spatium

solis lux per totum caeli spatium sese diffundit
sunlight spreads itself throughout the whole space of heaven reliquae legiones magnum spatium aberant
the rest of the legions were a great distance away quantum fuit diei spatium
as much as was the span of a day

spatium , iī, n.: room, space, distance, 5.321, et al.; course, voyage, 10.219; place, direction, 5.584; respite, time, 4.433; pl., spatia, ōrum, course, track, 5.316.

spătĭum, ii, n. [root spa-, to draw; Gr. σπάω; span-, to stretch; Gr. σπάνις, want; cf.: πένομαι, πένης; Germ. spannen; Dor. σπάδιον (=στάδιον), race-course; cf. Lat. penuria], room, a space (very freq. and class.).

• I Lit.
• • A In gen.: est natura loci spatiumque profundi, Quod neque percurrere flumina possint, Nec, etc.... Usque adeo passim patet ingens copia rebus; Finibus exemptis, Lucr. 1, 1002; 5, 370; 1, 389: locus ac spatium, quod inane vocamus, id. 1, 426; cf. id. 1, 523: per totum caeli spatium diffundere sese (solis lux), id. 4, 202; cf.: tres pateat caeli spatium non amplius ulnas, Verg. E. 3, 105: flumen Dubis paene totum oppidum cingit: reliquum spatium, quā flumen intermittit, mons continet, Caes. B. G. 1, 38: temporibus rerum et spatiis locorum animadversis, id. B. C. 3, 61 fin.: quod spatium non esset agitandi, Nep. Eum. 5, 4: spatium loci, Quint. 8, 3, 84: spatio distante, Ov. M. 11, 715.—
  • B In partic.
  • • 1 A (limited) space, distance, interval (syn. intervallum): siderum genus spatiis immutabilibus ab ortu ad occasum commeans, Cic. N. D. 2, 19, 49: magno spatio paucis diebus confecto, Caes. B. G. 3, 29: itineris spatium, id. B. C. 1, 24 fin.: viae spatium, the distance, length, Ov. M. 8, 794: trabes paribus intermissae spatiis (shortly before: paribus intervallis), Caes. B. G. 7, 23; cf.: alios ineunt cursus aliosque recursus Adversi spatiis, Verg. A. 5, 584 Coningt. ad loc.: hic locus aequo fere spatio ab castris utrisque aberat, Caes. B. G. 1, 43: inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut, etc., id. B. C. 3, 92: cum Viridorix contra eum duum milium spatio consedisset, id. B. G. 3, 17: magnum spatium abesse, id. ib. 2, 17: quo tanta machinatio ab tanto spatio institueretur? id. ib. 2, 30: tormentorum usum spatio propinquitatis interire, id. B. C. 2, 16 fin.: jamque tenebat Nox medium caeli spatium, Hor. S. 2, 6, 101: illi medio in spatio chorus Occurrit, Verg. A. 10, 219: dimidium fere spatium confecerat, cum, etc., Nep. Eum. 9, 1: spatium discrimina fallit, the distance, Ov. M. 8, 577.—
    • • b Size, bulk, extent: dum spatium victi considerat hostis (serpentis), Ov. M. 3, 95: elephantis, Luc. 9, 732: oris Et colli, Ov. M. 2, 672: dat spatium collo, id. ib. 3, 195: breve lateris, Juv. 6, 503; cf.: quod sit homini spatium a vestigio ad verticem, Plin. 7, 17, 17, § 77: spatia montis, id. 35, 1, 1, § 2: spatium admirabile rhombi, very large, Juv. 4, 39: vasti corporis, Sen. Hippol. 806: plantae Herculis, Gell. 1, 1, 2: trahit aures in spatium, in length, i. e. lengthens them out, Ov. M. 11, 176; so, in spatium, id. ib. 2, 197; 7, 783; Sil. 13, 562.—
    • 2 An open space for walking, racing, etc., in.
    • • a A walk, promenade; a public place or square, etc. (cf. ambulatio): urbs delubris distincta spatiisque communibus, Cic. Rep. 1, 26, 41: templaque et innumeris spatia interstincta columnis, i. e. colonnades, porticos, Stat. S. 3, 5, 90: quin igitur ad illa spatia nostra sedesque pergimus, ubi cum satis erit deambulatum, requiescemus, Cic. Leg. 1, 4, 14: spatia silvestria, id. ib. 1, 5, 15: orator ex Academiae spatiis, id. Or. 3, 12 (quoted by Quint. 12, 2, 23, and by Tac. Or. 32): Academiae non sine causā nobilitata spatia, Cic. Fin. 5, 1, 1: locus planis Porrectus spatiis, in level spaces, i. e. plains, Hor. Ep. 1, 7, 42: ille actus habenā Curvatis fertur spatiis, Verg. A. 7, 381.—
      • b A race-course, track: sicut fortis equus, spatio qui saepe supremo Vicit Olympia, Enn. Ann. 18, 22: nec vero velim quasi decurso spatio a calce ad carceres revocari, Cic. Sen. 23, 83: amat spatiis obstantia rumpere claustra, Hor. Ep. 1, 14, 9: cum carceribus sese effudere quadrigae, Addunt in spatia, Verg. G. 1, 513 Forbig. ad loc.: hic ad Elei metas et maxuma campi Sudabit spatia, id. ib. 3, 202: signoque repente Corripiunt spatia audito, id. A. 5, 316: tritumque relinquunt Quadrijugi spatium, Ov. M. 2, 168; cf.: equi Pulsabant pedibus spatium declivis Olympi, id. ib. 6, 487: abstulere me velut de spatio Graeciae res immixtae Romanis, Liv. 35, 40, 1: nobilis equos cursus et spatia probant, Tac. Or. 39.—
      • c Poet., in gen., room or space in a building: Phocus in interius spatium pulchrosque recessus Cecropidas ducit, the inner space, the interior, Ov. M. 7, 670.—
    • 3 Transf., the action of walking, a walk, promenade; a turn, course: cum in ambulationem ventum esset, Scaevolam, duobus spatiis tribusve factis, dixisse, etc., Cic. de Or. 1, 7, 28; cf. id. Rep. 1, 12, 18; Suet. Aug. 83: si interdum ad forum deducimur, si uno basilicae spatio honestamur, Cic. Mur. 34, 70: septem spatiis circo meruere coronam, Ov. Hal. 68: (agitatores) septimo spatio palmae appropinquant, Sen. Ep. 30, 13.—
• II Trop.
• • A Of time.
  • • 1 In gen., a space of time, interval, period: spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt, Caes. B. G. 6, 18: spatium praeteriti temporis, Cic. Arch. 1, 1: quantum fuit diei spatium, as the portion of the day allowed, Caes. B. G. 2, 11 fin.: annuum spatium, id. B. C. 3, 3: annuum, menstruum, diurnum, nocturnum, Cic. Inv. 1, 26, 39: dierum triginta, id. Verr. 2, 2, 39, § 96: parvo dilexit spatio Minoida Theseus, Prop. 2, 24, 43 (3, 19, 27): spatio brevi, Hor. C. 1, 11, 6: in brevi spatio mutantur secla animantum, Lucr. 2, 77; so, in brevi spatio, Ter. Heaut. 955: aliquid longo spatio tenere, Cic. Off. 2, 23, 81: me ex comparato et constituto spatio defensionis in semihorae curriculum coëgisti, id. Rab. Perd. 2, 6: hoc interim spatio conclave illud concidisse, id. de Or. 2, 86, 353: spatia annorum, Prop. 3 (4), 21, 31: spatium juventae Transire, Ov. M. 15, 225: illa dies ... incerti spatium mihi finiat aevi, id. ib. 15, 874: post sexagesimum vitae spatium, i. e. after the sixtieth year, Plin. 7, 50, 51, § 170.—
    • 2 In partic.
    • • a Of a portion of time in which to do any thing, space, time, leisure, opportunity: neque, ut celari posset, tempus spatium ullum dabat, Ter. Hec. 374: nisi tempus et spatium datum sit, Cic. Quint. 1, 4: irae suae spatium et consilio tempus dare, Liv. 8, 32: ubicumque datum erat spatium solitudinis, Ter. Hec. 130: quantum spatii nobis datur, Cic. de Or. 1, 59, 252: tempus inane peto, requiem spatiumque furori, Verg. A. 4, 433: ne properes, oro; spatium pro munere posco, Ov. R. Am. 277: proin quicquid est, da tempus ac spatium tibi. Quod ratio non quit, saepe sanavit mora, Sen. Agam. 2, 129.—Esp.: spatium (aliquid, nihil spatii, etc.) alicui faciendi or ad faciendum aliquid, time to do a thing: breve spatium'st perferundi quae minitas mihi, Plaut. Capt. 3, 5, 85 (743): ut Ne esset spatium cogitandi ad disturbandas nuptias, Ter. And. 182: quam longum spatium amandi amicam tibi dedi! id. Hec. 684: dare alicui spatium ad se colligendum, Cic. Caecin. 2, 6: ad scribendum, id. Fam. 15, 17, 1: pila in hostes coniciendi, Caes. B. G. 1, 52; 4, 13; Ov. M. 10, 163: nec fuit spatium ad contrahenda castra, Caes. B. G. 7, 40: cum erit spatium, utrumque praestabo, Cic. Att. 5, 14, 1: si spatium ad dicendum habuissemus, id. Verr. 1, 18, 56: spatium sumamus ad cogitandum, id. Fin. 4, 1, 1; id. de Or. 1, 33, 150: sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant, Caes. B. C. 1, 3 fin.: vix explicandi ordines spatium Etruscis fuit, Liv. 2, 46, 3: spatium Vitellianis datum refugiendi, Tac. H. 2, 25.—Rarely with dat.: spatium quidem tandem adparandis nuptiis, vocandi, sacruficandi dabitur paululum, Ter. Phorm. 701.—
      • b A year of life: quosdam (morbos) post sexagesimum vitae spatium non accidere, Plin. 7, 50, 51, § 170. —
      • c Metrical time, measure, quantity: trochaeus, qui est eodem spatio quo choreus, Cic. Or. 57, 193; cf. Quint. 1, 5, 18: neu sermo subsultet imparibus spatiis ac sonis, miscens longa brevibus, etc., id. 11, 3, 43; cf. id. 11, 3, 40; 11, 3, 17 al.—
  • B (Acc. to I. B.) A path, course, race, track: ut eadem spatia quinque stellae dispari motu cursuque conficiant, Cic. de Or. 3, 45, 178: quid mihi opu'st, decurso aetatis spatio, cum meis gerere bellum? Plaut. Stich. 1, 2, 14 (71): prope jam excurso spatio, Ter. Ad. 860: te vero, mea quem spatiis propioribus aetas Insequitur, Verg. A. 9, 275: deflexit jam aliquantulum de spatio curriculoque consuetudo majorum, Cic. Lael. 12, 40; cf.: quemadmodum simus in spatio Q. Hortensium ipsius vestigiis persecuti, id. Brut. 90, 307: currenti spatium praemonstra, Lucr. 6, 93: pede inoffenso spatium decurrere vitae, Ov. Tr. 3, 4, 33; Sen. Troad. 398.

spatium, iī, n. (zu Wz. *spe(i) –, sich ausdehnen; vgl. altind. sphāyati, nimmt zu, ahd. spuot, das Gelingen, spuon, von statten gehen, gelingen), der Raum, als Ausdehnung nach Länge u. Breite, I) eig. (u. bildl.): A) im allg.: spatia locorum, Caes.: caeli spatium, Verg., totum caeli sp., Lucr.: reliquum spatium, quā flumen intermittit, mons continet, Caes.: spatium non est agitandi (equos), Nep.: iam tamen ad impetum capiendum, equiti utique, modicum erat spatium, Liv.: laxum spatium res magna desiderat, Sen.: nam quo squamigeri poterunt procedere tandem, ni spatium dediderint latices? Lucr.: protinus certe recesserunt spatio libero dato, Curt. – B) insbes., der bestimmt zwischen zwei Gegenständen gedachte Raum, 1) die Weite, u. zwar: a) die Weite = der Zwischenraum, die Entfernung, paribus spatiis intermissae trabes, gleichweit abstehende B., Caes.: aequo fere spatio ab castris utrisque abesse, Caes.: ab tanto spatio, in so großer Entfernung, Caes.: neve spatium viae te terreat, accipe currus, die Weite, Ov. – b) die Weite = der Umfang, die Größe, Länge, victi hostis, Ov.: oris et colli, Ov.: spatium admirabile rhombi, eine wunderbar große Butte, Iuven.: quod sit homini spatium a vestigio ad verticem, id esse passis manibus inter longissimos digitos, Länge, Plin.: trahere aures in spatium, in die Länge, Ov.: fugit in spatium, flieht geradeaus, sucht das Weite (Ggstz. redit in gyrum), Ov. – 2) die Strecke, die jmd. zu durchgehen, zu durchlaufen hat, a) übh., die Strecke, Wegstrecke, Bahn, longum sp. itineris, Caes.: duûm milium sp., Caes.: ingens die uno cursu emetiens spatium, Liv.: dimidium fere spatium confecerat, cum etc., Nep.: incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, Caes.: nec lapis spatium evasit totum, Ov.: eadem spatia quinque stellae conficiunt, Cic. – profunda altitudo nullis inquirentium spatiis penetrabilis, v.d. Maßleine am Senkbeil, Tac. – b) die Bahn der Wettrennenden, α) die zurückzulegende Strecke, der Umlauf, singulos missus a septenis spatiis ad quina corripuit, Suet.: cum septimo spatio palmae appropinquant, Sen.: septem spatiis circo meruere coronam, Sen.: spatia corripere, den Lauf beschleunigen Verg.: ebenso addere in spatia, Lauf an Lauf fügen, Verg. – bildl., quasi decurso spatio, Cic.: aetatis od. vitae spatium decurrere, den Lebenslauf vollenden, Plaut. u. Ov.: mea quem spatiis propioribus aetas insequitur, der mir an Alter näher kommt, Verg. – β) die ganze Bahn, Rennbahn (griech. στάδιον), sp. declivis Olympi, Ov.: nobiles equos cursus et spatia probant, Tac. dial. – bildl., deflexit iam aliquantulum de spatio curriculoque consuetudo maiorum, ist aus ihrer Bahn u. ihrem Geleise gewichen, Cic. – c) der Spaziergang, α) als Strecke, der Gang, duobus spatiis tribusve factis, Cic.: ut in extremis spatiis subsultim decurreret, Suet. – β) als Ort, der Spazierplatz, Gang, spatia silvestria, Cic.: spatia Academiae, Cic.: spatia communia, Cic. – II) übtr., v. der Zeit, A) im allg.: a) der Zeitabschnitt, Zeitraum, die Zeit, tempore ac spatio, Tac.: spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt, Caes.: sp. praeteriti temporis, Cic.: annuum, Cic.: dierum triginta, Cic.: tam longo spatio, Cic.: spatio brevi, Hor.: in brevi spatio, Ter.: hoc interim spatio, in dieser Zwischenzeit, Cic.: post sexagesimum vitae spatium, nach dem 60. Jahre, Plin.: mori iussis non amplius quam horarum spatium dedit, Suet. – b) emphatisch, die Dauer, Länge der Zeit, spatio pugnae defatigati, durch die Dauer des K., Caes.: arbor spatio durata, durch die Länge der Zeit, Ov.: spatia annorum (die Länge der Jahre) lenibunt vulnera nostra, Prop. – B) insbes.: 1) die für eine Tätigkeit usw. bestimmte Zeit, Frist, Muße, Gelegenheit, nisi tempus et spatium datum sit, Cic.: pugnae spatium dare, eine Pause im K. eintreten lassen, Curt.: spatium animo dare, sich Zeit zur Überlegung gönnen, Curt.: irae spatium dare, dem Zorne Raum geben (= den Z. austoben, verrauchen lassen), Liv. u. Sen.: irae spatium et consilio tempus dare, Liv.: daret malorum paenitentiae, daret bonorum consensui spatium, er möchte den Schlechten Zeit zur Reue, den Guten Zeit zur Vereinigung geben, Tac.: quom prius quam intereo spatium ulciscendi danunt (= dant), Pacuv. fr.: ut spatium pila in hostes coniciendi non daretur, Caes.: si mihi aliquid spatii ad scribendum darent, Cic.: neque, ut celari posset, tempus spatium ullum dabat, gestattete die Zeit, Ter.: spatium habere ad dicendum, Cic.: spatio sumpto, Liv.: spatium sumamus ad cogitandum, Cic.: spatio ad colloquendum sumpto, Liv.: sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant, Caes.: ne properes, ora; spatium pro munere posco, Ov. – 2) das metrische od. rhetor. Zeitmaß, Cic. or. 193. Quint. 1, 5, 18 u.a.

spatium [CL], ~ia 1 ground, course, or track (for racing). curriculum ‥ ~um ad currendum aptum Bede Orth. 15. 2 area or expanse of land, ground, or space. b region. c area or part of surface (of thing); d (of geometrical figure). e area or expanse of sky or heavens. octingentorum in longo milium, ducentorum in lato ~um Gildas EB 3; ardua ac plana agrorum peragrans ~a, praerupta Alpium juga transcendit Willib. Bonif. 5; muro urbis ‥ intercontinuante, ~o [om. W. Fitzst. Thom. prol. 5] turrito ab aquilone per intercapedines MGL II 3; c1200 unum ~um terre quadraginta pedum in longitudine et viginti in latitudine Cart. Blyth 276; posito quod sit A unum ~um pertranseundum quod Socrates non potest pertransire Kilvington Soph. 27b; spacia arree campanilis ‥ continet ‥ xij virgas W. Worc. Itin. 60 (v. quadratura 2).  b episcopalia officia per plura ~a agens Eddi 14.  c 1585 lawne operat' ‥ cum ~is lat' de operibus Italie sciss' [Eng.: with brode spaces of Italian Cutworke] Ac. LChamb. 76 f. 18v.  d occupato ‥ ~o inter G et H Adel. Elem. IV 15.  e 757 sonitum per trina illa celestium luminum ~a ‥ audivit Ep. Bonif. 115; cantibus ‥ angelicis ~um totius aeris detonari audiebatur Ord. Vit. IV 15 p. 277; certa caeli ~a ex stellarum positione et ordine Alb. Lond. DG 8. 11; legitur auguralis ‥ fuisse observationis, ut auguria captantes certa ~a designarent Ib. 11. 14. 3 intervening space, gap, or distance; b (between parts of a thing, in quot. w. ref. to gaps between rungs of ladders); c (between the written forms). ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris ~a pro ordinando archiepiscopo fatigari Bede HE II 18; nos locorum temporumque ~a separent Anselm (Ep. 54) III 168; ~um inter celum et terram lumine angelorum repletum est (Colmanus 15) VSH I 264; cumque in via essent aliquo ~o a cella sancti Cronani (Cronanus 14) Ib. II 25.  b 1456 pro ‥ ligno de ulmo ‥ de quo ij scale facte sunt, j longa xxxiiij ~orum ‥ alia parva xj ~orum Cant. Coll. Ox. II 177.  c 1254 in ista littera non fuit insertum nomen procuratoris, immo ~um RGasc I 526b; ~um inter dicciones continebit latitudinem hujus littere N Orthog. Gall. S 22; in omni perfecta pausatione naturaliter debent tractus et intervallum sive ~um inter duos tractus computari pro pausatione Garl. Mus. Mens. 7. 4 space available or designated for a purpose, room. b (in a building) room, bay, stall, or sim.. c (mus.) space between the lines of a stave. d square (on a chess board). lapideam rupem deorsum ‥ in terram fodiens, loci ~um faciens V. Cuthb. III 1; intercluso fuge ~o W. Malm. GR I 48; ante aram pastorali cambuta ~um loculi designavit Ord. Vit. XII 35 p. 445.  b 1380 unum longum stabulum vij ~arum ‥ cum tegulis bene coopertum IMisc 221 (1); 1410 in solut' Thome Magge carpentario de novo fac' j bercariam de viij ~is ex certa convencione cum eo facta cvj s. viij d. MS New Coll. Ox. Ac. Alton Barnes no. 32; 1462 T. C. nondum emendavit ~um orrii tenementi sui CourtR Lygh I f. 1v; 1490 ~um domus boverie tenementi sui vento pejoratum Ib. II f. 2v.  c longa est tractus respiciens longitudinem duorum ~orum vel plurium Garl. Mus. Mens. 8; pausa ‥ immensurabilis ‥ finis punctorum appellatur, quatuor ~a tegens Haudlo 160; perfecta ‥ occupat tria ~a Mus. Mens. (Anon. VI) 402; pausa longe perfecte occupat tria ~a et tangit quatuor lineas Wals. Mus. Mens. 84.  d albus rex rubro spatio primum poteatur [v. l. potiatur] (Vers. Corpus) Hist. Chess 519. 5 length, distance, extent. b dimension. 957 (12c) a longo Brykwege unius stadii ~o [AS: andlang Brycgƿeges an furlang] CS 988; s1478 insula ‥ distat a le maynlond circa ~um duorum arcuum vocat' bowshottys W. Worc. Itin. 136.  b sic tamen es sine omni ~o, ut nec medium nec dimidium nec ulla pars sit in te Anselm (Prosl. 21) I 116. 6 period or length of time; b (of prescribed duration). c (~um vitae or sim.) life-time. d unit of time (in quot. w. ref. to verse metre). omne ~um habundanter vivens V. Cuthb. I 7; ibique cum sociis aliquod ~um mansit Eddi 3; frater ‥ a mediae [v. l. medio] noctis ~o usque in auroram ‥ domum circumsplendescere videbat Felix Guthl. 50; ad Romam usque pervenit et per longum ~um mansit ibidem (V. Patr.) Nen. HB 194; quodlibet ~um viginti quatuor horarum undecumque inchoatum Balsh. AD rec. 2 176; spacium trium dierum SB 18; 1279 Willelmus post mortem ‥ Rogeri intravit in predicta tenementa et stetit in pacifica seisina per ~um itineris duarum leucarum PlRCP 28 m. 31; s1449 extitit terremotus in mane parum ante horam quartam que [? l. qui] duravit quasi per ~um unius ‘Ave Maria’ Chr. Hen. VI & Ed. IV 150; 1456 terrarum ‥ existencium in manibus ‥ regis per ~um octo annorum ExchScot 154.  b si quis ‥ hominem occiderit, peniteat ‥ vij vel x annos. si tamen reddere vult ‥ pecuniam ‥ levior erit penitentia, id est dimidio ~i Theod. Pen. I 4. 1; 1300 dominus rex nuper statuit quod hujusmodi attachiamenta continere debent ~um quindecim dierum PlRCP 131 m. 11d.  c 981 (11c) tellurem ‥ prius per tria hominum ~a donaverat patri CD 631; †955 (12c) post se trium ~a heredum ‥ concedo CS 905; †955 (12c) decurso ‥ vite mee ~o CS 906; in hoc vite ~o Cantlow Orig. Cantab. 277.  d metra sunt verborum ~a certis pedibus ac temporibus terminata Bonif. Met. 110. 7 intervening period, interval. 825 omnem usum emendasse qui in ipsa ~o confracta fuerat CS 384; si Filius nascens de Patre procederet extra Patrem et medio quodam ~o interveniente prius intelligeretur esse Spiritus Sanctus de Patre quam de Filio Anselm (Proc. Sp. 9) II 204; elapso itaque temporis diuturniori ~io Found. Waltham 2; 1496 infra ~um xij dierum obiit Sanct. Durh. 64. 8 time available for a purpose. si mihi pietas superna aliqua vivendi ~a donaverit Bede HE III 13; si spatium vitae mihi det Deus usque cupitae R. Cant. Poems 14. 29; non habebat ~um naves adeundi G. Mon. IV 13; homo ‥ sine domino inventus ‥ habeat ~um quindecim dierum perquirendi sibi dominum APScot I 321a; c1230 sarclabit a mane usque ad vesperam pro j operacione; habebit tamen ~ium manducandi ad hospicium suum Cust. Waltham f. 203; ~um penitentie non sequatur Latin Stories 98; de eis modicum ante eorum adventum premuniti vix habuerunt ~um se armare V. Ric. II 45. 9 (mus.) interval, difference in pitch. est ‥ diesis quaedam ~a Odington 79; ~um sive intervallum Tunst. 227b (v. ditonus).

spătĭum, (7) ĭī, n. , ¶ 1 champ de course, carrière, arène : Enn. Ann. 374 ; Cic. CM 83 ; Br. 307 ; Læl. 40 ; Ov. M. 6, 487 ; Liv. 35, 40, 1 || spatia Virg. G. 2, 541, tours de piste, cf. G. 3, 202 ; En. 5, 325 ; Tac. D. 39 [sing. Sen. Ep. 30, 13 ] ; [fig.] eadem spatia conficere Cic. de Or. 3, 178, parcourir la même carrière [en parl. de planètes] ¶ 2 étendue, distance, espace : duum milium spatio Cæs. G. 3, 17, à une distance de deux mille pas ; magno spatio confecto Cæs. G. 3, 29, 2, une grande étendue de terrain ayant été parcourue ; tanto spatio Cæs. G. 7, 45, 4, à une distance si grande, ou ab tanto spatio Cæs. G. 2, 30, 3 ; æquo spatio Cæs. G. 1, 43, à égale distance, cf. Cæs. G. 7, 23, 3 ; magnum spatium abesse Cæs. G. 2, 17, 2, être à une grande distance ¶ 3 lieu de promenade, place : communia spatia Cic. Rep. 1, 41, places publiques ; Academiæ spatia Cic. Or. 12, les promenades (les jardins) de lʼAcadémie, cf. Cic. Leg. 1, 14 ; 1, 15 || tour de promenade, promenade : Cic. de Or. 1, 28 ; Rep. 1, 18 ; si uno basilicæ spatio honestamur Cic. Mur. 70, sʼils nous font lʼhonneur dʼun seul tour de basilique ¶ 4 espace : Lucr. 1, 426 ; 1, 523 ; reliquum spatium mons continet Cæs. G. 1, 38, une montagne occupe le reste de lʼespace ; spatium non est agitandi Nep. Eum. 5, 4, il nʼy a pas de place pour donner de lʼexercice || grandeur, étendue, dimensions : Ov. M. 2, 672 ; 3, 95 ; Juv. 6, 503 ; spatium admirabile rhombi Juv. 4, 39, les prodigieuses dimensions dʼun turbot ; aures in spatium trahere Ov. M. 11, 176, allonger les oreilles ¶ 5 espace de temps, laps de temps : Cæs. G. 1, 7, 6 ; 5, 15, 3 ; C. 3, 75, 2, etc. ; spatia temporis Cæs. G. 6, 18, les intervalles de temps, les moments de la durée ; usque ad extremum spatium Cic. Arch. 30, jusquʼau dernier moment de la vie ; in brevi spatio Ter. Haut. 955, dans un court espace de temps, cf. Lucr. 2, 78 ; Ov. M. 1, 411 ; Suet. Claud. 12 ; ou intra breve spatium Curt. 9, 8, 27 ; Sen. Nat. 7, 12, 8, ou brevi spatio Sall. C. 56, 2 ; J. 87, 3 ; Liv. 29, 36, 3 ; hoc spatio Cic. de Or. 2, 353, pendant cet intervalle de temps ; tam longo spatio Cic. Off. 2, 81, pendant un si long temps ¶ 6 temps, délai, répit : dare alicui spatium ad scribendum Cic. Fam. 15, 17, 1 ; pila conjiciendi Cæs. G. 1, 52, 3, donner à qqn le temps dʼécrire, de lancer les javelots ; spatium habere, sumere ad... Cic. Verr. 2, pr. 56 ; Fin. 4, 1, avoir, prendre le temps de... ; sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant Cæs. C. 1, 3, 7, ils demandent un délai de six jours pour mener lʼaffaire à bonne fin ¶ 7 [en métrique] temps, mesure : Cic. Or. 193 ; Quint. 1, 5, 18, etc.

spatium , ii. n.
跑之傷。跑。逛之處。學院。處。所隔之地。物之大小。若干時。緩。時。年。— viae 路之遠近。— temporis 若干時。

Suggest a Translation
See an image

spatium ī, n

• SPA-, a space, room, extent: Trīs pateat caeli spatium non amplius ulnas, V.: spatiis locorum animadversis, Cs.: quod spatium non esset agitandi, N.: spatio distante, O.—A space, distance, interval: magno spatio paucis diebus confecto, Cs.: viae, length, O.: tantum erat relictum spati, ut, etc., Cs.: tormentorum usum spatio propinquitatis interire, Cs.: medium caeli, H.: spatium discrimina fallit, the distance, O.— Size, bulk, extent: spatium victi hostis (serpentis), O.: Dat spatium collo, O.: admirabile rhombi, very large, Iu.: trahit (aurīs) in spatium, i. e. lengthens out, O.—A walking, walk, promenade, turn, course: duobus spatiis tribusve factis: septem spatiis circo meruere coronam, O.—A space for recreation, walk, promenade, public place, square: urbs distincta spatiis communibus: spatia silvestria: Academiae nobilitata spatia: locus planis Porrectus spatiis, in levels, H.: Curvatis fertur spatiis, V.—A prescribed path, race-course, track: quasi decurso spatio ad carceres a calce revocari: amat spatiis obstantia rumpere claustra, H.: Addunt in spatia, V.: tritum, O.: Phocus in interius spatium Cecropidas ducit, the interior, O.—Fig., a path, course, race, track: eadem: Prope iam excurso spatio, T.: Te mea quem spatiis propioribus aetas Insequitur, V.: in spatio Q. Hortensium ipsius vestigiis persecuti: vitae, O.—A portion of time, space, interval, period: spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt, Cs.: spatium praeteriti temporis: diei, the length, Cs.: dierum triginta: spatio brevi, H.: me ex constituto spatio defensionis in semihorae curriculum coëgisti: trochaeus, qui est eodem spatio quo choreus, i. e. of the same metrical length: spatia annorum, Pr.: spatio pugnae defatigati, Cs.— Space, time, leisure, opportunity: neque, ut celari posset, tempus spatium ullum dabat, T.: irae suae spatium et consilio tempus dare, L.: Ne properes, oro; spatium pro munere posco, O.: cum erit spatium, praestabo, etc.: illi spatium ad sese conligendum dedisse: sex dics ad eam rem conficiendam spati postulant, Cs.: Ut ne esset spatium cogitandi, T.: pila coniciendi, Cs.: Spatium adparandis nuptiis dabitur, T.