retardo
retardo, to keep back, hinder, delay, detain, impede, retard
- Act., to keep back, hinder, delay, detain, impede, retard (class.; a favorite word with Cic., esp. in the trop. signif.; syn. moror).
- A Lit.: quarum (stellarum vagarum) motus tum incitantur, tum retardantur, saepe etiam insistunt, Cic. N. D. 2, 40, 103: aliquem in viā, id. Phil. 10, 5, 11: itinere devio per ignorantiam locorum retardati, Suet. Galb. 20: flumina retardant equos, Verg. G. 3, 253: boves retinere ac retardare, Col. 2, 2, 26: instantia ora retardat Cuspide praetentā, Ov. M. 3, 82: te metuunt nuper Virgines nuptae, tua ne retardet Aura maritos, Hor. C. 2, 8, 23: inundationibus Tiberis retardatus, Suet. Oth. 8: mulierum mensibus retardatis, Plin. 21, 21, 89, § 156. — Absol.: eae res, quae ceteros remorari solent, non retardarunt, Cic. Imp. Pomp. 14, 40; Suet. Caes. 34.—
- B Trop.: impetus hostium repressos esse intellegunt ac retardatos, Cic. Imp. Pomp. 5, 13: impetum, Auct. B. Afr. 68: illius animos atque impetus, Cic. Div. in Caecil. 11, 33: celeritatem persequendi, id. Imp. Pomp. 9, 22: loquacitatem, id. Vatin. 1, 2: animos testium, id. Verr. 2, 1, 6, § 17: consuetudinem, id. Sest. 31, 67: auxilium, id. Pis. 31, 77: aliquem a scribendo, id. Fam. 5, 17, 1; cf.: aliquem ab alicujus tempore aut commodo, id. Arch. 6. 12; Suet. Caes. 59: Tigranem Asiae minitantem, Cic. Imp. Pomp. 15, 45: ergo non aetas quemquam, non valetudo, non sexus retardavit, quominus, etc., Plin. Pan. 22, 2: mea te fortuna retardat, Ov. Tr. 3, 7, 21: incepta, Sil. 1, 478: invidia retardat sceptra, id. 11, 609.— Absol.: ad quem (agrum) fruendum non modo non retardat, verum etiam invitat atque allectat senectus, Cic. Sen. 16, 57.— *
- II Neutr., to tarry, remain behind, delay: in quo cursu (stella Saturni) multa mirabiliter efficiens, tum antecedendo, tum retardando, tum, etc., Cic. N. D. 2, 20, 52.
- 1. vertragen, ophouden, tegenhouden [alqm in via]; — intr. en pass. retardari langzamer worden, zich langzaam bewegen: stellarum motūs tum incitantur, tum retardantur;
- 2. (metaf.) ophouden, belemmeren, verhinderen [impetūs hostium; alqm a scribendo; loquacitatem; cupiditatem].
- to keep back, hinder, delay, detain, impede, retard: (stellarum) motūs retardantur: equos retardant Flumina, V.: tua ne retardet Aura maritos, H.: in quo cursu, tum retardando, tum, etc., lagging behind.—Fig., to retard, repress, check, keep back, avert, hinder: ad quem (agrum) fruendum: impetūs hostium esse intellegunt retardatos: celeritatem persequendi: animos testium: auxilium: me a scribendo.
-
…, nulla me causa impulisset nisi ut ferocitatem istam tuam comprimerem et audaciam frangerem et loquacitatem paucis meis interrogationibus inretitam retardarem. etenim debuisti, Vatini, etiam si falso venisses in suspicionem P. Sestio, tamen mihi ignoscere ,…
Cicero, in Vatinium
-
…gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…priora tempora in ruinis rei p. nostrisque iacuerunt, posteriora autem me a scribendo tuis iniustissimis atque acerbissimis incommodis retardarunt. Cum vero et intervallum iam satis longum fuisset et tuam virtutem animique magnitudinem diligentius essem mecum recordatus, non…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…vim et ferrum perficere potuisset, mense Ianuario nostrum statum reciperassemus ; quem ad salutem meam voluntas impulit, vis retardavit, auctoritas vestra revocavit. iam vero praetores quo animo in me fuerint vos existimare potuistis, cum L .…
Cicero, post Reditum in Senatu
-
…tamen approbatione auctoritatis meae colonias patris adiit, veteranos milites convocavit, paucis diebus exercitum fecit, incitatos latronum impetus retardavit. postea vero quam legio Martia ducem praestantissimum vidit, nihil egit aliud nisi ut aliquando liberi essemus ; quam…
Cicero, Philippicae
-
…regiones Fortuna populi Romani attulisset. huius adventus et Mithridatem insolita inflatum victoria continuit et Tigranen magnis copiis minitantem Asiae retardavit. et quisquam dubitabit quid virtute perfecturus sit qui tantum auctoritate perfecerit, aut quam facile imperio atque exercitu socios…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…cura, quae virtus etsi ne C. quidem Antoni celeritas contemnenda est, quam nisi in via caducae hereditates retardassent, volasse eum, non iter fecisse diceres. Alios ad negotium publicum ire cum cupimus, vix solemus extrudere…
Cicero, Philippicae
-
…posita sunt commemoro sunt alia magis occulta furta, quae ille, ut istius, credo, animos atque impetus retardaret, benignissime cum quaestore suo communicavit. haec tu scis ad me esse delata ; quae si velim proferre ,…
Cicero, Divinatio in Q. Caecilium
-
…viri suis consiliis fictisque terroribus a defensione meae salutis averterant, excitavit illam suam non sopitam, sed suspicione aliqua retardatam consuetudinem rei publicae bene gerendae. non est passus ille vir, qui sceleratissimos civis, qui acerrimos hostis ,…
Cicero, pro Sestio
-
…spatiis eae stellae quas vagas dicimus circum terram feruntur eodemque modo oriuntur et occidunt, quarum motus tum incitantur tum retardantur, saepe etiam insistunt, quo spectaculo nihil potest admirabilius esse nihil pulchrius. Sequitur stellarum inerrantium maxima multitudo ,…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum