vastare

vastare [CL] 1 to make (place or sim.) desolate, (in quot., p. ppl. as adj.) desolate, bare, waste, uninhabited, untenanted. terra est j car' sed wastata est (Bucks) DB I 151va; cccxxviij mansiones ~ate sunt in burgo que TRE scottabant ad geltum regis (Suff) DB II 290. 2 to ravage, lay waste to (place); b (of animal, natural force, or sim., also transf.). c (leg.) to damage, destroy, ‘waste’ (crops, property, or sim.). vaticinabatur ‥ quod ter centum annis patriam ‥ insideret, centum vero quinquaginta ‥ saepius ~aret Gildas EB 23; Ecgfridus rex Pictorum regionem depopulans ‥ ~abat V. Cuthb. IV 8; quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias misera caede ~abat Bede HE V 23; tunc primitus Normanni Britanniam et alias terras ~averunt Ord. Vit. V 9 p. 357; debachantur et vastantur orti, campi, aratra / dominatur et minatur mites manus barbara Will. Glasg. Sum. 9.  b neque enim solam carnem meam putredo ~abat, sed ossa quoque ac medullas J. Ford Serm. 22. 6; 1255 terre et prata ~antur per feras domini regis, ita quod nullum inde habent proficuum nec habere possunt SelPlForest 25; 1403 prata ‥ per excessivas exaltacionem et structuram gurgitum molendinorum ‥ impediebantur, inundebantur, ~ebantur [sic], et destruebantur Cl 251 m. 22d..  c si nemora sic excisa sint ut subsistens quis in vix extanti succise quercus vel alterius arboris stipite circumspiciens v succisas viderit, vastum reputant, hoc est ~atum, per sincopam sic dictum Dial. Scac. I 13; 1187 ipse Galfridus juravit ‥ quod non ~abit terram illam nec in virgultis, nec in edificiis, nec in aliis pertinentiis suis Cart. Rams. I 122; s1201 Johannes rex ‥ homines regni ‥ ad redemptionem coegit, imponens eis quod per eos gwastata erat foresta W. Coventr. II 181; 1219 ita quod de bladis aut aliis catallis in terra illa inventis nichil amoveatur vel wastetur (PlRJews) DocExch 313; ? 1280 boscus Felicie de Radeford' ‥ vastatur de veteri, et iterum de novo per eandem ‥ boscus Willelmi de Bello Campo de Alencestere ~atur de veteri, et iterum omnino devastatur per eundem Walterum de novo ‥ et per Rogerum Careman et Willelmum Daybond, qui fuerunt wodewardi ejusdem bosci per eorum vendiciones et dona SelPlForest lxxxiii. 3 to ravage, slaughter, destroy (person or population). b to assail, harass. c to ravish, rape. d to ravage mentally or morally, corrupt. e to make destitute. disponens Saul inruere super Philisthiim nocte et ~are eos usque ad internecionem consulit oraculum Domini [cf. I Reg. xiv 36] Bede Sam. 592A; morbo vastante Britannos Alcuin SS Ebor 722; si non ~averit aliam gentem discedens a sua regione in illam, vocansque eam in pugnam (Ciaranus de Saigir 35) VSH I 232; ~atis ‥ militibus ejus, octaginta de optimatibus suis alligati sunt (Munnu 22) Ib. II 234.  b uxor a demonio vexabatur nimis. illa ‥ multum ~ata et usque ad exitum mortis coangustata V. Cuthb. II 8; auferat humanis Deus istam mentibus ydram, / tale homines ut non vastet per saecula monstrum Bonif. Aen. (Ebrietas) 292; ab his itaque tribus plagis humanum genus miserabiliter ~abatur Ailr. Serm. 28. 24.  c si puella aliqua desponsata sit, et interea ~etur, vel aliquibus casibus pellatur, sit ejus cui disponsata erat (Ps.-Egb. Pen.) Conc. I 130a.  d universa per eos [sc. spiritus immundos] ‥ humani cordis itinera, quae triplici divisione constant, misere ~anda produntur Bede Sam. 581A; pontifices multos temptans per devia duxi / candida ut meritis non scandant atria caeli, / presbiterosque simul vastans per lucra peremi Bonif. Aen. (Cupiditas) 210; quid prodest tam munita sublimitas, si que intus sunt, fames et fastidii ~at crudelis egestas? G. Hoyland Serm. 136D; propter quod nimis efficeris pusillanimis et tristis, turbatus et iratus; disceptationibus amaris, susurris, iniquis comminationibus, objectionibus, responsionibus, intrinsecus miserabiliter ~atus Ad. Scot QEC 844B; cogitatio illicita ‥ violenter se ingerens, vehementer te ~averit, in tantum ut mentis ab ea non possis oculum avertere Ib. 879D.  e ad hoc manerium pertinet una virga in Wiche quae reddebat xxv sext' salis. Ursus vicecomes ita ~avit homines quod modo reddere non possunt sal (Glos) DB I 163vb; isti [sc. burgenses] fugientes et alii remanentes omnino sunt ~ati, partim propter forisfacturas R. comitis, partim propter arsuram, partim propter geltum regis, partim per Walerannum (Norf) DB II 117b. 4 to waste, squander. b (intr.) to go to waste, or f. l. adolescens, Wlwinus vocabulo ‥ qui a consumptione tritici ‘~ans annonam’ agnomen habuit [cf. W. Malm. GR II 224: Wlwinus quidam cognomento Spillecorn] Osb. Clar. V. Ed. Conf. 16; surgentes mane non vastant tempus inane Garl. Mor. Scol. 379; 1325 dictus Johannes retinet penes se forisfacturas et attachiamenta facta pro execucione curie domini et eis utitur et ~at et expendit in dampnum et prejudicium domini et vicinorum CBaron 141; vinum abbatis, intus vel foris, ~ari non permittat Cust. Cant. 52.  b 1333 Waltero de Bury pro factura dicti ferri ‥ et ~abat in igne fere dimidia pars KR Ac 469/12 m. 12.