sufficere

sufficere [CL] 1 to supply, provide (esp. as replenishment). ipse pecunias fisco suffitiens W. Malm. GR II 108; cui [filio] mater militarem manum ex fisci redditibus ~ere dicebatur Ib. III 273. 2 to appoint (person as substitute or successor); b (as representative or agent to act on behalf of oneself). c (intr., pr. ppl. as adj.) acting as substitute, deputy, representative, agent, or sim.. defuncto patre junior Willelmus in regnum suffectus W. Malm. GP I 44; ut ‥ viduatis aecclesiis pastores ~eret Ib. I 48; a Kenredo ‥ quem sibi regem suffecerat Ib. III 107; audita excommunicatione qua suffectus abbas percussus fuerat Ord. Vit. III 5 p. 85.  b [episcopi] tam per se quam per suffectos perfectiales acriter [Cluniacenses] oppresserunt Ord. Vit. XII 30 p. 424; Onias ‥ dolo peremptus est per quendam regis suffectum Andronicum M. Par. Maj. I 67 (= Flor. Hist. I 72); egit quantum potuit per se perque suffectas personas ut abbas efficeretur G. S. Alb. III 463.  c ipsoque ‥ nec per se nec per procuratorem ~ientem comparente Graystanes 17; 1457 ballivis ‥ vel aliis tribus aut quatuor ~ientibus personis Lit. Cant. III 228. 3 (intr.) to have sufficient strength, capacity, ability, etc. (for a task or purpose); b (pr. ppl. as adj.). c to have sufficient motivation or willingness (to). quis urbana verborum facundia fretus enarrare ~iat [gl.: poterit vel valeat]? Aldh. VirgP 20; nec ullus / sufficit altithroni vestigia prendere regis Bede CuthbV 620; cum pro majore etate episcopali officio minus ~it Ric. Hex. Hist. Hex. II 11; cum illius [Julii] mens et manus ad fere impossibilia sibi suffecerint J. Sal. Pol. 559B; quum ‥ rex bubus oestro agitatis satellites suos ad eos revocandos ire jussisset et hi ad cursum tantum non ~erent Alb. Lond. DG 4. 7; quis fratris G. de S. ‥ ceterorumque virtutes enumerare ~ietur [v. l. ~iet]? Chr. Dale 2; 1299 admirari non ~imus, cujus utilitatis consideratio ‥ vestros in eum affectionum intuitus convertisset Lit. Cant. I 27.  b nec hoc honore dignus sum nec huic idoneus oneri nec ~iens labori Ailr. Ed. Conf. 779D; a1327 vicecomites theoloneum et alias custumas ‥ committere possunt hominibus ~ientibus pro quibus voluerint respondere MGL I 143.  c †956 (13c) cum nec levita nec sacerdos subvenire ~erent Ch. Malm. 29. 4 to have the opportunity (to), to be able (in the circumstances). sanctitatis vestre presentiam ‥ personaliter in presentiarum adire non ~io Ad. Marsh Ep. 6. 5 to have sufficient means, wealth, or resources (also w. dat. refl. pron. or impers. w. dat. of person). et farre et ceteris quae victum ministrant suffitiens paulo tenacioris animi ad pauperes fuit W. Malm. GP IV 168; non se posse ad tantum vectigal ~ere nisi si miseros agricolas omnino effugent Id. GR IV 318; 1197 non satis sibi ~it ad hoc iter peragendum DCCant. p. 236; si capella ~iat, habeat proprium sacerdotem; si autem non ~iat, inveniant fundatores capelle necessaria sacerdoti T. Chobham Conf. 108; pro quibus domini, cum tales non ~erint, respondebunt in forisfacturis Fleta 40; 1377 Agnes non est ~iens pro predicto cotagio tenendo Hal. Durh. 140. 6 to be sufficient in quantity, extent, degree, or sim. (for), to meet the needs (of), to be as much as is needed or appropriate; b (for a purpose). c (pr. ppl. as adj.) adequate, sufficient, appropriate, enough. d to be suitable, appropriate, or adequate. ecce enim tres partes [delfini carnis] tribus viris tribusque noctibus et diebus ~iunt V. Cuthb. II 4; †775 (c725) (10c) unicuique cogitandum quantum sibi ~iat possessio CS 144; tantam ‥ multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi ~erent Bede HE I 14; monasterium Dei Genitrici prima fundavit ‥ ibique, mutato in sacrum velum regni diademate, ancillis Christi se conjunxit, ipso filio suo favente, terrasque et divitias inibi suffecturas regaliter adjiciente Gosc. Transl. Aug. 36A; ducatus michi ~it Normannorum Ord. Vit. X 18 p. 101.  b legamus fabrice novi operis beati Petri Westm' tantum quantum perficere ~it id quod ibidem incepimus Test. Hen. V 92.  c pastura communis ~iens DB I 106rb; nuptias honorabiles ‥ largiter administrante ~ientem apparatum Adela comitissa celebravit Ord. Vit. V 19 p. 448; 1305 assumpto vobiscum ~ienti posse comitatuum (Lit. Regis) Ann. Lond. 135; 1315 ~iens passagium usque Cestriam habere faciatis RScot 143a; idem Ricardus de Bury fuit ~ientis literature Hist. Durh. 1; c1365 quia liberacio eorum minus ~iens Ac. Durh. 176; 1559 curent ut ~iens numerus religiosorum in illis sustentetur per ‥ reditus loci Conc. Scot. II 158.  d c792 ~iunt alae fidei in palatio regis, quibus nec voluntas deest in accipiendo nec fides in reddendo Alcuin Ep. 28; 799 in his ~iat et gaudeat tuae sanctitatis sensus, ut dignam catholicae fidei et praedicationis in aeterna beatitudine mercedem merearis recipere Ib. 166; sciens halec praedictum putridum et insufficiens, halec illud sanum et ~iens warrantizando ‥ fraudulenter ‥ vendidit Reg. Brev. Orig. f. 96. 7 (of action, words, or sim.) to be adequate or suitable for the purpose, to be enough or as much as is wanted, to suffice; b (for spec. purpose); c (pr. ppl. as adj.). d (w. dat.) to satisfy. haec paucula exemplis anapesticis congruentia ~iant Aldh. PR 119; nec tamen ~iens erat in secreto cubiculi tui ista operari Osb. V. Dunst. 40; feci ‥ orationem unam ‥ sed in ea me non satisfecisse postulanti cognoscens alteram facere sum invitatus ‥ terciam que tandem ~eret perfeci V. Gund. 14; sic dictum nunc ~iat Balsh. AD 27; alii haec ‥ prolixius tradunt. hic et istud Servianum ~iat Alb. Lond. DG 9. 7.  b 704 (8c) quamvis solus sermo ~eret ad testimonium CS 111; 798 si nihil aliud inveniatur contra fidem catholicam, hoc solum ~it sibi ad perditionem sui Alcuin Ep. 148; dum dico Spiritum Sanctum non esse genitum, quantum ad veritatem ~it, sed ad ansam calumpnie solvendam proficit, si nec genitum nec ingenitum esse tractatus patefecerit Abbo QG 21 (47); sollicitum desiderium, quod gratuitae Dei largitati ac si jam peractum ad remunerandum ~it, successor ejus explevit Gosc. Transl. Aug. 46D; cui ‥ dolor penitentie lacrimas extorquere non ~it, non cesset a precibus donec eas ‥ perquirat Bart. Exon. Pen. 15; ‘non unus ‥ Hector fuisset satis?’ quasi dicat: sic, id est suffecisset ei ad merita laudis eximie quod occidit Hectorem Trevet Troades 20.  c 1316 pro majori securitate predicti Vitalis et ~ienciori testimonio judicii supradicti RGasc IV 1628.  d c795 paucis scripsi litterulis, quia sapienti pauca ~iunt Alcuin Ep. 82; nobis ~it, si poetarum figmenta ex aliqua parte minus obscura reddamus Alb. Lond. DG 6. 1; si per aliquam viam possem amorem puellae adquirere, mihi ~eret Latin Stories 114.