spatha
spatha, a broad sword with a double edge, sabre
spătha, ae, f., = σπάθη.
- A broad, flat, wooden instrument for stirring any liquid, a spattle, spatula, Col. 12, 42, 3; Plin. 34, 11, 26, § 111; Scrib. Comp. 45; Cels. 7, 12 fin.; 8, 15.—*
- II A batten, or broad piece of wood, used by the early weavers for driving home the threads of the woof or tram, Sen. Ep. 90, 20.—
- III A broad, two-edged sword without a point (the Italian spada), Veg. Mil. 2, 15; Tac. A. 12, 35 fin.; Ap. Met. 1, 4, 7; 9, 40, 15; Spart. Hadr. 10; Capitol. Max. jun. 3; Tert. Cult. Fem. 13.—
- IV A spathe of a palmtree, Plin. 16, 26, 48, § 112.—
- V A kind of tree, called also elate, Plin. 23, 5, 53, § 99; Scrib. Comp. 269 (called also spathe, Plin. 12, 28, 62, § 134 al.).
spatha, ae, f. σπάθη), I) ein längliches, breites Gerät, um Arzneien und andere Dinge umzurühren od. zu vermischen, der Rührlöffel, Spatel, Cels. u.a. – II) ein breites, flaches Holz, dessen sich die Weber statt des Kammes oder der Weberlade (pecten, griech. σπάθη) beim alten senkrechten Webstuhle bedienten, um den Einschlag damit zu schlagen u. so das Gewebe dicht zu machen, der Spatel, Sen. ep. 90, 20. – III) ein breites, zweischneidiges Schwert zum Hauen, ohne Spitze, etwa der Flamberg, der Säbel, (noch jetzt ital. spada, der Degen), Tac. u.a. – IV) der Stiel der Palmblätter u. der männl. Blüte des Palmbaumes, Plin. 16, 112. – V) die auch elate gen. Palmenart, die Kokus- od. Dattelpalme, Plin. 12, 134. Scrib. Larg. 269: Form spathē, ēs, f., Plin. 23, 99.
textrices ‥ percutiunt subtegmina cum lignea ~ta [gl.: ]esclyce ,espeye
cum ~ta quod vocatur Anglicesclite extendatur super pannum lineum et superponatur ulceri
slyse, instrument , ~ta ‥ vel spatula
a spytelle , ~ta
sunt ‥ in ipso monasterio capita eorum et reliquie ~te eorum et clamide
quod Turchum ‥ librata in caput ~tha a vertice ad inguina diffiderit
quidam ‥ militum armati sub tunicis et ~is accincti
~ta, i. ‘ensis’
~ta grandi vel lancea ‥ transforatus
hec ~ta, A.fawchon
hec ~ta, A.a pleyend swerd
omnia alia ad placitum ~te pertinentia
habeant quicquid in eis habebamus in omnibus rebus et exitibus et obventionibus, exceptis placitis que sunt de ~ta mea cum pertinentiis suis
de murdro de P. ‥ et de aliis placitis que ad ~dam nostram pertinent
de placitis ad ~tam pertinentibus
placita corone ‥ in insula Jers' ‥ que in insul' dicuntur placita ~de
a dryssynge knyffe , ~ta
alii elaten vocant quod nos abietem alii palmam alii ~tham [] Plin. HN XII 62
spătha, (15) æ, f. (σπάθη), ¶ 1 battoir [dont les anciens tisserands se servaient pour battre la trame au lieu de la peigner] : Sen. Ep. 90, 20 ¶ 2 spatule : Col. Rust. 12, 42, 3 ¶ 3 spathe [du palmier] : Plin. 16, 112 ¶ 4 sorte de palmier : Plin. 12, 134 ¶ 5 épée longue, sorte de latte : Tac. Ann. 12, 35, fin.
- 1. spatel om te roeren;
- 2. breed zwaard dat aan twee kanten snijdt;
- 3. weefkam.
Spata, Gladius, quod sit spatiosa, ampla et lata.Joannes de Janua ex eodem Isidoro :
Spata, gladius est longus, ex utraque parte acutus, vel ipsa est rhomphæa.Alibi :
Spatha, est gladius spatiosus et latus.Ita Vegetio
Spathalongior gladius dicitur lib. 2. cap. 15. lib. 3. cap. 14. Epistola Clericorum Italiæ directa Legatis Gallorum ann. 552 :
SpathasVictor Vitensis lib. 1. de Persecut. Vandalica :nudatas, et arcus tensos portantes.
Introeunt evaginatis Spatis, arma corripiunt, etc. Spata India cum theca argento parata,in præcepto Caroli M. apud Stephan. Baluzium. Hincmarus Remensis in Concilio Dusiacensi I. part. 5 :
Tunc ipse presbyter irruens super filium Livulfi, qui Spatam ad collum portabat, extraxit eamdem Spatam, et volens percutere eum per medium caput, ut illum occideret, levavit idem Rivulfus manum contra Spatam, et suscepit Spatæ ictum.Vide Gregorium M. lib. 5. Ep. 24. Paulum Warnefrid. lib. 2. de Gestis Longob. cap. 28. etc.
SpathamGallorum veterum propriam fuisse scribit Diodorus lib. 5 :
Ἀντί δὲ τοῦ ξίφους σπάθας ἔχουσι μακρὰς σιδηρᾶς.Livius etiam lib. 32. Gallis
prælongos gladios sine mucronibusadscribit : iisque proinde cæsim, non punctim feriisse,
O Spata felicissima acutissimarum acutissima :et Willelmus Apuliensis lib. 2. de Gestis Norman. Alemannicis longioribus gladiis de quibus quædam attigimus in Notis ad Joinvillam pag. 73 :
Sunt etenim longi specialiter et peracuti Illorum gladii.
Spathæita describuntur a Monacho Sangallensi lib. 1. cap. 36 :
Post hæc balthæus Spathæ colligatus, quæ Spata primum vagina,. Quem locum aliter legit Pontanus lib. 9. Origin. Francicar. pag. 547. Cæsim vero spatha ferisse idem innuit Scriptor lib. 2. cap. 11 :(al. secundo corio qualicumque, tertio linteamine candidissimo cera lucidissima corroborato ita cingebatur, ut per medium cruciculis eminentibus ad peremptionem gentilium, durareturglezina)
Uni eorum extracta Spata, cervicem ejus abscindere conabatur.Et cap. 23 :
Et extracta Spata per cervicem leonis, cervicem tauri divisit ab armis.Adde cap. 19. 21. 28.
Tebaldus quoque illum(Guillelmum) appropinquans, quasi aliquid locuturus, ilico exerta, quam ad hoc tulerat sub pallio, Spatha, uno ictu caput a corpore decussit.
Tunc Dux Godefridus Christi miles potentissimus irruens in eos, evaginato ense, percussit quendam gentilem ferocissimum tam viriliter, ut in duas partes ipsum divideret, a vertice videlicet usque in sella equi,... post hunc aggressus alium ex obliquo, secuit eum per medium.Eadem narrat Albertus Aquensis lib. 3. cap. 65. qui addit
lorica indutum divisisse in duas partes. Adde Ordericum Vitalem pag. 735. Similia ex veteri traditione refert Guillelmus Guiartus in Hist. Francor. MS. de Carolo Magno :
Il iert plain de si très grant force, Se l'ystoire de lui ne ment, Que de s'espée proprement, Dont li ponz et l'enheudure Ierent d'or fin à couleur pure, Et qui nommée estoit Joieuse, Et gent courtoise et outrageuse, Quant par ire la descendoit Un Chevalier armé fendoit A un seul cop tout contreval, Et trenchoit parmi le cheval, Cele Espée aige toute nue El tresor S. Denis tenuë.
versatilem gladiumattribuit ejusdem Vitæ auctor numero 20. editionis Mabillonii. Ejusmodi spatharum Francicarum longitudinem ac latitudinem inspicere licet in veteribus picturis, ac maxime in Comitibus Hollandiæ Philippi Gallæi. Sed et Ogerii Dani qui sub Carolo M. vixit, spatham cum ferreo etiam capulo, absque mucrone, ex Monasterio S. Faronis Meldensis, ubi asservatur, ipsimet contrectavimus, qua visa, et expenso illius immenso pondere, haud incredibile omnino videri, quod de Godefrido referunt Scriptores, facile persuaderi passus sum. Hanc cum ejusdem Herois monumento descripsit Joan. Mabillonius tom. 5. Vitar. SS. Ord. S. Benedicti. Tota autem est illa dentata, qualis fuit Aviti,
sub assiduis dentatus cædibus ensis, ut est apud Sidon. in illius Panegyrico. Quomodo vero regia spatha deferretur a Regis armigero, licet inspicere in iis tabellis Lotharii et Caroli C. quas delineari curavit Steph. Baluzius in Notis ad Capitularia Regum Franciæ.
Cryptas ipsius ecclesiæ ingressa est(Gerberga Regina) in quibus pretiosi Patris Benedicti oratorium habetur : ubi dum ad orandum regii stipatores suas flecterent cervices, unus eorum protervæ temeritatis ausu Spatam quam manu gerebat altario superposuit. Exsecrati factum socii, gladio inde ablato, adversus tantæ auctorem vanitatis, increpatoria invexere verba, quibus ille superbe respondet : Quænam, inquiens, in nos nova isthæc religio, ut aggestum calcis ac sabuli cum lapidum mole, meo judicetis ense fore sanctius ? et simul cum verbo, receptam machæram, dominicæ non dubitavit reimponere mensæ.
Rex vero totam terram Saxonum devastans, omnem populum interficiens, non ibidem majorem hominem reliquit, quam longitudo gladii sui, quem Spatam vocant, habere videbatur.Monachus Sangallensis lib. 2. de Carolo M. cap. 17 :
Per seipsum ita omnes humiliavit, ut etiam pueros et infantes ad Spatas metiri præciperet, et quicumque eandem mensuram excederet, capite plecteretur.Quippe qui spathæ longitudinem attigerant, militiæ idonei censebantur. Unde apud Bohemos, qui gladii longitudinem attigerant, militare cogebantur, ut scribit Æneas Sylvius in Hist. Bohem. cap. 10.
Et his ita patratis, cum adhuc quidam de illis, qui se in illa ecclesia hæredes ac dispositores haberi voluerunt, alii garriendo, alii mussitando contradicerent, optimates ejusdem Consilii apprehensis spatis suis denotaverunt se hæc ita affirmaturos esse coram Regibus et cunctis principibus usque ad sanguinis effusionem.Viderat hanc Chartam Vadianus de Monaster. German. :
Alamanni, utpote bellicosi, gladii, quem Spatam vocabant, prehenso capulo testificabantur, parati manu etiam tueri se veritatem, quam semel affirmassent.
Jurare super arma, in Juramentum.
Postquam girata fuerit(terra) veniant in medium, et præsente Comite tollant de ipsa terra.... Quando parati sunt ad pugnam tunc ponant ipsam terram in medio, et tangant ipsam cumSpatis suis, cum quibus pugnare debent.
se defendere, in Lege Alaman. tit. 44. § 1. tit. 56. § 1. tit. 84. 89.
Ad januam cum, in Lege Ripuar. tit. 32. § 4. Adde Capitula ad Legem Alaman. cap. 22. Formula nostris familiaris,Spatha tracta accedere
Abbas autem et Monachi ejus foris remanserunt, quos verbis plurimum minati sunt, per capitia cucullarum turpiter apprehenderunt, de planis Spatis ferierunt, sed non læserunt.
Utrumne incluso per fraudes ense bacillo, Mors ligni tunicis quam bene tecta lates ? Subsidium portas, quod cunctis terror haberis, Pacificum est nobis, quod necat obsequium.
Ferrum cavatis baculis condendum, dixit Saxo Grammaticus lib. 6. Historiæ Danicæ.
Richildis Compendium ad Ludovicum veniens..... attulit ei præceptum, per quod pater suus illi regnum ante mortem suam tradiderat, et Spatam, quæ vocatur S. Petri, per quam eum de regno revestiret.
Ἀκινάκης, μικρὸν δόρυ ἤγουν, κοντάριον, ἢ σπαθομάχαιρον Περσικόν.
Spatharius, Dignitas Spatharii, de qua mox. Vetus Charta apud Ughellum tom. 7. Ital. Sacr. pag. 977 :
Siphandus Imperialis Spatha et judex, etc.Sic
Protospatha, pro
Protospatharius. Vide in hac voce.
Spada. Atto Vercellensis lib. de Pressuris Ecclesiast. :
Tenso collo eductam contra se Spadam intuens, etc.
Framea, quam vulgo Spathium vocant.
Jussit Præfectus extendi eam, et cum Spathis incidi membra ejus.Acta S. Martinæ Virg. et Mart. n. 36 :
Injustam Martinam pœnis affligendam, Spathis incidendam, et ungulis attrectandam, etc.Hinc
Ἐκέλευσεν αὐτὴν κρεμασθῆναι καὶ σπαθίζεσθαι.
Tertio olei adjicies sextarium, ea ratione Spatha commovebis.Utitur non semel.
spatha ae, f
- , σπάθη, a broad sword with a double edge, sabre, Ta.