βαθύς
βαθύς, βαθύς, deep, high
- deep or high, acc. to oneʼs position, Hom., etc.; βαθέης ἐξάλλεται αὐλῆς a court within a high fence, Il. 5.142, cf. Od. 9.239; ἠϊόνος προπάροιθε βαθείης the deep, i.e. wide, shore, Il. 2.92; τάφρος 7.341, al.; κρατήρ S. Fr. 563; κύλικες Id. Aj. 1200 (lyr.); βαθὺ πτῶμα a fall from a high rock, A. Supp. 796; πλευρὰ βαθυτάτη (vulg. βαρυτάτη), of an athlete, Ar. V. 1193; of a line of battle, βαθύτεραι φάλαγγες X. Lac. 11.6, cf. HG 2.4.34; β. τομή, πληγή, a deep cut, Plu. Sanit. 2.131a, Luc. Nigr. 35.
- 2 deep or thick in substance, of a mist, ἠέρα βαθεῖαν Il. 21.7, cf. Od. 9.144; of sand, ἀμάθοιο βαθείης Il. 5.587; ἐπὶ θῖνα βαθύν Theoc. 22.32; of ploughed land, νειοῖο βαθείης Il. 10.353; β. γῆ, opp. to stony ground, E. Andr. 637, Thphr. CP 1.18.1; of luxuriant growth, deep, thick, of woods, etc., βαθείης τάρφεσιν ὕλης Il. 5.555; βαθείης ἐκ ξυλόχοιο 11.415; βαθὺ λήϊον 2.147, Thgn. 107; τοῦ ληΐου τὸ . . βαθύτατον Hdt. 5.92.ζʹ; λειμών A. Pr. 652; σῖτος X. HG 3.2.17; χλόα E. Hipp. 1139 (lyr.); χαίτη, τρίχες, πώγων, Semon. 7.66, X. Cyn. 4.8, Luc. Pisc. 41.
- b deep, of colour, PHolm. 21.9: Comp., Ael. VH 6.6, Lyd. Mag. 2.13, πορφύριον -ύτερον PLond. 3.899.4 (ii A. D.).
- 3 of quality, strong, violent, βαθείῃ λαίλαπι Il. 11.306.
- b generally, copious, abundant, β. κλᾶρος Pi. O. 13.62; β. ἀνήρ a rich man, X. Oec. 11.10; β. οἶκος Call. Cer. 113; β. πλοῦτος Ael. VH 3.18, Jul. Or. 2.82b; β. χρέος deep debt, Pi. O. 10(11).8; στεφάνων β. τέρψις S. Aj. 1200 (lyr.); β. κλέος Pi. O. 7.53; κίνδυνος Id. P. 4.207; β. ὕπνος deep sleep, Theoc. 8.65, AP 7.170, cf. Luc. DMar. 2.3; εἰρήνη Id. Tox. 36; σιωπή App. Mith. 99, BC 4.109 (Sup.).
- 4 of the mind, ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε β. in the depths of his soul, Il. 19.125; but also, profound, φρήν Pi. N. 4.8; φροντίς A. Supp. 407; μέριμνα Pi. O. 2.60; βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος A. Th. 593; μουσικὴ πρᾶγμʼ ἐστὶ β. Eup. 336; βαθύτερα ἤθη more sedate natures, Pl. Lg. 930a (but, more recondite, i.e. civilized, manners, Hdt. 4.95): of persons, deep, wise, β. τῇ φύσει στρατηγός Posidipp. 27.4; ταῖς ψυχαῖς Plb. 6.24.9; also, deep, crafty, Men. 1001; ἦθος Ph. 2.468.
- 5 of time, β. ὄρθρος dim twilight, Ar. V. 216, Pl. Cri. 43a, etc.; β. νύξ a late hour in the night, Luc. Asin. 34; περὶ ἑσπέραν β. Plu. Apophth.reg. 2.179e, cf. Paus. 4.18.3; βαθὺ τῆς ἡλικίας Ar. Nu. 514; β. γῆρας cj. in AP 7.163 (Leon.), cf. Eun. VS p.457 B., al.; β. ὥρα ἔτους Charito 1.7.
- II Adv. -έως Theoc. 8.66; profoundly, Procl. in Prm. p.475 S.: Sup. βαθύτατα, γηρῶν Ael. VH 2.36. (βṇθύς, cf. βένθος.)
A
I
1 hondo, profundo
a) del agua
εἰς ἅλα ἆλτο βαθεῖαν
πόντος
ἐς βαθεῖαν ... πόντου πλάκα
ἐν δίνῃσι βαθείῃσιν
ἁλὸς ῥηγμῖνα βαθεῖαν τύπτετε
ἄχναν ... βαθεῖαν παριόντος κύματος
ὕδωρ
ποταμός
φρέαρ
Διρκαῖος ... πόρος
b) de excavaciones, abismos
τάφρος
κάπετος
διῶρυξ
Τάρταρος
βέρεθρον
βαθέ' ἄγκεα
profundos barrancosχάραδρα
κρημνοί
τόποι
ἄντρον
βαθύ πτῶμα
caída al abismo
c) de cortes, hendiduras
ἄλοκα τραύματος
τμῆμα
τομή
πληγή
• fig.
βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος
• en la frente de los perros
διακρίσεις
d) de recipientes hondo, ahondado
κύλικες
e) neutr. como adv.
μὴ βάθιον ... ταφείης
• subst. τὰ βαθέα las profundidades del mar, Arist.Mete.351a12, HA 592a27,
τὰ βαθέα τοῦ Σατανᾶ
los abismos de Satanás
2 fisiológico y psicológico o intelectual profundo, hondo
τὸν δ' ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν
dolor agudo le golpeó en lo mas hondoβαθείῃ σῇ φρενὶ βουλεύσας
reflexionas en lo mas profundo de tu menteμέριμνα
φροντίς
• del sueño, el silencio
ὕπνος
ἐν τῷ βαθυτάτῳ τῆς ἡσυχίας
σιωπή
• del intelecto y el aprendizaje
λόγος
θεωρία
βαθεῖαν ... σοφίας ὁδόν
μουσικὴ πρᾶγμ' ἐστὶ βαθύ
παιδεία
• del lenguaje profundo, original Epiph.Const.Haer.26.1.
II
1 ahincado, afincado
βαθέης ἐξάλλεται αὐλῆς
salta fuera (el león) desde el afincado redil
2 que llega hondo, que forma una capa gruesa, abundoso
βαθεῖα δὲ κάππεσε τέφρη
debajo habían caído abundantes cenizasτύχε γάρ ῥ' ἀμάθοιο βαθείης
νειοῖο βαθείης
γῆ
σάρξ
ὁ κηρός του ἐν τῇ ψυχῇ
3 fig. firme, asentado, sólido
κλέος
κλᾶρος
οἶκος
πλοῦτος
εἰρήνη
• en sent. peyor. profundo, hasta el fondo, hasta el final
φθόρος
κίνδυνος
χρέος
β]ριμώσεις
λιμός
φενάκη
• de pers. y su carácter arraigado, firme, inconmovible
ἤθεα
βαθεῖς τε καὶ ἐρρωμένους ἄνδρας
βαθεῖς ταῖς ψυχαῖς
βαθὺς τῇ φύσει στρατηγός
B c. ref. horizontal
I
1 de mucho fondo, que se adentra, pronunciado, sinuoso
βαθὺν κατὰ κόλπον
ἠϊόνος προπάροιθε βαθείης ἐστιχόωντο
ἐκβάντε δ' ἐπὶ θῖνα βαθύν
2 de mucho fondo, alargado, amplio
πλευρά
φύλλον μικρὸν βαθύτερον
una hoja un poco más alargada
• geog.
αὐτῆς (Εὐρώπης) τὸ μὲν ... βαθύτερον μέρος
3 milit. dispuesto o construido en profundidad
(πόλις) πύργων βαθείᾳ μηχανῇ κεκλῃμένη
(ciudad) encerrada en la gruesa fábrica de sus murosφάλαγγες
II
1 profundo, espeso, denso
a) del bosque y maleza
βαθείης ἐκ ξυλόχοιο
(sale la fiera) de lo más profundo de la malezaὕλη
βαθείης τάρφεσιν ὕλης
en la maleza del bosque densoβαθείης βένθεσιν ὕλης
b) de la niebla y accidentes atmosféricos denso, cerrado
ἠέρα τύψε βαθεῖαν
ἀὴρ γὰρ περὶ νηυσὶ βαθεῖ' ἦν
βαθ[ὺν ἀ]έρα τάμνων
• del huracán
λαῖψαν
c) de la mies, hierba, etc. apretado, espeso
λήϊον
λειμών
ποίη
χλοή
d) del pelo denso, crecido
χαίτη
πώγων
(τρίχες) ὀρθαί, βαθεῖαι
2 del color intenso
πορφύριον
3 de la respiración de los seres acuáticos pesada, densa
θολερὰ καὶ βαθεῖα ... ἀνάπνευσις op. λεπτὴ καὶ καθαρά
C c. ref. temporal avanzado
ὄρθρος
ἑσπέρα
γῆρας
εἰς βαθὺ τῆς ἡλικίας
βαθύτατα γηρῶν
D adv. -έως
1 profundamente
κατορύξας β.
• fig.
κοιμᾶσθαι
• del significado de la Sagrada Escritura, Epiph.Const.Haer.77.36.
2 asentadamente, tranquilamente
ἤνεγκας
•Etim. dud. Las formas βαθύς y βένθος tendrían el vocalismo antiguo (*-m̥-/*-em-), mientras que βάθος sería secundario. Algunos lo rel. c. βάπτω de *gu̯m̥bh-/*gu̯embh- ‘profundo’ c. disim. de oclusiva. Cf. c. otro vocalismo anord. kvefja ‘hundirse en el agua’.
1. diep (verticaal):
2. diep, zich ver uitstrekkend (horizontaal):
3. diep, dicht, dik, vol (van consistentie, dichtheid)
a. van vegetatie hoog, dicht:
b. van haar of baard dicht, vol:
c. van wolken en nevel dicht, dik:
d. ook van andere zaken:
4. overdr. van de geest diep(gaand):
5. met uitdr. van tijd diep, d.w.z. aan het begin of eind van een periode:
a) anknüpfend an ἄμαθος βαθεῖα, tiefer Sand, Il. 5.587, drückt es alles Reichliche aus, dicht, dick ; νειὸς βαθεῖα 10.353, mit einer dicken Schicht Fruchterde, also fruchtbar ; vgl. β. γῆ Eur. Andr. 637 ; χώρα Plut. Caes. 39 ; λήϊον Il. 11.560 u. öfter, wie Hes. Th. 107, was erklärt wird ὑψηλοὺς καὶ εὐτραφεῖς ἔχον στάχυας ; ὕλη Il. 5.555 ; λειμών Aesch. Prom. 665 ; χλόα Eur. Hipp. 1138 ; σῖτος ἐν τῷ πεδίῳ, hohes Getreide, Xen. Hell. 3.2.17 ; ποία Add. ep. 3 (VI.228); τρίχες Xen. Cyn. 7.8 ; πώγων Luc. Pisc. 41 ; κλῆρος, reich, Pind. Ol. 13.60 ; ἄνδρες, reiche Leute, Xen. Oec. 11.10 ; οἶκος Callim. Cer. 114 ; πλοῦτος Ael. V.H. 3.18 ; μίδεω βάθιον πλουτεῖν, reicher als Midas sein, Tyrt. 3.6 ; βαθὺ χρέος, tiefe Schuld, Pind. Ol. 6.3 ; κλέος, reicher, großer Ruhm, Pind. Ol. 7.53 ; βαθὺ ἐσθλόν, tiefgegründetes Glück, 12.12.
b) von Zeitbestimmungen, ὄρθρος, hoher Morgen, Plat. Crit. 43a ; Ar. Vesp. 216 u. Sp.; νύξ, tiefe Nacht, Luc. Asin. 34 ; ἑσπέρα Paus. 4.18.3 ; γῆρας, spätes Alter, Leon.Tar. 71 (VII.163); vgl. Ar. Nub. 512 προήκων ἐς βαθὺ τῆς ἡλικίας.
c) auf den Geist übertr., klug, weise, ernst, wie unser Geistestiefe, φρήν Il. 19.125 ; Pind. N. 4.8 ; μέριμνα Ol. 2.60 ; φροντίς, μηχανή. Aesch. Suppl. 402, 934 ; ἤθεα βαθύτερα Her. 4.95, wie Plat. Legg. XI.930a, ernstere Sitten ; βαθὺς τῇ φύσει στρατηγός Posidipp. Ath. IX.377 (v. 59); so Sp., βαθεῖς ταῖς ψυχαῖς Pol. 6.24 ; τὴν παιδείαν βαθύς Luc. Salt. 81 ; Suid. erkl. βαθύς durch πονηρός aus Men.
d) folgende Uebertragungen schließen sich auch mehr od. weniger ans Deutsche an : λαῖλαψ, heftiger Sturm, Il. 11.306 ; ἀήρ, dicke Luft, Od. 9.144 ; κίνδυνος Pind. P. 4.207 ; τέρψις Soph. Aj. 1179 ; ἀνάπνευσις Plat. Tim. 92a ; ὕπνος Luc. D.Mar. 2.3 ; σιγή Tox. 36 ; εἰρήνη Posid. 18 (VII 170); χρόα, tiefdunkel, Ael. N.A.3.17.
Kompar. βαθύτερος, p. auch βαθίων ; bei Theocr. 5.43 ist in βάθιον ι kurz ; dor. βάσσων, Epicharm.; Superl. βαθύτατος u. p. βάθιστος.
• Adv. βαθέως , z.B. κοιμᾶσθαι Theocr. 8.66.
-εῖα, -ύ.
Fem. -έη Il. 5.142, Il. 15.606, Il. 16.766, Il. 21.213.
- 1
Deep: ἅλα Il. 1.532. Cf. Il. 7.341, 440, Il. 8.336, 481, Il. 13.32, Il. 15.356, etc.: Od. 6.116, Od. 12.214.
Epithet of φρήν Il. 19.125.
In superl. βάθιστος Il. 8.14.
Where we should rather say high: αὐλῆς (high-walled) Il. 5.142: Od. 9.239, 338.
Sim., app., of a storm, reaching from earth to heaven Il. 11.306.
- 2
Deep, extending far inwards: ἠϊόνος Il. 2.92.
Deeply indenting the land: κόλπον Il. 2.560.
- 3
Growing thickly, affording thick covert: ὕλης Il. 5.555. Cf. Il. 11.415, Il. 15.606, Il. 16.766, Il. 20.491, Il. 21.573: Od. 17.316.
- 4
Lying thick: τέφρη Il. 23.251.
Forming a thick deposit: ἀμάθοιο Il. 5.587.
- 5
With deep soil: νειοῖο Il. 10.353, Il. 18.547.
- 6
Forming a deep, rich crop: λήϊον Il. 2.147, Il. 11.560: Od. 9.134.
- 7
Thick, obstructing vision: ἠέρα Il. 20.446. Cf. Il. 21.7: Od. 9.144.
- 1
- 1 lit., deep ἐς βαθεῖαν πόντου πλάκα P. 1.24 βαθὺν πόντον περάσαις P. 3.76 ἁλὸς βαθεῖαν κέλευθον ἀνοίγων (βαθείας Bergk e Σ.) P. 5.88 ἔμπα, καίπερ ἔχει βαθεῖα ποντιὰς ἅλμα μέσσον, ἀντίτεινʼ ἐπιβουλίᾳ N. 4.36 “ἐς τὸν βαθὺν Τάρταρον Pae. 4.44
- 2 met.
- a profound βαθεῖαν ὑπέχων μέριμναν ἀγροτέραν O. 2.54 ἦν δὲ κλέος βαθύ pr. O. 7.52 ὁ μέλλων χρόνος ἐμὸν καταίσχυνε βαθὺ χρέος O. 10.8 βαθὺν εἰς ὀχετὸν ἄτας O. 10.37 ἐσλὸν βαθὺ πήματος ἐν μικρῷ πεδάμειψαν χρόνῳ O. 12.12 ἐς δὲ κίνδυνον βαθὺν P. 4.207 ὅ τι κε σὺν Χαρίτων τύχᾳ γλῶσσα φρενὸς ἐξέλοι βαθείας i. e. from the depths of his soul N. 4.8
- b rich τοῖσι μὲν ἐξεύχετʼ ἐν ἄστει Πειράνας σφετέρου πατρὸς ἀρχάν καὶ βαθὺν κλᾶρον ἔμμεν O. 13.62 ὅστις ἄνευθʼ Ἑλικωνιάδων βαθεῖαν ἐρευνᾷ σοφίας ὁδόν Πα. 7B. 20.
- 3 n. sing., pro adv. ἅτε γὰρ ἐννάλιον πόνον ἐχοίσας βαθὺ σκευᾶς ἑτέρας (codd.: βαθὺν Bergk: βυθοῖ Wil.: in the depths) P. 2.79
- 4 frag. β]αθὺν δὲ δινῃ[ (supp. Lobel) fr. 51f.
- c
- Ideep or high, acc. to oneʼs position, like Lat. altus, Hom., etc.; βαθέης αὐλῆς from high-fenced court, Il.; ἠιόνος προπάροιθε βαθείης the deep, i. e. wide, shore, Il.; in Prose, of a line of battle, Xen.
- 2deep or thick in substance, of a mist, Hom.; of ploughed land, opp. to stony ground, Il., Eur.:— deep, thick, of woods, corn, clouds, Il., Hdt., etc.; of hair, Xen.
- 3violent, of a storm, Il.
- 4generally, large, copious, abundant, κλέος, κλῆρος Pind.; βαθεῖα τέρψις Soph.; βαθὺς ἀνήρ a rich man, Xen.; β. ὕπνος deep sleep, Theocr.
- 5of the mind, deep, Il., Aesch.; βαθύτερα ἤθεα Hdt.
- 6of Time, far-advanced, late, βαθὺς ὄρθρος (v. ὄρθρος) ; βαθὺ τῆς ἡλικίας Ar.; β. γῆρας Anth.
- IIadv. βαθέως, Theocr.
-
…ἐὰν λέγῃς. διπλῆ ἂν εἴη ἡ χάρις. ἀλλʼ οὖν ἀκούετε. τῆς γὰρ παρελθούσης νυκτὸς ταυτησί, ἔτι βαθέος ὄρθρου, Ἱπποκράτης, ὁ Ἀπολλοδώρου ὑὸς Φάσωνος δὲ ἀδελφός, τὴν θύραν τῇ βακτηρίᾳ πάνυ σφόδρα ἔκρουε, καὶ…
Plato, Protagoras
-
…τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων ; ἢ οὐ πρῲ ἔτι ἐστίν ; πάνυ μὲν οὖν. πηνίκα μάλιστα ; ὄρθρος βαθύς. θαυμάζω ὅπως ἠθέλησέ σοι ὁ τοῦ δεσμωτηρίου φύλαξ ὑπακοῦσαι. συνήθης ἤδη μοί ἐστιν, ὦ Σώκρατες, διὰ…
Plato, Crito
-
…νῆας ἔπι γλαφυρὰς φερέτην βαρέα στενάχοντα. ἂψ δʼ αὖτις Τρώεσσιν Ὀλύμπιος ἐν μένος ὦρσεν · οἳ δʼ ἰθὺς τάφροιο βαθείης ὦσαν Ἀχαιούς · Ἕκτωρ δʼ ἐν πρώτοισι κίε σθένεϊ βλεμεαίνων. ὡς δʼ ὅτε τίς τε κύων συὸς ἀγρίου ἠὲ…
Homer, Iliad
-
…· οἳ δὲ σὺν αὐτῷ πάντες ὁμοκλήσαντες ἔχον ἐρυσάρματας ἵππους ἠχῇ θεσπεσίῃ · προπάροιθε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων ῥεῖʼ ὄχθας καπέτοιο βαθείης ποσσὶν ἐρείπων ἐς μέσσον κατέβαλλε, γεφύρωσεν δὲ κέλευθον μακρὴν ἠδʼ εὐρεῖαν, ὅσον τʼ ἐπὶ δουρὸς ἐρωὴ γίγνεται ,…
Homer, Iliad
-
…ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἀπέην ὅσσόν τʼ ἐπὶ οὖρα πέλονται ἡμιόνων · αἱ γάρ τε βοῶν προφερέστεραί εἰσιν ἑλκέμεναι νειοῖο βαθείης πηκτὸν ἄροτρον · τὼ μὲν ἐπεδραμέτην, ὃ δʼ ἄρʼ ἔστη δοῦπον ἀκούσας. ἔλπετο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀποστρέψοντας ἑταίρους…
Homer, Iliad
-
…τοῖσι δʼ ἔπειτʼ ἐν χερσὶ δέπας μελιηδέος οἴνου δόσκεν ἀνὴρ ἐπιών · τοὶ δὲ στρέψασκον ἀνʼ ὄγμους, ἱέμενοι νειοῖο βαθείης τέλσον ἱκέσθαι. ἣ δὲ μελαίνετʼ ὄπισθεν, ἀρηρομένῃ δὲ ἐῴκει, χρυσείη περ ἐοῦσα · τὸ δὴ περὶ θαῦμα…
Homer, Iliad
-
…μὲν κακοῖς, ὅσια δʼ ἐννόμοις. τί τῶνδʼ ἐξ ἴσου ῥεπομένων μεταλ γεῖς τὸ δίκαιον ἔρξας ; δεῖ τοι βαθείας φροντίδος σωτηρίου, δίκην κολυμβητῆρος, ἐς βυθὸν μολεῖν δεδορκὸς ὄμμα, μηδʼ ἄγαν ᾠνωμένον, ὅπως ἄνατα ταῦτα πρῶτα…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…. ὣς εἰπὼν Ἀχιλῆα ἀλεὶς μένεν, ἐν δέ οἱ ἦτορ ἄλκιμον ὁρμᾶτο πτολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι. ἠΰτε πάρδαλις εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο ἀνδρὸς θηρητῆρος ἐναντίον, οὐδέ τι θυμῷ ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἐπεί κεν ὑλαγμὸν ἀκούσῃ · εἴ περ…
Homer, Iliad
-
…. ἔνθα κατεπλέομεν, καί τις θεὸς ἡγεμόνευεν νύκτα διʼ ὀρφναίην, οὐδὲ προυφαίνετʼ ἰδέσθαι · ἀὴρ γὰρ περὶ νηυσὶ βαθεῖʼ ἦν, οὐδὲ σελήνη οὐρανόθεν προύφαινε, κατείχετο δὲ νεφέεσσιν. ἔνθʼ οὔ τις τὴν νῆσον ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσιν, οὔτʼ…
Homer, Odyssey
-
…ἵππους στρέψαντα μετάφρενον ὀξέϊ δουρὶ νύξʼ, ἀπὸ δʼ ἅρματος ὦσε · κυκήθησαν δέ οἱ ἵπποι. ὡς δʼ ἀναμαιμάει βαθέʼ ἄγκεα θεσπιδαὲς πῦρ οὔρεος ἀζαλέοιο, βαθεῖα δὲ καίεται ὕλη, πάντῃ τε κλονέων ἄνεμος φλόγα εἰλυφάζει, ὣς ὅ…
Homer, Iliad