quando

quando ego te aspiciam?
when shall I look upon you? exsistit quaestio num quando amici novi veteribus anteponendi sint
the question came up whether new friends must ever be preferred to old id omitto, quando ita vobis placet
I omit this, since this way it pleases you

quandō: (adv. interrog. and rel., and conj.), when; (indef.), at any time, 3.500; (conj. of cause), when, since, 6.50; as, since, because, 1.261; 4.291, et al.; sometimes joined w. sī as one word.

quando (old form quandod, acc. to Fest. p. 258 b Müll.), adv. and conj.

• I Adv.
• • A Interrog., at what time? when? Do. Venit Chaerea. Ph. Quando? Do. Hodie. Ph. Quamdudum? Do. Modo, Ter. Eun. 697; id. Heaut. 238; Cic. de Or. 1, 22, 102; id. Pis. 21, 49: o rus, quando ego te aspiciam? quandoque licebit? etc., Hor. S. 2, 6, 60; id. Epod. 9, 1; id. C. 1, 24, 8: dic mihi cras istud, Postume, quando venit? Mart. 5, 58, 2.—
  • B Rel., at what time, when: non intellegitur, quando obrepat senectus, Cic. Sen. 11, 38: quaeres, quando iterum paveas, Hor. S. 2, 7, 69: quando ipsos loqui, quando advocati voce uti deceat, quartus liber continet, Quint. 11, 1, 59: expectans quando incipiendum sit, id. 11, 3, 159.—
  • C Indef., at what time soever, i. e. at any time, ever, some time, some day, = aliquando, esp. after num, si, and ne: exsistit hoc loco quaestio, num quando amici novi veteribus sint anteponendi, Cic. Lael. 19, 67: ut, si quando auditum sit, prodigii simile numeretur, id. Rosc. Am. 13, 37; id. Rep. 1, 38, 59 Moser N. cr.; Ov. A. A. 2. 15: ne quando liberis proscriptorum bona patria reddantur, Cic. Rosc. Am. 50, 145: ut ne quando amare inciperemus, id. Lael. 16, 60: fuisse autem illic pluviam, ne quando quidem auditum est, Sulp.Sev. Dial. 1, 3, 4.— Strengthened by umquam, Liv. 10, 14. —
• II Conj.
• • A Temp., when: quando esurio, tum (intestina) crepant, Plaut. Men. 5, 5, 27 (925); Enn. ap. Fest. p. 258 Müll. (Ann. v. 416 Vahl.): tum, quando legatos Tyrum misimus, Cic. Agr. 2, 16, 41; id. Off. 2, 21, 75 (al. si quando): quando dies adveniet, quem praefata Morta est, Liv. Andron. ap. Gell. 3, 16, 11; Hor. S. 2, 2, 42; id. Epod. 16, 27; Verg. A. 6, 50.—
  • B Transf., causal, since then, because then (class.; v. Krebs, Antibarb. p. 971; Madv. ad Cic. Fin. 5, 8, 21; in some passages, esp. of Cic., quando has been changed to quoniam by the editors; cf. Reisig. Vorles. p. 465): quando igitur virtus est adfectio animi constans, Cic. Tusc. 4, 15, 34 B. and K.: quando igitur potest tibi Publius Geminus videri, quid habes, etc., id. Ac. 2 (Luc.), 26, 85: quando igitur inest in omni virtute cura quaedam, id. Fin. 5, 23, 67.—
  • • 2 In gen., since, because, seeing that, inasmuch as (= quoniam, v. Drak. ad Liv. 33, 2, 98; freq. in Liv.; otherwise mostly poet. and post-Aug.); with indic.: quando ita tibi lubet, vale atque salve, Plaut. Cist. 1, 1, 118 (118): quando habeo multos cognatos, quid opus sit mihi liberis? id. Mil. 3, 1, 110 (705): quando hoc bene successit, Ter. Ad. 287: duc me ad eam, quando huc veni, id. And. 818: maneamus ergo in illā eādem sententiā, quando hoc miserius esse nihil potest, Cic. Att. 9, 13, 8: nunc, quando per illam licet, Sall. J. 102, 9: volo ego illi beluae ostendere, quando adeo ferox praesultat hostium signis, Liv. 7, 10, 3; 9, 4, 8: quando injussu populi facta est, id. 9, 8, 5: quando in apertum semel discrimen evasura esset res, id. 10, 14, 8: quando id certum atque obstinatum est, id. 2, 15, 5; Quint. 5, 7, 6; cf. id. 1, 8, 9; 2, 12, 12: cur non sit orator, quando, quod difficilius est, oratorem facit, id. 12, 8, 5; cf. id. 1, 6, 18; 11, 1, 10 et saep.: validiore apud eos Arminio, quando bellum suadebat, Tac. A. 1, 57; cf. id. ib. 1, 44; 4, 6; id. H. 1, 87 et saep.—With subj.: quando senescant sata quaedam aquā, Plin. 17, 4, 3, § 28.

quandō, Adv. u. Coni.: I) Adv., wann, A) wann = zu welcher Zeit, a) interrog.: venit Cheraea. Ph.: Quando? Plaut.: quando enim me ista curasse arbitramini? Cic.: o rus, quando ego te aspiciam quandoque licebit? Hor. – b) relat.: non intellegitur, quando obrepat senectus, Cic. – c) indefin., zu irgendwelcher Zeit, d.i. jemals, je einmal, in der Verbndg. num, ne, si quando, zB. exsistit hoc loco quaestio, num qu. etc., Cic.: quod metuere non debeas, ne qu. liberis bona reddantur, Cic.: ut, si qu. auditum sit, prodigii simile numeretur, Cic. – verstärkt si quando unquam alias, Liv.: si quando umquam... meminerint, Liv. – absol.: nunc mihi, si quando, valete, Ov. – fuisse autem illic pluviam, ne quando quidem auditum est, Sulp. Sev. dial. 1, 3, 4. – B) wann = unter welchen Bedingungen od. Verhältnissen, Cic. or. 117 u. 205. – II) Coni.: a) tempor. = als, da, tum qu. legatos Tyrum misimus, Cic. – b) causal. = sintemal, weil, da (s. Jordan Cic. Caecin. 2. Fritzsche Hor. sat. 2, 5, 9. Auslgg. zu Sall. Iug. 102, 9. Drak. Liv. 33, 2, 9; 39, 51, 9; 40, 9. 1. Heräus Tac. hist. 1, 87, 1. Drak. Sil. 13, 768. Burm. Val. Flacc. 7, 156. Hildebr. Apul. de dogm. Plat. 2, 10. p. 228), qu. hoc bene successit, Ter.: qu. ad maiora quaedam nati sumus, Cic.: id omitto, qu. vobis ita placet, Sall.: qu. parum dolus profuerat, Liv. – m. folg. Coniunctiv, qu. senescant sata quaedam aquā, Plin. – ➳ Archaist. quandoc, Paul. ex Fest. 259, 4 u. 6 herzustellen nach Fest. 258 (b), 4.

quando [CL] 1 (interr.) at what time? when?: a (in dir. qu.); b (in indir. qu.). a ~o ‥ abunde vel digne loqui potero? Alcuin Dub. 1036D; ~o respicies et exaudies nos? ‥ ~o restitues te nobis? Anselm (Prosl. 1) I 99; ~o ‥ Jerosolimam ire deliberaret ut mortem stimularet? W. Malm. GR II 172; ~o ‥ sperari poterit ulla remissio? Osb. Clar. V. Ed. Conf. 21; amplius idem quesitu videtur ‥ ‘~o sit?’ et ‘in quo tempore sit?’ Balsh. AD rec. 2 155.  b ~o gens Pictorum fidem Christi perceperit Bede HE III 4 tit.; ut barbari et rustici, ~o eadem prima sabbati ‥ veniret, minime didicerant Ib. III 4 p. 135; interrogans ‥ ille, ~o flebotomata esset puella Ib. V 3 p 285; c1086 nescio ~o ibo aut si ibo Anselm (Ep. 108) III 241; filio Ethelstano ‥ qui ~o et quo fine defecerit incertum W. Malm. GR II 108. 2 (rel.) at which (specific) time, when. b (w. imperf. subj. of purpose) for the time when; c (introd. rel. cl. treated as sb.); d (w. ref. to recurring point in cyclical system of time-reckoning). heu quis victurus est ‥ ~o ista a civibus perficiantur? Gildas EB 62; erat ‥ ora [v. l. hora] iij quando adclamaverunt Judaei suis vocibus crucifigentes filium Dei Theod. Laterc. 10; p675 supremum vivorum et mortuorum examen, ~o singulis quibusque pro meritorum diversitate dispar retributio aequissimis judicii lancibus trutinabitur Aldh. Ep. 4 p. 486; usque ad annum obsessionis Badonici montis, ~o non minimas ‥ strages dabant Bede HE I 16; veniente vespera ~o a labore cessatur Alex. Cant. Dicta 152 (cf. Joh. ix 4); 1294 dicunt quod Agnes ‥ glenavit in autumpni ~o potuit conduci CourtR Ramsey 211.  b 1223 G. camerarius, de ccc li. ei promissis ~o iret in Pictaviam, recepit c et xxxix li. ‥ et non ivit tunc LTR Mem 7 m. 16d. (10d.).  c erat ~o repente de convivio illam eduxit, et ‥ verberavit V. Chris. Marky. 23; alias [sc. creaturas] ‥ possibiles ‥ cognoscit [Deus] noticia simplicis apprehensionis, de ~o cognoscit ista habere esse intelligibile, et posse existere Wycl. Form. 234.  d in vigiliis paschalibus, ~o reciprocis annorum circulis anastasis dominica ‥ celebratur Aldh. VirgP 32 p. 271; a tertia ‥ hora, ~o missae fieri solebant Bede HE IV 21; Augusto mense declinante, ~o ‥ poma in viridariis copiam sui volentibus faciunt W. Malm. GR III 282; feria secunda ~o mercatus agitur Ord. Vit. XII 37 p. 451. 3 (describing circumstances or conditions of action or event) at such a time as, at times when, when(ever); b (in prognosticatory or prov. statement); c (describing accompanying circumstances or conditions without true temporal force); d (introducing pred. noun clause). de quibus ambrosia spirabunt tura Sabaea, / quandŏ sacerdotes missas offerre jubentur Aldh. CE 3. 82; saburra dicitur ~o lapides et ligna mittunt in navem quae non habent [l. habet] alia honera [i. e. onera] GlC 566; ~o missatici regis veniebant ibi, dabant pro caballo transducendo iij d. DB I 1ra; sic homini quando sepe infortunia prosunt, ipsaque sit cautis culpa magistra viris Walt. Angl. Fab. (ed. Hervieux) app. 12. 7 p. 381; s1388 nox nostros Anglicos delusit in tantum [quod] ~o ipsi percuterent Scotum incaute, propter unius lingue consonanciam profecto Anglicum ceciderunt Chr. Westm. p. 183; cum quasi zizania ‥ sive palea, ~o ventilabro permundabitur area, a tritico separati ‥ igne perpetuo comburentur Elmh. Cant. 208.  b bonus annus ~o canis corvo exibet Prov. Durh. 6; homo facit sicut fit ~o potest sicut vult Ib. 14.  c veniunt ‥ a secunda conjugatione, ~o tribrachus in iambum transmutatur, id est cum significationes verbi activi ‥ in participia ‥ convertuntur Aldh. PR 115 p. 158; de quarum omnium sono nemo dubitat, nisi fortassis tunc ~o inter C et E, vel I, interponitur nota aspirationis, ut ‘Chereas’ et ‘parroechia’ Abbo QG 11 (25); conduplicatio est color ~o idem verbum conduplicamus Vinsauf AV II 2. 26; sunt ista media diversarum diaphanaitatum, ut ~o unum est densius et aliud rarius Bart. Angl. III 17; item fallit illa propositio, ~o est abscissio partis improportionabilis Peckham QA 116; ~o autem ex autoritate Dei sive justus sive injustus occiditur, lex est bona Wycl. Ver. II 86.  d ancilla ‥ cum ‥ veniebat ad monasterio [sic], alius homo fuit adhuc molans farinam ‥ et illa moram faciens exspectabat, ~o locum haberet Hugeb. Wynn. 12; conduplicatio est quando motu ire vel indignationis idem conduplicamus verbum Vinsauf CR 324; unus modus digressionis est ~o digredimur in materia ad aliam partem materie Id. AV II 2. 17; apozima dicitur ~o decoquuntur alique herbe vel medicine in aqua SB 11. 4 at which same time, while, as. attamen ad caeli scandunt spiracula sedes / absque chao densis gestantia labara turmis, / quandŏ catervatim vallant caeleste tribunal Aldh. VirgV 2349. 5 in view of the fact that, seeing that, since, as. egestatem nostram quando etiam me tacente cognosis [sic], quid opus est pluribus verbis utar? Free Ep. 54. 6 (indef., foll. ne or si, also written as single word, cf. nequando) at any time, ever; b (in gl. without ne or si), or ? f. l. c (siquando) sometimes. d (quandoquando) at whatever time, whenever. 601 si ~o [OMT: siquando] te creatori nostro ‥ reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces (Lit. Papae) Bede HE I 31 p. 67; a705 quatenus ‥ adoptivum prolem ‥ ditare non recuses, ne ~o invisi audacium aemulorum cunei ‥ tripudiantes congratulentur, si sobolem ‥ exheredem ‥ comperiunt (Æthelwald) Ep. Aldh. 2 (7) p. 496; ut si ~o vel lingua lascivire, vel operatio prava mihi subrepere caeperit, mox sociorum ‥ manu ne cadere valeam sustenter Bede Egb. 6; procurat ‥ ne ~o ecclesia repentinis atque improvisis malorum incursionibus turbetur Id. Cant. 194D; semper sinu gestabat libellum in quo ‥ Psalmi continebantur, ut, si ~o vacaret, arriperet et percurreret W. Malm. GR II 123; panis ‥ permodicus si ~o inveniebatur bizanteo comparabatur Ord. Vit. IX 10 p. 551; c1188 siquando querelam inde erga eos movere voluerint Regesta Scot. 258.  b enum[quam], ~o [? l. ecquando] GlC E 194.  c siquando ornos aut ingentia robora de montibus evulsa radicitus traxit Lib. Monstr. I 56.  d quandoquando veniat, res suas imminutas comperiet Liv. Op. 198. 7 (~o ‥ ~o ‥) at one time ‥ at another time ‥, sometimes ‥ sometimes. conduplicatio est color quando idem verbum conduplicamus, quod contigit ‥ ~o ex dolore, ~o ex amore, ~o ex indignatione Vinsauf AV II 2. 26.

quandō, (7) adv. et conj.

I adv., ¶ 1 interrog., quand, à quelle époque : a) direct : Cic. de Or. 1, 102 ; Pis. 49, etc. ; b) ind., Cic. CM 38 ; Or. 117 ; 205 ; nescio quando Cic. Phil. 2, 3, à je ne sais quel moment ¶ 2 indéfini = aliquando, parfois, après num, ne, si : Cic. Læl. 60 ; 67 ; Amer. 37.

II conj., ¶ 1 [temporelle], quand : tum, quando... misimus Cic. Agr. 2, 41, à lʼépoque où nous avons envoyé..., cf. Cic. Off. 2, 75 ; Pl. Men. 926 ¶ 2 [causale] puisque : Pl. , Ter. , Cic. Nat. 3, 43 ; Fin. 5, 67 ; Tusc. 4, 34 ; Off. 1, 29 ; Att. 9, 13, 8 ; Sall. J. 102, 9 ; 110, 7 ; Liv. 7, 10, 3 ; 9, 4, 8, etc.

➳ arch. quandoc Fest. 258, 4 ; P. Fest. 259 ; Gaius Inst. 4, 21.

quando . adv. et conj.
幾時。時。旣然。— gentium? 何時乎。Num quando? 豈有時。Ne quando 防有時。Si quando 若遇。或有。

Suggest a Translation
See an image

quandō adv.

• and conj.
• II. Adv, at what time? when?: Do. venit Chaerea. Ph. quando? Do. hodie, T.: quando es persecutus?: O rus, quando ego te aspiciam? quandoque licebit?etc., H.: non intellegitur, quando obrepat senectus: Quaeres, quando iterum paveas, H.—Indef., after ne, num, or si, at what time soever, at any time, ever, some time, some day: mihi mea ne quando obsint providere: num quando vides?etc.: quaestio, num quando amici novi veteribus sint anteponendi: quod si quando accidit: si quando umquam meminerint, etc., L.—
• IIII. Conj., of time, when, at the time that: tum, quando legatos Tyrum misimus: Putet aper, mala copia quando sollicitat stomachum, H.: adflata est numine quando (Sibylla), V.—Of cause, since then, because then, since, as, seeing that, inasmuch as: quando hoc bene successit, T.: Duc me ad eam, quando huc veni, T.: quando igitur virtus est adfectio animi constans: nunc, quando per illam (Fortunam) licet, S.: quando iniussu populi facta est, L.: quando pauperiem horres, H.