profero
profero, to carry out, bring forth, produce
- I Lit.
- A To carry or bring out, to bring forth (class.; cf.: prodo, produco, adduco): Al. Vin' proferri pateram? Am. Proferri volo. Al. Fiat: tu, Thessala, intus pateram proferto foras, Plaut. Am. 2, 2, 137 (769): arma tormentaque ex oppido, Caes. B. C. 2, 22: (nummos) ex arcā, Cic. Rosc. Com. 11, 29.—
- 2 To extend, stretch, or thrust out: linguam in tussiendo, Plaut. As. 4, 1, 50 (795): manum, id. Ps. 3, 2, 72 (861): digitum, Cic. Caecin. 25, 71.—
- 3 Se proferre, to raise one's self, show one's self, appear (post-Aug.): draco e pulvino se proferens, Suet. Ner. 6.—
- 4 To offer, proffer: alicui minas viginti argenti, Plaut. As. 3, 3, 60 (650).—Esp.,
- 5 Proferre gradum or pedem, to go on, proceed: gradum proferam, progredi properabo, Plaut. Men. 5, 2, 2 (754): gradum pedum proferre, Enn ap Fest. p. 249: passus, Lucr. 4, 874: longe pedem, Quint. 11, 3, 160; cf.: pedem, Hor. A. P. 135. —
- 6 As milit. t. t.: signa proferre, to advance the standards, march on, Liv. 4, 32, 10; so, proferre inde castra, id. 10, 33, 7: quidquid ab urbe longius proferrent arma, id. 7, 32, 6.—Also,
- 7 Nautical t. t.: pedibus prolatis in contrarium navigare, to sail close to the wind, Plin. 2, 47, 48, 128; cf.: prolato pede transversos captare notos, Sen. Med. 321.—
- B Transf.
- 1 To bring forth, produce, cause to grow, of plants (post-Aug.): caelum laurum patitur, atque etiam nitidissimam profert, Plin. Ep. 5, 6, 4: semen, Plin. 17, 13, 20, § 95 (al. perfert). —
- 2 Of pronunciation, to utter, pronounce (post-Aug.): extremas syllabas, Quint. 11, 3, 33.—
- 3 To extend, enlarge (class.): castra, Caes, B. C. 1, 81: et proferre libet fines, Juv. 14, 142: pomoerium, Gell. 13, 14, 2.—
- 4 To put off, defer, adjourn, etc. (class.): rem aliquot dies, Cat. ap. Gell. 7, 3, 14: auctionis diem laxius proferre, Cic. Att. 13, 14, 1: aliquid in diem posterum, Gell. 1, 23, 5; cf. Liv. 3, 20, 6.—
- 5 Of a painter, to bring out, to represent distinctly (post-Aug.); venas protulit, Plin. 35, 8, 34, § 56.—
- II Trop.
- A With se, to raise, elevate one's self (post-Aug.): qui se ipsi protulerunt, who have raised themselves from ignorance, Sen. Ep. 52, 3; Plin. Ep. 1, 13, 1.—
- B To bring out, make known, produce in public, publish (class.): ejus (orationis) proferendae arbitrium tuum, Cic. Att. 15, 13, 1: artem, to exhibit publicly, Suet. Ner. 25—
- C To bring forth, produce, invent, discover, make known, reveal (class.): artem, Cic. Ac. 2 (Luc.), 1, 2: palam proferre aliquid, Ter. Ad. 339: cum illa indicia communis exitii indagavi, patefeci, protuli, Cic. Mil. 37, 102: aliquid foras, id. Cael. 23, 57: rem in medium, id. Fam. 15, 2, 6: secreta animi, Plin. 14, 22, 28, § 141: Montanum, quia protulerit ingenium, extorrem agi, displayed his genius, Tac. A. 16, 29 fin.—
- D To bring forward, quote, cite, mention (class.); libros, Cic. N. D. 1, 40, 113: testes, legatos, id. Balb. 18, 41: auctores, id. de Or. 2, 71, 290: nominatim multos, id. Rosc. A. 16, 47; paucos belli duces praestantissimos, id. de Or. 1, 2, 7: vinolentiam alicujus, id. Phil. 2, 39, 101: vim, potentiam, factiones, divitias, clientelas, affinitates adversariorum, Auct. Her. 1, 5, 8: aliquid in medium, Cic. Verr. 2, 4, 52, § 115; id. Fin. 2, 23, 76; Plaut. Am. 2, 1, 41 (591): memoriter Progeniem suam usque ab avo atque atavo, Ter. Phorm. 395: exempla omnium nota, Cic. Div. 1, 46, 103.—
- E To extend, enlarge: fines officiorum, Cic. Mur. 31, 65: memoriam alicujus, to prolong, Plin. Ep. 5, 12, 2: ut vita ejus debuerit inmortalitate proferri, id. ib. 2, 7, 4; 3, 7, 14.—
- F To impel: si paulo longius pietas Caecilium protulisset, Cic. Sull. 23, 64.—With se: cum se ad clarissimorum civium strages caedesque proferret, Plin. Pan. 48.—
- G To lengthen out, prolong (class.): beatam vitam usque ad rogum proferre, Cic. Fin. 3, 22, 76: ut depositi proferret fata parentis, Verg. A. 12, 395.
II) prägn.: A) vorwärts-, weiter tragen, -rücken, -setzen, 1) eig.: a) übh.: gradum, vorwärtsschreiten, Plaut. Men. 754: gradum pedum, Enn. fr. scen. 213: u. so passus, Lucr. 4, 874 (877): u. unde pedem, frei u. ungehindert vorwärtsschreiten (bildl.), Hor. de art. poët. 135. – b) als milit. t. t.: signa, die F. weiter tr., vorrücken lassen, sich in Marsch setzen, Liv. 4, 32, 10 u.a. – inde castra, mit dem L. weiter rücken, aufbrechen, Liv. 10, 33, 7. – arma longius ab urbe, weiter von der St. vordringen, Liv. 7, 32, 6: arma in Europam, nach Eur. vordringen, Curt. 7, 7 (30), 13. – c) übtr., seiner Ausdehnung nach etwas vorrücken, weiter hinausrücken, weiter ausdehnen, fines agri publici paulatim, Liv.; vgl. im Bilde, fines officiorum paulo longius, quam natura velit, Cic.: pomerium, Liv.: munitiones, castra, Caes. – u. d) t. t. der Schiffersprache, in contrarium navigare prolatis pedibus, beim Winde segeln, Plin. 2, 128: dass. prolato pede transversos captare notos, Sen. Med. 321. – 2) bildl.: a) der Zeitdauer nach verlängern, ausdehnen, beatam vitam usque ad rogum, Cic.: depositi fata parentis, Verg.: video memoriam soceri mei pulcherrimis operibus proferri, Plin. ep.; vgl. Plin. ep. 2, 7, 4; 3, 7, 14. – b) einen Zeitpunkt od. etwas auf einen Zeitpunkt weiter hinausschieben, verschieben, aufschieben, vertagen, diem auctionis laxius, Cic.: u. so diem, Liv., diem de die, Iustin. – res, nuptias aliquot dies, Cato fr. u. Ter.: rem in posterum diem, Gell.: dah. res pr., die öffentl. Geschäfte vertagen, Stillstand der öffentl. Geschäfte eintreten lassen, u. res prolatae, die vertagten gerichtl. Geschäfte u. Amtsverrichtungen, Vertagung-, Stillstand der öffentl. Geschäfte, Eintritt der Gerichtsferien, Plaut. u. Cic.: ante res prolatas, Cic.; vgl. Manutius Cic. Mur. 13, 28. – u. pr. exercitum (Stimmheer), die Versammlung aufschieben, Liv. 3, 20, 6 (vgl. Weißenb. zur St.). – B) vor sich hinstrecken, -hinhalten, prolato aere (Schild) astitit, Enn. fr. scen. 16. – ➳ Parag. Infin. proferrier, Lucr. 1, 207. – Nicht synkop. Formen, proferis = profers, Firm. de err. 22, 3: proferet = profert, Itala (Taurin.) Matth. 13, 52 u. = proferret, Corp. inscr. Lat. 1, 198, 39: proferite = proferte, Itala Luc. 15, 22 (ev. Pal).
I porter en avant, présenter : ¶ 1 arma tormentaque ex oppido Cæs. C. 2, 22, 5, présenter (déposer) hors de la ville les armes et les machines de guerre ; nummos ex arca Cic. Com. 29, donner de lʼargent tiré de sa caisse ; ad deprecandum periculum proferebant tus, gemmas Cic. Verr. 2, 5, 146, pour détourner le danger ils offraient de lʼencens, des pierres précieuses ; mihi litteras publicas proferunt Cic. Verr. 2, 4, 140, ils me présentent les registres officiels || cælum laurum nitidissimam profert Plin. Min. Ep. 5, 6, 4, le climat produit un laurier fort beau || faire voir : tuas litteras non proferam Cic. Phil. 3, 9, je ne produirai pas ta lettre ¶ 2 produire au jour, mettre devant les yeux : a) citer : multos nominatim Cic. Amer. 47, citer beaucoup de personnes par leurs noms ; sua in aliquem officia Cic. Sulla 18, citer ses bons offices à lʼégard de qqn ; alicui Fabricios auctores Cic. de Or. 2, 290, citer comme modèles à qqn les Fabricius ; vinolentiam alicujus Cic. Phil. 2, 101, parler de lʼivrognerie de qqn ; b) dévoiler, révéler, porter à la connaissance du public : Cic. Mil. 102 ; rem in medium Cic. Verr. 2, 4, 115, exposer une chose publiquement, au grand jour, hautement ; c) faire paraître, porter à la connaissance [une invention] : ars quæ tum primum proferebatur Cic. Ac. 2, 2, un traité qui paraissait alors pour la première fois.
II porter plus loin en avant ¶ 1 faire avancer : crates, musculos, falces Cæs. G. 7, 84, 1, faire sortir [pour une attaque] les fascines, les galeries couvertes, les crocs, cf. Hirt. G. 8, 41, 3 ; signa Liv. 4, 32, 10, faire avancer les enseignes, se mettre en marche ; castra Liv. 10, 33, 7, se porter en avant ; arma Liv. 7, 32, 6, porter ses armes en avant || gradum, pedem, passus, porter ses pas en avant : Pl. Men. 754 ; Hor. P. 135 ; Lucr. 4, 877 || [fig.] si paulo longius fraternus amor Cæcilium protulisset Cic. Sulla 64, si lʼamour fraternel avait poussé Cæcilius un peu trop loin ¶ 2 porter plus en avant, étendre : munitiones Cæs. C. 1, 81, 3, porter plus en avant les retranchements [les reculer] ; fines officiorum Cic. Mur. 65, reculer les limites du devoir || memoriam alicujus Plin. Min. Ep. 5, 11, 2, prolonger le souvenir de qqn, cf. Plin. Min. Ep. 2, 7, 4 ; 3, 7, 14 ¶ 3 différer, ajourner : auctionem Cic. Att. 13, 12, 4, différer une vente publique, cf. Cic. Att. 13, 14, 1 ; Liv. 3, 20, 6 ; aliquid in diem posterum Gell. 1, 23, 5, remettre qqch. au lendemain ; rebus prolatis Pl. Capt. 78 ; Cic. Mur. 28, les affaires étant suspendues ; quando res proferentur ? Sen. Brev. 7, 8, à quand les vacances ? || fata parentis Virg. En. 12, 395, retarder la mort de son père.
- 1. tevoorschijn halen of brengen [commeatūs ex agris deviis in viam; arma tormentaque ex oppido uitleveren; pecuniam alci ter beschikking stellen];
- 2. vooruitsteken, vooruitzetten [linguam; manum; pedem longe; caput];
- 3. tonen, laten zien [libros];
- 4. (postklass.) (metaf.) tonen, etaleren [ingenium; studia sua; se];
- 5. bekendmaken, openbaar maken, naar buiten brengen, onthullen [orationem; secreta animi; alcis turpissimum facinus; artem (voor publiek) tonen]; ➤ palam ~ alqd;
- 6. naar voren brengen, noemen, aanvoeren [exempla omnium nota; alias causas; testes; auctores];
- 7. vooruitbrengen, verder brengen [vineas voortschuiven; pedem of gradum voorwaarts stappen, verder gaan (ook metaf.); signa zich op mars begeven, verder oprukken; castra opbreken; arma];
- 8. uitbreiden, vergroten, verbreden [munitiones; castra; imperium ad mare; metaf. fines officiorum];
- 9. verlengen, laten voortduren [memoriam alcis; beatam vitam usque ad rogum];
- 10. verschuiven, verdagen, uitstellen [rem in posterum diem; nuptias aliquot dies]; ➤ res ~ openbare zaken opschorten, stilleggen.
擕出。願。博言。伸開。緩。— pedem 出來。— testem 引證見。— in aspectum lucemque 傅開新聞。露。— munitiones 結立柵寨。— lineam 畵一行。— imperium 開展國疆。— diem 延曰。寬限期。— diem scripti 寫後曰期。— legem 引律例。— beneficium 施恩惠。— artem 顯伎倆。
Suggest a Translation
See an image
- to carry out, bring forth, produce: arma ex oppido, Cs.: (nummos) ex arcā.—To extend, stretch out, reach forth, put forth: digitum: pedem, advance freely, H.—To move on, set forward: signa, march forward, L.: arma in Europam, Cu.—To extend, enlarge: agri finīs armis: castra, Cs.—To put off, defer, adjourn: comitia: diem: profertur tempus ferundae legis, L.: rebus prolatis: de proferendo exercitu, i. e. the election, L.: depositi fata parentis, V.—Fig., to bring out, make known, publish: eius (orationis) proferendae arbitrium tuum.—To bring forth, produce, invent, discover, make known, reveal: artem: An hoc proferendum tibi videtur?T.: alqm ad famam, Ta.: rem in medium: enses, Tb.: arte iurgia, Pr.—To bring forward, quote, cite, mention: libros: auctores: vinolentiam tuam: memoriter Progeniem suam usque ab avo, T.—To extend, enlarge: finīs officiorum.
-
…vastatione omnium tuas possessiones sacrosanctas futuras putes an tabulas novas errant qui istas a Catilina exspectant meo beneficio tabulae novae proferuntur, verum auctionariae ; neque enim isti qui possessiones habent alia ratione ulla salvi esse possunt. quod si maturius…
Cicero, in Catilinam
-
…quod dicat mihi ; Is ne erret moneo et desinat lacessere. Habeo alia multa quae nunc condonabitur ; Quae proferentur post, si perget laedere Ita ut facere instituit. Quam nunc acturi sumus Menandri Eunuchum postquam Aediles emerunt ,…
Terence, Eunuchus
-
…igitur fieri de nilo posse fatendumst, semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae aeris in teneras possint proferrier auras. Postremo quoniam incultis praestare videmus culta loca et manibus melioris reddere fetus, esse videlicet in terris primordia…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…litoribus. Haec certe deserta loca et taciturna querenti, et vacuum Zephyri possidet aura nemus. hic licet occultos proferre impune dolores si modo sola queant saxa tenere fidem. unde tuos primum repetam, mea Cynthia, fastus quod…
Propertius, Elegies
-
…cum Hispaniae, Galliae, Ciliciae, Cretae, quibus in provinciis non obscure versatus est, vitia et flagitia protuleris, tum denique quid Tmolitae et Dorylenses de L. Flacco existiment audiemus. quem vero tot tam gravesque provinciae…
Cicero, pro Flacco
-
…cuius omnis vigilias in stupris constat adulteriisque esse consumptas ; cuius modi constat, hoc vero scriptum esse, quod proferre non auderet reus, accusator recitare non desineret QVOD PRAEDONES PROCVL AB INSVLA SICILIA PROHIBVISSET VERRES quos etiam intra Syracusanam…
Cicero, in Verrem
-
…est SI DE HEREDITATE AMBIGETVR ET TABVLAE TESTAMENTI OBSIGNATAE NON MINVS MVLTIS SIGN IS QVAM E LEGE OPORTET AD ME PROFERENTVR, SE CVNDVM TABVLAS TESTAMENTI POTISSIMVM POSSESSIONEM DABO. hoc translaticium est sequi illud oportet, SI TABVLAE TESTAMENTI NON…
Cicero, in Verrem
-
…domum ubi habitaret legerat. quid ego istius decreta, quid rapinas, quid hereditatum possessiones datas, quid ereptas proferam cogebat egestas ; quo se verteret non habebat nondum ei tanta a L. Rubrio, non a L .…
Cicero, Philippicae
-
…adsentior tibi ut nec duces simus nec agmen cogamus, faveamus tamen. orationem tibi misi. eius custodiendae et proferendae arbitrium tuum. sed quando illum diem cum tu edendam putes indutias quas scribis non intellego fieri posse. melior…
Cicero, Epistulae ad Atticum