supersum
supersum, to be over and above, be left, remain
not much time remained until sunset
- I To be over and above, either as a remainder or as a superfluity (class. and very freq.; cf. supero, B. 3.).
- A As a remainder, to be left, to remain, to exist still.
- 1 In gen.: dum quidem unus homo Romanus toga superescit, Enn. ap. Fest. p. 302 Müll. (Ann. v. 486 Vahl.): inde sibi memorat, unum superesse laborem, id. ap. Gell. 1, 22, 16 (Ann. v. 159 ib.): duae partes, quae mihi supersunt illustrandae orationis, etc., Cic. de Or. 3, 24, 91: ut nulli supersint de inimicis, id. Marcell. 7, 21: omnes qui supersint de Hirtii exercitu, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 5: quid superest de corporibus, Juv. 3, 259; 1, 35: ex eo proelio circiter milia hominum CXXX. superfuerunt, Caes. B. G. 1, 26: perexigua pars illius exercitūs superest, id. B. C. 3, 87: quod Morini Menapiique supererant, id. B. G. 3, 28: cum hostes vestri tantum civium superfuturum putassent, quantum, etc., Cic. Cat. 3, 10, 25: quantum satietati superfuit, id. Verr. 1, 4, 13; cf.: quantum ipsi superesse potest, id. Rep. 1, 4, 8: biduum supererat, Caes. B. G. 1, 23: non multum ad solis occasum temporis supererat, id. B. C. 3, 51: non multum aestatis superesset, id. B. G. 5, 22: fessis tantum superesse maris, Verg. A. 5, 616: spatia si plura supersint, id. ib. 5, 325: deos Ambraciensibus non superesse, Liv. 38, 43: nemo superesse quemquam praeter eos credebat, id. 5, 39: quod superest, scribe quaeso quam accuratissime, quid placeat, as for the rest, as to what remains, Cic. Att. 9, 19, 3; Verg. A. 5, 691: quod superfuit, Phaedr. 2, epil. 6: nunc mihi cur cantent, superest Dicere, it still remains to tell, Ov. F. 3, 675: superest tercentum messes videre, id. M. 14, 145; Lact. 1, 6, 6.—With ut and subj., Plin. Ep. 1, 1, 2; Lact. 1, 23, 1.—
- 2 In partic., to live after, outlive, to be still alive, to survive (rare): sicut tuum vis unicum gnatum tuae Superesse vitae sospitem et superstitem, Plaut. As. 1, 1, 2 (17): neque deesse neque superesse rei publicae volo, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 5: Lucumo superfuit patri, Liv. 1, 34: fugae, id. 28, 28: ne superesset tanto exercitui suum nomen secuto, id. 27, 49: dolori, Ov. M. 11, 703: cum superessent adhuc qui spectaverant, etc., Suet. Claud. 21.—
- B To be in abundance, to abound (syn. abundo): cui tanta erat res et supererat, Ter. Phorm. 69: tibi, quia superest, dolet, id. ib. 162: vereor ne jam superesse mihi verba putes, quae dixeram defutura, Cic. Fam. 13, 63, 2: adeo supererunt animi ad sustinendam invidiam, Liv. 2, 27, 12: tantum illi ingenii superfuit, Suet. Tit. 1.— Poet.: modo vita supersit, if life be long enough, suffice, Verg. G. 3, 10: ne blando nequeant superesse labori, i. e. to be sufficient for, equal to, id. ib. 3, 127; so, Veneri, Col. 4, 27, 8.—
- 2 In a bad sense, to be in excess, to be superabundant or superfluous: ut vis ejus rei, quam definias, sic exprimatur, ut neque absit quicquam neque supersit, Cic. de Or. 2, 25, 108; cf.Varr. ap. Gell. 1, 22, 5 and 6.—
- II For adesse, to be present, to serve by being present, to assist: si superesset (opp. sin deesset), Aug. ap. Suet. Aug. 56.—Esp., to serve as an advocate: falsa atque aliena verbi significatio, quod dicitur, hic illi superest, cum dicendum est, advocatum esse, etc., Gell. 1, 22, 1.—
- III To be over or beyond, to be prominent, project, Val. Fl. 6, 760.
➳ fut. arch. superescit Enn. Ann. 494 ; Acc. Tr. 266 || tmèse : Pl. Curc. 85 ; Nep. Alc. 8, 1 ; Virg. B. 6, 6 ; En. 2, 567 ; Tac. H. 1, 20.
- 1. over zijn, overblijven, resteren; ➤ exiguum tempus rebus gerendis superest; quod superest voor het overige, overigens; (niet-klass.) de rest;
- 2. nog in leven zijn of blijven; ➤ ex eo proelio mille homines supererant; nulli supererant de inimicis; — m. dat. overleven, doorstaan [patri; pugnae; temporibus slechte tijden];
- 3. in overvloed, volop voorhanden zijn, toereikend zijn; ➤ arma supersunt; pecunia superest; verba mihi supersunt; tantum illi ingenii superfuit;
- 4. overtollig zijn;
- 5. (Verg.) ruimschoots opgewassen zijn tegen (m. dat.) [labori];
- 6. (Tac.) de meerdere of de baas zijn [fide ac virtute];
- 7. bijstaan, helpen (m. dat.) [nobis].
在上。剰。餘。超。愈。在傍。護。耐。— labori 報竣工。Jamque adeo super unus eram (supereram.) 剩者惟吾一人耳。
Suggest a Translation
See an image
- to be over and above, be left, remain: duae partes, quae mihi supersunt inlustrandae orationis: quid superest de corporibus, Iu.: perexigua pars illius exercitūs superest, Cs.: quantum satietati superfuit: biduum supererat, Cs.: spatia si plura supersint, V.: nemo superesse quemquam praeter eos crederent, L.: quod superest, scribe quid placeat, for the rest: quod superfuit, Ph.: nihil erat super, N.: supererat nihil aliud quam evadere, L.: Pervigilem superest herbis sopire draconem, O.—To live after, outlive, be still alive, survive: Lucumo superfuit patri, L.: dolori, O.— To be in abundance, abound: Quoi tanta erat res et supererat, T.: vereor ne iam superesse mihi verba putes: adeo supererant animi ad sustinendam invidiam, L.—To be adequate, suffice: modo vita supersit, V.: labori, V.—To be in excess, be superabundant, be superfluous: ut neque absit quicquam neque supersit.
-
…potiti sunt. Ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est. Ex eo proelio circiter hominum milia CXXX superfuerunt eaque tota nocte continenter ierunt nullam partem noctis itinere intermisso ; in fines Lingonum die quarto pervenerunt, cum et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque ei dediderunt ; et in commemoranda civitatis calamitate ex DC ad tres senatores ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cum primi eorum cecidissent, proximi iacentibus insisterent atque ex eorum corporibus pugnarent, his deiectis et coacervatis cadaveribus qui superessent ut ex tumulo tela in nostros coicerent et pila intercepta remitterent ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab eorum castris castra ponit. Postridie eius diei, quod omnino biduum supererat, cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non…
Julius Caesar, Gallic War
-
…luminis artior orbis, contrahitur rictus, redeunt umerique manusque, ungulaque in quinos dilapsa absumitur ungues de bove nil superest formae nisi candor in illa. Officioque pedum nymphe contenta duorum erigitur metuitque loqui, ne more iuvencae mugiat ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…periclis, ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri, nec bene promeritis capitur nec tangitur ira. Quod superest, vacuas auris animumque sagacem semotum a curis adhibe veram ad rationem, ne mea dona tibi studio disposta fideli…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…melior quisquam nec amantior aequi vir fuit aut illa metuentior ulla deorum. Iuppiter ut liquidis stagnare paludibus orbem et superesse virum de tot modo milibus unum, et superesse videt de tot modo milibus unam, innocuos ambo, cultores…
Ovid, Metamorphoses
-
…metuentior ulla deorum. Iuppiter ut liquidis stagnare paludibus orbem et superesse virum de tot modo milibus unum, et superesse videt de tot modo milibus unam, innocuos ambo, cultores numinis ambo, nubila disiecit nimbisque aquilone remotis et…
Ovid, Metamorphoses
-
…est et dicitur ab illis cum immolare quispiam velit, tum fieri extorum mutationem, ut aut absit aliquid aut supersit ; deorum enim numini parere omnia. hoc iam, mihi crede, ne aniculae quidem existimant. An censes…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…turbinem suum, quae moveri incipere nisi pulsa non possunt. Id autem cum accidit, suapte natura, quod superest, et cylindrum volvi et versari turbinem putat. Ut igitur, inquit, qui protrusit cylindrum, dedit ei…
M. Tullius Cicero, De Fato