tumeo
tumeo, to swell, be swollen, be tumid, puff out, be inflated
- I Lit.: So. Quid hoc in collo tibi tumet? Sa. Vomica'st: pressare parce, Plaut. Pers. 2, 5, 11 (312): corpus tumet omne veneno, Ov. M. 3, 33: guttura plenis venis, id. ib. 3, 73: lumina fletu, Tib. 1, 8, 68 (al. timet): pedes, Verg. A. 2, 273: nares ac pectus, Quint. 11, 3, 29: fauces, id. 11, 3, 30: inritata loca semine, Lucr. 4, 1045: Achelous imbre, Ov. M. 8, 549: vela sinu, Mart. Spect. 26, 6: a vento unda, Ov. F. 2, 776: gemma in tenero palmite, id. ib. 3, 238: licet tumeant freta ventis, Tib. 3, 7, 194: sacci multo hordeo, Phaedr. 2, 7, 3: clivus molliter orbe, Claud. de Apono, 12: anni (virginis), i. e. to be ripe, Stat. Ach. 1, 292; v. tumesco and tumidus: cujus aceto tumes? Juv. 3, 293.—Absol.: rutam tritam imponunt contusis tumentibusque, swellings, tumors, Plin. 29, 2, 9, § 30; 15, 14, 15, § 52: in inmensis quā tumet Ida jugis, Ov. H. 5, 138.—
- II Trop.
- A To swell, be swollen with passionate excitement, to be excited, violent, ready to burst forth: sapientis animus semper vacat vitio, numquam turgescit, numquam tumet, Cic. Tusc. 3, 9, 19: multis gentibus irā tumentibus, Liv. 31, 8, 11.—With dat. (poet.): accensum quis bile feret famulisque tumentem Leniet? Stat. S. 2, 1, 58: pectus anhelum, Et rabie fera corda tument, Verg. A. 6, 49; cf.: bile jecur, Hor. C. 1, 13, 4: nescio quid animus tumet, Sen. Thyest. 267 sq.: animus irā, id. Phoen. 352: leo animis, id. Troad. 1096: tument negotia, are in a ferment, unsettled, approaching a crisis, Cic. Att. 14, 4, 1: quoniam Galliae tumeant, Tac. H. 2, 32: animi plebis, Plin. Pan. 28, 3: bella, Ov. H. 7, 121.—With inf.: mens tumet jungere, etc., Val. Fl. 1, 199.—
- B To be puffed up with pride or vanity, to swell (poët. and in post-Aug. prose): tumens inani graculus superbiā, Phaedr. 1, 3, 4: Mithridateis nominibus, Ov. M. 15, 755: alto stemmate, Juv. 8, 40: partā jam laude, Val. Fl. 3, 677: merito, Mart. 4, 46, 2: vana, Verg. A. 11, 854: laudis amore tumes, Hor. Ep. 1, 1, 36: tibicinum gloriā tumere, Plin. 37, 1, 3, § 8: Alexander tumens successu rerum, Just. 39, 2, 1: stirpe Alexandri, Aur. Vict. Caes. 29, 2.—
- C Of speech, to be inflated, turgid, pompous, bombastic (post-Aug. and rare): nec Ciceroni obtrectatores defuisse, quibus inflatus et tumens .. videretur, Tac. Or. 18; Quint. 8, 3, 18: Musa nec insano syrmate nostra tumet, Mart. 4, 49, 8.
- 1. (poët.) (op)gezwollen zijn, uitpuilen (van: abl. of ab); ➤ unda a vento tumet; pedes tumentes; corpus tumet veneno; tument lumina fletu; tument sacci hordeo;
- 2. (metaf.) (poët.; postklass.) zwellen, opgeblazen zijn (van trots e.d.) [inani superbiā; laudis amore; gloriā; nominibus];
- 3. zwellen, zieden, koken (van woede); ➤ animus irā tumet;
- 4. (poët.) zwellen, opgewonden zijn (van genot) [libidine];
- 5. onrustig zijn, gisten; ➤ tument animi plebis; Galliae tument; bella tument dreigen uit te breken;
- 6. (postklass.) (v.e. redevoering en redenaar) gezwollen, bombastisch zijn.
腫。蠱。怒。傲。— ei 不忍彼。Tument negotia 事亂將作。Bella tument 四方動干戈。Anni tumentes 幼年之時。Sacci hordeo tumentes 裝大麥之蠱囊。Tumens animus 自高之心。Vana tumens 虛自滿。
Suggest a Translation
See an image
- 1 TV-, to swell, be swollen, be tumid, puff out, be inflated: corpus tumet veneno, O.: pedes, V.: gemma in tenero palmite, O.: multo sacci hordeo, Ph.: cuius aceto tumes?Iu.—Fig., to swell, be swollen, be excited, be violent, rage: sapientis animus numquam tumet: multis gentibus irā tumentibus, L.: pectus anhelum, Et rabie fera corda tument, V.: tument negotia, are in a ferment: Bella tument, O.—To be puffed up, swell: Tumens graculus superbiā, Ph.: longā serie Caesarum, Ta.: alto stemmate, Iu.: Laudis amore tumes, H.—Of language, to be pompous, be bombastic, Ta.
-
…non voltus, non color unus, non comptae mansere comae ; sed pectus anhelum, et rabie fera corda tument ; maiorque videri, nec mortale sonans, adflata est numine quando iam propiore dei. Cessas in vota precesque…
Vergil, Aeneid
-
…in tumore est, aut num aliud quodpiam membrum tumidum ac turgidum non vitiose se habet sic igitur inflatus et tumens animus in vitio est. sapientis autem animus semper vacat vitio, numquam turgescit, numquam tumet ; at irati…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…igitur inflatus et tumens animus in vitio est. sapientis autem animus semper vacat vitio, numquam turgescit, numquam tumet ; at irati animus eius modi est numquam igitur sapiens irascitur. nam si irascitur, etiam concupiscit ; proprium…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…a. . CICERO ATTICO SAL. numquid putas me Lanuvi ac ego te istic cotidie aliquid novi suspicor. tument negotia. nam cum Matius, quid censes ceteros equidem doleo, quod numquam in ulla civitate accidit non una…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…membra atque artus decedit corpore toto, in loca conveniens nervorum certa cietque continuo partis genitalis corporis ipsas. inritata tument loca semine fitque voluntas eicere id quo se contendit dira lubido, incitat inritans loca turgida semine multo idque petit…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…ambo Mantua pubenti genetrix dimiserat aeuo, obtruncat Samium bellacis dextra Caleni, at Clytium Selius, Pellaeum et uana tumentem ad nomen patriae Clytium sed gloria Pellae haud ualuit misero defendere Daunia tela. Saeuior his Latius uastabat Bruttia signa…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…uolucri. fert concitus inde per iuga celsa gradum, duris qua rupibus haeret bellator Frusino, et surgit suspensa tumenti dorso frugiferis Cerealis Anagnia glaebis. iamque adeo est campos ingressus et arua Labici, linquens Telegoni pulsatos ariete muros…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…te accusatorem non audeam, qui occidendum curaui eum qui tantum mecum litigauerat Ciuitates plerumque finitimae inter repentinam discordiam bello tument inter ciuilia certamina tantum in ultionem satis est quantum quisque ad maledicendum occupauit. Macerio qua uiolentia in absentiam Metelli…
Seneca the Elder, Controversiae
-
…. Quid tibi cum Libycis XLIV Sumen Esse putes nondum sumen sic ubere largo Et fluit et vivo lacte papilla tumet. XLV Pulli gallinacei Si Libycae nobis volucres et Phasides essent, Acciperes, at nunc accipe chortis aves .…
Martial, Epigrammata
-
…aestatibus exit. Sub torrente plaga, ne terras dissipet ignis, Nilus adest mundo, contraque incensa Leonis Ora tumet Cancroque suam torrente Syenen, Imploratus adest nec campos liberat undis, Donec in autumnum declinet Phoebus, et umbras…
Lucan, Pharsalia