pugna
pugna, a hand-to-hand fight, fight at close quarters, battle, combat, action, engagement
BWL
after that it was no longer a battle, but slaughter
Frieze-Dennison Vergil
pūgna, ae, f.: a fight, battle, struggle, combat, contest, conflict, freq.; war, 12.241.
pugna, ae, f. [root pug, in pugno and pungo; cf. pugil], prop. a fight fist to fist, man to man; hence, in gen., a fight between individuals or armies, a battle, combat, action, engagement (cf.: dimicatio, proelium).
- I Lit.: dictator eam pugnam laudibus tulit (of the single combat of Torquatus), Liv. 7, 10 fin.: nonnumquam res ad manus atque ad pugnam veniebat, came to blows, Cic. Verr. 2, 5, 11, § 28; Liv. 2, 46: diuturnitate pugnae defessi proelio excedebant, Caes. B. G. 3, 4, 3: alii nuntiant dictatori omnes legiones Etruscorum capessisse pugnam, Liv. 10, 5, 41: ex omnibus pugnis (Pompeii), quae sunt innumerabiles, Cic. Mur. 16, 34: exitus pugnarum, id. Mil. 21, 56: equestris, a cavalry action, id. Verr. 2, 4, 55, § 122: magna, Liv. 22, 7: pedestris, Verg. A. 11, 707: Actia, Hor. Ep. 1, 18, 61: navalis, Nep. Arist. 2, 1: gladiatorum, Suet. Aug. 45: prospera, Suet. Calig. 35: mala, Sall. J. 56, 3; Cic. Div. 2, 25, 54: singularis, a duel, Macr. S. 5, 2.—
- II Transf.
- A Troops drawn up for battle, a line of battle (rare): ordinata per principes hastatosque ac triarios pugna, Liv. 22, 5: mediam pugnam tueri, the middle line, central division, id. 22, 45; cf.: segregat pugnam eorum, id. 1, 25: pugnam mutare, Curt. 3, 2, 14.—
- B A battle, contest, dispute, quarrel, in gen. (rare but class.): dabo aliam pugnam magnam, Plaut. Ps. 1, 5, 110 (524): pugnam conserui seni, id. Bacch. 4, 9, 43 (967); Ter. Eun. 899: quanta pugna est doctissimorum hominum, Cic. Div. 2, 51, 105: initurus forensium certaminum pugnam, Quint. 5, 12, 22; 8, 6, 1; 5, 7, 35: pugna inter testem et patronum, id. 6, 4, 21: rerum naturae pugna secum, Plin. 2, 33, 38, § 102: audiet pugnas juventus, stories of battle, Hor. C. 1, 2, 23: pugnas bibit aure vulgus, id. ib. 2, 13, 31.—In mal. part., Mart. 10, 38, 6.
pūgna, ae, f. (pugno), der Kampf Mann gegen Mann, sowohl vom Kampfe einzelner als ganzer Heere, das Gefecht, Treffen (während proelium das Treffen zwischen zwei Heeren, die Schlacht bezeichnet; vgl. Caes. b. G. 3, 4. § 3 diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant), I) eig. u. meton.: A) eig.: a) im allg.: p. singularis, Zweikampf, Macr. u. Sulp. Sever.: p. equestris, Cic.: p. pedestris, Verg.: p. navalis, Cic.: p. gladiatorum, Suet.: p. mala (unglückliches), Cic.: p. Cannensis (eig. u. übtr.), s. Cannae(unter Cannae): pugna Leuctrica, Pharsalica, Cic.: pugna Cannarum, Trasumeni, bei K., am Tr., Liv.: pugna ad lacum Regillum facta, Liv., u. bl. pugna apud Regillum lacum, Liv.: pugna navalis ad Tenedum, Cic., apud Salamina, Nep.: genus hoc est ex essedis pugnae, Caes.: pugnam capessere, Liv. (s. Drak. Liv. 10, 5, 4): pugnam manu capessere, selbst handgemein werden, Tac.: pugnam edere, Liv.: pugnam ciere, Liv.: pugnam committere, Cic., cum alqo, Cic.: pugna atrox concitatur (entspinnt sich), Liv.: pugnam inter se conserere, Liv.: ad pugnam elicere, Liv.: pugnam incipere, Liv., instaurare, Liv.: pugnam inire, Liv.: pugnam restituere, Liv.: pugna paulisper recrudescit, Liv.: pugnā decertare, Caes.: pugnam navalem facere (liefern), Nep.: pugnare pugnam, s. pūgno: pugnam detrectare, Liv.: ex pugna se eripere, Cic.: in pugnam prodire, Liv.: ad pugnam procedere, Liv.: equites primos ab utroque cornu in pugnam educere, Liv.: interesse pugnae navali apud Salamina, Nep.: integri profligatam pugnam acceperunt, übernahmen in frischer Kraft den schon beinahe verlorenen Kampf, Liv.: in prima pugna Brutus et Aruns invicem se occīderunt, Eutr.: nonnumquam res ad manus atque ad pugnam vocabatur, zur Schlägerei (bei Trinkgelagen), Cic.: pugna iam in manus, iam ad gladios venerat, Liv. – b) insbes., das Kampfspiel, pugna quinquennis Graia Elide, Ov. met. 14, 325. – B) meton.: a) die zum Treffen aufgestellte Schlachtlinie, das Treffen, ordinata per principes hastatosque ac triarios pugna, Liv.: pugnam mediam tueri, das Mitteltreffen, Liv.: pugnam mutare, Curt. – b) der Kampf = Krieg, non Siciliae illis adversa pugna in ore est, sed Graeciae victoria, Iustin. 5, 4, 17. – II) übtr.: a) der Kampf, Streit, doctissimorum hominum, Cic.: litterarum, der Gelehrten, Plin.: pugna adversus dolorem, Gell. 12, 5, 2: pugnas edere, Cic. – b) der (listige) Streich (vgl. Brix Plaut. capt. 583), iam aliquid pugnae dedit (hat gespielt), Plaut.: u. so dabit pugnam denuo, Ter.: priusquam istam pugnam pugnabo, dabo aliam pugnam claram et commemorabilem, Plaut. – c) v. Beischlaf, Mart. 10, 38, 6.
~a quae post sacramentum factum remanebat
Turchum, in Antiochena obsidione singularem ~am poscentem, medium a lateribus gladio ‥ dissecuerit
in platea ubi ~a duorum hominum vadiatur
habebat ‥ furtum,heinfare ,forestel ‥ ~am post sacramentum factum remanentem
habeant ‥ pacis fracturam et ~am in domo factam
discolor in curvis conversor quadripes antris / pugnas exercens dira cum gente draconum
antemeridianum datur ludo puerorum vacantium spectare in scholis suorum ~as gallorum
ad pilam manualem, pedivam, et bacularem, et ad canibucam et gallorum ~am aut alios ludos vanos
sic geminas vario patior discrimine pugnas, / dum latices limphae tolero flammasque feroces
hinc thessara, calculus, tabula, ‥ vel Dardana ~a, quorum artem utilius est dediscere quam docere
acies segnis ad ~am, inhabilis ad fugam
pugnae immemores, armis telisque relictis, / tuta fugae petiere loca
bellum vel ~a,gefeoht
ipse ad Hastingensem ~am festinabat, unde jam partam victoriam ‥ somniabat
bataille , hec ~a
restat ut ingentes depromant carmina pugnas / ex vitiis procedentes
de ~a octo principalium vitiorum
sanctus Petrus ‥ ~am habuit non solum spiritalem contra illum leonem qui circuit querens quem devoret sed etiam exteriorem contra Simonem Magum, ‥ contra persecutiones malorum hominum
securitas adjutorii divini in pungna
per eorum simultates et ~as verborum ‥ grave scisma ‥ nascatur
nec pudebat archiepiscopum ‥ scholares ad disputationum ~am committere
utra ‥ pars disputantium in ~a verborum prevaluerit, nescio
mandatum est ‥ comiti Norfolcie, quod de militibus et servientibus qui sunt de pungna sua mittat ‥ ad prosternendum castrum Arnaldi G.
pugna, (7) æ, f. (pugno, pugnus), ¶ 1 combat à coups de poings, pugilat : Cic. Verr. 2, 5, 28 || [mais surtout en gén.] combat, action de se battre, engagement : diuturnilate pugnæ defessi prœlio excedebant Cæs. G. 3, 4, 3, fatigués par la longueur de la lutte, ils sortaient de la bataille || combat singulier : Cic. Tusc. 4, 49 ¶ 2 combat, bataille : pugna Cannensis Cic. Amer. 89, bataille de Cannes ; navalis ad Tenedum Cic. Mur. 33, bataille navale de Ténédos ; equestris Cic. Verr. 2, 4, 122, combat de cavalerie ; v. committo, consero, pugno || [aux jeux] tournoi : Ov. M. 14, 325 || bataille = lʼordre de bataille : mediam pugnam tueri Liv. 22, 45, 8, occuper le centre du combat = commander lʼinfanterie, cf. Liv. 22, 5, 7 ; pugnam mutare Curt. 3, 2, 14, changer lʼordre de bataille, faire volte-face ¶ 3 [fig.] a) bataille, lutte, discussion : Cic. Div. 2, 105 ; b) porter un coup, jouer un mauvais tour : aliquid pugnæ edere Pl. Capt. 585, jouer qq. mauvais tour, ou pugnam aliquam dare Ter. Eun. 899.
- 1. handgemeen, gevecht, vechtpartij; ➤ res ad -am vocabatur;
- 2. (poët.) wedstrijd, competitie;
- 3. gevecht, slag, strijd [equestris; navalis; gladiatorum; mala ongelukkig gevecht; Cannensis, Cannarum, ad of apud Cannas bij Cannae]; ➤ -ā decertare de beslissende slag leveren; -am facere en committere cum alqo; -am inire; -am restituere; diuturnitate -ae hostes defessi proelio excedebant (Caes.);
- 4. (meton.) slagorde, slaglinie; ➤ mediam -am tueri, instruere het centrum v.d. slaglinie in de gaten houden, opstellen;
- 5. (metaf.) (woorden)strijd, controverse [doctissimorum hominum; forensium certaminum];
- 6. (kom.) (listige) streek; ➤ priusquam istam -am pugnabo, dabo aliam -am claram et commemorabilem (Plaut.);
- 7. (Mart.) worsteling in erotische zin, vrijpartij.
pugna , ae. f. (pugnus.)
爭鬥。戰。辯論。— doctissimorum hominum 羣儒之舌戰。— forensis 訟。— cum rege commissa est et contentione summa pugnata 同國王交戰而急切繼之。Pugna decertare 戰鬥。對壘交鋒。Res venit ad manus et ad pugnam 竞下手交戰。Pugnam facere vel conserere vel inire 交鋒。戰鬥。
Suggest a Translation
See an image
爭鬥。戰。辯論。— doctissimorum hominum 羣儒之舌戰。— forensis 訟。— cum rege commissa est et contentione summa pugnata 同國王交戰而急切繼之。Pugna decertare 戰鬥。對壘交鋒。Res venit ad manus et ad pugnam 竞下手交戰。Pugnam facere vel conserere vel inire 交鋒。戰鬥。
Suggest a Translation
See an image
Poignée. S. Audoenus in Vita S. Eligii apud Duchesnium tom. 1. pag. 629 :
Quotiens brachile aureum, Pugnamque auro gemmisque comptam sibi subripuitAlii(Eligius) tantum ut miseris subveniret ?
Pungamlegunt. Vide in hac voce.
Poingniau, eadem, ut videtur, notione, in Computo ann. 1237. ex Bibl. Regia :
Pro duabus paraturis ad albas, et fanons, et Poingniaus,viii. l.v. s.
Punga, a verbo
pungere, instrumentum aliquod in acumen desinens, quo
cappæaliæque vestes clauduntur. Inventar. ornament. Eccl. S. Victoris Massil. :
Duas tunicas pontificales de samito rubeo et clauduntur Pugna, cum cordela viridi, cum acu argenteo.
In quibus causis Pugna prohibeatur, vel fieri debeat.Passim toto titulo.
Quod si nulla pars alteriCharta Widonis Imper. ann. 892 :cesserit, jurent et Pugna probetur illorum testimonium.
Sicque in omnibus rerum Ecclesiarum causis, quibuscumque legali disceptatione tantum exorata fuerit, ut Pugna aut testibus dirimatur,apud Ughellum tom. 2. pag. 122.
Dicendo quod prænominata capella cum omnibus prædictis rebus pertineret ad ecclesiam S. Justinæ de civitate Padua per cartulam unam,... et partem ecclesiæ S. Zachariæ eam disvestisse, et inde Pugnam velle se facere dicebant.
Tunc interrogati fuerunt, si hoc adprobare voleret per Punna, quod ipsa cartula falsam esset ; ipsi dixerunt, quod ita voleret. Tunc per judicum judicium dedit wadia jam dicto Martino per Punna clarisendum, qualiter ipsa cartula falsa esset. Et ipse Vivencius abvocatus eorum dedit wadia per Punna defendendum... Ideo ecce me paratum cum Evangelia, et scuto, et fuste, eadem Punna faciendum, qualiter ipsa cartula falsa esset.Ubi observanda quæ ad duelli ritus hic spectant. Plura vide in v.
Duellum. Poigneis, Pugneis, apud Poetas nostrates, pro pugna, conflictus, ictus. MS. :
Re RomanRenouf vit le grand Poigneiz, Et vit les grans abateiz.
d'AthisMS. :
MS. :Là ot estrange Poigneis, Et de hanches grant froisseis.
Ibidem :Tant parfu grans les Pugneiz, Et des lances li ferreiz.
Et por fere ses Pugneiz Avoit ses garnimens gerpiz.
Duelliemenda seu mulcta, quæ domino debebatur. Diploma Friderici Ducis Austriæ ann. 1243. apud Ludewig. tom. 4. Reliq. MSS. pag. 226 :
Alias vero quascumque causas pecuniarias, sive prædiales, sive in personas, sive in damna, sive bannos, Pugnarum expurgationes, quaslibet obventiones, scilicet : losunge, ubervanch, gramlos, nocturnos dolos, haferban, in prædiis suis et personis officiales Ecclesiæ exequantur, ita ut actor semper forum rei exequatur.
pūgna ae, f
- PAC-, a hand-to-hand fight, fight at close quarters, battle, combat, action, engagement: eam pugnam laudibus tulit, i. e. the single combat, L.: res ad pugnam atque ad manūs vocabatur, came to blows: diuturnitate pugnae defessi, Cs.: magna, L.: equestris, a cavalry action: pedestris, V.: gladiatoria: navalis, N.: calamitosissima: mala, S.: Quinquennis Graia Elide pugna, i. e. the games, O.—Troops drawn up for battle, a line of battle: mediam pugnam tueri, the middle line, L.: segregat pugnam eorum, L.: pugnam mutare, Cu.—A battle, contest, dispute, quarrel: Dabit hic pugnam aliquam denuo, i. e. will make some new trouble, T.: doctissimorum hominum: Audiet pugnas iuventus, stories of battle, H.
-
…ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis duodecimae legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…potestas non deesset. Ariovistus his omnibus diebus exercitum castris continuit, equestri proelio cotidie contendit. Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant equitum milia erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt…
Julius Caesar, Gallic War
-
…superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt. Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…maleficio se suosque prohiberent. Atuatuci, de quibus supra diximus, cum omnibus copiis auxilio Nerviis venirent, hac pugna nuntiata ex itinere domum reverterunt ; cunctis oppidis castellisque desertis sua omnia in unum oppidum egregie natura munitum contulerunt .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…defatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…perterritos hostes conspicati etiam inermes armatis occurrerent, equites vero, ut turpitudinem fugae virtute delerent, omnibus in locis pugnae se legionariis militibus praeferrent. At hostes, etiam in extrema spe salutis, tantam virtutem praestiterunt ut, cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…belli fortunam experirentur ; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere ; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…praestantior alter aere ciere viros, Martemque accendere cantu. Hectoris hic magni fuerat comes, Hectora circum et lituo pugnas insignis obibat et hasta postquam illum vita victor spoliavit Achilles, Dardanio Aeneae sese fortissimus heros addiderat socium, non…
Vergil, Aeneid
-
…classe visi esse dicebantur. eorum insignia deorum, stellae aureae, quas dixi, Delphis positae paulo ante Leuctricam pugnam deciderunt, neque repertae sunt. Maximum vero illud portentum isdem Spartiatis fuit, quod, cum oraculum ab Iove…
M. Tullius Cicero, De Divinatione