sulcus
sulcus, a furrow
Frieze-Dennison Vergil
- an unknown species of fig-tree, Col. 5, 10, 11.
- a furrow made by the plough (cf.: lira, porca): sulci appellantur, quā aratrum ducitur, vel sationis faciendae causā vel urbis condendae, vel fossura rectis lateribus, ubi arbores serantur: quod vocabulum quidam ex Graeco fictum, quia illi dicant ὁλκόν, Fest. p. 302 Müll.: quā aratrum vomere lacunam striam facit, sulcus vocatur: quod est inter duos sulcos elata terra, dicitur porca, Varr. R. R. 1, 29, 3: sulco vario ne ares, Cato R. R. 61, 1: cum sulcus altius esset impressus, Cic. Div. 2, 23, 50: ducere ... infodere sulcum, Col. 2, 2, 27; Juv. 7, 48: duci sarculo sulcum, Plin. 18, 33, 76, § 327: proscindere jugerum sulco, id. 18, 19, 49, § 178: sulco tenui arare, id. 18, 18, 47, § 170: sulcum patefacere aratro, Ov. M. 3, 104: sulcis committere semina, Verg. G. 1, 223: mandare hordea sulcis, id. E. 5, 36: telluri infindere sulcos, id. ib. 4, 33: semina longis Cerealia sulcis Obruere, Ov. M. 1, 123: herba Cerealibus obruta sulcis, id. Tr. 3, 12, 11.—
- II Transf. (mostly poet. and in post-Aug. prose).
- A A ploughing: hordeum altero sulco seminari debet, Col. 2, 9, 15: quarto, id. 2, 12, 8: quinto, Plin. 18, 20, 49, § 181: nono, Plin. Ep. 5, 6, 10.—
- B Of things resembling a furrow.
- 1 A long, narrow trench, a ditch, Cato R. R. 33, 4; 43, 1; Col. 2, 8, 3; Plin. 19, 4, 20, § 60; Verg. G. 2, 24; 2, 289; id. A. 1, 425 et saep.—
- 2 A rut, track, in gen.: cursu rotarum saucia clarescunt nubila sulco, Claud. Cons. Prob. et Olymp. 102.—Esp., of the furrow cut by a vessel: infindunt sulcos, Verg. A. 5, 142: delere sulcos, Stat. Th. 6, 415: canebant aequora sulco, Val. Fl. 3, 32.—Of a wrinkle of the skin, Mart. 3, 72, 4: genarum, Claud. in Eutr. 1, 110.—Of the trail of a meteor, Verg. A. 2, 697; Luc. 5, 562.—Of wounds: in pectore, Claud. Rapt. Prov. 3, 425.—Of the private parts of a woman, Lucr. 4, 1272; Verg. G. 3, 136; App. Ἀνεχ. 16.
frugiferos cultor sulcos mox irrigat undis
sparsa ~is ad fructum multiplicata surgant semina
inter ‥ vepres ~um saluberrimae doctrinae vomeremque Dei visitationis infixit
hodie ‥ ad ultimum ~um meum pervenit aratrum
arans servus per dulcedinem modulationis corda carnalium, que se aperiunt more ~i in confessione vocis et lacrymarum
hic ~us,a fforow
ascendendo usque ad ~um caruce qui trahitur a terra monachorum de M. usque aquilonem usque ad dictam viam
ab eo per ~us [sic ] aratri in altum sulcantis usque Smaleweie
responsum est quod ‥ nec ~um terre optineret
unum sellionem jacentem ‥ juxta liberam sulcam versus orientem
G. S. arando appropriavit sibi de cultura ‥ ad quantitatem duorum ~orum
aravit cum caruca sua aproprians sibi tres ~os de alta strata regis
debent arare et herciare viij ~os
arare tres partes unius ~i
elices dicuntur ~i majores ad siccandos agros ducti
[avis ] revertens ante pedes hominis Dei fodienti jam ei terram supra ~um expansis alis ‥ sedens
usque ad quendam veterem †fulcum [MS: ~um ] et per eundem †fulcum [MS: ~um ] usque ad viam
item facere iij particat' ~is aquaticis pro j opere(
debet aperire ~os aquaticos in yeme super terram domini tempore seisone frumenti(
in vij quarenten' sulc' aquatic' faciend' hoc anno in seisona yemali, xiiij d.(
in fine interiore ipsius mere descendit quidem ~us fluens inter medium de S. ‥ et predicta mera et ~us dividunt campos de B.
~um ‥ in medio parietum altaris fuisse dicit
cornipedis spina vectus per squalida rura / cuspide vedilli scrobem sulcare memento; / labara sic equitas per terram trudito dextra / quattuor infindens directo tramite sulcos, / per quos ‥ / moenia murorum restaures imbrice rubra!
inclytos litterularum presentium ~os me quodammodo invito et reclamante exaravit
quoniam non essent ‥ ~o de paterno
[(navis ] cepit marinos currere ~os
arboris est una pars †sulcus [? l. furcus ], pars et imago, / pars pulmenta coquit, arbor et una fuit
- 1. vore van een akker; ➤ aratro -um patefacere;
- 2. (postklass.) (meton.) het ploegen;
- 3. (poët.) iets dat lijkt op een vore, o.a.: (a) insnijding, kloof; (b) (postklass.) kuiltje voor het planten v. stekjes; ➤ plantas deponere -is; (c) vrouwelijke schaamdelen; (d) rimpel in de huid; (e) kronkeling v.e. slang;
- 4. (a) (metaf.) (poët.) baan van een meteoor; ➤ ~ dat lucem; (b) koers van een varend schip.
In fine inferiore ipsius meræ descendit quidam Sulcus fluens inter medium de Stanford-more,..... et prædicta mera et Sulcus dividunt campos de Burncester, etc.
Hæc, et alia multa opera exercuit Deus per manum servi sui Goberti ; cujus vitam, si velimus in omnibus perscrutari, ante scribenti penna deficiet, quam Sulcorum finis hæreat, ante studenti deficerent tempora, quam Sulcis tota percurratur historia.
- cf. ὁλκός, a furrow: altius impressus: sulcum patefacere aratro, O.: sulcis committere semina, V.—A trench, ditch: optare locum tecto et concludere sulco, V.—A track, furrow, wake, trail: Infindunt sulcos (i. e. navibus) V.: longo limite sulcus (stellae) Dat lucem, V.
-
…Tum primum subiere domus domus antra fuerunt et densi frutices et vinctae cortice virgae. Semina tum primum longis Cerealia sulcis obruta sunt, pressique iugo gemuere iuvenci. Tertia post illam successit aenea proles, saevior ingeniis et ad horrida…
Ovid, Metamorphoses
-
…haruspicinae ; sic facillime quid habeat auctoritatis iudicabimus. Tages quidam dicitur in agro Tarquiniensi, cum terra araretur et sulcus altius esset impressus, extitisse repente et eum affatus esse, qui arabat. is autem Tages, ut in…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…. unum etiamnum genus est medium inter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis, qui a lateribus excurrant, pampinis…
Pliny the Elder, Natural History
-
…in vacuum poterunt se extendere rami. Forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras. ausim vel tenui vitem committere sulco. Altior ac penitus terrae defigitur arbos, aesculus in primis, quae quantum vertice ad auras aetherias, tantum…
Vergil, Georgics
-
…sempiterno lapsibus nostris veniam precatur turba, quam servat procerum creatrix purpureorum nos pio fletu, date, perluamus marmorum sulcos, quibus est. operta spes ut absolvam retinaculorum vincla meorum, sterne te totam generosa sanctis civitas mecum tumulis…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…Alalcomenaea Minervae agmina, quos Midea et quos uvida suggerit Arne, Aulida qui Graeanque serunt viridesque Plataeas, et sulco Peteona domant refluumque meatu Euripum, qua noster, habent, teque ultima tractu Anthedon, ubi gramineo de litore…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…quadrigas effundit celeres in arva currus. non sic fulminis impetus trisulci, non pulsa Scythico sagitta nervo, non sulcus rapide cadentis astri, non fundis Balearibus rotata umquam sic liquidos poli meatus rupit plumbea glandium procella. cedit terra…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…volutus semianimos artus ocreis retinentibus haeret ; mirandum visu belli scelus arma trahuntur, fumantesque rotae tellurem et tertius hastae sulcus arat ; longo sequitur vaga pulvere cervix, et resupinarum patet orbita lata comarum. At tuba luctificis pulsat clangoribus…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…timemus Dominum et rex quid faciet nobis loquimini verba visionis inutilis et ferietis foedus et germinabit quasi amaritudo iudicium super sulcos agri vaccas Bethaven coluerunt habitatores Samariae quia luxit super eum populus eius et aeditui eius super eum exultaverunt in gloria…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…Gracchi genus, aut geminos, duo fulmina belli, Scipiadas, cladem Libyae, parvoque potentem Fabricium vel te sulco Serrane, serentem quo fessum rapitis, Fabii Tu Maxumus ille es, unus qui nobis cunctando restituis rem .…
Vergil, Aeneid