seco
seco, to cut, cut off, cut up, reap, carve
the Nile cuts through the middle of Aethiopia
- I Lit.
- A In gen.: leges duodecim tabularum, si plures forent, quibus rens esset judicatus, secare, si vellent, atque partiri corpus addicti sibi hominis permiserunt, Gell. 20, 1, 48 sq.; cf.: et judicatos in partes secari a creditoribus leges erant, Tert. Apol. 4: cape cultrum, seca Digitum vel aurem, Plaut. Merc. 2, 2, 38 (309) sq.: omne animal secari ac dividi potest, nullum est eorum individuum, Cic. N. D. 3, 12, 29: pabulum secari non posse, be cut, mown, * Caes. B. G. 7, 14; so, sectae herbae, Hor. S. 2, 4, 67: gallinam, to cut to pieces, Juv. 5, 124: placenta, Mart. 3, 77, 3: alicui collum gladio suā dexterā, Q. Cic. Petit. Cons. 3, 10: palatum, to divide, Cels. 8, 1: tergora in frusta, Verg. A. 1, 212: dona auro gravia sectoque elephanto, i. e. of carved, wrought ivory (an imitation of the Homeric πριστὸς ἐλέφας, Od. 18, 196), Verg. A. 3, 464: marmora, Hor. C. 2, 18, 17: sectis nitebat marmoribus, Luc. 10, 114; so absol.: nec ideo ferrum secandi vim non perdidit, Sen. Ben. 5, 5, 1: prave sectus unguis, Hor. Ep. 1, 1, 104: secti lapides, Vulg. Exod. 20, 25. —
- B In partic.
- 1 Med. t. t., to cut surgically; to operate on; to cut off or out, amputate, excise, etc.: in corpore si quid ejusmodi est, quod reliquo corpori noceat, id uri secarique patimur, Cic. Phil. 8, 5, 15; cf.: saevitia secandi, Plin. 29, 1, 6, § 13; so, membra, id. 26, 11, 69, § 112: vomicam, Plaut. Pers. 2, 5, 13 (314): varices Mario, Cic. Tusc. 2, 15, 35 (for which, exciditur, Cels. 7, 31); cf. of the same: C. Marius cum secaretur, ut supra dixi, principio vetuit se alligari; nec quisquam ante Marium solutus dicitur esse sectus, was cut, operated upon, Cic. Tusc. 2, 22, 53: servum, Just. Inst. 4, 3, 6.—
- 2 To cut, castrate (very rare): puer avari sectus arte mangonis, Mart. 9, 7, 4; so, sectus Gallus (corresp. to eviratus), id. 5, 41, 3.—
- C Transf. (mostly poet. and in post-Aug. prose).
- 1 To scratch, tear, wound, hurt, injure (cf. caedo, II.): ambo (postes) ab infimo tarmes secat, the worms are gnawing them, they are wormeaten, Plaut. Most. 3, 2, 140 (829): luctantis acuto ne secer ungui, lest I should be torn, Hor. Ep. 1, 19, 47; cf.: rigido sectas invenit ungue genas, Ov. F. 6, 148: teneras plantas tibi (glacies), Verg. E. 10, 49: corpora vepres, id. G. 3, 444: crura (sentes), Ov. M. 1, 509: pete ferro Corpus et intorto verbere terga seca, cut, lacerate, Tib. 1, 9, 22; so, sectus flagellis, Hor. Epod. 4, 11: loris, Mart. 10, 5, 14 al.: si quem podagra secat, gnaws, torments, Cat. 71, 2; imitated by Martial: podagra cheragraque secatur Gaius, Mart. 9, 92, 9.—
- 2 Like the Gr. τέμνειν, and our to cut, i. e.,
- a To divide, cleave, separate (poet. and in post-Aug. prose): quos (populos) secans interluit Allia, Verg. A. 7, 717: medios Aethiopas (Nilus), Plin. 5, 9, 10, § 53: medios agros (Tiberis), Plin. Ep. 5, 6, 12: medium agmen (Turnus), Verg. A. 10, 440: agrum (limes), Plin. 18, 34, 77, § 331: caelum (zonae), Ov. M. 1, 46: sectus orbis, Hor. C. 3, 27, 75; cf.: in longas orbem qui secuere vias, Ov. Am. 2, 16, 16.—
- b With the idea of motion, to cut through, i. e. to run, sail, fly, swim, go, etc., through: delphinum similes, qui per maria umida nando Carpathium Libycumque secant, cut through, cleave, Verg. A. 5, 595: aequor, id. ib. 5, 218: pontum, id. ib. 9, 103: aequor Puppe, Ov. M. 11, 479: fretum puppe, id. ib. 7, 1; cf.: vada nota (amnis), id. ib. 1, 370: ales avis ... geminis secat aëra pennis, Cic. Arat. 48: aethera pennis (avis), Verg. G. 1, 406; 1, 409: auras (cornus), id. A. 12, 268: ventos (Cyllenia proles), id. ib. 4, 257: sub nubibus arcum (Iris), id. ib. 9, 15 et saep.— Secare viam (vias), the Gr. τέμνειν ὁδόν, to take one's way, to travel a road: ille viam secat ad naves, Verg. A. 6, 899: hinc velut diversae secari coeperunt viae, Quint. 3, 1, 14.—
- II Trop. (acc. to I. C. 1. and 2.). *
- A To cut up, lash in speaking, i.e. to censure, satirize: secuit Lucilius Urbem, Pers. 1, 114.—
- B To divide (not freq. till after the Aug. per.): cum causas in plura genera secuerunt, Cic. de Or. 2, 27, 117: haec in plures partes, Quint. 8, 6, 13; cf.: scrupulose in partes sectā divisionis diligentiā, id. 4, 5, 6: quae natura singularia sunt secant (corresp. to divido), id. 4, 5, 25: sectae ad tenuitatem suam vires (just before: distinguendo. dividendo), id. 12, 2, 13.—Hence, in Hor., like dirimo (II.), of disputes, to cut off, i.e. to decide them: quo multae magnaeque secantur judice lites, Hor. Ep. 1, 16, 42: magnas res, to cure (as it were, by a light operation), id. S. 1, 10, 15.—And once in Verg.: secare spem (the figure borrowed from the phrases secare mare, auras, viam): quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, whatever hope each follows, i. e. indulges in, entertains, Verg. A. 10, 107 (secat, sequitur, tenet, habet; ut: Ille viam secat ad naves, id. ib. 6, 899: unde et sectas dicimus, habitus animorum et instituta philosophiae circa disciplinam, Serv.).
➳ secaturus Col. Rust. 5, 9, 2.
➳.
- 1. (af)snijden; in stukken snijden, splijten [capillos afknippen; herbas; pabulum; digitum; collum ferro; robur hakken; marmora tot blokken verzagen; corticem inkerven; lepores trancheren]; ➤ dona secto elephanto van gesneden ivoor;
- 2. (med. t.t.) amputeren, opereren;
- 3. (poët.) castreren;
- 4. (poët.; postklass.) openrijten, openkrabben, verwonden, kapotmaken, verminken [verbere terga; genas ungue; alqm flagellis; lacertos suos];
- 5. (metaf.) scheiden, indelen, (onder)verdelen [populos Latinos; causas in plura genera]; ➤ orbis sectus een deel v.d. aarde;
- 6. (Hor.) beslissen over, beslechten [lites; res magnas];
- 7. (poët.; postklass.) snellen, lopen, varen of vliegen door (m. acc.) [aequor puppe doorklieven; pontum pectore zwemmen door; aethera pinnis; auras; viam zich een weg banen, snel een afstand afleggen; sub nubibus arcum een boog beschrijven; metaf. spem een verlangen najagen].
砍斷。分開。分別。— aethera pennis 飛。— causas in plura genera 以各事分幾端。— eum 刺言指彼。— lites 斷訟。講和。— viam 走短路。行捷徑。
Suggest a Translation
See an image
- 2 SAC-, to cut, cut off, cut up, reap, carve: omne animal secari ac dividi potest: pabulum secari non posse, Cs.: sectae herbae, H.: Quo gestu gallina secetur, is carved, Iu.: secto elephanto, i. e. carved ivory, V.: prave sectus unguis, H.—Esp., in surgery, to cut, operate on, cut off, cut out, amputate, excise: in corpore alqd: varices Mario: Marius cum secaretur, was operated on. —To scratch, tear, wound, hurt, injure: luctantis acuto ne secer ungui, lest I should be torn, H.: sectas invenit ungue genas, O.: secuerunt corpora vepres, V.—To cut apart, divide, cleave, separate: curru medium agmen, V.: caelum secant zonae, O.: sectus orbis, i. e. half the earth, H.—To cut through, run through, pass through, traverse: per maria umida nando Libycum, cleave, V.: aequor Puppe, O.: adeunt vada nota secantes, O.—To cut, make by cutting: fugā secuit sub nubibus arcum, i. e. produce by flight, V.: viam ad navīs, i. e. speeds on his way, V.—Fig., to divide: causas in plura genera.—To cut short, decide, settle: Quo multae secantur iudice lites, H.—To follow, pursue: quam quisque secat spem, V.
-
…sacras quaerere sortes. Nulla mora est adeunt pariter Cephisidas undas, ut nondum liquidas, sic iam vada nota secantes. Inde ubi libatos inroravere liquores vestibus et capiti, flectunt vestigia sanctae ad delubra deae, quorum fastigia turpi…
Ovid, Metamorphoses
-
…campos, subsidere valles, fronde tegi silvas, lapidosos surgere montes. Utque duae dextra caelum totidemque sinistra parte secant zonae, quinta est ardentior illis, sic onus inclusum numero distinxit eodem cura dei, totidemque plagae tellure premuntur…
Ovid, Metamorphoses
-
…pressa est gravitate sua circumfluus umor ultima possedit solidumque coercuit orbem. Sic ubi dispositam quisquis fuit ille deorum congeriem secuit sectamque in membra redegit, principio terram, ne non aequalis ab omni parte foret, magni speciem glomeravit in…
Ovid, Metamorphoses
-
…est gravitate sua circumfluus umor ultima possedit solidumque coercuit orbem. Sic ubi dispositam quisquis fuit ille deorum congeriem secuit sectamque in membra redegit, principio terram, ne non aequalis ab omni parte foret, magni speciem glomeravit in orbis…
Ovid, Metamorphoses
-
…rapida scribere oportet aqua. Si cui iure bono sacer alarum obstitit hircus, aut si quem merito tarda podagra secat, Aemulus iste tuus, qui vestrum exercet amorem, mirifice est a te nactus utrumque malum. nam quotiens…
Catullus, Carmina
-
…Nec minus interea Misenum in litore Teucri flebant, et cineri ingrato suprema ferebant. Principio pinguem taedis et robore secto ingentem struxere pyram, cui frondibus atris intexunt latera, et ferales ante cupressos constituunt, decorantque super fulgentibus armis…
Vergil, Aeneid
-
…hoc autem etiam de inveniendis cogitandum est. Atque isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus argumentorum copiam suggerunt ; quod etiam si ad instituendos adulescentulos magis aptum est, ut, simul…
Cicero, de Oratore
-
…sine clamore ferre non possumus. at vero C. Marius, rusticanus vir, sed plane vir, cum secaretur, ut supra dixi, principio vetuit se alligari, nec quisquam ante Marium solutus dicitur esse sectus. cur…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…et patiendi necessitatem, et si omne animal tale est inmortale nullum est. Ergo itidem, si omne animal secari ac dividi potest, nullum est eorum individuum nullum aeternum ; atqui omne animal ad accipiendam vim externam et ferundam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…quidem, ut habet se res, me tamen plaudente dicit, nullum sapienti esse tempus, etiamsi uratur torqueatur secetur, quin possit exclamare quam pro nihilo puto cum praesertim omne malum dolore definiat bonum voluptate, haec nostra honesta…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes