αἰδώς
αἰδώς, αἰδώς, awe; sense of shame; respect for others
- reverence, awe, respect for the feeling or opinion of others or for oneʼs own conscience, and so shame, self-respect (in full ἑαυτοῦ αἰδώς Hierocl. in CA 9 p.433 M.), sense of honour, αἰδῶ θέσθʼ ἐνὶ θυμῷ Il. 15.561; ἴσχε γὰρ αἰ. καὶ δέος ib. 657, cf. Sapph. 28, Democr. 179, etc.; αἰ. σωφροσύνης πλεῖστον μετέχει, αἰσχύνης δὲ εὐψυχία Th. 1.84, cf. E. Supp. 911, Arist. EN 1108a32, etc.; αἰδοῖ μειλιχίῃ Od. 8.172; so ἀλλά με κωλύει αἴδως Alc. 55 (Sapphus est versus); ἅμα κιθῶνι ἐκδυομένῳ συνεκδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή Hdt. 1.8; δακρύων πένθιμον αἰδῶ tears of grief and shame, A. Supp. 579; αἰ. τίς μʼ ἔχει Pl. Sph. 217d; αἰ. καὶ δίκη Id. Prt. 322c; αἰδοῦς ἐμπίπλασθαι X. Cyr. 1.4.4; sobriety, moderation, Pi. O. 13.115; αἰδῶ λαβεῖν S. Aj. 345.
- 2 regard for others, respect, reverence, αἰδοῦς οὐδεμιῆς ἔτυχον Thgn. 1266, cf. E. Heracl. 460; αἰ. τοκέων respect for them, Pi. P. 4.218; τὴν ἐμὴν αἰδῶ respect for me, A. Pers. 699; regard for friends, αἰδοῦς ἀχαλκεύτοισιν ἔζευκται πέδαις E. Fr. 595; esp. regard for the helpless, compassion, αἰδοῦς κῦρσαι S. OC 247; forgiveness, Antipho 1.26, Pl. Lg. 867e (cf. αἰδέομαι II.2).
- II that which causes shame or respect, and so,
- 1 shame, scandal, αἰδώς, Ἀργεῖοι, κάκʼ ἐλέγχεα Il. 5.787, etc.; αἰδώς, ὦ Λύκιοι· πόσε φεύγετε; 16.422; αἰδὼς μὲν νῦν ἥδε . . 17.336.
- 2 = τὰ αἰδοῖα, Il. 2.262, Arat. 493, D.H. 7.72.
- 3 dignity, majesty αἰ. καὶ χάρις h.Cer. 214.
- III Αἰδώς personified, Reverence, Pi. O. 7.44; Mercy, Ζηνὶ σύνθακος θρόνων Αἰ. S. OC 1268, cf. Paus. 1.17.1; παρθένος Αἰδοῦς Δίκη λέγεται Pl. Lg. 943e.
I
1 respeto, veneración, reverencia entre los mismos dioses, por Zeus Il.15.129,
μηδὲ ... σὺ δὲ χείρον' ὀπάσσεαι αἰδοῖ εἴκων
no elijas a un compañero inferior por respeto a la realezaθεὸν ὣς ἱλάσκονται αἰδοῖ μειλιχίῃ
(al rey) tratan de aplacarlo como a un dios con una dulce veneraciónφιλότητι καὶ αἰδοῖ φωτὸς ἑῆος
con el cariño y el respeto debido a un nobleΜέλαγχρος αἴδως ἄξιος ἐς πόλιν
τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς
dejando a un lado tu respeto a mi personaπρομαθέος αἰδώς
οὕτως που πολὺ τοῖς ἀνθρώποις καὶ αἰδοῦς ἐς τὸ κρεῖττον καὶ καταφρονήματος πρὸς τὸ χεῖρον ἐμπέφυκεν
así es innato en los hombres mucho respeto a lo superior y desprecio a lo inferior
2 respeto, consideración hacia personas más débiles, protegidas por las leyes divinas:
αἰ. τοκέων
οὐδέ οἱ αἰ. γίγνεται
no tiene respeto (de Aquiles que maltrataba el cadáver de Héctor)
• hacia las leyes de la hospitalidad
ὑβρίζοντες οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ οὐδ' αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσι
τινὰ ... αἰδῶ τοῦ ὁμοφύλου ... ποιούμενοι
sintiendo una cierta consideración por su ascendencia comúnπρὸς τοὺς συμμάχους
(inspirarles) respeto a nuestros aliados
• consideración, agradecimiento a los amigos Thgn.1266.
3 consideración, compasión
αἰδοῦς κῦρσαι
que obtenga (mi desgraciado padre vuestra) compasión
• perdón, composición (v. πῶς οὖν ταύτην ἐλεεῖν ἄξιόν ἐστιν ἢ αἰδοῦς τυγχάνειν παρ' ὑμῶν ...;
¿cómo pues vamos a compadecernos de ella y concederle la composición (el perdón)?
• personif. la Compasión, la Piedad
Ζηνὶ σύνθακος Αἰδώς
4 como virtud moral y cívica acción de refrenarse, mesura, autodominio, escrúpulo, reparo, respeto a la ley, modestia
δίκη δ' ἐν χερσί, καὶ αἰδὼς οὐκ ἔσται
(en la quinta raza) la justicia estará en la fuerza y no habrá ningún respeto a la leyεὖτ' ἂν ... αἰδῶ δέ τ' ἀναιδείη κατοπάζῃ
cuando ... a la mesura la sustituye la desvergüenzaαἰδοῦς δ' ἐνεπίμπλατο ὥστε καὶ ἐρυθραίνεσθαι ὁπότε συντυγχάνοι τοῖς πρεσβυτέροις
alcanzó tal grado de modestia que se ponía colorado cuando se encontraba con gente de mayor edad (cf. tb. ἵνα γὰρ δέος ἔνθα καὶ αἰ.
pues donde (en Zeus) está el miedo, también está el respeto a la leyεἶναι ὅπερ αἰδὼς ἡ σωφροσύνη
la modestia es lo mismo que la corduraτὸν φόβον ... καλῶν αἰδῶ
llamando al miedo respeto a la leyΑἰδώς· τολμήσεως ὑποχώρησις ἑκουσία δικαίως καὶ πρὸς τὸ βέλτιστον φανέν· καταλαβὴ ἑκουσία τοῦ βελτίστου· εὐλάβεια ὀρθοῦ ψόγου
el autodominio es la abstención voluntaria de abuso conforme a la justicia y con miras a lo que parece mejor; es aceptación consciente de lo mejor, es evitar un reproche justificadoαἰδὼς δὲ μεσότης ἀναισχυντίας καὶ καταπλήξεως
el autodominio es un término medio entre la desvergüenza y la excesiva timidezὥσπερ δὲ παράκειται φαῦλά τινα ἀστείοις τισὶν οἷον θάρρει μὲν τὸ θράσος, ἡ δ' αἰσχύνη τῇ αἰδοῖ
como hay cosas malas al lado de las buenas, como audacia al lado de valor y vergüenza al lado de respetoδῆλον ὅτι τὴν αἰδῶ νῦν ἀντὶ τῆς αἰσχύνης ὀνομάζων
τὴν πίστιν παραβῆναι, τὴν αἰδῶ ἐγκαταλιπεῖν
romper la palabra dada, abandonar el escrúpulo moralἔρως δ' ἀπενόσφισεν αἰδῶ
la pasión anuló el autodominioἡ γὰρ ἑαυτοῦ αἰδὼς ἑκάστῳ φυγὴ τῶν αἰσχρῶν ... ἐξ ἀνάγκης γίνεται
el autorrespeto (e.d. el autodominio) por necesidad trae como consecuencia la huida de lo torpe
• esp. en la fórmula αἰδώς μ' ἔχει me da reparo
ἀφεῖναι τοὔπος οὐκ αἰδώς μ' ἔχει
no tengo reparo en soltar esta palabraαἰ. μ' ἔχει ἐς ὄμματ' ἐλθεῖν
• personif. la Mesura, la Vergüenza, el Escrúpulo
Αἰδὼς καὶ Νέμεσις
θεὰν γὰρ οὐ τὴν Ἀναίδειαν ἀλλὰ τὴν Αἰδῶ νομίζουσι
(cf. supra Hes.Op.324) consideran diosa no a la Desvergüenza sino a la MesuraΑἰδοῦς σφισι (Ἀθηναίοις) βωμός ἐστι
• considerada nodriza de Atenea, Paus.Gr.
5 respeto, miedo, vergüenza ante la opinión ajena en los hombres gener. ref. a la opinión sobre el valor guerrero Il.15.561, 657, 17.336
• como exclam. ¡qué vergüenza!
αἰδώς, ὦ Λύκιοι· πόσε φεύγετε
• sentido del honor, pundonor
πολεμικοί ... γιγνόμεθα, τὸ μὲν ὅτι αἰδὼς σωφροσύνης πλεῖστον μετέχει
somos buenos guerreros porque el sentido del honor participa en gran medida de la cordura
• personif. nobleza, AP 2.341
• ref. a otros sentimientos vergüenza
οὐδέ οἱ αἰδὼς γίγνεται, ἥ τ' ἄνδρας μέγα σίνεται ἠδ' ὀνίνησι
ni tiene la vergüenza que a veces hace mucho daño y a veces aprovecha a los hombresαἰδὼς δ' οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι
la vergüenza no es buena consejera para el necesitadoδι' αἰδῶ ἢ καὶ φόβον
por vergüenza o miedo
• en diosas o mujeres pudor, vergüenza
θεαὶ μένον αἰδοῖ οἴκοι ἑκάστη
las diosas se quedaron en casa todas por pudorθέλω τί τ' εἴπην, ἀλλά με κωλύει αἴδως
quiero decir algo, pero el pudor me lo impideκιθῶνι ἐκδυομένῳ συνεκδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή
μετὰ αἰδοῦς
σέβας φιλοπάρθενον αἰδοῦς
ἀμφὶ δὲ μηροῖς ... ὕφασμα, γυναικείης σκέπας αἰδοῦς
en torno a los muslos ... un paño como protección de su pudor femenino (pero cf.
• personif. Pudor n. de la luna entre los caldeos, Hsch. (cf.
II como cualidad propia de reyes y nobles dignidad, majestad, distinción
ἀγορεύει αἰδοῖ μειλιχίῃ
habla con agradable dignidadὃ γὰρ δυνάμει τε καὶ αἰδοῖ Τρηχῖνος προβέβηκε
αἰδώς ... ὡς εἴ πέρ τε θεμιστοπόλων βασιλήων
III lo que da vergüenza, partes sexuales, vergüenzas
χλαῖνάν τ' ἠδὲ χιτῶνα, τά τ' αἰδῶ ἀμφικαλύπτει
ὅτε ... αἰδῶ τ' αἰσχύνωσι κύνες
(de un cadáver) cuando los perros desfiguren sus vergüenzasμέχρι παρ' αἰδῶ τέμνει
•Se suele formular esta raíz como *ais-, cf. aaa. ēra ‘honor’ y c. otro vocalismo ai. īḍe ‘venerar’ < *isd-; con alargamiento -d en gót. aistan ‘recelar de’ y gr. αἰδώς; a su vez ais- podría explicarse como *°Hi̯°s- o como *°His- sin que existan datos para elegir entre ambas posibilidades.
1. sociale emotie (altijd gebaseerd op relaties), die leidt tot terughoudendheid in gedrag
a. schaamte, schroom, gêne:
b. respect, eerbied, ontzag:
2. personif.
3. concr. schaamdelen:
-οῦς, ἡ.
- 1
Reverence, respect, regard: αἰδοῖ εἴκων Il. 10.238. Cf. Il. 24.111: Od. 8.480, Od. 14.505.
- 2
Sensitiveness to the opinion of others, fear of what others may think or say, shame: ἐν φρεσὶ θέσθʼ αἰδῶ Il. 13.122. Cf. Il. 15.129, 561 = 661, Il. 15.657, Il. 24.44: Od. 20.171.
As exclam. ( = ἐν φρεσὶ θέσθʼ αἰδῶ
): αἰ., Ἀργεῖοι Il. 5.787 = Il. 8.228. Cf. Il. 13.95, Il. 15.502, Il. 16.422. - 3
Something to be ashamed of Il. 17.336: Od. 3.24.
The private parts: τά τʼ αἰδῶ ἀμφικαλύπτει Il. 2.262. Cf. Il. 22.75.
- 4
Modesty Od. 8.172.
Sense of propriety, delicacy Od. 8.324.
Shamefacedness, bashfulness Od. 3.14, Od. 17.347, 352.
- 1
- a abs., sense of honour Ζεῦ τέλειʼ, αἰδῶ δίδοι καὶ τύχαν O. 13.115 “εἴ τις ἔχθρα πέλει ὁμογόνοις αἰδῶ καλύψαι” P. 4.146 καί σφιν ἐπὶ γλυκεραῖς εὐναῖς ἐρατὰν βάλεν αἰδῶ modesty P. 9.12 αἰδὼς γὰρ ὑπὸ κρύφα κέρδει κλέπτεται, ἃ φέρει δόξαν N. 9.33 τὸ δʼ εὐβουλίᾳ τε καὶ α[ἰδ]οῖ ἐγκείμενον αἰεὶ θάλλει Pae. 2.51
- b c. gen., reverence, regard for ἐν δʼ ἀρετὰν ἔβαλεν καὶ χάρματʼ ἀνθρώποισι προμαθέος αἰδώς O. 7.44 ὄφρα Μηδείας τοκέων ἀφέλοιτʼ αἰδῶ respect for her parents P. 4.218
Strong 127
**
a sense of shame, modesty: I Ti 2:9 (for exx., v. MM, VGT, s.v.).†
- Ia sense of shame, shame, modesty, self-respect, Hom., etc.:—personif., Ζηνὶ σύνθακος θρόνων Αἰδώς Shame that shares his throne with Zeus, Soph.
- 2regard for others, respect, reverence, Theogn.; τὴν ἐμὴν αἰδῶ respect for me, Aesch.
- IIthat which causes shame, and so,
- 1a shame, Il.; as an exclam., shame! αἰδώς, Ἀργεῖοι, κακʼ ἐλέγχεα! Il.; αἰδώς, ὦ Λύκιοι· ποῖ φεύγετε; Il.
- 2= τὰ αἰδοῖα, Il.
-
…ἐθαύμασά σου λέγοντος, τοῦτό μοι ἐν τῇ ψυχῇ ἀποπλήρωσον. ἔλεγες γὰρ ὅτι ὁ Ζεὺς τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν αἰδῶ πέμψειε τοῖς ἀνθρώποις, καὶ αὖ πολλαχοῦ ἐν τοῖς λόγοις ἐλέγετο ὑπὸ σοῦ ἡ δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη καὶ ὁσιότης καὶ…
Plato, Protagoras
-
…νενέμηνται δὲ ὧδε · εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοί · καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείμω ; ἐπὶ πάντας, ἔφη ὁ Ζεύς, καὶ πάντες…
Plato, Protagoras
-
…πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο. Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵνʼ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν…
Plato, Protagoras
-
…γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν · καὶ νόμον γε θὲς παρʼ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάμενον αἰδοῦς καὶ δίκης μετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως. οὕτω δή, ὦ Σώκρατες, καὶ διὰ ταῦτα οἵ τε ἄλλοι…
Plato, Protagoras
-
…ἵνʼ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις · πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείμω ; νενέμηνται δὲ ὧδε · εἷς ἔχων ἰατρικὴν…
Plato, Protagoras
-
…ἀλαπαδνόν, ἔνθα στᾶσʼ ἤϋσε θεὰ λευκώλενος Ἥρη Στέντορι εἰσαμένη μεγαλήτορι χαλκεοφώνῳ, ὃς τόσον αὐδήσασχʼ ὅσον ἄλλοι πεντήκοντα · αἰδὼς Ἀργεῖοι κάκʼ ἐλέγχεα εἶδος ἀγητοί · ὄφρα μὲν ἐς πόλεμον πωλέσκετο δῖος Ἀχιλλεύς, οὐδέ ποτε Τρῶες πρὸ πυλάων Δαρδανιάων…
Homer, Iliad
-
…θανὼν γᾶ τε καὶ οὐδὲν ὢν κείσεται τάλας, οἱ δὲ μὴ πάλιν δώσουσʼ ἀντιφόνους δίκας, ἔρροι τʼ ἂν αἰδὼς ἁπάντων τʼ εὐσέβεια θνατῶν. ἐγὼ μέν, ὦ παῖ, καὶ τὸ σὸν σπεύδουσʼ ἅμα καὶ τοὐμὸν αὐτῆς ἦλθον…
Sophocles, Electra
-
…ὃ δʼ ἅμʼ ἕσπετο ἰσόθεος φώς · Ἀργείους δʼ ὄτρυνε μέγας Τελαμώνιος Αἴας · ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε, καὶ αἰδῶ θέσθʼ ἐνὶ θυμῷ, ἀλλήλους τʼ αἰδεῖσθε κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας. αἰδομένων δʼ ἀνδρῶν πλέονες σόοι ἠὲ πέφανται · φευγόντων…
Homer, Iliad
-
…οὔτε δικαίου οὔτʼ ἀγαθοῦ, μᾶλλον δὲ κακῶν ῥεκτῆρα καὶ ὕβριν ἀνέρες αἰνήσουσι · δίκη δʼ ἐν χερσί, καὶ αἰδὼς οὐκ ἔσται · βλάψει δʼ ὁ κακὸς τὸν ἀρείονα φῶτα μύθοισιν σκολιοῖς ἐνέπων, ἐπὶ δʼ ὅρκον ὀμεῖται. ζῆλος…
Hesiod, Works and Days
-
…φέροιντʼ ἄν, ἔνθα μὴ καθεστήκῃ δέος, οὔτʼ ἂν στρατός γε σωφρόνως ἄρχοιτʼ ἔτι, μηδὲν φόβου πρόβλημα μηδʼ αἰδοῦς ἔχων. ἀλλʼ ἄνδρα χρή, κἂν σῶμα γεννήσῃ μέγα, δοκεῖν πεσεῖν ἂν κἂν ἀπὸ σμικροῦ κακοῦ. δέος…
Sophocles, Ajax