stirps
stirps, the lower part of the trunk, stock, stem, stalk, root
BWL
the root and seed of all evils
born of divine lineage
Frieze-Dennison Vergil
Could not find stirpique in Logeion dictionaries.
stirpique Noun: feminine dative singular of stirps
- Lit., the lower part of the trunk of plants, including the roots; a stock, stem, stalk; a root (class. and very freq.; cf. radix): arborum altitudo nos delectat. radices stirpesque non item, Cic. Or. 43, 147: terra stirpes amplexa alat, id. N. D. 2, 33, 83; cf. id. ib. 2, 10, 26; 2, 47, 120; 2, 51, 127: ut tantum modo per stirpis alantur suas, id. ib. 2, 32, 81: sceptrum in silvis imo de stirpe recisum, Verg. A. 12, 208: harundo omnis ex unā stirpe numerosa, Plin. 16, 36, 65, § 163: palmarum stirpibus ali, Cic. Verr. 2, 5, 38, § 99; so, palmarum, id. ib. 2, 5, 50, § 131 (for which: radices palmarum, id. ib. 2, 5, 33, § 87); cf.: lento in stirpe moratus, Verg. A. 12, 781 (for which, just before: lentā in radice): stirpes raptas volvere, Hor. C. 3, 29, 37: validis amplexae stirpibus ulmos, Verg. G. 2, 367: hic stirpes obruit arvo, id. ib. 2, 24: domos avium cum stirpibus imis Eruit, id. ib. 2, 209; cf. of hair: vellere albos ab stirpe capillos, Prop. 3 (4), 25, 13; Tib. 1, 8, 45: ex hac nimiā licentiā, ut ex stirpe quādam, exsistere, etc., Cic. Rep. 1, 44, 68.—
- B Transf.
- 1 Of vegetables.
- a A plant, shrub (esp. freq. in plur.): stirpium naturae, Cic. Fin. 5, 4, 10; cf.: cum arborum et stirpium eadem paene natura sit, id. ib. 5, 11, 33; so (with arbores) id. Phil. 2, 22, 55; (with herbae) id. N. D. 2, 64, 161: pati (terram) stirpium asperitate vastari, id. ib. 2, 39, 99: stirpes tenent, Luc. 4, 42: internatas saxis stirpes et herbas vellentes, Tac. H. 4, 60.—
- b A shoot, sprout: rami stirpesque, Lucr. 5, 1100: stirpem praecisum circumligato, etc., Cato R. R. 40, 2: probatissimum genus stirpis deponere, i. e. malleolos, Col. 3, 5, 4: stirpem post annum praecidi, id. 5, 6, 13: stirpis committere ramis, engraft, Lucr. 5, 1365.—
- 2 Of persons.
- a A stem, stock, race, family, lineage (cf.: genus, familia): ignoratio stirpis et generis, Cic. Lael. 19, 70: stirpis ac gentilitatis jus, id. de Or. 1, 39, 176: qui sunt ejusdem stirpis, id. Rab. Post. 1, 2: a stirpe supremo, Enn. ap. Non. 226, 32 (Ann. v. 184 Vahl.): divinae stirpis Acestes, Verg. A. 5, 711: Priami de stirpe, id. ib. 5, 297: Herculis stirpe generatus, Cic. Rep. 2, 12, 24: hinc orti stirpe antiquissimā sumus, id. Leg. 2, 1, 3: hominum sceleratorum, Caes. B. G. 6, 34: ab stirpe socius et amicus populi Romani, Sall. J. 14, 2 et saep.: unum relictum, stirpem genti Fabiae futurum, Liv. 2, 50 fin.—
- b Like Engl. scion, = offspring, descendant, progeny (mostly poet.; not in Cic.): stirps liberum, Enn. ap. Varr. L. L. 7, § 16 Müll. (Trag. v. 317 Vahl.); so, liberum, Liv. 45, 11; cf.: aliquis magnā de stirpe nepotum, Verg. A. 6, 864: stirps et genus omne futurum, id. ib. 4, 622; cf.: en stirps et progenies tot consulum, tot dictatorum, Tac. A. 2, 37 fin.: stirpis virilis, Liv. 1, 1, 11; cf.: qui stirpem ex sese domi relinquerent, id. 41, 8, 9.—
- II Trop., source, origin, foundation, first beginning, cause, etc.: altae stirpes stultitiae, Cic. Tusc. 3, 6, 13: superstitionis stirpes, id. Div. 2, 72, 149: virtutis, id. Cael. 32, 79: quā ex stirpe orirentur amicitiae cognationum, id. Fin. 4, 7, 17: quodsi exquiratur usque ab stirpe auctoritas, Plaut. Trin. 1, 2, 180 (218): populum a stirpe repetere, Cic. Rep. 3, 12, 21 Mos.: repetam stirpem juris a naturā, id. Leg. 1, 6, 20: stirps ac semen malorum omnium, id. Cat. 1, 12, 30; cf.: ea pars, quae quasi stirps est hujus quaestionis, id. Fin. 4, 2, 5: non ingenerantur hominibus mores tam a stirpe generis ac seminis, quam, etc., original nature, id. Agr. 2, 35, 95; cf.: exoletā stirpe gentis, Liv. 37, 8, 4.—So esp. in phrase ab stirpe, utterly: Karthago ab stirpe interiit, Sall. C. 10, 1: gens ab stirpe exstincta est, Liv. 9, 34, 19: omne genus ab stirpe sublatum esse, id. 34, 2, 3; cf.: omnis intra annum cum stirpe exstinctos, id. 9, 29, 10: velut ab stirpibus renata urbs, id. 6, 1, 3.
vivens nam terrae glebas cum stirpibus imis / nisu virtutis validae disrumpo feraces
septies quaternos metrorum pedes, quibus universa non solum principalia octo genera progrediuntur, verum etiam species quae ex eadem ~pe pululantes centuplis metrorum frondibus contexuntur
floridam virginitatis gloriam ‥ de jugalitatis ~pibus oriundam
in quantum ‥ et quam arduum robor, ramis naturaliter sibi coherentibus, succumque a ~pe trahentibus, arbor excrevisset
~ps, -pis, i. radix
stiliones, radices, ~pes, racemi
famosus ille nepos patriarchae praecipui ‥ qui post angelicae conluctationis palestram Israheliticae ~pis vocabulum adeptus est [cf. ]Gen. xxxii 28
cetera ‥ agmina septem / inter mortales terrena stirpe creantur
ille de sacerdotali hic de regia ~pe descendit
nobilis et de regia styrpe oriundus
avos, atavos, et tritavos, longamque ~pis sue retro seriem
fex Trojanorum, stryps [(sic MS; l. stirps ], mendax, causa malorum
David radix est universe ~pe sue quia sicut ex una radice multi rami oriuntur ita ex uno David magna progenies est exorta(
hanc pater et genetrix, pactis sponsalibus, ambo / ad stirpem generis satagebant dedere nuptis
huic donationi in augmentum sex homines ‥ cum omni prole et ~pe eorum ad eandem conscripsimus ecclesiam
~ps, ~pes, progenies, plebs, soboles, propago
ad regimen regni patrem stirps clara revexit
➳ genre masc. : Enn. , Pacuv. ; Cato Agr. 40, 2 ; Virg. G. 2, 379 ; En. 12, 208 ; 12, 770 || nom. stirpis Liv. 1, 1, 11 ; 26, 13, 16, et stirpes Liv. 41, 8, 11.
- 1. wortelstok, stam met wortels; ➤ arbores per stirpes suas aluntur; — (postklass.) alg. stam;
- 2. stomp, stronk; stoppel; splinter;
- 3. plant; struik, boom; (poët.) twijg;
- 4. (poët.) haarwortel; ➤ vellere albos a stirpe capillos;
- 5. (metaf.) wortel, stam; ➤ a, cum stirpe (met wortel en al = tot de laatste man) necare, interire; Carthago a stirpe interiit geheel en al;
- 6. wortel, oorsprong, grondslag, begin [stultitiae; omnium malorum; virtutis]; ➤ a stirpibus renasci van de grond af;
- 7. familie, geslacht, stam [Romana; egregia Priami]; afkomst, afstamming [incerta; divina; generosa; Italica]; ➤ a stirpe par van gelijke afkomst;
- 8. (meton.) nakomelingschap; nakomeling, telg [regia; Achillea = Neoptolemus];
- 9. oorspronkelijke aard [generis].
pianta, arbusto; stirpium natura Cic la natura delle piante
♢ nom. anche stirpis e stirpes (?) Liv.
- STER-.—Of plants, the lower part of the trunk, stock, stem, stalk, root: terra stirpes amplexa: ut tantum modo per stirpīs alantur suas: sceptrum in silvis imo de stirpe recisum, V.: domos avium cum stirpibus imis Eruit, V.— Of hair: vellere ab stirpe capillos, by the roots, Pr., Tb.—A plant, shrub; usu. plur: stirpium naturae: in seminibus est causa arborum et stirpium. —Of persons, a stem, stock, race, family, lineage: ignoratio stirpis et generis: qui sunt eius stirpis: divina, V.: Herculis stirpe generatus: ab stirpe socius atque amicus populiR., S.—A scion, offspring, descendant, progeny: quibus stirpes deesset, L.: stirps et genus omne futurum, V.: stirpis virilis ex novo matrimonio fuit, a son, L.—Fig., a root, source, origin, foundation, beginning, cause: altae stirpes stultitiae: populum a stirpe repetere: malorum omnium: gentis, L.: Carthago ab stirpe interiit, utterly, S.—Inborn character, nature: non ingenerantur hominibus mores a stirpe generis: nondum exoletā stirpe gentis, L.
-
…eodem ceteros undique conlectos naufragos adgregarit, exstinguetur atque delebitur non modo haec tam adulta rei publicae pestis verum etiam stirps ac semen malorum omnium. etenim iam diu, patres conscripti, in his periculis coniurationis insidiisque versamur, sed…
Cicero, in Catilinam
-
…caligine nubem, praesertim si tempestas a vertice silvis incubuit glomeratque ferens incendia ventus. Hoc ubi, non a stirpe valent caesaeque reverti possunt atque ima similes revirescere terra ; infelix superat foliis oleaster amaris. Nec tibi tam prudens…
Vergil, Georgics
-
…. Pudet haec opprobria nobis et dici potuisse et non potuisse refelli. At tu, si modo sum caelesti stirpe creatus, ede notam tanti generis meque adsere caelo. Dixit et inplicuit materno bracchia collo perque suum Meropisque caput…
Ovid, Metamorphoses
-
…reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago, aemula imperi Romani, ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. Qui labores, pericula, dubias…
Sallust, Catilina
-
…corpora dira iacerent, perfusam multo natorum sanguine Terram inmaduisse ferunt calidumque animasse cruorem, et, ne nulla suae stirpis monimenta manerent, in faciem vertisse hominum. Sed et illa propago contemptrix superum saevaeque avidissima caedis et violenta fuit…
Ovid, Metamorphoses
-
…accedendum putes, velut p ., ., ., ., ., ., ; interdum utraque stirps aliquam partem veri servavit, ut p ., .,. sed maiores difficultates existunt non modo in posteriore…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…nominata est ; deinde tepefactum vapore et compressu suo diffundit et elicit herbescentem ex eo viriditatem, quae nixa fibris stirpium sensim adolescit culmoque erecta geniculato vaginis iam quasi pubescens includitur ; e quibus cum emersit, fundit frugem spici ordine…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…animal, in quibus nulla temeritas sed ordo apparet et artis quaedam similitudo. Quod si ea quae a terra stirpibus continentur arte naturae vivunt et vigent, profecto ipsa terra eadem vi continetur arte naturae, quippe quae gravidata seminibus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…scripsisset nominatim. Quid qua de re inter Marcellos et Claudios patricios centumviri iudicarunt, cum Marcelli ab liberti filio stirpe, Claudii patricii eiusdem hominis hereditatem gente ad se redisse dicerent, nonne in ea causa fuit oratoribus de toto…
Cicero, de Oratore
-
…, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat…
Julius Caesar, Gallic War