od. bl. m. folg. Coniunctiv (s. für Liv. Müller Anh. II. zu Liv. 2, 15, 2), audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati per secessionem coli prohibeant, Liv.: perpessus est omnia potius quam conscios indicaret, Cic.: quam potius = potius quam, Verg. – beim Compar., cum ei fuerit optabilius oblivisci posse potius etc., Cic. – u. bei Verben mit Komparativbegriffen (wie malle, praestare, praeoptare), Uticae potius quam Romae esse maluisset, Cic.: emori potius quam servire praestaret, Cic.: ut puerum praeoptares perire potius, quam etc., Ter. – B) Superl. potissimum, hauptsächlich, vornehmlich. Komik., Cic. u.a. – ➳ Die Form potissimē ist bei Cic. Mur. 4 falsche Lesart (jetzt potissimum), bei Cels. 3, 6. p. 86, 30 D. unechtes Einschiebsel. Sie findet sich aber Eumen. grat. act. 2, 3. Oros. 4, 6, 4 u. 6, 22, 8. Prisc. 15, 10.

1 potis [CL] 1 capable, (w. inf. or ellipt.) able (to). nulla camena tuas potis est evolvere laudes Wulf. Poems 15; ejus amo laudes cui totus subjacet orbis, / qui potis est cunctis leviter nos demere morbis Ord. Vit. XI pref. p. 159; ~is et hoc ~e, i. possibilis Osb. Glouc. Deriv. 454; nobis ‥ postulantibus tibi martirii corona conceditur si dum vacat et ~is es, concessum facto compleveris Ep. ad amicum 157; strangg; ‥ vigorosus, ‥ pos [sic], potencialis CathA (cf. Varro LL 5. 4). 2 (compar.) that has greater strength or power, more powerful, stronger; b (of fame or reputation); c (w. ref. to metrical effect). nullus erat potior muliebri viscere natus / ni medicus mundi Aldh. VirgV 419; credere decet eum ~iorem ‥ sumsisse profectum de labore conversionis multorum quam de ‥ quiete ‥ habuerat Bede HE II 1 p. 74; Pater item docet Christum esse verum hominem, quia dat ei in quantum homo est uti ~ioribus bonis suis Neckam SS I 25. 16; 1312 jus consuetudinarium, quod ~ius est quam jus scriptum (v. consuetudinarius 1b). b reges Romanorum cum ‥ primam Parthorum pacem ‥ ~ioris famae viribus firmassent Gildas EB 5; ob ~iorem [gl.: i. ad meliorem, i. majorem, mæran] virginitatis gloriam Aldh. VirgP 44; tu rex meus magnus, / tu judex meus justus, / tu magister potius Cerne 119; versus subscriptos devote tu lege, lector, / presulis ad laudem patris Emundi potiorem Poem Edm. Rich 6. c quae lyrico liceat cursim contingere plectro, / ne potior lassis generet fastidia versus Bede CuthbV 564. 3 (as sb. m.) more powerful person. callidus ‥ senex regalibus consiliis et judiciis preerat, quapropter in pretorio principali parem seu ~iorem perpeti metuebat Ord. Vit. X 8 p. 51. 4 (as sb. n.) more powerful or effective thing (w. ref. to food). coquat fabas et olera aut, si hoc infirmitas exegerit, preparet ~iora Ailr. Inst. Inclus. 4. 5 (w. ref. to condition) better. multa volventi ~ior sententia visa ut Goduini consilio fortunas suas trutinaret W. Malm. GR II 196; cui potior pauper divite jusque lucro (Vers.) Ib. III 284; ~ior insule Britannice pars Gir. TH I 2; 12‥ sicut dicit ~ior pars patrie (Attestaciones Testium) Feod. Durh. 236. 6 (as sb. n.) better thing. si vero quisquam chordarum respuit odas / et potiora cupit, quam pulset pectine chordas Aldh. VirgV 67. 7 (superl.): a that has greatest strength or power, most powerful. b (w. ref. to proof, reason, or sim.) most compelling or persuasive. a quare [sc. de Augustino primum narratur]? quia et cui ~issimus haec solemnitas praescribitur primatus debetur Gosc. Transl. Aug. 29C. b scribere nos ‥ [causa] prior illa premonet et ~issima Gir. TH intr. p. 5; cum prima demonstratio Euclidis sit ~issima Bacon IX 170. 8 (acc. sg. n. as adv.) especially, above all. qui ~issimum [gl.: precipue, optime, vel maxime] septenas Asiae ecclesias inexhaustis dogmatum imbribus irrigabat Aldh. VirgP 7; quantum ‥ is locus fuit etiam primatibus patrie venerabilis, ut ibi ~issimum sub protectione Dei genitricis opperirentur diem resurrectionis, plura sunt documento W. Malm. GR I 21; luciniam amo et mevulam ‥ et ~issimum philomenam Map NC IV 3 f. 44v; 1552 iis ~issimum qui videbuntur potius sue instructionis causa quam curiositatis ‥ eadem expetere Conc. Scot. II 137 (v. 1 communicare 1a); 1586 comitum et nobilium filii ex academiis, ~issimum Parisiensi et Coloniensi, advolantes in patriam (Chr. J. Hay) Scot. Grey Friars II 174; in hoc conventu ~issimum continuo fuit et floruit provinciae seminarium philosophiae et sacrae theologiae (Ib.) Ib. II 175.

2 potis v. pottum

…omnium quibus te brevi tempore confectum esse senties. tantum profeci, cum te a consulatu reppuli, ut exsul potius temptare quam consul vexare rem publicam posses, atque ut id quod esset a te scelerate susceptum latrocinium potius quam…

Cicero, in Catilinam
…desistere non posset neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani. Bello superatos esse Arvernos et Rutenos a Q. Fabio Maximo, quibus populus…

Julius Caesar, Gallic War
…Catilina venisset, quis eum senator appellavit, quis salutavit, quis denique ita aspexit ut perditum civem ac non potius ut importunissimum hostem quin etiam principes eius ordinis partem illam subselliorum ad quam ille accesserat nudam atque inanem reliquerunt .…

Cicero, in Catilinam
…si te iam, Catilina, comprehendi, si interfici iussero, credo, erit verendum mihi ne non hoc potius omnes boni serius a me quam quisquam crudelius factum esse dicat. verum ego hoc quod iam pridem factum esse…

Cicero, in Catilinam
…volitare audiatis, sed triduo tamen audietis ; multoque magis illud timeo ne mihi sit invidiosum aliquando quod illum emiserim potius quam quod eiecerim. sed cum sint homines qui illum, cum profectus sit, eiectum esse dicant, idem…

Cicero, in Catilinam
…suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis…

Julius Caesar, Gallic War
…exsul potius temptare quam consul vexare rem publicam posses, atque ut id quod esset a te scelerate susceptum latrocinium potius quam bellum nominaretur. nunc, ut a me, patres conscripti, quandam prope iustam patriae querimoniam detester ac…

Cicero, in Catilinam
…, cum ei nihil adhuc praeter ipsius voluntatem cogitationemque acciderit, nisi quod vivis nobis Roma profectus est, optemus potius ut eat in exsilium quam queramur. sed cur tam diu de uno hoste loquimur et de eo hoste qui…

Cicero, in Catilinam
…in hoc ipso in quo exsultat et triumphat oratio mea me vehementer accuset, quod tam capitalem hostem non comprehenderim potius quam emiserim, non est ista mea culpa, Quirites, sed temporum. interfectum esse L. Catilinam et…

Cicero, in Catilinam
…sibi Eunuchus velit. PHAEDRIA. PARMENO. Quid igitur faciam non eam ne nunc quidem Cum arcessor ultro an potius ita me comparem Non perpeti meretricum contumelias Exclusit revocat. Redeam non, si me obsecret. Si quidem hercle…

Terence, Eunuchus

Frequency

242nd

most frequent word

Most used by

Sulpicia
Boethius
Sidonius Apollinaris
Plautus
Augustine, Saint

Collocations

video 270
vel 257
enim 206
aut 197
meus 193
multus 190
magnus 188
etiam 179
tamen 173
tuus 173

potis

Saved

Recent