καιρός

καιρός, ὁ,

• due measure, proportion, fitness (not in Hom.), καιρὸς δʼ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστος (which became a prov.) Hes. Op. 694, Thgn. 401; κ. παντὸς ἔχει κορυφάν Pi. P. 9.78; κ. Χάριτος A. Ag. 787 (anap.) (cf. ὑποκάμπτω II); εἰ ὁ κ. ἦν σαφής the distinction, the point, E. Hipp. 386; ἡ ἀπορία ἔχει τινὰ κ. has some point or importance, Arist. Metaph. 1043b25; καιροῦ πέρα beyond measure, unduly, A. Pr. 507; μείζων τοῦ κ. γαστήρ X. Smp. 2.19; καιροῦ μεῖζον E. Fr. 626 codd.; προσωτέρω or πορρωτέρω τοῦ κ., X. An. 4.3.34, HG 7.5.13; ὀξύτερα τοῦ κ. Pl. Plt. 307b; νωθεστέρα τοῦ κ. ib. 310e; ὑπερβάλλων τῇ φιλοτιμίᾳ τὸν κ. Plu. Ages. 8, cf. Hp. Loc.Hom. 44.
• • II of Place, vital part of the body (cf. καίριος I), ἐς καιρὸν τυπείς E. Andr. 1120.
  • III more freq. of Time, exact or critical time, season, opportunity, χρόνου κ. S. El. 1292: usu. alone, κ. [ἐστιν] ἐν ᾧ χρόνος οὐ πολὺς κτλ. Hp. Praec. 1, cf. Chrysipp. et Archig. ap. Daremberg Notices et extr. des MSS. médicaux 1p.200; κ. ὀξύς Hp. Aph. 1.1; κ. πρὸς ἀνθρώπων βραχὺ μέτρον ἔχει ‘time and tide wait for no man’, Pi. P. 4.286; κ. ὄλβου, = καίριος ὄλβος, Id. N. 7.58; δηλοῦν, ὅ τι περ δύναται κ. Ar. Ec. 576 codd. (sed leg. δύνασαι) ; τίνα κ. τοῦ παρόντος βελτίω ζητεῖτε; D. 3.16; κ. δόσιος for giving, Hp. Acut. 20; κ. τοῦ ποτισμοῦ, τῆς τρύγης, BGU 1003.12 (iii B. C.), PStrassb. 1.8 (V A.D.); τὰ ἐκ τοῦ κ. προγινόμενα Plb. 6.32.3; καιρὸν παριέναι to let the time go by, Th. 4.27 (so in pl., τοὺς κ. παριέναι Pl. R. 374c; τοὺς κ. ὑφαιρεῖσθαι Aeschin. 3.66); κ. τῶν πραγμάτων τοῖς ἐναντίοις καθυφιέναι καὶ προδοῦναι D. 19.6; καιροῦ (τοῦ κ.) τυχεῖν E. Hec. 593, Pl. Lg. 687a, Men. Mon. 281; καιρὸν εἰληφέναι Lys. 13.6 (but καιρὸς ἐλάμβανε Th. 2.34; cf. καιροῦ διδόντος Lib. Or. 45.7); καιροῦ λαβέσθαι Luc. Tim. 13; καιρὸν ἁρπάσαι Plu. Phil. 15; κ. τηρεῖν Arist. Rh. 1382b11; καιρῷ χρήσασθαι Plu. Pyrrh. 7; καιρῷ χειμῶνος ξυλλαβέσθαι co-operate with the occurrence of a storm, Pl. Lg. 709c; ἔχει κ. τι it happens in season, Th. 1.42, etc.; κ. ἔχειν τοῦ εὖ οἰκεῖν to be the chief cause of . ., Pl. R. 421a; ὑμέας καιρός ἐστι προβοηθῆσαι Hdt. 8.144, cf. A. Pr. 523, etc.; νῦν κ. ἔρδειν S. El. 1368: sts. c. Art., ἀλλʼ ἔσθʼ ὁ κ . . . ξένους . . τυγχάνειν τὰ πρόσφορα A. Ch. 710; ὁ κ. ἐστι μὴ μέλλειν ἔτι Ar. Th. 661, cf. Pl. 255.
  • • • b adverbial phrases, ἐς καιρόν in season, Hdt. 7.144, E. Tr. 744, etc.; ἐς κ. ἐπείγεσθαι Hdt. 4.139; ἐς αὐτὸν κ. S. Aj. 1168; εἰς δέοντα κ. Men. Sam. 294; ἐν καιρῷ A. Pr. 381, Th. 4.59, etc.; ἐν κ. τινί Pl. Cri. 44a; ἐπὶ καιροῦ D. 19.258, 20.90, etc.; κατὰ καιρόν Pi. I. 2.22; ὥς οἱ κατὰ κ. ἦν Hdt. 1.30 (but also οἱ κατὰ κ. ἡγεμόνες in office at the time, BGU 15.10 (ii A. D.), etc.); παρὰ τῷ ἐντυχόντι αἰεὶ καὶ λόγου καὶ ἔργου κ. Th. 2.43; πρὸς καιρόν S. Aj. 38, Tr. 59, etc.; σὺν καιρῷ Plb. 2.38.7: without Preps., καιρῷ S. OT 1516; καιρόν, abs., S. Aj. 34, E. Fr. 495.9 (in Comp. form καιρότερον, Achae. 49); κ. γὰρ οὐδὲν ἦλθες E. Hel. 479; opp. ἀπὸ καιροῦ out of season, Pl. Tht. 187e; ἄνευ καιροῦ Id. Ep. 339d; παρὰ καιρόν Pi. O. 8.24, E. IA 8co (lyr.), Pl. Plt. 277a; πρὸ καιροῦ prematurely, A. Ag. 365 (anap.); ἐπὶ καιροῦ also means on the spur of the moment, ἐπὶ κ. λέγειν Plu. Dem. 8, cf. Art. 5; ἐξενεγκεῖν πόλεμον Id. Ant. 6.
    • 2 season, πᾶσιν καιροῖς at all seasons of the year, IG 14.1018, cf. LXX Ge. 1.14, Ph. 1.13, Porph. ap. Eus. PE 3.11; κ. ἔτους, later Gr. for Att. ὥρα ἔτους, acc. to Moer. 424; time of day, Philostr. VA 6.14.
    • • b critical times, periodic states, καιροὶ σωμάτων Arist. Pol. 1335a41.
    • 3 generally, time, period, κατὰ τὸν κ. τοῦτον Plb. 27.1.7; κατʼ ἐκεῖνο καιροῦ Conon 3, al.: more freq. in pl., κατὰ τούτους τοὺς κ. Arist. Ath. 23.2, al., cf. Plb. 2.39.1; τὰ κατὰ καιρούς chronological sequence of events, Id. 5.33.5; ἐν τοῖς πάλαι, ἐντοῖς μεταξὺ κ., Phld. Rh. 1.28,363 S.
    • 4 in pl., οἱ καιροί the times, i. e. the state of affairs, freq. in bad sense, ἐν τοῖς μεγίστοις κ. at the most critical times, X. HG 6.5.33, cf. D. 20.44; περιστάντων τῇ πόλει κ. δυσκόλων IG 2(2).682.33, etc.: also in sg., X. An. 3.1.44, D. 17.9; ὁ ἔσχατος κ. extreme danger, Plb. 29.27.12, etc.; καιρῷ δουλεύειν AP 9.441 (Pall.).
  • IV advantage, profit, τινος of or from a thing, Pi. O. 2.54, P. 1.57; εἴ τοι ἐς κ. ἔσται ταῦτα τελεόμενα to his advantage, Hdt. 1.206; ἐπὶ σῷ κ. S. Ph. 151 (lyr.); τίνα κ. με διδάσκεις; A. Supp. 1060 (lyr.); τί σοι καιρὸς . . καταλείβειν; what avails it . .? E. Andr. 131 (lyr.); τίνος εἵνεκα καιροῦ; D. 23.182; οὗ κ. εἴη where it was convenient or advantageous, Th. 4.54; ᾗ κ. ἦν ib. 90; χωρίον μετὰ μεγίστων κ. οἰκειοῦταί τε καὶ πολεμοῦται with the greatest odds, the most critical results, Id. 1.36.
  • V Pythag. name for seven, Theol.Ar. 44.

καιρός, ὁ, das rechte Maß, μέτρα φυλάσσεσθαι· καιρὸς δʼ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστος Hes. O. 692, vgl. Hierax. bei Stob. fl. 10.78 ; καιροῦ πέρα, über das rechte Maß hinaus, Aesch. Prom. 506 ; ὑποκάμψας καιρὸν χάριτος Ag. 761, vgl. Suppl. 1046 ; Theogn. 401 ; μείζω τοῦ καιροῦ τὴν γαστέρα ἔχων, μετριωτέραν ποιῆσαι αὐτήν Xen. Symp. 2.19 ; ὑπερβάλλειν τῇ φιλοτιμίᾳ τὸν καιρόν, das rechte Maß überschreiten, Plut. Ages. 8 ; – übh. das rechte Verhältnis, bes. der rechte Zeitpunkt zu Etwas, die passende, günstige Zeit, gute Gelegenheit ; καιρὸς ἔχει παντὸς κορυφάν Pind. P. 9.81 (vgl. Soph. El. 75); νοῆσαι κ. ἄριστος Ol. 13.46 ; κατὰ καιρόν I. 2.22 ; παρὰ καιρόν Ol. 8.24, P. 10.4 ; ἐν καιρῷ Aesch. Prom. 879, zur rechten Zeit ; τὸν δʼ οὐδαμῶς καιρὸς γεγωνεῖν Prom. 521 ; καὶ τῶνδε καιρὸν ὅστις ὤκιστος λαβέ, nütze so schnell wie möglich die rechte Zeit, Spt. 65 ; καιρὸς καὶ πλοῦς Soph. Phil. 1436 ; ὑμῖν δʼ ἂν εἴη τήνδε καιρὸς ἐξάγειν O.C. 830 ; ἵνʼ οὐκέτʼ ὀκνεῖν καιρός El. 22 ; öfter πρὸς καιρόν, λέγειν, ἐννέπειν, wie oben καίρια, Phil. 1263, Tr. 59 ; auch ἐν καιρῷ u. ἐς καιρόν, O.C. 813, Aj. 1147 ; auch mit dem bloßen acc., καιρὸν δʼ ἐφήκεις Aj. 34, 1295 ; ἀφῖξαι εἰς καιρὸν κακῶν Eur. Or. 384 ; εἰς καιρὸν ἦλθες Troad. 739 u. öfter ; καιρὸν εὐλαβούμενος, den rechten Zeitpunkt wahrnehmend, 698 ; παρὰ καιρόν I.A. 800 ; ὡς ὁ καιρὸς οὐχὶ μέλλειν, ἀλλʼ ἔστʼ ἐπʼ αὐτῆς τῆς ἀκμῆς Ar. Plut. 255 ; ἡμέας ἐστὶ καιρὸς προσβωθῆσαι Her. 8.144 ; καιρὸς ἤδη διαλύειν τὴν στρατιάν Xen. Cyr. 5.5.43 ; καιρὸν παριέναι, den rechten Zeitpunkt vorbeilassen, Thuc. 4.27 ; οὐ παρεὶς τοὺς καιρούς Plat. Rep. II.374c ; καθυφιέναι Dem. 19.6 ; τηρεῖν, ihn wahrnehmen, Arist. rhet. 2.6 ; καιρὸν εἰληφέναι ἐνόμισαν Lys. 13.6, sie glaubten einen günstigen Zeitpunkt getroffen zu haben ; καιροῦ λαβέσθαι Luc. Tim. 13 ; – dem σχολή entsprechend, Muße, Strab. V.3.5 ; καιρῷ χρῆσθαι Plut. Pyrrh. 7 ; ἐς καιρόν, wie ἐν καιρῷ, zur rechten Zeit, Tragg. (s. oben); Her. 7.144 ; ὥς οἱ κατὰ καιρὸν ἦν, wie es ihm bequem war, 1.30 ; Thuc. 4.59 ; Plat. Crit. 44a ; ἐπὶ καιροῦ Dem. 19.258 ; Plut. Sert. 3 ; σὺν καιρῷ Pol. 2.38.7 ; – ἀπὸ καιροῦ, außer der Zeit, zur Unzeit, Plat. Theaet. 187e ; ἄνευ καιροῦ Ep. VII.339c ; eben so παρὰ καιρόν, Plat. Polit. 277a u. sonst ; ἐκ καιροῦ, plötzlich, Pol. 6.32.3 ; ἐπὶ καιροῦ, ex tempore, Plut. Dem. 8. – Uebh. Zeitpunkt, Zeit, χειμῶνος Plat. Legg. IV.709c, u. so bes. Sp., dah. Moeris dies als hellenistischen Sprachgebrauch, statt ὥρα, bezeichnet ; – οἱ καιροί, Zeitumstände, bes. schlimme, Xen. Hell. 6.5.33 ; – ὁ ἔσχατος καιρός, Pol. 29.11.12 Plut. Syll. 12. – Auch vom Orte, ἐναυλισάμενοι τῶν χωρίων, οὗ καιρὸς εἴη, wo es passend war, Thuc. 4.54 ; ἐς καιρὸν τυπείς = καιρίαν, Eur. Andr. 1120 ; προσωτέρω τοῦ καιροῦ, weiter als recht, gut ist, διώκειν, προιέναι, Xen. Hell. 7.5.13, An. 4.3.34 u. Sp., wie DC. 36.30. – W. Einem zu Statten kommt, Vorteil, Nutzen, τὸ νὸν φρουρεῖν ὄμμʼ ἐπὶ σῷ μάλιστα καιρῷ Soph. Phil. 151 ; τὰ δʼ ὑπερβάλλοντα οὐδένα καιρὸ δύναται θνατοῖς Eur. Med. 128 ; ἐς καιρὸν ἔσται, es wird nützlich sein, Her. 7.144 ; ἐν καιρῷ γίγνεσθαί τινι Xen. Cyr. 5.1.17 ; vgl. Dem. μάλιστα δʼ ἐπὶ καιροῦ τοῦτο γένοιτʼ ἂν καὶ πάντας ὠφελήσειεν ἀνθρώπους 19.258 ; – μέγιστον ἔχετε καιρόν, ihr habt den meisten Einfluß, das größte Gewicht, Xen. An. 3.1.36.
Wahrscheinlich hängt es mit κάρα zusammen, was die Sache auf den Kopf trifft, den rechten Fleck trifft. Vgl. καίριος.

καιρός (-ός, -οῦ, -ῷ, -όν.)

• 1fitting, right time (“u. a. der Sinn für das jeweils den Umständen Angemessene, Geschmack, Takt,” Fränkel, D & P, 509¹⁴: v. Bundy, 1. 18⁴⁴; Barrett on Eur., Hipp., 386.)
• • a νοῆσαι δὲ καιρὸς ἄριστος i. e. the fitting time is the best (time) to observe O. 13.48 ὁ γὰρ καιρὸς πρὸς ἀνθρώπων βραχὺ μέτρον ἔχει P. 4.286 τὺ γὰρ τὸ μαλθακὸν ἔρξαι τε καὶ παθεῖν ὁμῶς ἐπίστασαι καιρῷ σὺν ἀτρεκεῖ i. e. at exactly the right time P. 8.7 ὁ δὲ καιρὸς ὁμοίως παντὸς ἔχει κορυφάν P. 9.78 ἀγαπατὰ δὲ καιροῦ μὴ πλαναθέντα πρὸς ἔργον ἕκαστον τῶν ἀρειόνων ἐρώτων ἐπικρατεῖν δύνασθαι N. 8.4 καιρὸν[ fr. 51f. b. μόχθος ἡσυχίαν φέρει καιρῷ καταβαίνων (“mit richtiger Wahl eingreifend,” Fränkel) Pae. 2.34 c. gen., opportunity, due season, chance for, ὁ μὰν πλοῦτος φέρει τῶν τε καὶ τῶν καιρόν O. 2.54 ὧν ἔραται καιρὸν διδούς P. 1.57 πολλῶν ἐπέβαν καιρὸν οὐ ψεύδει βαλών (καιρόν to be understood ἀπὸ κοινοῦ, v. Radt, Mnem., 1966, 152⁵) N. 1.18 Θεαρίων, τὶν δʼ ἐοικότα καιρὸν ὄλβου δίδωσι N. 7.58 in phrases, κατὰ καιρόν, ἐν καιρῷ, opportunely, (Χεῖρα) τὰν Νικόμαχος κατὰ καιρὸν νεῖμʼ ἁπάσαις ἁνίαις I. 2.22 χρῆν μὲν κατὰ καιρὸν ἐρώτων δρέπεσθαι, θυμέ fr. 123. 1. εἴη καὶ ἐρᾶν καὶ ἔρωτι χαρίζεσθαι κατὰ καιρόν fr. 127. 2. κατ]ὰ καιρὸν[ ?fr. 346a. 3. “ἦν διακρῖναι ἰδόντʼ <οὐ> πολλὸς ἐν καιρῷ χρόνος” fr. 168. 6. also παρὰ καιρόν, inopportunely, ὀρθᾷ διακρίνειν φρενὶ μὴ παρὰ καιρὸν δυσπαλές (“Richtmaß,” Fränkel) O. 8.24 τὸ καυχᾶσθαι παρὰ καιρὸν μανίαισιν ὑποκρέκει O. 9.38 τί κομπέω παρὰ καιρόν; P. 10.4
  • b = τὰ καίρια, things timely καιρὸν εἰ φθέγξαιο P. 1.81
  • c frag. ἐν και]ρῷ P. Oxy. 2622. fr. 1. 1 ad ?fr. 346.

καιρός,

• • Idue measure, proportion, fitness, Hes., etc.; καιροῦ πέρα beyond measure, unduly, Aesch., etc.; μείζων τοῦ καιροῦ, Lat. justo major, Xen.
  • IIof Place, a vital part of the body, like τὸ καίριον, Eur.
  • IIIof Time, the right point of time, the proper time or season of action, the exact or critical time, Lat. opportunitas, καιρὸς βραχὺ μέτρον ἔχει "time and tide wait for no man," Pind.; καιρὸν παριέναι to let the time go by, Thuc.; καιροῦ τυχεῖν Eur.; καιρὸν λαμβάνειν Thuc.; ἔχειν καιρόν to be in season, Thuc.:— καιρός ἐστι, c. inf., it is time to do, Hdt., etc.
  • • 2adverbial usages, εἰς or ἐς καιρόν in season, at the right time, opportune, Hdt., etc.; so, ἐπὶ καιροῦ Dem.;— κατὰ καιρόν Hdt.; πρὸς καιρόν Soph., etc.; and, without Preps., καιρῷ or καιρόν in season, Attic;—all these being opp. to ἀπὸ καιροῦ, Plat.; παρὰ καιρόν Eur.; πρὸ καιροῦ prematurely, Aesch.
    • 3pl., ἐν τοῖς μεγίστοις κ. at the most critical times, Xen., etc.
  • IVadvantage, profit, fruit, τινος of or from a thing, Pind.; τί καιρὸς καταλείβειν; what avails it to . . ? Eur.; οὗ κ. εἴη where it was convenient or advantageous, Thuc.; μετὰ μεγίστων καιρῶν with the greatest odds, the most critical results, Thuc.