superbus
superbus, haughty, proud, vain, arrogant, insolent, discourteous, supercilious, domineering
BWL
finally the tyrannical oppression has ended
Frieze-Dennison Vergil
- In a bad sense, that thinks himself above others, haughty, proud, arrogant, insolent, discourteous, uncivil, rude, supercilious, domineering (cf.: arrogans, insolens, fastidiosus, vanus, elatus): reges odisse superbos, Poët. ap. Cic. Att. 6, 3, 7: reges, Lucr. 5, 1222: domini, id. 2, 1091; Verg. A. 12, 236: juvenis, id. ib. 3, 326; 10, 514: victor, id. G. 3, 226: non decet superbum esse hominem servom, Plaut. As. 2, 4, 64 (470): freti virtute et viribus superbi, id. Am. 1, 1, 58 (210): superbum se praebuit in fortunā, Cic. Att. 8, 4, 1: vide ne superbi (animi) sit aspernari ejusdem liberalitatem, id. Fam. 4, 9, 4: atque meo nunc Superbus incedis malo, Hor. Epod. 15, 18: licet superbus ambules pecuniā, id. ib. 4, 5: opibus superbi, Verg. A. 5, 268: utrum superbiorem te pecunia facit, an quod te imperator consulit, Cic. Fam. 7, 13, 1: laudato pavone superbior, Ov. M. 13, 802: homines superbissimi, Sall. J. 31, 12; Auct. B. Afr. 57, 6: eum, qui de suā unius sententiā omnia gerat, superbum judico magis quam sapientem, Liv. 44, 22, 11: non respondere vereor, ne superbum sit, id. 42, 40, 2.—In a pun on the literal meaning of super: Merc. Faciam ego te superbum, nisi hinc abis. So. Quonam modo? Merc. Auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, I will make you, i.e. one who rides or is carried, rather than walks, Plaut. Am. 1, 1, 201 (353).—
- b Transf., of things concr. or abstr.: aures, Liv. 34, 5, 13: oculi, Ov. M. 6, 169: arces, Hor. Epod. 7, 5: postisque superbos Unguit amaracino, Lucr. 4, 1179: sceptra, id. 5, 1137: voces, id. 5, 1173: dens, delicate, fastidious, squeamish, Hor. S. 2, 6, 87: corpus, id. ib. 2, 2, 109: inguen, id. Epod. 8, 19: manus, Sen. Med. 205: vultus, id. Herc. Fur. 721: non est inhumana virtus neque immanis neque superba, Cic. Lael. 14, 50: victoria, quae naturā insolens et superba est, id. Marcell. 3, 9: pax, Liv. 9, 12, 1: jura, id. 31, 29, 9; cf.: superbissima lex, id. 4, 4, 10: mutatio vestis, id. 9, 18, 4: vita, Prop. 3, 11 (4, 10), 48: aures quarum est judicium superbissimum, i.e. very severe, utterly impartial, Cic. Or. 44, 150: scilicet aspera mea natura, difficilis aditus, superba responsa, uncivil, arrogant, id. Vatin. 3, 8: cujus tu superbissima decreta et preces repudiasti, id. Pis. 27, 64: ipsum dicendi genus nihil superbum, nihil elatum saltem ac sublime desideret, Quint. 6, 2, 19; cf. id. 11, 1, 37.—With foll. inf., Sil. 3, 374; 12, 433; 14, 646.— Neutr. absol.: reliqua multo major multitudo neque excluderetur suffragiis, ne superbum esset, nec valeret nimis, ne esset periculosum, Cic. Rep. 2, 22, 39: superba loqui, Prop. 1, 10, 22.—Superbum est, with a subject-clause, Cic. Verr. 2, 4, 20, § 45; Ov. M. 13, 17.—
- B Sŭperbus, i, m., surname of the younger Tarquin, the last king of Rome, Cic. Rep. 2, 15, 28; id. Tusc. 1, 16, 38; Liv. 1, 49, 1; Ov. F. 2, 718 al.; cf. Cic. Rep. 1, 37, 58.—
- II In a good sense, proud, superior, excellent, distinguished; splendid, magnificent, superb (poet. and in post-Aug. prose): quae (virtus) inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu, Sen. Ep. 76, 21: populum late regem belloque superbum, Verg. A. 1, 21: animae virtute et factis, Sil. 10, 573: triumphus, Hor. C. 1, 35, 3; 1, 37, 31: merum, id. ib. 2, 14, 27; cf.: limina civium potentiorum, id. Epod. 2, 7: postes, id. C. 4, 15, 7: Tibur, Verg. A. 7, 630: Phoebe superbe lyrā, Tib. 3, 8, 22: sedes Dolopum, Verg. A. 2, 785; Cat. 64, 85: domus, Sen. Herc. Oet. 509: dapes, Mart. 3, 45, 3.—
- B In partic.
- 1 Superba pira, an excellent kind of pear, perh. the muscatel, Col. 5, 10, 18; Plin. 15, 15, 16, § 54; cf. superbia, II. B.—
- 2 Olivae, of a very large and plump kind, Plin. 15, 3, 4, § 17.—
- 3 Herba = chamaemeli, App. Herb. 23.—Hence, adv. (acc. to I.), haughtily, proudly, superciliously.
- α Form sŭ-perbē, Plaut. Merc. 5, 4, 38 (999); Ter. Phorm. 915; Lucr. 5, 1224: imperare, Caes. B. G. 1, 31 (with crudeliter); Liv. 2, 45, 6 (with insolenter); 37, 10, 2 (with contemptim); 24, 25, 8 (opp. humiliter); 9, 14; 10, 10: Rhodii, superbe commemoratis meritis suis, etc., id. 44, 14, 8.—
- β Form sŭperbĭter (anteclass.), Naev. and Afran. ap. Non. 515, 10 sq.; 516, 1; Enn. ap. Prisc. p. 1010 P. (Enn. p. 180, 40 Vahl.).—
- b Comp.: superbius, Cic. Imp. Pomp. 5, 11: preces alicujus superbius accipere, Tac. A. 2, 37.—
- c Sup.: superbissime, Cic. Pis. 27, 64.
ad conturbanda, fuganda, sternendaque ~arum gentium castra
si ‥ postea inventus fuerit aut ~us, aut inoboediens, vel vitiosus ‥ deponatur
si quis cupidus vel avarus vel ebriosus vel ~us vel invidiosus vel rapax vel iracundia longa vel maledicus ‥ iiij annos peniteat
ille potest jam esurire et sitire justitiam, quod prius, dum dives esset spiritu, id est ~us, facere non poterat
ecce quibus erumnis ~a profligatur Normannia
~i [ME: ] sunt tubatores trahentes interius ventum vane laudis et iterum cum hyatu exsufflantprude
quasi suis per omnia ~us et gaudens
pergit in hostem, / vastantem patriam ferro ‥ / ‥ spoliis nimiumque superbum
Heraldum ‥ divite rapina ~um
Haroldus, triumphali eventu ~us
igne caelesti centum ~os exurens
trux rigidis, blandusque bonis, durusque superbis
~orum et sublimium collis mira virtute calcatis, et hostibus ubique triumphatis
magnus ac vehemens nimis spiritus labiorum tuorum, quo increpasti ~os, cupidos, atque ambitiosos
cornipedes mandatque suis pompare superbos
rex celorum ‥ non purpura nec diademate nitens, equo ~o, sed vilis aselli dorso est invectus
pro foribus equus niger et ~um hinniens videbatur
nec vincat dominam stolido bernacula gestu / aut umquam regnet contemptu serva superbo
vivere jam docui mediocres mente superba
quodque superba sibi tulit extollentia regnum
iniquitas est ~a mundanae vanitatis ambitio
quasi ~o gestu victor urceum impeteret
quod ore ~o dixit, opere nefando complere voluit(
sacramentum baptismatis ‥ ~am saeculi altitudinem contempnit
quia civitatis illius et turris ~issimae Nemrod auctor extiterit
Libanus mons excelsus, cedrorum ferax, ~a est altitudo glorie hujus secularis
quinarius ‥ circulariter in se ipsum rediens vocatur numerus ~us
cum patres Veteris Testamenti signati per numerum quinarium ~um erant dure cervicis
haec est profecto clara nobilitas, haec ~a virtus, honestate vincere quos honore vincas
nam licet illa foret thalamo conjuncta superbo, / ‥ / intemerata tamen permansit virgo per aevum
Francis et Normannis absimiles, qui amplis et ~is edifitiis modicas expensas agunt
alius ~is gaudet assidere liminibus ut ex familiaritate majorum facilius ad opes que desiderantur accedat
Johannes ludendo jactavit versus dictum Ricardum et idem Ricardus versus eum ludendo et percussit eum ‥ cum parva hachia morbo ~o superveniente ita quod per illum infortunium post octo dies obiit et non aliter nec per illum ictum set per dictum ~um
- 1. (poët.) zich hoog oprichtend of verheffend [Tibur; arx];
- 2. (metaf.) overmoedig, hoogmoedig, arrogant, trots [familia; reges; domini; Tarquinius; dictum; virtus; (op, vanwege: abl.) pecunia];
- 3. trots makend [coniugium];
- 4. kieskeurig [aures; dens];
- 5. (v. personen) verheven, voortreffelijk; (v. niet-lev.) prachtig, uitstekend [apparatus; triumphus]; / Superbus, ī m Rom. cognomen.
傲者。自高。豪强。貴。出等。齊整。華麗。不公道者。Superba ales 長生鳥。Herba superba 甘菊。Superba pyra. plur. 先成熟之梨。
Suggest a Translation
See an image
- with comp.and sup, haughty, proud, vain, arrogant, insolent, discourteous, supercilious, domineering: iuvenis, V.: superbum se praebuit in fortunā: utrum superbiorem te pecunia facit?: Laudato pavone superbior, O.: homines superbissimi, S.: non respondere vereor, ne superbum sit, L.: superbum est dicere, etc.: atque meo nunc Superbus incedis malo, H.: opibus superbi, V.: iura, L.: lex superbissima, L.—Expressive of pride, proud, lofty, arrogant: mutatio vestis, L.: aures quarum est iudicium superbissimum, i. e. very severe: responsa, arrogant: oculi, O.: Karthaginis arces, H.—Fastidious, squeamish, delicate: dens, H.: corpus, H.—Proud, august, splendid, magnificent, superb: populus bello, V.: triumphus, H.: Postes, H.: sedes Dolopum, V.
-
…illa comparandam. Ariovistum autem, ut semel Gallorum copias proelio vicerit, quod proelium factum sit ad Magetobrigam, superbe et crudeliter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, quos in exercitu ductabat, iter faciens occisus est. Sunt, qui ita dicant imperia eius iniusta, superba, crudelia barbaros nequivisse pati ; alii autem equites illos, Cn. Pompei veteres fidosque clientis, voluntate eius…
Sallust, Catilina
-
…Daphne Peneia, quem non fors ignara dedit, sed saeva Cupidinis ira. Delius hunc, nuper victa serpente superbus, viderat adducto flectentem cornua nervo quid que tibi, lascive puer, cum fortibus armis dixerat, ista decent…
Ovid, Metamorphoses
-
…semper quaecumque petenda quaeque cavenda forent non nihil egit Amor. tu cave ne tristi cupias pugnare puellae, neve superba loqui, neve tacere diu ; neu, si quid petiit, ingrata fronte negaris, neu tibi pro vano…
Propertius, Elegies
-
…Cynthia corticibus an tua quod peperit nobis iniuria curas quae solum tacitis cognita sunt foribus. omnia consuevi timidus perferre superbae iussa neque arguto facta dolore queri. pro quo divini fontes et frigida rupes et datur inculto tramite dura quies…
Propertius, Elegies
-
…Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci audierat, Tyrias olim quae verteret arces ; hinc populum late regem belloque superbum venturum excidio Libyae sic volvere Parcas. Id metuens, veterisque memor Saturnia belli, prima quod ad Troiam pro…
Vergil, Aeneid
-
…. Fuit huic animis aequalis et annis Sole satus Phaethon. Quem quondam magna loquentem nec sibi cedentem Phoeboque parente superbum non tulit Inachides, matri que ait omnia demens credis et es tumidus genitoris imagine falsi. Erubuit Phaethon iramque…
Ovid, Metamorphoses
-
…, regem me esse confiteor ; sin te potentia mea, si dominatio, si denique aliquod dictum adrogans aut superbum movet, quin tu id potius profers quam verbi invidiam contumeliamque maledicti ego, tantis a me beneficiis in re…
Cicero, pro Sulla
-
…me salutatum. valde eius sermo de Publio cum tuis litteris congruebat ; ipse vero mirandum in modum reges odisse superbos. peraeque narrabat incensam esse iuventutem neque ferre haec posse. bene habemus nos, si in his spes est…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…. tendit ad vos virgo Vestalis manus supplices easdem quas pro vobis dis immortalibus tendere consuevit. Cavete ne periculosum superbumque sit eius vos obsecrationem repudiare cuius preces si di aspernarentur, haec salva esse non possent. videtisne subito ,…
Cicero, pro Fonteio