About
Menu

prospicere

prospicere [CL] 1 to see before or in front of one, behold. b (intr.) to exercise sight, see. c (transf.) to see (with the intellect), perceive, recognize. hoc de coelo ~iens, Dominus venit solvere vinctos et vivificare interemptos Alcuin Exeg. 591A; omnia sciens, omnia ~iens, omnia potens Id. Dub. 1031B; s1066 dux [sc. Willelmus] ‥ ~iens multam partem adverse stationis prosiluisse et insequi terga suorum Ord. Vit. III 14 p. 148; quattuor mespuleas arbores in agro procul a calle prospexit Ib. VIII 17 p. 367; sequaces ‥ ut ingentem piram prospexerunt ‥ Falesiam remeaverunt Ib. XI 19 p. 223; utrinque ‥ utriusque terre promontoria ‥ satis aperte sereno tempore ~i possunt et notari Gir. TH I 1.  b pro pedibus et toto corpore operantur manus, pro manibus et toto corpore ~it oculus Alex. Cant. Dicta 136.  c 1103 cum amplioribus benefitiis benignitati ejus [sc. Dei] te ~is debitorem (Lit. Papae) W. Malm. GR V 414; filiolus ‥ ut insanabile sibi ulcus in corpore fratrum prospexit, concito cursu ad archiatrum properavit Ord. Vit. VI 9 p. 72; M. consul versutias contribulium et defectionem ~iens Ib. X 19 p. 112; postquam ‥ ingentem nequitiam ‥ in Andegavensi provincia ebullire prospexit Ib. XI 16 p. 216; rex ut pervalidum sibi certamen imminere prospexit Ib. XIII 8 p. 17; c1332 principes ‥ eo clemencius condecet lapsorum culpis ignoscere, quo ‥ se inter ceteros ~iunt miserantis Dei misercordia indigere J. Mason Ep. 206. 2 to look or gaze at before one, watch, survey; b (transf.); c (intr.) to look before one, look out, gaze. d (w. ad or in & acc.) to look or gaze upon; e (transf.) to focus upon. 615 grates Deo exsolvimus, qui vos de excelso prospexit (Lit. Papae) W. Malm. GP I 30; in hoc pariete misericordia divina fenestras et cancellos unde nos ~eret fecit Bede Cant. 1109D; cum ‥ omnes ad ~iendum miraculum concurrere certabant, en subito ‥ Felix Guthl. 6; Deus ‥ qui sedes super cherubim et ~is abyssos, qui vides cuncta Alcuin Liturg. 567B; ampla terrarum regna velut in extasin raptus prospexi, longe lateque oratione volitavi Ord. Vit. VIII 27 p. 453; is ‥ prodigium astrorum phisicus sollicite prospexit Ib. IX 2 p. 462.  b [Cestria] dum ‥ orientem versus protendit intuitum, non solum Romanam ante se cathedram et imperium, verum et orbem ~it universum, ut tanquam spectaculum proposita sint obtutibus oculorum Lucian Chester 45.  c sub figura ipsius post parietem nostrum stantis ac per fenestras cancellosque ~ientis Bede Cant. 1110B; coram Domino, qui de caelo ~icit super filios hominum Id. Gen. 117C (cf. Psalm. xiii 2); justus arbiter qui de celo ~it super filios hominum et videt omnes Ord. Vit. VIII 8 p. 314; quidam stultus conversus ‥ contra preceptum S. Moedhog per foramen clavis prospexit (Maedoc 48) VSH II 159; 1269 percipiens per latratus canum extraneos fore in curia sua, surrexit et ~iens foras ad fenestram audivit illos piscantes [in vivario suo] CBaron 75; justicia de celo ~iente, Christus ‥ quosdam reservavit innocuos Cantebrigie doctores Cantlow Orig. Cantab. 278.  d ipse [sc. Dominus] est ‘in quem desiderant angeli ~ere’ Bede Sam. 607D (cf. I Petr. i 12); totus Deus et totus homo, in quem desiderant et angeli ~ere Alcuin Exeg. 657A; ~iens ad nos per cancellos et fenestras Ib. 647A (cf. Cant. ii 9); his dictis puer ille, in quem desiderant angeli ~ere, disparuit V. Edm. Rich P 1779C.  e illius [sc. Bede] quidem in confines sibi Northanimbros ‥ prospitiebat intentio W. Malm. GR I 47. 3 to see in the mind’s eye (esp. future events), perceive beforehand or in advance, anticipate. b (pr. ppl. as sb.) one who is observant (w. obj. gen. in quot.). quatenus legentes quique non solum praesentem vel futurum ~ere, sed et praeteritum omnem paschalis statum temporis inerrabili possent intuitu respicere Bede TR 65; atroces misero jam fine furores / cedere mente vigil vatis prospexit Id. CuthbV 612; docuit se ‥ omnium generaliter utilia prospexisse Id. Apoc. 205A; quoniam ‥ id tuum futurum, si fieret, ~iebam, idcirco quod volebat libentius suscipiebam Anselm (Ep. 28) III 136; siquidem jam a longe ~io quod ad majora me vocas, si respondere incepero Id. Misc. 342; hoc genus hominum in specie locustarum simnista Johannes ante mille annos prospexit Ord. Vit. XI 11 p. 208.  b ~iens periculi, vice nominis ponitur participium et prospiciens periculum Bede Orth. 41. 4 to consider or give thought to, attend to, see to. b to look out for (with a view to acquiring). c (p. ppl.) ? considered (in respect of, w. gen.). cum ‥ episcopi ac doctores ‥ quaeque eidem [sc. ecclesiae] sint ad salutem proficua ‥ ~iunt quatenus undique tuta conversatio religiosa fidelium libero corde virtutibus studere ‥ possit Bede Tab. 435A; possunt ‥ fideles accipi qui etsi minus docti sunt ad ~iendos regendosque gressus ecclesiae, maximum tamen ei decus ‥ praebent obsequiis Id. Cant. 1129C; ut totis viribus quieti mentis studeas, sine qua nulli licet ‥ hostis insidias circumspicere, vel semitas virtutum angustissimas ~ere Anselm (Ep. 37) III 147; 1548 ut predictum accipitrum et canum numerum ‥ eidem marchioni ‥ nomine nostro prospitiat atque consignet ActPCIr 65.  b ~iatur locus aliquis monasteriorum ubi sedes fiat episcopalis Bede Egb. 10; decet ‥ irreligiosa ‥ gesta atque scripta convellere, et ea quae provinciae nostrae ‥ sint utilia ~ere Ib. 11; si visum fuerit auditoribus quod justum sit quod ‥ dampna recuperent, ~iant auditores denarios, habentes pre oculis quod illi ‥ ad dampna teneantur qui se dampnum fecisse cognoverunt State Tri. Ed. I 35.  c inquiens se non esse hujus pastoralis curae prospectum nec adhuc tali tantaque dignitate idoneum B. V. Dunst. 19. 5 (intr w. dat.) look out (for one’s interests), provide (for); b (impers. pass.); c (w. abl.); d (trans.). tanto magis ‥ saluti vestrae ~ite, quanto vos citior expectat retributio Bede Apoc. 174D; quamvis ‥ semper sperem prudentiam vestram undique sibi ~ere, ne ‥ hostis ‥ violare valeat bonae vitae propositum Anselm (Ep. 131) III 274; palam erat quid eum ‥ philosophia docuisset, dum, magis famulorum Dei quam suis utilitatibus prospitiens, omne regnum Deo decimaret W. Malm. GP II 75; c1155 nos quieti et utilitati conventus ecclesie nostre in perpetuum ~ere volentes ‥ concedimus monachis predictis Doc. Theob. 47; c1190 quos [sc. scolares] ‥ ad elemosinarium ‥ cotidie mittet, qui eis beatim in cibo et potu ~iet, ‥ et in lectis eis decenter ~iet (Durham) Educ. Ch. 124; ut ‥ diligentius nobis ~eret Lucian Chester 44 (v. medulla 2b); 1269 nos ‥ magistrorum et scolarium tranquillitati et paci ~ere cupientes (Cambridge) BBC 163.  b omnibus ‥ conferentibus nullo modo posse decentius ~i ecclesie utilitatibus W. Malm. GR IV 370.  c ut ‥ talibus periculis obvietur, et communi utilitate ~iatur, concordatum est ‥ quod Laws Romney Marsh 49.  d elemosinarius ‥ mendicantes et leprosos uberius debet ~ere Obs. Barnwell 172; statum ‥ fratris nostri ‥ considerantes, et ipsum pro benemeritis infuturum ~ere cupientes sicuti tenemur, ‥ concessimus Reg. Kilmainham 106. 6 (w dat.) to take measures (to prevent or ward off), to provide (against). trecentorum militum, qui eos ‥ infestabant, furori prospexerunt militaris artis calliditate W. Malm. GR IV 374. 7 (assoc w. perspicere) to inspect thoroughly, scan, survey. b (transf.) to inspect (with the mind), examine, study. quod tali nautae vel piratae navigio terras et littora ~ere soleant Bede Acts 992B; tui ‥ est officii diligentissime perspicere [PL XCIV 665B: ~ere] quid in ‥ monasteriis tuae parochiae recti, quid perversi geratur Id. Egb. 14.  b ~ice [ed. OMT: perspice] ‥ utrum decus an dedecus tibi sit quod ‥ Anselmus propter hoc tuo lateri adherere ‥veretur W. Malm. GR V 414.

Saved

Recent