prosternere

prosternere [CL], ~are 1 to cause to fall prostrate, to knock over or to the ground; b (p. ppl. as sb.). c (refl.) to make oneself prostrate, to lie down. d (p. ppl.) held on or against the ground. e (transf.) to cause to fall downwards. aliter lunatici dicuntur qui incipiente luna ‥ cadunt et ~sternuntur Comm. Cant. III 43; potio fortis cum ‥ corpus dissolvit, terrae ~sternit Simil. Anselmi 77; dictum secuta est pena: continuoque in solum ~trata, altera corporis parte premortua W. Malm. GP V 276; febres ‥ terrigenas ‥ multos languentes in lectum ~straverunt Ord. Vit. XI 15 p. 216; extulit in Paulum prosternens gratia Saulum L. Durh. Dial. III 299; ecce prosternor, Domine, cathenatus: / summa me scelerum adaucta supinat J. Howd. Cant. 350; s1327 ipso ~strato et sub ostio ponderoso detento ne surgeret, dum tortores imponerent cornu in ano suo Wals. HA I 189. b accurrere plerique, volentes ~stratam erigere, quod vererentur ne casus importunus paralitice membra effregisset W. Malm. GP V 276. c qui, ut domum intravit, in lectum se ~sternens post triduum interiit (Fechinus 18) VSH II 83. d tunc ruit in faciem prostrato poplite Paulus Aldh. VirgV 496. e caelicolas ista prostravit belva [sc. Lucifer] superbos / qui prius angelica fulserunt luce Aldh. VirgV 2743; contigit ipsum ex impetu equi sui velociter currentis de cella sua ad terram ~sterni, pede sua [sic] in strepide celle sue remanente Canon. S. Osm. 81. 2 to lay low, strike down (opponent, enemy), (transf.) to overthrow, overcome (w. implication of death); b (transf., w. ref. to chess-piece); c (fig. or in fig. context); d (w. non-human or abstr. subj. or agent); e (in context of hunting). ut adversariorum plebi Dei innumera ~sterneret gentium milia Gildas EB 70; devicta carne rebelli / atque nefandorum prostratis strage catervis Aldh. VirgV 199; quos [angues] ille [sc. Hercules] ‥ cum quibusdam ~stravit monstris Lib. Monstr. III 20; 793 memento Ezechiam regem quantos hostes una prece ~sternerit [v. l. ~straverit] Alcuin Ep. 21; [Ajax] factus insanus ~sternebat oves, putans se interficere homines Natura Deorum 189; Golias prosternitur projectu lapilli Carm. Lew. 149; 1269 percussit eum ‥ cum pungno vel baculo ‥ et in via regia ‥ ~stravit CBaron 83; 1491 ipse ‥ quemdam W. S. cum uno baculo vulgariter vocato le yrneforkeshafte super caput percussit et ad terram ~stravit, et, dum in terra ~stratus jacuit ‥, predictus R. W. eundem W. S in pectore cum uno le dagger bis percussit Sanct. Durh. 42. b fine sedet rochus qui scit prosternere viles. / ‥ / miles ab obliquo puncto ‥ / prosilit et fortem prosternit fortior hostem (Vers. Corpus) Hist. Chess 519. c horrenda vitiorum agmina ‥ emeritos Christi milites interdum virulento castitatis vulnere et letali toxa ~sternunt [gl.:i. occidunt, swyl, forscrenað] Aldh. VirgP 13; nam plerumque probos propriis prosternere telis / nititur [superbia] Id. VirgV 2708; cetera ni fuerint vitiorum crimina septem / ad diram prostrata necem grassantibus armis Ib. 2476; †675 (12c) ~strata mundi pompulenta gloria, jamque appropinquante ejusdem termino CS 37 (= W. Malm. GP V 199); s1261 liberalitas et potestas regis fere ~strate succumbunt Ann. Lond. 56. d gemina ‥ defunctorum cadavera, quos letale virus crudeli mortis exitio perniciter ~straverat [gl.: i. occiderat] Aldh. VirgP 23 p. 255; tauri prostratum morte cadaver Id. Virg 587; tribus annis ‥ nulla ‥ pluvia ceciderat, unde et fames acervissima plebem invadens impia nece ~stravit Bede HE IV 13 p. 231; plebem in ecclesia ‥ astantem intolerabilis ictus fulminis ~stravit Ord. Vit. V 3 p. 307; s1332 in ‥ occisione fuerunt morte ~strati ‥ capitanei magnatum Anglie Ann. Exon. 21; 1434 J. M. ‥ nativo domini, cum infirmitate ~strato, ‥ xxv s. Ac. Durh. 623. e s1100 tunc Walterius [Tirel] pulchrum facinus animo parturiens, ut ‥ ipse alterum cervum ‥ ~sterneret W. Malm. GR IV 333; 1255 evaserunt [leporarii] de manibus suis, et ~straverunt unum fetonem de etate unius anni SelPlForest 21. 3 to lay down or make prostrate or supine (so as to get on top of or mount, in quot. in sexual context, occ. w. play on sense 2a supra; b (absol.). c (transf. w. ref. to saint, without idea of laying down or prostrating) to mount to (heaven). 1201 M. filia E. appellat R. de B. de rapo, quod ipse eam ~stravit et virginitatem suam ei abstulit Pl. K. or J. II 342; ait [meretrix] ‥ “hunc ‥ virum, quem magnis effertis laudibus, si vultis, modo eum ~sternam” (Moling 3) VSH Salm. 354. b prostibula, meretrix quae prostravit [v. l. prostat] GlC P 641. c Constantinus ovans senis prostravit Olimpum Kal. M. A. 69; Saturninus trinis prostravit Olimpum Ib. 150. 4 (transf.) to humble.. b (p. ppl. as sb. m.). consultus observa ‥ omni ‥ genti tue que ~strata est salutiferos Ord. Vit. IV 13 p. 261. b econtra ~stratum et conculcatum spe melius erigit [Fortuna] Ord. Vit. XII 19 p. 364. 5 (refl.) to prostrate oneself, bow down to the ground (as sign of reverence or submission); b (pass. in middle sense). c (p. ppl.) prostrated, prostrate (also as sb.); d (w. genibus, w. ref. to kneeling). e (w. psalmus) that is to be recited while lying prostrate. f (~ernere hominium) to do or make homage (to, w. dat.). ~sternens se in faciem ante reliquas oravit V. Cuthb. IV 16; Wigfrithus vero, haec miratus, confestim exsurgens, se totum solo tota mente ~sternit supplexque veniam precatus sese peccasse fatetur Felix Guthl. 47 p. 146; his ‥ peractis ~sternant se ante fores ecclesiae Ælf. EC 41; dum se in ecclesia beati Petri ad orationem ~sterneret R. Niger Chr. II 145; pater ad pedes filii ‥ cum lacrimis et singultu lamentabili se ~stravit Gir. SD 14; quo viso, fratres in oratione se ~sternunt, Domino supplicantes ut ‥ Latin Stories 100. b crucem ligneam aspexerunt, ante quam omnes pariter humo tenus ~strati sunt Ord. Vit. XII 20 p. 370; sic itaque ad certamen ‥ ad altare procedit, et populus quasi pro suo pugile oraturus in profestis diebus terre ~sternitur Beleth RDO 33. 43; convocatis fratribus flens Anselmus et miserandos singultus edens, ~sternitur in faciem coram omnibus NLA I 58. c hoc novo stupefacti omnes, qui intererant, in loco sanctae apparitionis ~strati, supplices pronis vultibus Dominum gloriae magnificabant Felix Guthl. 7; cum ille in ecclesia, crucifixo ~stratus, non se vana somniasse persensit W. Malm. GP V 266; princeps moderatus humiliter ~stratis clementer pepercit Ord. Vit. IV 4 p. 180; cum prostratus humi jaceas Christum rogitando D. Bec. 138; virgo ‥ considerans dampnum virginitatis ‥ ~strata in terram cum lacrimis omnia hujus vite gaudia quasi stercora respuebat NLA II 132; c1520 maneant ‥ infra cancellas chori ‥ taciti et attenti ac in vocationibus in terra ~strati Conc. Scot. I cclxx. d illam [sc. terram nudam] assidue ~strata genibus petebat [S. Frideswida] quando orationes Domino fundebat NLA I 457. e in quadragesima ‥ privatis diebus hiis adjiciatur ‘~levavi oculos meos’, et in festis ‘~inclina, Domine’, pro psalmis ~stratis G. S. Alb. I 213; exibunt a choro, finita oracione, post psalmos ~stratos, ante vesperas omnium sanctorum Cust. Westm. 104; in quadragesima psalmi ~strati [MS: prostrales] post nocturnas predictas ‥ dicentur Cust. Cant. 411. f s1096 Normannus ‥ et Blesensis comites hominium suum Greco ~straverunt [v. l. prostituere] W. Malm. GR IV 357. 6 to cause to fall over or to the ground. b to cut down, fell (tree, also transf.). c to pull down, tear down, demolish (building or structure, also transf.); d (without idea of falling down) to demolish, unmake, level. e (p. ppl.) fallen down, in ruins. f (p. ppl., in quot. w. ref. to cart) ? broken down, damaged. g to take down, melt down (Paschal candle). s1118 ventus ‥ vehemens fuit, et edificia plurima nemorumque arbores ~stravit Ord. Vit. I 24 p. 188; vehemens ventus ‥ arborum ‥ multitudine ~strata lucos illustravit Ib. XIII 18 p. 48; 1230 J. debet habere feodum in bosco domini regis, viz. attachiamentum de spinis, de bosco sicco, et de bosco qui vento ~sternatur Cart. Boarstall 560. b duro vitam sustento labore / grossaque prosternens mox ligna securibus uncis Aldh. Aen. 56 (Castor) 4; siquis ‥ arborem stantem extra viam intra ~straverit DB I 1b; 1265 dictus J. solebat habere ‥ in bosco domini regis husebote et haybote cum stemmis, si dominus rex boscum ~sternaverit Cart. Boarstall 561; 1304 nulli liceat ‥ aliquid de boscis conventus ~sternare vel succindere Cant. Cath. Pri. 212; 1409 in stipendiis W. P. et J. C. pro operibus predictis meremium ~sternencium Ac. Forge Durh. 517; 1452 cum loppys et corticibus quarumcumque arborum ‥ per warantum prostratarum sive ~sternandarum Cart. Boarstall 604; 1529 ~starnere et vendere possint sexaginta duo acras subbosci AncD A 6090. c turritas urbes capitis certamine quasso / oppida murorum prosternens arcibus altis Aldh. Aen. 86 (Aries) 6; qui [paries] tandem multo ariete solutus ‥ ad austrum contra impellentes totus integra soliditate ~sternitur Gosc. Transl. Aug. 16B; 1153 propter castrum ~stratum Ch. Chester 110 p. 124; 1265 pontem ‥ si levatus fuerit ‥ ~sterni faciatis Cl 95; 1269 domos suas ~straverunt et alia dampna enormia ei intulerunt CBaron 85; 1383 ~sternando et vendendo ‥ quandam porcheam (v. porchia 1a); totam machinam quae eum pingentem portabat subito turbine concussit [diabolus] et in terram ~stravit Latin Stories 34; s1292 ~sternatis ‥ furcis apud Frendesbery Flor. Hist. III 82; 1329 in reparacione muri cimiterii ‥ ~strati racione nupciarum ExchScot 219; 1392 similiter invenerunt dictum Nicholaum †protravisse [l. prostravisse] quandam particulam unius parietis lapidei Mem. York II 15. d assisa de nova dissaisina ‥ de quodam fossato ~strato in P. T. ad nocumentum ‥ Willelmi Torell’ CurR II 48; 1231 ad respondendum ‥ quare ~stravit quoddam fossatum quod ‥ abbas ‥ levavit circa boscum de T. BNB II 441; et tunc venerunt ‥ cum arcubus et sagittis, hachiis et aliis armis et ~straverunt praedictam gurgitem AssizeR Northumb 15; ut ‥ tunc venissent viginti homines, parati ad ~sternendum fossatum ‥ ita quod appareret locus ejus Leg. Ant. Lond. 93; 1315 in via ‥ a monachis ~strata ChartR 101 m. 12; 1430 si contingat dictum fossatum esse aliquo modo ~stratum Feod. Durh. 67n. e in qua murorum praecelsa cacumina quondam / nunc prostrata solo veterescunt arce ruenti Aldh. VirgV 638. f 1308 in prebenda ij equorum carectariorum ‥ vij quarteria ‥ et tantum hoc anno quia quarta caruca ~strata, et equi carectarii aliquando ibant ad carucam, aliquando ad herciam et carectam Crawley 164. g cum sacrista ~sternit cereum Paschalem, liberabit custodi criptarum de cereo predicto xl libras Cust. Cant. 104; magister criptarum percipiet de sacrista quadraginta libras cere de cereo paschali, quando cereus paschalis post festum sanctae Trinitatis ~sternitur Ib. 143. 7 to cause to subside or cease. ‘~Deus conterens bella.’ et reliqua: non solum visibilium bella ~sternit, sed etiam invisibiles equos (Ps.-Bede Exod.) PL XCI 311C; sepe dicitur quod ventus per modicam pluviam ~sternitur [ME: alið], et sol postmodum clarius splendet AncrR 90. 8 (leg.) to strike down, quash (writ). 1231 tulerunt assisam mortis antecessoris ‥; et fuit assisa ~strata eo quod ipse prius implacitaverunt eum per breve de recto CurR XIV 1624; 1232 per quod breve ipsius W. ~stratum fuit Ib. 2346; appellum de morte predicta cassatum fuit et ~stratum coram R. de Hengham per judicium et ad sectam regis State Tri. Ed. I 82.

Menu

Word wheel

prosternere

Saved

Recent