verbum

haec plurimis a me verbis dicta sunt
these things were said by me in very many words

verbum , ī, n.: a word, 1.710, et al.

verbum, i (gen. plur. verbūm, Plaut. As. 1, 3, 1 (153); id. Bacch. 4, 8, 37 (878); id. Truc. 2, 8, 14 (644)), n. [from the root er; Gr. ΕΡω, whence εἴρω and ῥῆμα, what is spoken or said; cf. Goth. vaurd; Germ. Wort; Engl. word], a word; plur., words, expressions, language, discourse, conversation, etc. (cf.: vox, vocabulum).

• I In gen.: verbum nullum fecit, Plaut. Bacch. 4, 9, 58 (982): si ullum verbum faxo, id. Men. 1, 2, 47 (156): qui verbum numquam in publico fecerunt, Cic. Brut. 78, 270; so, facere, to talk, chat, discourse, converse, id. Verr. 2, 4, 65, § 147; id. Imp. Pomp. 10, 27; id. Planc. 8, 20 al.: spissum istud amanti est verbum veniet, nisi venit, Plaut. Cist. 1, 1, 77 (77); cf. id. Most. 5, 1, 2 (1042): videtis hoc uno verbo unde significari res duas et ex quo et a quo loco, Cic. Caecin. 30, 88: verbum voluptatis, id. Fin. 2, 23, 75 (for which: vox voluptatis, id. ib. 2, 2, 6); cf.: libenter verbo utor Catonis (i. e. origines), id. Rep. 2, 1, 3: verbum usitatius et tritius, id. Ac. 1, 7, 27: verbum scribere ... verbi litterae, id. de Or. 2, 30, 130: nec vero ullum (verbum) aut durum aut insolens, aut humile aut longius ductum, etc., id. Brut. 79, 274: si pudor, si modestia, si pudicitia, si uno verbo temperantia (literally, in one word; cf. B. 2. infra), id. Fin. 2, 22, 73.—Plur.: verba rebus impressit, Cic. Rep. 3, 2, 3: in quo etiam verbis ac nominibus ipsis fuit diligens (Servius Tullius), id. ib. 2, 22, 40: quid verbis opu'st? Plaut. Am. 1, 1, 289 (441): haec plurimis a me verbis dicta sunt, Cic. Rep. 1, 7, 12: verba facere, to speak, Caes. B. G. 2, 14: contumelia verborum, insulting or abusive language, id. ib. 5, 58: ut verbis, quid sit, definiam, Cic. Rep. 1, 24, 38: verba ponenda sunt, quae vim habeant illustrandi, nec ab usu sint abhorrentia, grandia, plena, sonantia, etc., id. Part. Or. 15, 53: dialecticorum verba nulla sunt publica: suis utuntur, id. Ac. 1, 7, 25: verborum delectum originem esse eloquentiae, id. Brut. 72, 253 et saep.: multis verbis ultro citroque habitis ille nobis est consumptus dies, much talk on both sides, id. Rep. 6, 9, 9; cf. id. ib. 3, 4, 7: accusabat Canutius Scamandrum verbis tribus, venenum esse deprehensum (literally, in three words; cf. B. 2. b. infra), Cic. Clu. 18, 50.—Prov.: verba facit emortuo, he talks to the dead, i. e. in vain, Plaut. Poen. 4, 2, 18 (840); for which: verba fiunt mortuo, Ter. Phorm. 1015.—
• • B Adverbial phrases.
  • • 1 Ad verbum, verbum e (de, pro), verbo, or simply verbum verbo, to a word, word for word, exactly, literally (Cic. uses verbum e or ex verbo where the exact equivalent of a single word is given; verbum pro verbo of the literal translation of a passage; v. infra): fabellae Latinae ad verbum de Graecis expressae, Cic. Fin. 1, 2, 4; cf. Suet. Caes. 30 fin.: ediscere ad verbum, Cic. de Or. 1, 34, 157: ea quae modo expressa ad verbum dixi, id. Tusc. 3, 19, 44: somnium mirifice ad verbum cum re convenit, id. Div. 1, 44, 99: quae Graeci πάθη appellant: ego poteram morbos, et id verbum esset e verbo, id. Tusc. 3, 4, 7: istam κατάληψιν, quam, ut dixi, verbum e verbo exprimentes, comprehensionem dicemus, id. Ac. 2 (Luc.), 10, 31; id. Fin. 3, 4, 15; id. Top. 8, 35; id. Ac. 2 (Luc.), 6, 17: verbum de verbo expressum extulit, Ter. Ad. 11: verbum pro verbo reddere, Cic. Opt. Gen. 5, 14: nec verbum verbo curabis reddere fidus Interpres, Hor. A. P. 133; cf.: ea sine scripto eisdem verbis reddebat, quibus cogitaverat, Cic. Brut. 88, 301.—
    • 2 Verbi causā or gratiā, for the sake of example, for example, for instance: si quis, verbi causā, oriente Caniculā natus est, Cic. Fat. 6, 12: M. Quid dicis igitur! A. Miserum esse verbi causā M. Crassum, id. Tusc. 1, 4, 12; id. Mil. 22, 60: qui verbi causā post mortem amici liberos ejus custodiant, Auct. Her. 4, 47, 60: ut propter aliam quampiam rem, verbi gratiā propter voluptatem, nos amemus, Cic. Fin. 5, 11, 30.—
    • 3 Uno verbo, or tribus verbis, or paucis verbis, in one word, in a word, briefly.
    • • a Quin tu uno verbo dic, quid est quod me velis, Ter. And. 45; Cato R. R. 157, 7: praetores, praetorios, tribunos plebis, magnam partem senatūs, omnem subolem juventutis unoque verbo rem publicam expulsam atque extirminatam suis sedibus, Cic. Phil. 2, 22, 54.—
      • b Pa. Brevin' an longinquo sermoni? Mi. Tribus verbis, Plaut. Mil. 4, 2, 30 (1020): pax, te tribus verbis volo, Plaut. Trin. 4, 2, 121 (963).—
      • c Sed paucis verbis te volo, Plaut. Mil. 2, 4, 22 (375); cf.: verbis paucis quam cito Alium fecisti me, id. Trin. 1, 2, 123 (161); cf. also paucus, II. B.—
    • 4 Verbo.
    • • a Orally, by word of mouth (opp. scripturā): C. Furnio plura verbo quam scripturā mandata dedimus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 8, 5: cui verbo mandabo, quid, etc., Vulc. Gall. Avid. Cass. 10, § 10.—
      • b Briefly, in a word: postquam Caesar dicendi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur, Sall. C. 52, 1: aut verbo adsentiebatur, aut pedibus in sententiam ibat, Liv. 27, 34, 7 Weissenb. ad loc.; 3, 40, 6; cf. also: rogatus a me etiamne majus quam dedecus, verbo de sententiā destitisti, at a word from me, Cic. Tusc. 2, 12, 28 Ernest. ad loc.—
    • 5 Meis, tuis, suis verbis, in my, thy, or his name; for me, thee, or him: gratum mihi feceris, si uxori tuae meis verbis eris gratulatus, Cic. Fam. 15, 8; 5, 11, 2; id. Att. 16, 11, 8: anulum quem ego militi darem tuis verbis, Plaut. Mil. 3, 3, 38 (912); id. Bacch. 4, 4, 79 (718): denuntiatum Fabio senatus verbis, ne, etc., Liv. 9, 36, 14.
• II In partic.
• • A Verbum, in the sing.
  • • 1 Of an entire clause, a saying, expression, phrase, sentence (mostly anteclass.; cf.: sententia, dictum): Me. Plus plusque istuc sospitent quod nunc habes. Eu. Illud mihi verbum non placet: quod nunc habes! Plaut. Aul. 3, 6, 11 (547); id. Cas. 2, 5, 39 (347); id. Most. 1, 3, 18 (174); 1, 3, 95 (251); 1, 3, 139 (295); Ter. And. 240; id. Eun. 175; id. Ad. 952.—
    • 2 Of a proverb: verum est verbum, quod memoratur: ubi amici, ibidem opus, Plaut. Truc. 4, 4, 32 (885); so id. ib. 5, 1, 39 (931); Ter. Ad. 803: quod verbum in pectus Jugurthae altius quam quisquam ratus erat descendit, Sall. J. 11, 7.—
  • B Pregn., mere talk, mere words (opp. to deed, fact, reality, etc.; cf. nomen): qui omnia verborum momentis, non rerum ponderibus examinet, Cic. Rep. 3, 8, 12; cf.: verbo et simulatione (opp. re verā), id. Verr. 2, 3, 58, § 133; v. res: dolor est malum, ut disputas; existimatio, dedecus, infamia verba sunt atque ineptiae, empty words, id. Pis. 27, 65: verborum sonitus inanis, id. de Or. 1, 12, 51: in quibus (civitatibus) verbo sunt liberi omnes? in word, in name, id. Rep. 1, 31, 47. —Hence, verba dare (alicui), to give empty words, i. e. to deceive, cheat: cui verba dare difficile est, Ter. And. 211: vel verba mihi dari facile patior in hoc, meque libenter praebeo credulum, Cic. Att. 15, 16, A: descendit atque Gallis verba dedit, i. e. eluded, escaped from them, Quadrig. ap. Gell. 17, 2, 24: curis dare verba, i. e. to beguile, drive away, Ov. Tr. 5, 7, 40.—
  • C In gram., a verb: Aristoteles orationis duas partes esse dicit, vocabula et verba, ut homo et equus, et legit et currit, etc., Varr. L. L. 8, § 11 sq. Müll.; 9, § 95; 10, § 77 al.; Cic. de Or. 3, 49, 191.—
  • D In eccl. Lat. as a translation of λόγος, the second person of the Trinity, Vulg. Joan. 1, 1; id. 1 Joan. 5, 7; id. Apoc. 19, 13.

verbum, ī, n. (Wz. *wer, *wre [erweitert *wer-dh] sagen, altind. vratám, Gebot, Satzung, griech. εἴρω [aus Ϝερjω], ῥημα, Wort [aus Ϝρημα], gotisch waúrd, ahd. wort), das Wort, der Ausdruck, im Plur. die Worte, Ausdrücke, die Rede, I) im allg.: a) übh.: v. durum, abiectum, inquinatum, Cic.: pudet dicere hāc praesente verbum turpe, Ter.: graviore enim verbo uti non licet, um keinen härteren Ausdruck zu gebrauchen (als Parenthese), Cic.: istuc verbum, dieser dein Ausdruck, Ter.: verbum ipsum voluptatis, das Wort »Lust«, Cic.: videtis hoc uno verbo unde significari res duas et ex quo loco et a quo loco, Cic.: in verbis ac nominibus ipsis erat diligens, Cic. – verba (Ausdrücke) mutare, Suet.: dolorem isdem verbis afficere quibus Epicurus, mit denselben Prädikaten belegen, Cic.: verba quaedam (gewisse Formeln) componere, Cic.: in alcis verba iurare, jmdm. den Eid leisten, Curt. – ullum verbum facere (vorbringen, sprechen), nisi quod etc., Plaut.: u. so numquam quoiquam nostrûm verbum fecit, Ter.: numquam hodie tecum commutaturum patrem unum esse verbum, kein Wort (des Vorwurfs) wechseln wird, Ter.: ut est ille bonus vir, tria non commutabitis verba hodie inter vos, Ter.: verbum numquam in publico facere, öffentlich sprechen, einen Vortrag halten, Cic.: de quo ego verbum feci numquam, ich habe über ihn nie ein Wort verloren, Cic.: cum ille verbum facere omnino non potuerit, kein Wort vorbringen konnte, Cic.: u. so verba facere, sowohl übh. = sprechen, schwatzen, Plaut., als insbes. v. Redner = den Sprecher machen, das Wort nehmen, sprechen, reden, einen Vortrag halten, absol., Cic. u.a., apud regem, Nep., pro alqo, Cic., de alqo, de alqa re, Cic.: si is postem aedium tenuisset et pauca verba fecisset, einige Worte (die Einweihungsformel) dazu gesprochen hätte, Cic.: verba secum facere, ein Selbstgespräch halten, Diom. 491, 26: verba facere m. folg. Acc. u. Infin., Sall. Iug. 33, 4; 38, 9. u.ö.: haec pactio non verbis (mündliche Versicherung), sed nominibus et perscriptionibus facta est, Cic.: multis verbis ultro citroque habitis, Reden, Cic. – ille (dies) nefastus erit, per quem tria verba silentur, die drei Worte (do, dico, addico, ich erteile das Klagrecht, spreche Recht, spreche zu), v. Prätor, Ov. fast. 1, 47 (vgl. Varro LL. 6, 30. Macr. sat. 1, 16, 14): u. so verba libera praetor habet, Ov. fast. 1, 52. – Sprichw., verba facere mortuo, zu einem Toten (= vergeblich) reden, Plaut. Poen. 840: verba fiunt mortuo, das sind vergebliche Worte, Ter. Phorm. 1015. – b) Bes. Verbindungen: α) verbo, αα) = durch ein einziges Wort, verbo de sententia destitisti, auf ein W. von mir, Cic.: verbo expedi, mit einem einzigen W., Ter. – ββ) mündlich (Ggstz. scripturā), C. Furnio plura verbo quam scrip turā mandata dedimus, Planc. in Cic. ep. 10, 8, 5: cui verbo mandabo, quid etc., Vulc. Gallic. Avid. Cass. 10. § 10. – β) uno verbo, mit einem Worte = um es mit einem Worte auszudrücken, -zu sagen (wenn man verschiedene genannte Teile od. Einzelbegriffe in ein Ganzes od. in einen Kollektivbegriff zusammenfaßt), si iecur aut pulmones, uno verbo omnia sana faciet, Cato: ut uno verbo complectar, diligentia, Cic.: uno verbo die quid est, Ter.: oloquar uno verbo; mittin me intro? Plaut. – γ) verbis, durch (bloße) Worte, Ggstz. re (durch die Tat), Ter. Andr. 824 u. Phorm. 164: ebenso Ggstz. opere (durch die Tat), Cic. de amic. 72. – δ) ad verbum, e verbo, de verbo, pro verbo, aufs Wort, wörtlich, genau, somnium mirifice ad verbum cum re convenit, Cic.: ad verbum ediscere, Cic.: fabellas Latinas ad verbum de Graecis exprimere, wörtlich übersetzen, Cic.: u. so exprimere verbum e verbo, Cic., od. de verbo, Ter.: reddere verbum pro verbo, Cic., od. verbum verbo, Hor.: id esset verbum e verbo, wörtlich, Cic. – ε) verbi causā od. gratiā, beispielsweise, zum Beispiel, si quis verbi causā oriente Caniculā natus est, Cic.: ut propter aliam quampiam rem, verbi gratiā propter voluptatem, nos amemus, Cic. – ζ) meis, tuis, alcis verbis, in meinem, deinem, in jmds. Namen, für mich, dich, für jmd., si uxori tuae meis verbis eris gratulatus, Cic.: anulum, quem ego militi darem tuis verbis, Plaut.: denuntiatum Fabio senatus verbis, ne etc., Cic. – η) quid verbis opus est? was bedarf es der Worte? Ter.: so auch quid multa verba (sc. faciam)? was soll ich viele Worte machen, kurz, Ter. – θ) te tribus verbis volo! nur auf drei (auf ein paar) Worte! = ich will nur ein paar W. mit dir sprechen, Plaut. trin. 963: so auch paucis verbis te volo, Plaut. mil. 375. – ι) bona verba, quaeso! nur gnädig! nur gemach! Ter. Andr. 204.

II) prägn.: A) die bloße Rede, das leere Wort, der Schein, verba sunt! Ter.: existimatio, decus, infamia verba sunt atque ineptiae, Cic.: cum hoc verbo atque simulatione Apronio, revera tibi obiectum esset, Cic.: in quibus (civitatibus) verbo sunt liberi omnes, dem Worte nach, Cic.: alci dare verba, leere Worte bieten = etwas aufbinden, anführen, hintergehen, überlisten, betrügen, hinters Licht führen, täuschen, ein Schnippchen schlagen, Komik., Cic. u.a.; vgl. Spengel Ter. Andr. 211.

B) Plur. verba, Witze, Späße, quibus sunt verba sine penu ac pecunia, die spaßreich sind, aber arm an Geld u. Proviant, Plaut. capt. 472.

C) kollektiv, das Wort, der Ausdruck, a) übh. = der Ausspruch, die Äußerung, illud mihi verbum non placet, Plaut.: quod verbum audio! Ter.: quod verbum in pectus Iugurthae altius, quam quisquam ratus erat, descendit, Sall. Iug. 11, 7. – b) derSpruch, Sinnspruch, das Sprichwort, verum est verbum, quod memoratur, ubi amici, ibi opus, Plaut.: nam vetus verbum hoc quidem est, communia esse amicorum inter se omnia, Ter.

D) als gramm. t.t., das Verbum, das Zeitwort, verba temporalia, Varro LL.: vocabula et verba, ut homo et equus, et legit et currit, Varro LL.: ut sententiae verbis finiantur, Cic.: – ➳ Genet. Plur. verbûm, zB. verbûm paucûm, Enn. ann. 246: unum quodque istorum verbûm, Plaut. asin. 153: bes. in der Verbindung verbûm sat est, Plaut. Bacch. 878; rud. 866; truc. 644. – vulg. Nbff. berbum, Corp. inscr. Lat. 10, 410, 6. – verbus, Itala (Cant.) Luc. 4, 32. Itala (Brix.) Ioh. 4, 50 u.ö., s. Rönsch Itala p. 266.

verbum [CL] 1 word (isolated as unit of linguistic system, esp. as conveying meaning). “dicito” inquiens “aliquod ~um; dicito gae” quod est lingua Anglorum ~um adfirmandi et consentiendi Bede HE V 2; cumque singula litterarum nomina dicente episcopo responderet, addidit et syllabas ac ~a dicenda illi proponere Ib.; 799 ~a ‥ quibus loquimur nihil aliud sunt nisi signa rerum earum quas mente concepimus et [quibus] ad cognitionem aliorum venire volumus Alcuin Ep. 163; Latinitatem perosus Grecitatem amat, Grecula ~a frequentat W. Malm. GP I 15; sciendum, quod ‘organum’ ~um equivocum est Mens. & Disc. (Anon. IV) 70; nam ‘mandavit nubibus et januas celi aperuit, et pluit nobis manna vite eterne’, quando volumus proferre verba quinque Bacon Mor. Phil. 230; nec unum ~um proferre valuit Flor. Hist. II 377. 2 (gram., spec.) verb. si ‘liquor’ ~um fuerit tertiae conjugationis vel tertii ordinis Aldh. PR 113; ‘quod’ et ‘quia’ ‥ aliquando indicativum ~um trahunt, aliquando conjunctivum Bede Orth. 45; praeteriti temporis ~o usus est Alcuin Exeg. 963D; partes orationis sunt octo ‥ nomen, pronomen, ~um, adverbium, participium, conjunctio, praepositio, interjectio Ælf. Gram. 8; ~um hoc quod est ‘facere’ solet poni pro omni ~o cujuslibet significationis finito vel infinito, etiam pro ‘non facere’ Anselm Misc. 337; qualecumque sit ~um, sive transitivum sive absolutum Vinsauf AV II 2. 47; qui vovet per ~a de futuro promittit quod dabit Deo continentiam suam T. Chobham Conf. 156; ~um est pars oracionis significativa agendi et paciendi, modis et temporibus determinata Ps.-Gros. Gram. 45; hoc autem ~um ‘est’ manet personale semper Bacon XV 176. 3 (~a dare) to deceive, cheat, impose on (in quot. w. dat.). 1164 nos humiles, inopes, immuniti, nunquid poterimus verba dare Romanis? J. Sal. Ep. 134 (136); 1168 Romanos amicis ~a dare jam nemo miratur Ib. 237 (278). 4 word (as used, esp. in meaningful combination); b (w. ref. to what is expressed); c (per ~a de praesenti or per ~a de futuro, w. ref. to contracting of marriage). d (uno ~o) in a word, briefly. e use or employment of words (esp. of utterance aloud). f (mere) words (contrasted w. substance or reality). auscultastis quidem secundae lectionis apostoli Pauli ~orum sonum Gildas EB 108; saepe ‥ in utrorumque [sic] partium conventibus pacem ~is firmabant foedusque ingerunt [i. e. inierunt] Wealdhere Ep. 22; ne aliqui qui cum caeteris in capitulo sedere debeant ociosis ~is aut alicui vanitati intendant Lanfr. Const. 144; verum ‥ ~a exponendo in eo diutius immoremur Bern. Comm. Aen. 28; quocienscumque videt ‥ fratrem suum ‥ delinquentem, debet eum ‥ ~o aut signo leniter ‥ corripere Cust. Westm. 164.  b c1307 insultum fecit ‥ ~is contumeliosis, vocando ipsum falsum, perversum, et illegalem traditorem CBaron 83; Gallici ‥ ~a fellis eructantes Strecche Hen. V 150; multa opprobriosa ~a ab amicis et regni incolis pacienter sustinebat Plusc. VI 20.  c s1200 rex ‥ Johannes ‥ duxit sibi in uxorem Isabel ‥ quam ‥ Hugo comes cepit per ~a de presenti et ipsa ‥ eum Ann. Burton 202; si vir et mulier dederint sibi fidem mutuo per ~a de futuro de contrahendo inter eos matrimonium T. Chobham Conf. 370; 1259 probatum extitit coram ipso evidenter quod idem H. prius cum predicta muliere contraxerat matrimonium per ~a de presenti Cl 19; 1282 placet nobis quod ‥ sponsi per se vel per nuncium vel per epistolam, quatenus jura permittunt, matrimonium contrahunt per ~a de presenti RGasc II 159a; 1397 H. B. ‥ contraxit matrimonium per ~a de futuro cum quadam J. Vis. Heref. IV 455.  d dic ‥ uno ~o quid sit perseverare, quantum res exigit, in faciendo aliquid Anselm (Casus Diab. 3) I 238.  e si tibi praesentis fuerit data copia verbi, / fusa solo supplex plantas tu lambe sacratas Alcuin Carm. 4. 30; dixit, et cum ~o pene spiritum emisit W. Malm. GR III 268; videat ‥ gehennam ‥ ubi ignis erit inexstinguibilis, vermis immortalis: ubi etiam (ut innumera ~o brevissimo concludamus) nihil aderit boni, nihil deerit mali Ad. Scot QEC 835B; Jesus ‥ qui per ~um suum mortuos traxit a me sine precibus ‥ qui Lazarum ‥ mortuum vivum reddidit solo ~o imperii sui Eul. Hist. I 120; ad ~um ejus terra fontem eduxit (Brendanus 7) VSH I 101.  f ne ‥ nomen ‥ Romanorum, quod ~is tantum apud eos auribus resultabat, vel exterarum gentium opprobrio obrosum vilesceret Gildas EB 17; cum demum eorum assertiones perpendisset esse ~a nec ad expectatum exitum prodire negotium Itin. Ric. IV 31; 1460 ostendit ‥ pluviam ‥ sanguineam ‥ in evidentem conjecturacionem sapientibus quod Dominus in proximo effusurus esset sanguinem ‥ et quemadmodum prius in ~o auspicatum fuerat, ita cito posterius in facto contingebat Reg. Whet. I 386. 5 talk, discussion, parley. b (~um habere cum) to speak with. c (~um facere) to give an address, preach. d (leg., ~a habere) to have right of address or speech (in quot. in manorial court). e (also pl.) (mere) words, talk (contrasted w. action). ibi Girardus Engolismensis, Hato Viuariensis, Goisfredus Carnotensis, et Guillelmus Catalaunensis duces ~i pre ceteris intonuerunt Ord. Vit. XII 21 p. 390; 1167 placeat vestre dignationi rescribere quatenus cum domino rege processeritis in ~o pacis J. Sal. Ep. 202 (212).  b nec debet aliquis ‥ ante primam extra claustrum ire, vel locutorium ingredi, uti minimum ~um habeat cum aliquo Cust. Westm. 158.  c quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo ‥ ~um facientem Bede HE II 13; toto exercitu circumstante, locum editiorem ascendens, ~a fecit ad populum W. Malm. GP I 55; quum ‥ Ambrosius ~um in ecclesia faceret, vidit quidam ‥ angelum ad aurem stantis episcopi, indicantem ei quod populo nuntiare deberet R. Niger Chr. I 42; Christiani veteres ‥ apud imperatores et principes ~a fecerunt Jewel Apol. A5.  d 1541 memorandum quod senescallus domini regis habet ~a hoc anno, et senescallus domini ducis Norf' habebit ~a anno proxime sequenti, et senescallus episcopi Eliensis habebit ~a in anno extunc proxime sequenti, et senescallus Galfridi Colvyle armigeri habebit ~a in anno proxime sequenti (Walsoken, Norf) LR CourtR 48/2.  e qui ~is tantum subjectos et non condigna ultione emendant Gildas EB 76; 716 quandocumque ~o vel facto peccaverint Bonif. Ep. 10 p. 13; actibus aut verbis nolito adsuescere pravis Alcuin Carm. 62. 68; nunquam ex velle vel posse, ~o vel opere quicquam facere (Quad.) GAS 397; hic ‥ totus mortalis est quia facta manent et ~a transeunt Bern. Comm. Aen. 88. 6 word (as actually used by particular person, on particular occasion, or sim.), wording. b (~orum observantiis or sim.) according to the strict form of words. c (~o, ad ~um, ~um ex ~o, de ~o ad ~um, or sim.) word for word, literally. d (~o in ~um, de ~o ad ~um or sim.) comprehensively, categorically. ut magistri gentium ~is loquar, irreprehensibiles legitime et absque magno sacrilegii crimine suscipiunt Gildas EB 66; mortem vidit, immo, ut ~is Domini loquar, ‘de morte transivit ad vitam’ [Joh. v 24] Bede HE IV 21; 1231 mandatum ‥ pape in hec ~a suscepimus: ‘Gregorius episcopus, servus servorum Dei ‥ ’ Reg. Malm. I 386; 1289 nos perspicaciter attendentes quod, juxta ~um juris, ferro abscindenda sunt vulnera que fomentorum non sentiunt disciplinam FormOx 357.  b si Anglicus non audeat eum probare per bellum, defendat se Francigena plano juramento (non in ~orum observantiis) GAS 484; in Hamtesira qui ~orum jurat observantiis semel juret (Leg. Hen. 64. 1c) Ib. 583.  c neque ‥ possunt carmina ‥ ex alia in aliam linguam ad ~um sine detrimento ‥ transferri Bede HE IV 22 p. 260; nec ubique transtulimus ~um ex ~o, sed sensum ex sensu, cavendo ‥ diligentissime deceptivos errores Ælf. CH I pref. 1; in hac eadem carta ponuntur eadem verba Anglico sermone ~o ad ~um GAS 485; omnem hanc ambitionem privilegiorum et consecrationis ~o de scriptis prefati David transtuli W. Malm. GR V 426; 1325 que ‥ scriptura de ~o ad ~um concordat cum illa littera Lit. Cant. I 148; quorum ‥ articulorum de ~o in ~um tenor sequitur in hunc modum Ps.-Elmh. Hen. V 91.  d 1196 defendit totum de ~o in ~um sicut curia consideraverit CurR I 20; 1196 defendit vim et roberiam et vulnus ~o in ~um sentencialiter Ib. VII 330; 1219 defendit vim et injuriam ‥ de ~o in ~um (PlRJews) DocExch 309; 1219 venit et defendit ‥ feloniam et totum de ~o in ~um sicut curia consideraverit Eyre Yorks 196; 1277 totum dedicit de ~o ad ~um SelPlJews 95; 1290 Johannes venit et ~o ad ~um negat et bene defendit quod ‥ SelPlMan 37. 7 phrase, formula, expression. b motto. c (~um vigile) watchword. in ipsa missarum celebratione tria ~a ‥ superadjecit Bede HE II 1; decem ~a legis, que precepit Dominus custodiri (Quad.) GAS 539; libertas animi ejus in uno ~o enituit preclare, quod Anglice apponam, quia Latina verba non sicut Anglica concinnitati respondent W. Malm. GP III 115; sicut ergo Ciceronis est ~um: ‘plurimus mihi sermo est cum libris meis’ Gir. SD 138.  b c1549 item stola egregia pro pontifice ‥ cum armis et ~o ejusdem Reg. Aberd. II 192.  c Franci ‥ inter Anglicos, sperantes ipsos esse suos Francigenas, inciderunt et ~um suum vigile vociferantes ‥ preoccupati fuerunt et omnes pariter interfecti Meaux III 59. 8 a (expression conveying) opinion or decision. b account, report, word. c (Verba Dierum) Book(s) of Chronicles. a quisquis hoc supersederit et facere noluerit, sicut omnium nostrum ~um est [Inst. Cnuti: sicut nos omnes simul condiximus] det regi cxx solid. (Quad.) GAS 337; 1167 est ‥ ~um hujusmodi ut concedatis pro amore Dei et domini pape archiepiscopum redire in Angliam Ep. Becket 340; una vocum ‥ dissonabat; episcoporum ‥ unus, qui audiens ob hanc unam omnium vocem regem magis exacerbatum, archipresule et coepiscopis inconsultis, mutavit ~um H. Bos. Thom. III 24.  b fama ‥ tanti crebrescente miraculi, cecidit timor super omnes qui audierunt ~um Ailr. Ed. Conf. 749D; tanquam illo prophete versu et ~o in vobis manifeste completo: ‘tu vero odisti disciplinam’ [Psalm. xlix 17] Gir. SD 34; sustinens corrosivum ~um heretici et sermonem ejus [Wycclyff] ‥ mordacem Ziz. 3; venerat regi ~um verissimum quod adversa navalis potencia ‥ conclusisset januam portus de Portesmouth' G. Hen. V 20.  c in libros Regum et ~a Dierum Bede HE V 24; ut ~a Dierum manifesta probant Id. Ezra 823D. 9 (leg.): a plea, case, matter. b (~a curiae) formal allegations needing formal denial. a 1127 volo ‥ quod omnes illi qui tenent terras illas quas episcopus Elyensis clamat ‥ et unde ~um ostensum est coram justicia mea, recognoscant de episcopo (Ch.) J. Bentham, History of the Church of Ely (1771) App. *18; ad hunc [sc. thalamum secretorum] accedunt barones cum proponitur eis ~um ambiguum ad scaccarium de quo malunt seorsum tractare quam in auribus omnium Dial. Scac. I 7E; c1180 nos et memoratus abbas convenientes de ~o illo, mediantibus hominibus nostris qui aderant Chr. Rams. 311.  b 1275 dictus Willelmus presens fuit, non defendit ~a curie, quare dictus Thomas petit judicium de eo tanquam de indefenso SelPlMan 138; 1294 predictus Henricus venit et non defendit ~a curie prout deceret Ib. 113; 1307 B. sic inculpatus venit et defendit ~a curie, et bene cognovit amputacionem illius bladi sicut de illo quod crevit super terram suam propriam CBaron 86; 1307 B. venit et defendit ~a curie et totum de verbo ad verbum contra dictum A. et ejus sectam Ib. 87; 1408 venit predicta Margareta et defendit ~a curie Rec. Nott. II 64. 10 word given or treated as (solemn) promise, guarantee, oath, or sim. (esp. w. ref. to circumstances of giving or to guarantor), word (of honour). c1180 prior ‥ de Savingni et plures ejusdem loci fratres in ~o veritatis promiserunt se pactum hoc fideliter servaturos Act. Hen. II II 131; a1206 nos ‥ in ~o Dei promisimus ‥ quod ei ‥ predictas terras contra quemlibet calumpniatorem warantizabimus Reg. Malm. I 457; ? c1206 in ~o veritatis fideliter promissum est quod hac pensione ‥ contenti erunt FormA 26; 1226 notum facimus nos ‥ in ~o Dei firmiter promississe quod ‥ Pat 153; 1230 concessimus eidem in ~o regis quod conventiones istas inviolabiliter servabimus Ib. 387; 1236 in ~o Dei fideliter juravit quod sibi in possessionibus suis dampnum nullum procuraret CurR XV 1580; 1261 super quibus credetur eidem archidiacono ‥ per simplex ~um suum sine aliqua probacione Cl 463; 1271 pecuniam in usus ‥ ecclesie ‥ in ~o veritatis et sacerdotii protestamur et confitemur esse conversam Cl 410; 1276 quam pecunie summam promittimus in ~o veritatis ‥ reddere Reg. Malm. I 427; 1291 circa expensas factas stetur ~o simplici ministri Anglie prelibati Mon. Francisc. II 40; ~um ‥ regium, velud verbum divinum, debet esse firmum Cop. Pri. S. Andr. 7; 1450 the wyche laude feythfully to be kepyd the said Maystyr William and Sir Wyllyam hath made feyth in the hand of the seid pryour, in ~o sacerdocii Lit. Cant. III 210. 11 (~um Dei or sim.) word of God. populum ~orum Dei praevaricatorem Gildas EB 1; siquis sacerdotum ‥ deveniret ‥ vicani ~um vitae ab illo expetere curabant Bede HE III 26 p. 191; 801 absque ullo scribendi adminiculo ~um Dei praedicabat Alcuin Ep. 213. 12 the Word of God, Logos, Christ. c1096 ita Graeci dicunt quia ~um, id est filius Dei, alia substantia est a patre, et non alia ab homine assumpto Anselm (Ep. 204) IV 97; ~um Dei Christus est Petrus Dial. 42; anno ‥ incarnati ~i quadringentesimo vicesimo quinto Franci primum regem habuerunt Faramundum W. Malm. GR I 68; in assumpcione hominis a ~o Deo, completus est circulus generacionis humane Gros. Cess. Leg. III 1 p. 131; cum ~um sit Dei Filius naturalis Wycl. Incarn. 225; 1460 Pater, ~um, et Spiritus Sanctus Reg. Whet. I 386. 13 (~i gratia, also as one word): a for example. b namely. c (in gl.). a sicut albus et justus et grammaticus cum dicuntur de quodam homine, ~i gratia de Paulo, non faciunt ut sint plures Pauli Anselm (Incarn. A 4) I 283; ~i gratia ut in libro Marciani per Jovem modo accipis ignem superiorem, modo stellam, modo et ipsum creatorem Bern. Comm. Aen. 9; ~igratia sol dat ei lucem M. Scot Phys. 23; ~i gratia: recipe primum ordinem primi modi, ut patet in ‘latus’ Mens. & Disc. (Anon. IV) 58; ~i gratia, prius naturaliter est homo quam iste homo T. Sutton Gen. & Corrupt. 65.  b 811 archiepiscopus cum coepiscopis illius duobus ~i gratia Deneberht Huuicciorum episcopus, Aeðeluulf episcopus australium Saxonum CS 335.  c ~i gratia, uuordes intinga GlC V 149. 14 (verbo tenus, also as one word) to the extent of words, as far as words are concerned (esp. contrasted w. substance, reality, or action). b to the extent of one (single) word. c (to put the matter) in words, namely. d word for word, in full. e to the extent of spoken words, as far as speech is concerned, orally. sunt qui ~o tenus Deum diligunt Bede Ep. Cath. 112B; 800 non sunt nisi ~otenus amici, factis vero inimici Alcuin Ep. 209; quarta erit malorum Christianorum qui ~otenus confitentur et non opere T. Chobham Conf. 579.  b verumptamen nullo modo potuit ab ea saltem verbotenus extorqueri consensus V. Chris. Marky. 7; Altissimus honorificabit te in conspectu mundi, qui in tam arcto propter mundum honorem Altissimi nec etiam verbotenus suppressisti, sed tam fortiter, tam constanter es confessus H. Bos. Thom. IV 26 p. 430.  c [physici] sanitatis, egritudinis, et neutralitatis censores sunt. dant sanitatem ~o tenus et conservant J. Sal. Pol. 476A; 1302 quem ‥ satis pronum ‥ ad omnem viam veritatis et pacis subeundum ‥ invenimus verbotenus de omnibus controversiis exaccionibusque indebitis inter vos jam subortis Chr. Rams. 375.  d post cujus finem dicat sacerdos versum ‥ ~otenus [AS: beworde] RegulC 52.  e tangens eum ~otenus interrogat quae causa maeroris sic eum afficiat Herm. Arch. 32; ea que ~otenus vel eciam scedulis exarata ab antecessoribus ad subsequencium utilitatem memorie digna discere potuimus Chr. Battle f. 8; a Britannicis ‥ bardis ‥ ~otenus penes plurimos, scripto ‥ penes paucissimos, vaticiniorum ejusdem memoria retenta fuerat Gir. EH III praef.; episcopus ‥ convincitur contra papam conspirasse. unde papa ipsum degradavit ~otenus, [et] in simplici habitu clericali ‥ perpetuo carceri mancipandus ‥ judicavit Meaux II 319; 1475 Gilberto B. ~atenus et per tallias suas ostensas super compotum fatente receptum ExchScot 283.

verbum, (5) ī, n. , ¶ 1 mot, terme, expression : videtis hoc uno verbo « unde » significari res duas et « ex quo » et « a quo loco » Cic. Cæc. 88, vous voyez que ce seul terme « unde » signifie deux choses : à la fois sortie dʼun lieu, point de départ dʼun lieu ; complectar uno verbo « diligentia » Cic. de Or. 2, 150, je résumerai tout dʼun seul mot « diligentia », attention scrupuleuse, cf. Cic. Verr. 2, 4, 8 ; verbum voluptatis Cic. Fin. 2, 75, le mot de volupté ; litteræ ad verbum scribendum Cic. de Or. 2, 130, les caractères pour écrire un mot || non propria verba rerum, sed pleraque translata Cic. Br. 274, non pas des termes propres, mais la plupart métaphoriques ; verba rebus imprimere Cic. Rep. 3, 3, mettre des mots sur les choses ; verba ponenda sunt, quæ vim habeant illustrandi nec ab usu sint abhorrentia, gravia, plena, sonantia, juncta, facta Cic. Part. 53, il faut employer des mots qui aient une force expressive, sans sʼéloigner de lʼusage courant, forts, pleins, sonores, composés, nouveaux ; hoc, quod vulgo de oratoribus ab imperitis dici solet « bonis hic verbis » aut « aliquis non bonis utitur » Cic. de Or. 3, 151, cette appréciation sur les orateurs que lʼon entend couramment dans la bouche des personnes non spécialistes « en voilà un qui sʼexprime en bons termes, » ou « un tel ne sʼexprime pas en bon termes » ¶ 2 parole : verba facere Cæs. G. 2, 14, parler ; multis verbis ultro citroque habitis Cic. Rep. 6, 9, en échangeant maints propos ; antequam verbum facerem Cic. Verr. 2, 4, 147, avant que je disse un mot, cf. Cic. Br. 270 ; CM 54 ; satis mihi multa verba fecisse videor, quare esset hoc bellum necessarium Cic. Pomp. 27, je crois avoir suffisamment parlé pour montrer la nécessité de cette guerre || illud verbum Pl. Aul. 547, cette parole-là, ces mots-là, cf. Pl. Most. 174, etc. ; Ter. Eun. 175, etc. ; Sall. J. 11, 7 ¶ 3 les mots, la forme : de re magis quam de verbis laborans Cic. Or. 77, plus préoccupé du fond que de la forme, cf. Cic. Rep. 3, 12 ; Br. 140 || mot, parole = apparence : verbo ac simulatione..., re vera Cic. Verr. 2, 3, 133, en paroles et fictivement..., mais en réalité ; verbo... re Cic. Phil. 2, 11, en parole... mais en fait ; verba sunt Cic. Pis. 65, ce sont des mots ; dare verba alicui Ter. Andr. 211, payer qqn de mots, en donner à garder à qqn, le tromper, cf. Cic. Att. 15, 16 ; Quadr. Ann. 4 d. Gell. 17, 2, 24 ; dare verba curis Ov. Tr. 5, 7, 40, tromper ses soucis || [gramm.] le verbe : Varro L. 8, 11 ; Cic. de Or. 3, 191 ¶ 4 [expressions] : a) ad verbum Cic. Fin. 1, 4, mot pour mot, cf. Cic. de Or. 1, 157 ; Tusc. 3, 44 ; id verbum esset e verbo Cic. Tusc. 3, 7, ce serait la traduction littérale ; verbum e verbo exprimens Cic. Ac. 2, 31, en rendant mot pour mot, cf. Cic. Fin. 3, 15 ; Top. 35 ; verbum pro verbo reddere Cic. Opt. 14, rendre mot pour mot, ou verbum verbo Hor. P. 133 (cf. aliquid eisdem verbis reddere Cic. Br. 301 ) ; verbum de verbo expressum Ter. Ad. 11, mot tiré dʼun mot, mot pour mot) ; b) verbo, dʼun mot, par un seul mot : Cic. Verr. 2, 4, 35 ; Pomp. 11 ; Phil. 2, 9 ; Sall. C. 52, 1 ; Liv. 27, 34, 7 || verbo, par lʼeffet dʼun mot, (sur) après un seul mot [de lʼinterlocuteur] : Cic. Tusc. 2, 28 ; uno verbo Cic. Fin. 2, 73, pour tout dire dʼun seul mot, en un mot, cf. Cic. Phil. 2, 54 ; Ter. Andr. 45 ; Cato Agr. 157, 7 ; c) heus tu Rufio, verbi causa, cave sis mentiare Cic. Mil. 60, hé toi, Rufion, pour citer ce nom entre autres, prends garde, sʼil te plaît, de mentir [pour prendre un ex.], cf. Cic. Tusc. 1, 12 ; Fato 12, ou verbi gratia Cic. Fin. 5, 30 ; d) meis, tuis, suis verbis, en mon nom, en ton nom, etc., pour moi, de ma part, etc. : salutem verbis tuis mihi nuntiarat Cic. Fam. 7, 14, 1, il mʼavait apporté des compliments de ta part, cf. Cic. Fam. 5, 11, 2 ; 15, 8 ; Att. 16, 11, 8 ; Pl. Bacch. 731 ; senatus verbis Liv. 9, 36, 14, au nom du sénat ; e) te tribus verbis volo Pl. Trin. 963, je veux te dire deux mots ; ou paucis verbis te volo Pl. Mil. 375.

➳ gén. pl. verbum Pl. Bacch. 878, etc.

verbum , i. n.
言。句。行言。生字。一句書。俗語。定言。— facere vel habere 講論。言語。Verba dare ei 騙彼。Dare plura mandata verbo quam scripto 其面論多於筆諭。Verbum verbo reddere et verbum pro vel de verbo exprimere vel totidem verbis transferre 逐句繙譯。Claudere verba modis imparibus 作長短詩。Verba cogere in pedes 作詩。Perdere verba 徙言。失言。Reddere verba 答應。Bona verba quaeso 求你不要生氣。Uno verbo dicam 總而言之。Meis verbis 替我。代吾。代吾名。In verba conferre paucissima 甚簡言。Duobus incoeptis verbis 開口兩言已足矣。Ad verbum 毎句。Nullum omnino verbum ab eo exprimere potui 吾未能逼出其一言。Unius verbi imagine totam sententiam informare 一句卽含全事。Senatus verbis 代議事廳而言。Verbi gratia vel causa 比方言。假如。\Verbum pro* Verborum.

Suggest a Translation
See an image

verbum ī, n

• cf. ῤῆμα; Eng. word, a word: pro his facit verba, speaks, Cs.: quod ego in senatu Graeco verba fecissem, had spoken: libenter verbo utor Catonis (i. e. origines): usitatius hoc verbum et tritius: si pudor, si modestia, si uno verbo temperantia, in a word: verba rebus impressit, i. e. names: contumelia verborum, abusive language, Cs.: verborum delectus, choisce of language: multis verbis ultro citroque habitis, much talk on both sides: accusare verbis tribus, in three words: (dies) per quem tria verba silentur, i. e. the praetor's voice(in the official words do, dico, addico), O.—Prov.: verba flunt mortuo, i. e. that is idle talk, T.—Ablsing. adverb., briefly, in one word, by a word: postquam Caesar dicendi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur, S.: verbo de sententiā destitisti, at one word from me.—Orally, by speech: aut verbo adsentiebatur, aut pedibus in sententiam ibat, L.—Ablplur. with poss. pron., or gen, in the name of, in behalf of, for: si uxori tuae meis verbis eris gratulatus, for me: denuntiatum Fabio senatūs verbis, ne, etc., L.—In the phrase, uno verbo, in one word, in a word, briefly: Quin tu uno verbo dic, quid, etc., T.: praetores, praetorios, tribunos plebis . . . unoque verbo rem p., etc.—In phrases to express exact correspondence, verbum e verbo, precisely, exactly, literally: quae Graeciπάθηappellant, ego poteram morbos, et id verbum esset e verbo.—Of a passage or work, translated or copied, ad verbum, verbum de verbo, verbum pro verbo, or verbum verbo, literally, word for word: fabellae Latinae ad verbum de Graecis expressae: verbum de verbo expressum extulit, T.: verbum pro verbo reddere: verbum verbo reddere, H.—In the phrase, verbi causā or verbi gratiā, for the sake of example, for example, for instance: si quis, verbi causā, oriente Caniculā natus est: quo die verbi causā esse oporteret Idūs.—A saying, expression, phrase, sentence: vetus verbum hoc quidemst, etc., an old saying, T.: quod verbum in pectus Iugurthae altius descendit, S.—Mere talk, mere words: dolor est malum, existimatio, dedecus, infamia verba atque ineptiae, empty words: verborum sonitus inanis.—Abladv., verbally, in words, nominally: Ut beneficium verbis initum nunc re comprobes, T.: in quibus (civitatibus) verbo sunt liberi omnes, in name.—Hence, the phrase, verba dare, to give mere words, deceive, cheat: Quoi verba dare difficile est, T.: vel verba mihi dari facile patior in hoc: curis dare verba, i. e. to beguile, O.—In grammar, a verb.