senectus
senectus, old, aged
senectus2, old age, extreme age, senility
- I Adj. (rare, and mostly anteclass.): senecta aetas, Plaut. Am. 4, 2, 12 (1032); id. Trin. 1, 2, 5 (43); id. Aul. 2, 2, 75 (252); id. Cas. 2, 3, 23 (239); 2, 3, 41 (257); id. Merc. 5, 4, 25 (986); Lucr. 5, 886; 5, 896; Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. A. 11, 165: membris exire senectis, Lucr. 3, 772: corpus, Sall. ap. Prisc. p. 869 (H. 4, 63 Dietsch): aetas, id. ap. Serv. Verg. A. 11, 165 (H. inc. lib. 115 Dietsch).—
- II Subst.: sĕ-necta, ae, f., old age, extreme age, senility (freq., though mostly poet. and in post-Aug. prose; not in Cic.; cf. 2. senectus).
- A In abstr.: prospiciendum ergo in senectā: nunc adulescentia est, Lucil. ap. Non. 492, 23; Enn. ap. Cic. Or. 55, 184 (Trag. v. 393 Vahl.; v. Vahl. N. cr. ad h. l.); Plaut. Most. 1, 3, 60 (216) (opp. aetatula); id. Trin. 2, 3, 7 (398); id. Mil. 3, 1, 29 (624); * Ter. Ad. 954; Caecil. ap. Cic. Sen. 8, 25; Lucr. 4, 1256; Liv. 2, 40, 6; 6, 8, 2; 24, 4, 2; 28, 16, 12; 38, 53, 9; Cat. 64, 217; Tib. 1, 4, 31; 1, 8, 42; 1, 10, 40 al.; Prop. 1, 19, 17; 2, 13 (3, 5), 47; 3, 5 (4, 4), 24; 3, 19 (4, 18), 15; Verg. G. 1, 186; 3, 96; id. A. 6, 114 al.; Hor. C. 1, 31, 19; 2, 6, 6; 2, 14, 3; id. Ep. 2, 2, 211; Ov. M. 3, 347; 6, 37; 6, 500; 6, 675 et saep. al.: in senectā, Varr. L. L. 5, § 5 Müll.; so in prose, Petr. 132, 10; Plin. 7, 50, 51, § 167; 8, 32, 50, § 116; 16, 27, 51, § 117 et saep.; Tac. A. 3, 23; 3, 55; 4, 41; 4, 58 fin.; 13, 33; 14, 65 al.; Suet. Aug. 79; id. Ner. 40; id. Galb. 4, 17; id. Gram. 11; Vulg. Psa. 70, 18 al.—
- B In the elder Pliny, concr. ( = 2. senectus, II.), the old skin, slough of a serpent, cast off annually: serpentes senectam exuendo, etc., Plin. 20, 23, 95, § 254; 28, 11, 48, § 174; 30, 8, 22, § 69.—
- C An old man, Sil. 8, 6; cf. id. 7, 178.
- Old age, extreme age, senility (freq. and class.; only in sing.): adulescentia (tua) senectuti dedecoramentum (fuit), senectus rei publicae flagitium, C.Gracch. ap. Isid. Orig. 2, 21, 4; cf.: quasi qui adulescentiam florem aetatis, senectutem occasum vitae velit definire, Cic. Top. 7, 32: ut in Catone Majore, qui est scriptus ad te de senectute ... ut tum ad senem senex de senectute, sic, etc., id. Lael. 1, 4 sq.; cf. id. Sen. 1 sqq.: T. Aufidius, qui vixit ad summam senectutem, id. Brut. 48, 179: cum esset summā senectute et perditā valetudine, id. Phil. 8, 10, 31: confecti homines senectute, id. Fin. 5, 11, 33: ted optestor per senectutem tuam, Plaut. As. 1, 1, 3 (18): ibi fovebo senectutem meam, id. Stich. 4, 1, 62 (566); Ter. And. 887; id. Ad. 833; id. Hec. 119 al.; Caecil. ap. Cic. Sen. 8, 25; Lucr. 1, 414; Cic. Rep. 1, 3, 4; 5, 8, 10; id. Fin. 5, 11, 32; id. de Or. 1, 60, 255 et saep.; Cat. 108, 1; Tib. 2, 2, 19; Verg. G. 3, 67; id. A. 5, 416; 6, 304; 7, 440; Ov. M. 14, 143; Luc. 1, 343; 2, 128; Stat. S. 3, 3, 156; Tac. A. 1, 4; 6, 31; 12, 40; 14, 40: dum virent genua, Et decet, obductā solvatur fronte senectus, the moroseness of old age, Hor. Epod. 13, 5; cf.: quae vos tam foeda senectus corripuit, fregitque animos? Val. Fl. 6, 283.—Of style; only trop., and hence with quasi: cum ipsa oratio jam nostra canesceret haberetque suam quandam maturitatem et quasi senectutem, Cic. Brut. 2, 8: plena litteratae senectutis oratio, id. ib. 76, 265.—Of inanim. things (for vetustas; only poet. and very rare): vos (tabellae) cariosa senectus Rodat, Ov. Am. 1, 12, 29: vini veteris, Juv. 5, 34; 13, 214.— Prov.: aquilae senectus, v. aquila.—
- II Transf.
- 1 Personified, the goddess of old age, Old Age: tristis Senectus, Verg. A. 6, 275.—
- 2 Old age, i. e. old men: senectus semper agens aliquid, Cic. Sen. 8, 26; cf. id. ib. 14, 48; cf.: aequari adulescentes senectae suae impatienter indoluit, Tac. A. 4, 17.—
- 3 Gray hairs: temporibus geminis canebat sparsa senectus, Verg. A. 5, 416. —
- 4 The old skin, slough, cast off yearly by serpents and other animals: Theophrastus auctor est, anguis modo et stelliones senectutem exuere eamque protinus devorare, Plin. 8, 31, 49, § 111; 9, 30, 50, § 95; 30, 7, 19, § 57; 30, 9, 23, § 81; cf. senecta, supra, II. B.
hospicia ‥ ~a, reparata seu de novo constructa
atque senectutis vereor discrimina numquam
cum prae majore ~ute minus episcopatui administrando sufficeret
presbyter ‥ non pro aetate vel decrepita ~ute, sed propter honorem et dignitatem
antiquis baronibus ‥ versute pepercit pro amore patris sui ‥ et pro ~utis reverentia
cum jam frigescat affectus viresque deficiant, non tam ~utem sentit quam senium et velut quendam descensum ad inferos
videtur etiam et vegetabilitatem egritudo interrumpere, ~us corrumpere ‥
tandem in ~ute bona defunctus est
domni Norewicensis episcopi preclara ab ineunte etate usque in ~utem bonam id ad plenum exigunt merita
uxor tua post annum pariet tibi filium, et ipse vocabitur Kiaranus; et post bonam ~utem apud me monachus erit(
dicit sanctum nobis ac generosum amorem ‥ ad ultimam usque ~utem solis animi viribus innixum sine ullo damno primi persistere vigoris
ipse jam cosmus sua ipsa ~ute deprimitur
ad reparandam ~utem morum religio viruit atque convaluit
multorum relatu audivi tempestates tribulationum, quae tibi in ~ute ‥ supervenerunt
forte miserebitur mei Deus, ut, cujus infantiam aluistis, ejus ~utem sepelietis
sunt ‥ qualitates vel aetates hominum, id est pueritia, adolescentia, juventus, et ~us
sic, procul dubio nec tales theologiam cognoscent qui usque ad ~utem alias scientias nimis scrutantur
similiter si juventutem pro ~ute aut pro puericia commutat, commutanda sunt tempora et transmutanda
terciam ‥ [etatem medicus quidam ] dicit ~utem frigidum et siccum ‥ dicta autem ~us a ‘senos’ Grece, quod est sensus, eo quod ‥ fiunt homines magis sensati et graviores moribus quam in precedentibus etatibus
vetustas Dei sive ~us sive longevitas non est aliud quam ejus eternitas
- 1. hoge leeftijd, ouderdom [extrema], metaf. ook v. zaken; ➤ plena senectutis (rijpheid) oratio;
- 2. (meton.) (a) grijsaards; ➤ ~ semper agens aliquid; (b) (Verg.) grijze haren; (c) (Hor.) knorrigheid;
- 3. (poët.) (metaf.) lange duur;
- 4. (Plin. Mai.) afgeworpen slangenhuid.
id est exuviæ, inquit Marcellus Empir. cap. 9.
- senex, old age, extreme age, senility.—Only sing: hoc vitium fert senectus hominibus, T.: senectutem occasum vitae definire: vivere ad summam senectutem: confecti homines senectute: viridis, V.: tremulo gradu venit aegra senectus, O.: obductā solvatur fronte senectus, the gravity of old age, H.: Temporibus geminis canebat sparsa senectus, i. e. gray hairs, V.—Of things, antiquity, age: (tabellae) cariosa, O.: vini veteris, Iu.—Person., the goddess of old age, Old Age: tristis, V.—Old age, old men: senectus semper agens aliquid.—Fig., of style, maturity: plena litteratae senectutis oratio.
-
…. quorum similia sunt quaedam etiam apud nostros, velut illa in Thyeste quemnam te esse dicam qui tarda in senecta et quae sequuntur ; quake, nisi cum tibicen accessit, orationis sunt solutae simillima. At comicorum senarii propter…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…in ea, quae non volt, saepe etiam adulescentia incurrit. illud vero idem Caecilius vitiosius tum equidem in senecta hoc deputo miserrimum, sentire ea aetate eumpse esse odiosum alteri. iucundum potius quam odiosum ut enim adulescentibus bona…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…pol ego hodie ob istaec dicta faciam ferventem flagris. Prodigum te fuisse oportet olim in adulescentia. Quidum Quia senecta aetate á me mendicas malum. Cum cruciatu tuo istaec hodie, verna, verba funditas. Sacrufico ego tibi…
Plautus, Amphitruo
-
…Errat ad obscuros pallida turba lacus. Quam potius laudandus hic est, quem prole parata Occupat in parva pigra senecta casa. Ipse suas sectatur oves, at filius agnos, Et calidam fesso conparat uxor aquam. Sic ego…
Tibullus, Elegiae
-
…nymphis iam tunc qui posset amari, Narcissumque vocat. De quo consultus, an esset tempora maturae visurus longa senectae, fatidicus vates si se non noverit inquit. Vana diu visa est vox auguris exitus illam resque probat letique…
Ovid, Metamorphoses
-
…plura domi fraga et maiores glandis acervos ; tam venerabile erat praecedere quattuor annis, primaque par adeo sacrae lanugo senectae. Nunc si depositum non infitietur amicus, si reddat veterem cum tota aerugine follem, prodigiosa fides et Tuscis…
Juvenal, Satires
-
…seniores appellasse. Eam rem propterea notavi, ut discrimina, quae fuerint iudicio moribusque maiorum pueritiae, iuventae, senectae, ex ista censione Servi Tulli, prudentissimi regis, noscerentur. XXIX Quod particula atque non complexiva tantum sit…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…; quem non remitti atque etiam reum esse tamquam suum crimen accipiebant. Superior exercitus legatum Hordeonium Flaccum spernebat, senecta ac debilitate pedum invalidum, sine constantia, sine auctoritate ne quieto quidem milite regimen ; adeo furentes infirmitate retinentis…
Tacitus, Historiae
-
…vocontiorum gente foederata in pupillaribus annis aquae subter cutem fusae morbo prohibitum umore a medicis naturam fecisse consuetudinem atque in senecta caruisse potu. nec non et alii multa sibi imperavere. ferunt Crassum, avum Crassi in parthis interempti ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…sunt, qui ignorant stitisses dictum a Catone, quoniam sisteretur vadimonium, non staretur. XV Quod antiquitus aetati senectae potissimum habiti sint ampli honores ; et cur postea ad maritos et ad patres idem isti honores delati sint ;…
Aulus Gellius, Attic Nights