prudentia
prudentia, a foreseeing
- A foreseeing (very rare): id enim est sapientis providere: ex quo sapientia est appellata prudentia, Cic. Fragm. ap. Non. 41, 31: futurorum, id. de Sen. 21, 78.—
- II Acquaintance with a thing, knowledge of a matter, skill in a matter: juris publici, Cic. de Or. 1, 60, 256: juris civilis, Nep. Cim. 2, 1: legum, Cic. Rep. 2, 36, 61; cf. id. Mur. 13, 28: physicorum, id. Div. 2, 4, 11: cani rectoris, Juv. 12, 32; 10, 48.—
- B Esp., = juris prudentia, Just. Inst. praef. § 2.—
- III Sagacity, good sense, intelligence, prudence, practical judgment, discretion: prudentia constat ex scientiā rerum bonarum et malarum et nec bonarum nec malarum, Cic. N. D. 3, 15, 38: prudentia tribus partibus constare videtur, memoriā, intellegentiā, providentiā, id. Inv. 2, 53, 160; cf. Auct. Her. 3, 2, 3: prudentia, quam Graeci φρόνησιν, est rerum expetendarum fugiendarumque scientia, Cic. Off. 1, 43, 153: prudentia cernitur in delectu bonorum et malorum, id. Fin. 5, 23, 67: ut medicina valetudinis, sic vivendi ars est prudentia, id. ib. 5, 6, 16: civilis prudentia, statesmanship, id. Rep. 2, 25, 46; id. Inv. 2, 53, 159: ad omnes res adhibere prudentiam, id. Att. 12, 4, 2; Col. 12, 57, 6; 1, 1, 1: rerum fato prudentia major, Verg. G. 1, 416: velox, ready, Pers. 4, 4: si ratio et prudentia curas aufert, Hor. Ep. 1, 11, 25.
per opera ‥ ejus ‥ justitiae quam non humana ~ia repperit nec legalis institutio docet
delectabatur ‥ antistes ~ia verborum juvenis
~ia secularis per se quidem mortalis et caduca est nisi studiis vere sapientie immortalitatem consequatur
viri prudentes, quorum prudencia [v. l. austucia et prudensia ] ‥
~ia est virtus que eligit inter bonum et malum et eligit bonum ut illud sequatur
quibus autem sensus inest sine memoria nullam ~iam habere possunt, quia ~ia est virtus collativa presentium et preteritorum respectu futurorum
rex de usuris et falsa ~ia Judeorum, quibus populum suum deceperunt, comperiens
quatuor sunt principales virtutes: ~ia, justitia, fortitudo, temperantia
quia ~ia ad investigationem veri querit rationis sincerum examen ei Philologiam parit
sane Phronesis, Philologie mater, que ~ia interpretatur, mortalis fingitur fuisse
justitia ‥ in effectum fluit post temperantiam, fortitudinem, ~iam; qui enim justus est oportet ipsum esse temperatum, prudentem, et fortem
~ia, que ceterarum quasi lima virtutum esse videtur
de quatuor virtutibus cardinalibus, sc. de ~ia, justitia, fortitudine, temperantia
hoc optime sciens, mei ipsius minus confidens dispositione, vestrae ~iae me subjcere consilio decrevi
hoc enim vestra ~ia a me requisivit
sciat itaque ~ia tua, domine mi, quod aliter virum non agnovi
divine gratie largitati tanto novit, pater venerande, ~ia vestra nos debere esse gratiores
qualiter hunc mundum summi prudentia Patris / ‥ / fecerit
anime principium nihil aliud est quam divina preconceptio que fuit in divina ~ia
perscrutatus essem multiplicem computandi ~iam
itaque est lectoris gemina utilitas: una scribendi peritia que habetur ex imitatione, altera vero recte agendi ~ia que capitur exemplorum exhortatione
~ia scribendi vel alicujus operis mecanici
~ia sua [comitis Oxonie ] ab omnibus habebatur ditissima. cives vero Londonie ‥ fuerant ibi ornati ~iis suis
in ‥ panno de serico pro ~ia majoris ‥ in panno pro ~ia W. B., R. C. ‥
prydanis, ~ia
- 1. het van tevoren weten, het voorvoelen [futurorum];
- 2. kennis, ervaring (van, met: gen.) [rei militaris; iuris civilis];
- 3. verstand, inzicht, wijsheid.
- prudens, a foreseeing: futurorum.—Acquaintance, knowledge, skill, professional learning: civilis, statesmanship: iuris publici: iuris civilis, N.: verbosa simulatio prudentiae: cani rectoris, Iu.—Sagacity, good sense, intelligence, prudence, practical judgment, discretion: hominis mira: quae vestra prudentia est: vivendi ars est prudentia: rerum fato prudentia maior, V.: si ratio et prudentia curas aufert, H.
-
…cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit ; nunc esse regem Galbam ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri ; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L ; totidem Nervios ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…videtur, ut neque bonus quisquam intereat paucorumque poena vos omnes salvi esse possitis. quae quidem ego neque mea prudentia neque humanis consiliis fretus polliceor vobis, Quirites, sed multis et non dubiis deorum immortalium significationibus, quibus ego…
Cicero, in Catilinam
-
…hinc honestas, illinc turpitudo ; hinc continentia, illinc libido ; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus ; postremo copia cum…
Cicero, in Catilinam
-
…subeundum videbis, vivam. diutius in hac vita esse non possum. neque enim tantum virium habet ulla aut prudentia aut doctrina ut tantum dolorem possit sustinere. scio fuisse et honestius moriendi tempus et utilius ; sed non hoc…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…maxima in libera civitate unius esse potest ; quam tu non solum bene sentiendo sed etiam prudenter tueri debes. prudentia porro, quae tibi superest, nulla abs te desideratur nisi modus in tribuendis honoribus. Alia omnia sic adsunt…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…profitentur etiam qui nesciunt ; eloquentiam autem illi ipsi qui consecuti sunt tamen ea se valere dissimulant. propterea quod prudentia hominibus grata est, lingua suspecta. Num igitur aut latere eloquentia potest aut id quod dissimulat effugit aut est…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…. Bandin. tum in optimam segetem praeclara essent sparsa semina. Liber Sextus Non. M Totam igitur expectas prudentiam huius rectoris, quae ipsum nomen hoc nacta est ex providendo. Non. M Quam ob rem se comparet…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…nemo est qui non praestare debeat. ego autem ei qui sententiam dicat in principibus de re publica puto etiam prudentiam esse praestandam nec me, cum mihi tantum sumpserim ut gubernacula rei publicae prehenderem, minus putarim reprehendendum si inutiliter…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…. post hanc aetatem aliquot annis, ut ex Atticis monumentis potest perspici, Themistocles fuit, quem constat cum prudentia tum etiam eloquentia praestitisse ; post Pericles, qui cum floreret omni genere virtutis, hac tamen fuit laude clarissimus…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
….. CICERO ATTICO SAL. Natali die tuo scripsisti epistulam ad me plenam consili summaeque cum benevolentiae tum etiam prudentiae. eam mihi Philotimus postridie quam a te acceperat reddidit. sunt ista quidem quae disputas difficillima, iter ad…
Cicero, Epistulae ad Atticum