retardare

retardare [CL] 1 (trans.) to hinder, impede, hold up, retard. b to slow down. c to delay, put off. nec foras currentes a verbi Dei auditione ~amini V. Cuthb. II 6; qui enim tunica talari indutus absque angulo incedit, defluit tunica ‥ quin et praepeditis gressibus incedendi usum ~at Bede Tab. 483; 764 quia presentia preteriti hiemis multum horribiliter insulam nostrae gentis in frigore et gelu et ventorum et imbrium procellis diu lateque depressit, ideoque scriptoris manus ne in plurimorum librorum numerum veniret ~aretur Bonif. Ep. 116; repentinis imbribus cataracta Olimpi guttatim rorantibus ~atus fuerit W. Malm. GP V 192; multa eis accidunt per que ~antur [ME: ha beoð ilette] ‥ quidam tarde, quidam numquam venirent ad hospicium AncrR 136; donec offendicula ista ab aratri sui sulco amoverit, ne instrumento illo ab eis quassato agri sui cultus ~etur Fortescue NLN I 32.  b quia Hippodamia, quandiu cursum procorum concertantium projecto auro ~abat, prevolabat ad palmam P. Blois Ep. 91. 280C.  c ne multo verborum circumitu citum ~em miraculum W. Malm. Wulfst. II 11; ne earum que nubiles erant matrimonium contingeret ulterius ~ari V. Edm. Rich P 1806D. 2 to inhibit, deter, keep back, prevent (w. abl. or a & abl.). 671 diversis impedimentorum obstaculis ~ati ‥ illud perficere nequivimus Aldh. Ep. 1; confudit enim linguas superbientum Judeorum ‥ eosque ab impiis conatibus ~ans, totum dispersit in orbem Bede Gen. 130; nulla vos adversitas a servitio Dei ~et, nihil ab exsequenda voluntate illius removeat Anselm (Ep. 382) V 325; episcopo sospite reperto ab itinere suo usque in quadragesimam frustra ~atus est Ord. Vit. XIII 24 p. 63; non enim vel uno die pre infirmitate aliqua que alicui eorum accidisset a suo itinere sunt ~ati Canon. G. Sempr. f. 108. 3 (intr.) to advance slowly, slow down. agmen quoque sagittariorum in prima fronte consistat, et hostilem cuneum cornipedes vulnerando ~are compellat Ord. Vit. XII 39 p. 457; flamma recens modica sepe retardat aqua Gower VC III 1952. 4 to linger. da meis pessimis plantis veniam, ut quicquid in gressibus stando vel ambulando aut ~ando contra tuam agens voluntatem delinqui omnia dimittas Nunnam. 66.