pretium
pretium, a price, money value, value in exchange
the woman has founded a small city for money
it is worthwhile to recall the diligence of the ancestors
pretium , iī, n.: price, 4.212; value, worth, 9.232; money; bribe, 6.622; reward, punishment, 12.352; prize, 5.292; ransom, 9.213.
prĕtĭum, ii, n. [Sanscr. root par-, pana (for parna), wager, loan; Gr. πι-πράσκω, to sell; πρίαμαι, to buy; cf. πόρνος], that for or by which any thing is bought or sold (class.).
- I Lit., money spent for any thing: nil pretio parsit, filio dum parceret, Plaut. Capt. prol. 32: femina ... urbem Exiguam pretio posuit, for money has founded a small city, Verg. A. 4, 211: vectigalia parvo pretio redempta habere, for little money, cheaply, Caes. B. G. 1, 18: pretio mercari ordinem senatorium, to purchase, to gain with money, Cic. Verr. 2, 2, 49, § 122: permutare pretio noluit, aliāve merce, Plin. 9, 55, 81, § 171.—
- B In gen., money, wealth, etc. (poet.), Ov. P. 2, 8, 6: in pretio pretium nunc est, id. F. 1, 217: converso in pretium deo, i. e. into a shower of gold, Hor. C. 3, 16, 8.—
- II Transf., worth, value, price.
- A In gen.: nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 200 Vahl.): pretium statuere merci, to set, fix, Plaut. Mil. 3, 1, 133 (728): pretium certum constituere, Cic. Att. 12, 33, 1: enumerare, id. Rosc. Am. 46, 133: pacisci pro re aliquā, to agree upon, settle, id. Off. 3, 29, 107: exsolvere, Plaut. Men. 5, 6, 26 (991): quibus hic pretiis porci veneunt? at what prices are they sold here? id. ib. 2, 2, 15 (287): vendere aliquid pretio suo, id. Pers. 4, 4, 30 (588); id. Ps. 1, 2, 36 (167): parare sibi pretio aliquid, id. Merc. 2, 3, 7 (341): multi extulerunt eorum pretia, Varr. R. R. 3, 6, 6: jacent pretia praediorum, are low, down, fallen, Cic. Rosc. Com. 12, 33.—
- B Esp.
- 1 In phrases: magni, parvi pretii esse, to be high or low in price, of much or little worth, of great or of small value: nullus est tam parvi pretii, quin, Plaut. Aul. 4, 10, 60 (790): ne tu habes servum graphicum, et quantivis pretii! id. Ep. 3, 3, 29 (410): agrum majoris pretii nemo habet, Ter. Heaut. 64: noli spectare, quanti homo sit: parvi enim pretii est, qui jam nihil est, Cic. Q. Fr. 2, 2, 4: de illis potissimum jactura fit, quia pretii minimi sunt, Sall. Or. ad Caes. 2, 9: pretium habere, to have a value, to be worth something: vendat oleum, si pretium habeat, Cato R. R. 2, 7: annona porro pretium nisi in calamitate fructuum non habet, Cic. Verr. 2, 3, 98, § 227; but also: pretium habere, to have a price, be for sale: quis ignorat quin id longe sit liberalibus disciplinis dignissimum, non vendere operam: cum pleraque hoc ipso possint videri vilia, quod pretium habent, Quint. 12, 7, 8; hence: pretium non habere, to have no price, be above price (late Lat.): nihil esse pretiosius, immo eum pretium non habere testatur, Aug. Serm. 36, 8: in pretio esse, to be of worth, value, or estimation, to be in repute: tum coquus in pretio esse (coeptus), Liv. 39, 6, 9: nec in pretio fertilis hortus erat, Ov. F. 5, 316; Plin. 33, 1, 6, § 22: in pretio habere, to regard as of value: in magno pretio habere, Sen. Ep. 75, 11: aurum et argentum in pretio habent, Tac. G. 5; for which cf.: pudebat libertatis majus esse apud feminas quam apud viros pretium, Curt. 8, 2, 28: pretium facere, to fix or set a price or value; of a seller: indica, fac pretium. Do. Tua merx est; tua indicatio est, Plaut. Pers. 4, 4, 37 (595); of a purchaser: quis faceret pretium, nisi qui sua perdere vellet Omnia? Mart. 1, 86, 7; Dig. 10, 3, 19.—
- 2 Wages, reward (mostly poet.): pro pretio facio ut opera appareat, Plaut. Ps. 3, 2, 59 (848): operam Epidici nunc me emere pretio pretioso velim, id. Ep. 1, 2, 17 (120): reddere alicui pro benefactis, id. Capt. 5, 1, 20 (941): palmae pretium victoribus, Verg. A. 5, 111.—
- III Trop., worth, value: quales ex hac die experiundo cognovit, perinde operae eorum pretium faceret, would estimate their services, Liv. 27, 17: sive aliquod morum Est pretium, Ov. Tr. 1, 9, 43: corticis etiam ad medicamenta pretium est, Plin. 12, 25, 54, § 118; 12, 19, 43, § 95.—
- B Transf., pay, hire, wages, reward, price (cf.: stipendium, merces).
- 1 In a good sense: majores seorsum atque diversum pretium paravere bonis atque strenuis, decurionatus ... aliosque honores, Cato ap. Fest. s. v. optionatus, p. 201 Müll.; so, = praemium (opp. poena), ita et pretium recte facti triumphum haberet L. Paulus pro egregie bello gesto, Liv. 45, 37, 5: ut pretium honoremque debito beneficio addat, id. 45, 14, 1: cum pro cujusque merito consul pretia poenasque exsolvisset, id. 26, 40, 15 Weissenb. ad loc.: satis ampla pretia, prizes, id. 21, 43, 6: virtutum pretium, Sen. Clem. 1, 1, 1.—Plur.: tam longā valetudine conflictabatur, ut haec tanta pretia vivendi mortis rationibus vincerentur, rewards of living, i. e. motives for living, Plin. Ep. 1, 12, 4.—Esp. in phrase pretium curae, and more freq. pretium operae, a reward for trouble: mihi visum est pretium curae, ipsum, senatus consultum quaerere, seemed to me worth the trouble, worth while, Plin. Ep. 8, 6, 2: est pretium curae cognoscere, etc., Juv. 6, 474: facturusne operae pretium sim, etc.,... nec satis scio, what will pay for the trouble, Liv. praef.: operae pretium habent libertatem, civitatemque, id. 25, 6; 21, 43: audire est operae pretium, etc., Enn. ap. Acron. ad Hor. S. 1, 2, 37 (Ann. v. 454 Vahl.); so Liv. 3, 26, 7: reddere opis pretium pro factis, Enn. ap. Sen. Ep. 108 (Epigr. v. 6 Vahl.): quo in genere est operae pretium diligentiam majorum recordari, it is worth while, Cic. Agr. 2, 27, 73: captā urbe, operae pretium fore, Sall. J. 81, 2; so without operae (post-Aug.): Germanico pretium fuit convertere agmen, thought it of importance, Tac. A. 1, 57: ni pretium foret Pisonis sententias noscere, were it not worth while, were it not of importance, id. ib. 2, 35: posse eum, si operae pretium faciat, principem popularium esse, if he does any thing worth while, any thing of importance, Liv. 25, 30: duos servos ad hostes transfugisse et operae pretium fecisse, have done valuable service, Quadrig. ap. Sen. Ben. 3, 23: scriptor minime utilis, cujus libro adtingere nullum pretium operae sit, Gell. 12, 2, 1; so, operis pretium est, Sil. 16, 45.—
- 2 In a bad sense (i. q. poena), reward, punishment, like the Gr. τιμή, μισθός (poet.): si malos imitabor, tum pretium pro noxā dabis, Liv. And. ap. Non. 365, 27: verbera, compedes, molae ... haec pretia sunt ignaviae, Plaut. Men. 5, 6, 10 (975): ego pretium ob stultitiam fero, Ter. And. 610: et peccare nefas, aut pretium est mori, Hor. C. 3, 24, 24: ille crucem pretium sceleris tulit, hic diadema, Juv. 13, 105.—Of bribery: adduci pretio ad hominem condemnandum, Cic. Caecin. 10, 29: pretio judicem corrumpere, id. ib. 25, 72: nec prece, nec pretio a rectā viā deduci, Auct. Her. 3, 3, 4.
pretium, iī, n. (vgl. altindisch apratā, ohne Entgelt, umsonst), der Wert, Preis einer Sache, I) eig. u. bildl.: 1) eig.: pretium statuere merci, Plaut.: pr. constituere, Cic.: eadem praetia (so!) etiam materiae pineae praestituere, Edict. Diocl.: pretia rerum venalium (zus. = die Marktpreise) statuere, Lact.: exquirere pretia, Liv., pretia palam, Cic.: exquirere per se pretia et usque eo extendere, ut etc., die Preise selbst machen u. dergestalt steigern, daß usw., Suet.: percontari pretium (v. Käufer), Apul.: pretium centum nummis indicare (vom Verkäufer), Apul.: pretium augere, zum Gebote zulegen (v. Käufer), Plin.: pretium facere, den Pr. bestimmen, vom Verkäufer = fordern, Plaut., vom Käufer = bieten, Mart. u. ICt.: pretium conficere, den Preis bestimmen, ein Angebot stellen, v. Präko als Ausrufer in der Versteigerung, Cic.: servos immensis pretiis vendere, Suet. – pretium habere, einen Wert haben, etw. gelten, Cic.: so auch esse in pretio, auch wir »im Preise sein od. stehen«, Liv. u. Ov.: ager maioris pretii, Ter.: parvi pretii esse, Cic.: esse pretii minimi, Sall. fr.: homo omnium minimi pretii, der allernichtswürdigste, Plaut. mil. 558: servus nequam et nulli (so!) pretii, ein nichtswürdiger Taugenichts, Gell. 17, 6, 2. – 2) bildl.: operae eorum pretium facere, ihren Dienst schätzen, Liv.: aliquod morum est pretium, haben einigen W., Ov.: esse in suo pretio, seinen gehörigen W. haben, Ov.: corticis etiam ad medicamenta pr. est, Plin.: cortex Indis maximo pretio est, hat den gr. W. für die Inder, Plin. – II) übtr.: A) das Geld, a) das Geld als Preis für etw., pretio emere, für Geld, Cic.: magno pretio, für vieles Geld, Cic.: parvo pretio, für weniges Geld, wohlfeil, Cic. – Insbes., α) der Kaufpreis, pretium dominis reddere, Eutr. 2, 27: emptoribus pretia restituere, Eutr. 8, 13. – β) das Lösegeld, pactum pro capite pretium, Cic. de off. 3, 107: captivos pretio (gegen L.) remittere, Curt. 4, 11 (44), 15: captivos omnes sine pretio remittere, Curt. 7, 9 (38), 18: Phrahati filium sine pretio remittere, Iustin. 42, 5, 9: eos incolumes sine pretio dimittere, Iustin. 7, 6, 6: captivos sine pretio dare, Eutr. 2, 27: et matrem et coniugem et liberos sine pretio recipere, Curt. 4, 1 (2), 13. – b) Geld, Geldeswert, rude, Ov.: est pretium (Geld) in pretio, dat census honores, Ov.: converso in pretium deo, in Gold, Hor. – B) der Lohn, die Belohnung, a) übh., eig. u. bildl.: manus, Macherlohn (manupretium), Cic.: pretium polliceri (verheißen), Ter.: habes pretium, du bist belohnt, Hor.: pretio afficere, belohnen, Verg.: hic pretium curae (Werkes) dulce recentis erat, Ov.: habere operae pretium, Liv.: magna operae pretia mereri, Liv.: operae pretium est od. videtur, es lohnt sich der Mühe, ist der Mühe wert, mit folg. Infin., Enn. fr., Cic. u.a.: ebenso est pretium curae, Iuven. 6, 474: u. bl. est pretium, Tac. ann. 1, 57 u. 2, 35: u. pretium operis est, Sil. 16, 45: facere operae pretium, etwas tun, was der Mühe wert ist, Liv. – b) die Belohnung, der Preis (s. Spengel Ter. Andr. 39), pretium certaminis, der Siegespreis, Ov.: nullo satis digno morae pretio tempus terunt, mit keiner die Mühe recht belohnenden Sache, Liv. – c) der Lohn = die Strafe, si malos imitabor, tum pretium pro noxa dabis, Liv. Andr. fr.: verbera, compedes, molae, haec pretia sunt ignaviae, Plaut.: ego pretium ob stultitiam fero, Ter.: et peccare nefas aut pretium est mori, Hor. – d) die Bestechung, adduci pretio ad hominem condemnandum, Cic.: nec prece, nec pretio, nec periculo a recta via deduci, Cornif. rhet. – e) pretia vivendi, Reizmittel zum Leben, Plin. ep. 1, 12, 4.
episcopatus officium vel presbyterii terreno ~io ‥ velle mercari
trecentorum denariorum dictum est eo quod multo ~o venundari potuit
de terra quam ‥ Baldredus possidendam accepto ~io obtulit
siquis paupertate sua non potuisset servitium facere, relinquebat sine ~io domum suam praeposito
naulum ‥ i. pro transmeatione datum ~ium
inveni bonam et securam navem sine †precipio [l. precio ] ‥ transfretantibus in Flandr’ in servicium nostrum
sine ~io
si [moneta ] fuerit deformata vel attonsata, perdit pondus et imaginem, et jam non recipitur loco ~ii sicut prius
quocirca cujusdam sapientis Greci interrogationem, de ~io salutis humanae, cui daretur, inquirentis
homo in vinea xxx diebus pro decem denariis conducitur, ex quibus operatus est sex diebus, quantum ergo ~ii totius debet accipere?
ex quo murilegi precio comulantur et hirci
res ecclesiarum ‥ sunt patrimonia pauperum et ~ia prec[ato ]rum
hoc diarium ‥ i. diei ~ium
domino I. de U., baneretto Scocie, venienti ad regem de partibus Scocie et ulterius profiscenti [sic ] usque partes transmarinas, de dono ipsius regis ‥, in preciounius [l. ~io unius ] ciphi argenti deaurati ‥ vj li. iij s. iiij d.; et in denariis x li.
ne quis ad tantum fastigium aspiraret indignus vel prece vel ~io
ad omnium Francigenarum interitum tam clericis quam laicis pluribus inductis prece et conductis ~io
parentes utrique ‥ nec prece nec ~io nec vi animum ad hoc ejus poterant inclinare
[juraverunt ] ‥ quod non ‥ pro prece vel ~io, odio vel amore, nec pro morte nec pro vita, seu pro aliquo temporali emolumento ‥
nullus ad hoc prece vel precio me compulit
quod omnes et singulos excessus ‥ absque gratia aut favore, prece vel ~io, ‥ commissiariis tradant
si quis feminam emat et ~ium [(AS: ] retineatseo gyft
si quis emat sibi feminam et donum ~iumque [(AS: ] non compleatur, reddat ipsam pecuniam et persolvat et emendet plegioseo gyft
de partibus ‥ et de causis singulare [v. l. singula res ] solvere praetium et nihil aliud de hac terra
exceptis his, expeditione, et pontis constructione, et singulare ~ium foras, nihilque ad poenam resolvat
exceptis his, arcis et pontis constructionibus, et expeditione, ac singulare praetium ad penam, id estangylde
de illa ‥ tribulatione quewitereden nominatur sit libera, nisi tamen singuli [? l. singulare ] ~ium solverit ut talia accipiant
liberam ‥ ab omnibus causis, nisi singulare ~ium contra aliud ponat
nisi specialiter ~ium pro ~io ad terminum ad penam
in hac ‥ terra aliquid foraras furaverit alicui aliquid nisi specialiter ~ium pro ~io
ut ab omnium fiscalium redituum operum onerumque ‥ vindictis nisi tantum praetium pro praetio liberae sint in perpetuum
de egressis [v. l. aegris ] ‥ ~ium viri vel ancillae pro anno, vel dimidium omnium quae possidet dare
vij molini de xlij li. ‥ aut frumentum ejusdem ~ii
assis ‥ i. obolus, et ‥ componitur ‥ quadressis, i. quatuor oboli vel ~ium quatuor obolorum
W. de F. tannatori creditori domini, pro pane et servisia et carnibus seu pissibus ab eo ex mutuo receptis ad predcium lxviij s., xx corea per ‥ preceptum senescalli
si dicas quod non ita leviter curas de tuo amore sed amplius vis habere, nomina illud quid esse debeat, pone ~ium amoris tui [ME: ]sete feor o þi luve
preterea ~ium in nummo est relacio racionis et non res absoluta
in ipso primo adventu ejus in Angliam fuit ipsa villa combusta, et ideo ~ium ejus non potuit computari quantum valebat quando episcopus Baiocensis eam recepit
silva v porcorum in eodem ~io
j ecclesia, lx acre in ~io manerii
omnes ecclesie sunt in ~io cum maneriis
per regnum ‥ statutum est ‥ omnium rerum habitudinem ‥ inquiri, et scito sub attestatione fidelium ~io, omnem decimam quam etiam Saladini nuncupant ‥ recolligi
si quis perjurium fecerit ‥ super reliquias sanctorum et ‥ injuste juraverit, careat manibus aut det dimidium praetii [(v. l. pretii ] sui ipsius [AS: ]healfes weres
si quis ante comitem in placito pugnaverit, emendet secundum ~ium [(AS: ] sui ipsiuswer
sexies ‥ tantum erit simplum praetium [(AS: ] regis, hoc est ducente xx li.were, wergild
sacramentum liberalis hominis ‥ debet stare et valere juramentum sex villanorum, quia praetium ejus est, id est((þ)eregeld , sex villanorum
lege Anglorum suum(were , id est ~ium suum
solvat dupliciter et persolvat, sitque ~ii sui reus contra regem(
redimat se ~io nativitatis sue et culpam emendet sic wera sic wita(
weregildo, i. natalis sui ~io, se redimat, vel secundum weram suam neget(
ut weram suam, ~ium natalis sui, Christo persolvat et regi(
primo Christo et regi ~ium nativitatis sue reddat(
si quis liber aut servus occidatur, natalis sui ~io legittime componatur(
were suum, i. ~ium sue redemptionis
dum ‥ li[ber il ]le ‥ in ~io stetit
quadrantal ‥ i. quoddam vile vas unius quadrantis ~ii
catalla j bov’, j juvencum, ij quarteria ordei, j quarterium et dimidium siliginis, ~ii j marca ‥ . catalla ejus ij juvenci, ~ii iij s.
prior de W., mm de alleciis de precio viij s.
habebit pro dicto cariago xv panes nigros ‥ ~ii ij d. ob.
fateor me recepisse ‥ unam ollam eneam ~ium viiij s.
cum ‥ xxxij saccos lane ~ii cc librarum et amplius invenisset(
vicecomes liberavit ei ‥ lxiii oves in ~ium ciiij s. vij d.
W. P. ‥ vendidit catalla ipsius H. ‥ pro minori ~io quam valuerunt
quod non capient nec ement piscem nec bladum ‥ ad levius ~ium quam alii vicini
tres pannos de serico decentes et de levi ~io(
oneratur navis xl equis de ~io exercitatis ad arma
reddere annuatim unum equum de ~io
Robertus de Veteri Ponte debet ‥ v dextrarios de ~io
debet iij dextrarios de ~io
item rem’ in ~io argent’ vj panni de melioribus staminis integri, prec’ lx s. ij d.
colligitur hoc ~ium [sc. reliquiae S. Augustini ] pompose decorato scrinio, circumfertur claustro ‥ cum jubilo
opereprecium, necessitas
quid agi debeat ‥ inquirere operae ~ium reor
operae ~ium [gl.: congruum, ] reor ut celeberrimos ‥ bellatores ‥ C. et D. nequaquam ab historica virginum relatione ‥ sequestremusneadþearflic
sit ‥ de quibus dubitet invenire studenti hoc et hujusmodi perquirere et expedire opere ~ium
eorum preclara fuisse videtur intentio, quibus ‥ opere ~ium fuit et cure, egregium aliquod ‥ memoriale relinquere
prĕtĭum, (7) ĭī, n. , ¶ 1 valeur dʼune chose, prix : pretium constituere Cic. Att. 12, 31, 2 ; pacisci Cic. Off. 3, 107, fixer un prix, convenir dʼun prix ; duobus pretiis unum et idem frumentum vendere Cic. Verr. 2, 3, 179, vendre un seul et même blé à deux prix différents ; pretio quæstuque duci Cic. Verr. 2, 4, 124, être guidé par la valeur marchande et lʼappât du gain ; pretii magni, parvi esse, être dʼun grand, dʼun faible prix ; majoris Cic. Inv. 1, 51, être dʼun plus grand prix ; pretium habere Cic. Verr. 2, 3, 227 ; in pretio esse Cic. Amer. 77, être à un prix élevé, avoir du prix ¶ 2 argent : Pl. Capt. 32 ; pretio aliquid mercari Cic. Verr. 2, 2, 122, acheter qqch. à prix dʼargent ; parvo pretio redimere Cæs. G. 1, 18, racheter à vil prix ; in pretio pretium nunc est Ov. F. 1, 217, aujourdʼhui il nʼy a que lʼargent qui ait du prix ; converso in pretium deo Hor. O. 3, 16, 8, pour un dieu changé en or [en pluie dʼor] || [en part.] rançon : Cic. Off. 3, 107 ; Curt. 4, 11, 14 ; 7, 9, 18 ¶ 3 prix, valeur [expr. operæ pretium est, il vaut la peine de, avec inf.] : Pl. Mil. 31 ; Pœn. 1174 ; Cic. Verr. 2, 4, 30 ; Cat. 4, 16 ; Agr. 2, 73 ou est pretium curæ Plin. Min. Ep. 8, 6, 2 || d. Liv. operæ pretium facere = a) Liv. præf. 1 ; 25, 30, 3, etc., faire qqch. qui en vaille la peine ; b) Liv. 27, 17, 14, fixer le prix de la peine, apprécier la peine || alicui pretium est ou pretium est seul, avec inf., il paraît utile à qqn de, ou il est utile de : Tac. Ann. 1, 57 ; 2, 35 ¶ 4 récompense, salaire : pretium recte facti triumphum habere Liv. 45, 37, 5, recevoir le triomphe en récompense de sa belle conduite ; pro cujusque merito pretia pœnasque exsolvere Liv. 26, 40, 15, sʼacquitter en récompensant et en punissant selon le traitement mérité par chacun ; verbera pretia ignaviæ Pl. Men. 976, des coups, récompense de la paresse ; pretium est mori Hor. O. 3, 24, 24, la mort est le prix de la faute.
- 1. prijs, (gelds)waarde [agri; praedii]; ➤ merces magni (parvi) -i; -um facere (v. verkopers) een prijs vragen, (v. kopers) een bod doen; indica, fac -um!; in -o esse en -um habere iets waard zijn; ad nullum -um sui redigi zijn waarde verliezen; -um constituere, statuere bepalen; servos immensis -is vendere;
- 2. (meton.) (a) geld; ➤ -o alqd emere met, voor geld; magno -o duur, parvo -o goedkoop; -um alci reddere, restituere; converso in -um deo (Hor.) in goud(en regen); (b) losgeld; ➤ pactum pro capite ~; captivos sine -o reddere; (c) loon, soldij, beloning, prijs (voor: gen.) [virtutum; certaminis prijs voor de overwinning; palmae victoribus; manūs arbeidsloon]; ➤ ~ morae voor het oponthoud; (operae) -um est audire het is de moeite waard; reddere opis -um pro factis; operae -um facere iets lonends doen; -um polliceri; -o afficere alqm belonen; magna operae -a mereri; (d) (poët.) straf; ➤ ego -um ob stultitiam fero (Ter.); et peccare nefas, aut -um est mori (Hor.); (e) omkoopsom.
pretium , ii. n.
值錢。賞。貴。工錢。罰。— est vel curae vel operae — est 宜鄭重之務。有益者。Sceleris — crux 罪之罰卽十宇架。Magno pretio stare. 買之貴。In pretio esse 見貴重。値重價。Magni pretii homo 可尊貴之人。Pretio vel cum pretio 費銀。 Converso in pretium deo 神變金之後。Pretio habere addictam fidem 受賄。因利失信。
Suggest a Translation
See an image
值錢。賞。貴。工錢。罰。— est vel curae vel operae — est 宜鄭重之務。有益者。Sceleris — crux 罪之罰卽十宇架。Magno pretio stare. 買之貴。In pretio esse 見貴重。値重價。Magni pretii homo 可尊貴之人。Pretio vel cum pretio 費銀。 Converso in pretium deo 神變金之後。Pretio habere addictam fidem 受賄。因利失信。
Suggest a Translation
See an image
Tradidit Willelmus Grannart partem suam molendini quod est ibi in vadimonium proUbixxiv. sol. illius monetæ, tali pacto ut medietas partis se redimeret et alteram monachi in præmio haberent. Quod audiens abbas Natalis prohibuitfieri, et jussit ut tota pars molendini in Pretium et in Præmium reciperetur, quousque molendinum adquitaretur.
pretiumvidetur esse debitum, quod in jure
reliquumdicitur, Gall.
præmiumvero debiti caput, et summa, Gall.
Ostendat itaque Pretium Apostolicæ monitionis, oratio diuturnæ angustiæ, etc.
Equus de pretio, Cheval de prix, in Charta ann. 1226. apud Rymer. tom. 1. pag. 290.
De ingenuo vero homicida intra Ecclesiam posito, de interempti Precio, Principis est expectanda sententia : quia de precio occisorum nihil evidenter Lex Romana constituit.Leges Luitprandi Regis Longobard. tit. 60. § 1.
Componat sacro Palatio medietatem Pretii sui, sicut appreciatus fuerit.Concilium Cabilonense II. cap. 24 :
De Episcopis vero, Presbyteris et Diaconibus et Monachis interfectis, quærendum a domino Imperatore est, cui illius homicidii Pretium exsolvendum sit.Egbertus in Dialogo de Ecclesiastica Institutione cap. 12 :
Si quis ex laicis Clericum, vel Monachum occiderit, utrum Pretium sanguinis secundum Legem natalium parentum propinquis reddendum sit.
Reddat Dominus ejus Regi weram, id est Pretium nativitatis hominis illius.Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 11 :
Episcopo et Regi Pretium nativitatis suæ reddat, et ita se inlegiet.Cap. 68 :
Si quis liber aut servus occidatur, natalis sui Pretio legitime componatur.Cap. 75 :
Habeat Pretium natalis ejus.Adde cap. 70. 75. 76. 88. et alibi passim. Hinc
Natus ad quatuor vel 14. libras, dicitur is, cujus
pretium nativitatisest 4. vel. 14. librarum, cap. 74. 76. Adde Leges Hoeli Boni Regis Walliæ cap. 11. et infra in voce Wera.
PrincepsLib. 46. can. 5 :(id est Episcopus) in sua morte etiam de rebus Ecclesiæ commendare potest, hoc est Pretium ancillæ, sive de mobili, sive de agro.
Omnis qui ausus fuerit ea quæ sunt Regis aut Episcopi furari, aut aliquid in eos committere, parvipendens displicere, septem ancillarum Pretium reddat, aut 7. annos pœniteat cum Episcopis.
Monemus iterum, ut nullus laicorum in opus suum retineat primitias, neque oblationes, neque cimeteriorum Pretia, neque ova, aut ea, quæ ad eos dantur per aspersionem salis et aquæ in cœna Domini, etc.
Omne corpus sepultum habet in jure suo vaccam, et equum, et vestimentum, et ornamentum lecti sui : nec quidquam horum redditur in aliaCap. 7. cujus lemma estdebita, quia corpori ejus tantum vernacula debentur.
de mortuo retinendo:
Quicumque discesserit de sua Ecclesia, et in alia Ecclesia sepultus fuerit, cujus propinquus veniens corpus mortui mutare volens, dabit Pretium sepulchri prioris, hoc est vaccam et vestimentum ejus commune, et rogabit Principem lociAdde lib. 31. cap. 20. 22. lib. 40. cap. 10. Vide Heriotum, et Sedatio.(l. Episcopum) ut basilicam ejus foderit. Si vero eadem familia miserationem animæ ejus in die 7. fecerit, reddet amicus Pretium ejus, et sedatium commune.
uxoris, Dos. Lex Burgundionum tit. 61 :
Quæcumque mulier natione barbara ad viri coitum spontanea voluntate forte convenerit, nuptiale Pretium in simplum tantum ejus parentibus dissolvatur : et is cui adulterii dicitur societate permixta, etc.Tit. 34. § 2 :
Si quis uxorem sine causa dimiserit, inferat ei alterum tantum quantum pro Pretio ipsius dederat, et mulctæ nomine sol. 12.Tit. 36 :
Si quis cum parente sua .... in adulterio fuerit deprehensus, Pretium suum ei, qui est proximus mulieri, quam adulteravit, prout persona fuerit, cogatur exsolvere.
De Provisoribus Regis, etc. Primo calumniari debent, quod... sub colore Pretii Regii, cumulant sibi commodum singulare.Aresta Omnium SS. ann. 1292. in Regesto Parlamenti Paris. B. fol. 97 :
Dom. Rex et Domina Regina, et eorum liberi habent Pretium suum Parisiis ad cibaria. Episcopus Parisiensis habet Pretium suum ad panerum piscis, vel ad summam. Domus Dei similiter, Camerarius, Constabularius, Buticularius, Cancellarius, et Dapifer, si ibi essent, habent Pretium. Nulli alii habent, ut hoc me docuit Joannes de Acon Franc. Buticul.
Commandons quant as vivres, que nous, la Royne nostre compaigne, quant nous l'aurons, nos effans estans avec nous,.... le Chamberier de France, le Connestable de France, le Bouteiller de France, auront la prise aus vivres, et à nostre Pris, etc.
Quod ipsi tenentur sibi solvere tres solidos longorum Halensium pro Precio Manuali, quod vulgariter Hantlon dicitur.Vide Haltaus. Glossar. German. voce
pretium ī, n
- PRA-, a price, money value, value in exchange: pretia praediorum: duobus pretiis idem frumentum vendere: certa pretia constituere, fix: urbem pretio posuit, paid, V.: vectigalia parvo pretio redempta, cheaply, Cs.: pretio mercari ordinem senatorium, purchase: pactum pro capite, ransom: captivos pretio remittere, for a ransom, Cu.: tripodes pretium victoribus, prize, V.: rude, money, O.: In pretio pretium nunc est, wealth, O.: converso in pretium deo, i. e. a shower of gold, H.—Value, worth: agrum preti maioris nemo habet, T.: alicuius preti esse, of any value: in pretio esse, to be esteemed, L.: aurum in pretio habent, prize, Ta.: pudebat libertatis maius esse apud feminas pretium, etc., Cu.—Pay, hire, wages, bribe: Metellum pretio conrumpere: pretio adductus eripere patriam: sine pretio varium ius fuisse, bribery.—Fig., worth, value, esteem: homines magni preti: operae eorum pretium facere, value their services, L.: sive aliquod morum Est pretium, O.—Recompense, return, reward: pretium recte facti triumphum habere, L.: pretium debito beneficio addere, L.: satis ampla pretia, prizes, L.: Est pretium curae cognoscere, etc., it is worth the trouble, Iu.—With operae, a return for trouble, worth the effort, worth while: si nihil quod operae pretium esset fecerant: facturusne operae pretium sim, produce a work worth the pains, L.: operae pretium habent libertatem, i. e. their service is well rewarded by freedom, L.: ratus captā urbe, operae pretium fore, a prize, S.—Recompense, punishment: pretium ob stultitiam fero, T.: peccare nefas, aut pretium est mori, H.: sceleris, Iu.
-
…, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos portoria reliquaque omnia Haeduorum vectigalia parvo pretio redempta habere, propterea quod illo licente contra liceri audeat nemo. His rebus et suam rem familiarem auxisse et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…illam contumeliam sibi ab Cicerone inpositam. Sed isdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque gratia neque pretio Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur. Nam uterque cum illo…
Sallust, Catilina
-
…Eius frater aliquantum ad rem est avidior. Is hanc ubi forma videt honesta virginem, Et fidibus scire, pretium sperans ilico Producit, vendit. Forte fortuna affuit Hic meus amicus emit eam dono mihi, Imprudens harum rerum…
Terence, Eunuchus
-
…, aliena cupere, pudorem, pudicitiam, divina atque humana promiscua, nihil pensi neque moderati habere. Operae pretium est, cum domos atque villas cognoveris in urbium modum exaedificatas, visere templa deorum, quae nostri maiores ,…
Sallust, Catilina
-
…clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat…
Sallust, Catilina
-
…mediterraneis exigebantur itaque qui tot annis agellos suos te praetore redimere a piratis solebant, idem se ipsos a te pretio imposito redemerunt. quid vero a Tissensibus, perparva ac tenui civitate, sed aratoribus laboriosissimis frugalissimisque hominibus, nonne…
Cicero, in Verrem
-
…non habent, imperavisti. si et ex quo fit navis, et qui faciunt, imperio tibi tuo non pretio praesto fuerunt, ubi tandem istud latet quod tu de tua pecunia dicis impensum at Mamertini in tabulis nihil habent…
Cicero, in Verrem
-
…supplicium di patrii, quod iste inventus est qui e complexu parentum abreptos filios ad necem duceret, et parentis pretium pro sepultura liberum posceret. religiones vero caerimoniaeque omnium sacrorum fanorumque violatae, simulacraque deorum, quae non modo ex…
Cicero, in Verrem
-
…invito phalera sublatas gratiis. iam, ut haec omnia reperire ac perscrutari solitus sit, iudices, est operae pretium cognoscere. Cibyratae sunt fratres quidam, Tlepolemus et Hiero, quorum alterum fingere opinor e cera solitum esse ,…
Cicero, in Verrem
-
…sed etiam de accusatore, de teste iudicare arbitrabantur, quid fictum, quid fortuna ac tempore adlatum, quid pretio corruptum, quid spe aut metu depravatum, quid a cupiditate aliqua aut inimicitiis profectum videretur. quae si iudex…
Cicero, pro Fonteio