καίριος
καίριος, in time, at the right moment, vital, fatal
- I (καιρός II) in Hom. always of Place, in or at the right place, hence of parts of the body, καίριον a vital part, Il. 8.84, 326; ἐν καιρίῳ 4.185; ὁ αὐχήν ἐστι τῶν καιρίων X. Eq. 12.2, cf. 8 (Sup.); of wounds, mortal, καιρίῃ (sc. πληγῇ) τετύφθαι Hdt. 3.64; πέπληγμαι καιρίαν πληγήν A. Ag. 1343; καιρίας πληγῆς τυχεῖν ib. 1292, cf. X. Cyr. 5.4.5; καιρίας (v.l. -ίους) σφαγάς E. Ph. 1431; ἔχειν τὴν καταφορὰν κ. Plb. 2.33.3; but also, grave, serious, νουσήματα, τρώματα, Hp. Morb. 1.5: generally, καιριωτάτης τετευχέναι χώρας Theol.Ar. 44.
- II of Time, in season, timely, εὕρισκε ταῦτα καιριώτατα εἶναι Hdt. 1.125, cf. Emp. 111.6; χρὴ λέγειν τὰ κ. A. Th. 1, cf. Ch. 582; καίριοι συμφοραί ib. 1064; εἴ τι κ. λέγει S. Ant. 724; δρᾶν, φρονεῖν τὰ κ., Id. Aj. 120, El. 228 (lyr.); καίριος σπουδή Id. Ph. 637; -ωτέρα βουλή E. Heracl. 471; κ. ἐνθύμημα X. HG 4.5.4; τὸ ἀεὶ κ. Id. Cyr. 4.2.12, etc.; πρὸς τὸ κ., = καιρίως, S. Ph. 525; critical, αὐτὰ τὰ κ. ἔχων ἑκκαίδεκα (sc. ἔτη) AP 12.22 (Scyth.); agreeing with the subject, καιρίαν δʼ ἡμῖν ὁρῶ στείχουσαν Ἰοκάστην coming at the right time, S. OT 631; καίριος ἤλυθες E. El. 598; καιρία (Dind. for καὶ δορία) πτώσιμος falling at the exact or fatal moment, A. Ag. 1122 (lyr.); τὰ κ. timely circumstances, opportunities, Th. 4.10; emergencies, D.C. Fr. 70.8.
- 2 lasting but for a season, AP 12.224 (Strato).
- III chief, principal, τὰ καιριώτατα τῶν κλημάτων Thphr. CP 3.15.4, cf. 6.4.2.
- IV Adv. -ρίως in season, seasonably, κ. εἰρημένον A. Ag. 1372; σκοπεῖν E. Rh. 339: Comp. -ωτέρως X. Cyr. 4.5.49.
- 2 mortally, οὐτασμένος A. Ag. 1344, cf. Plb. 2.69.2.
1. op de juiste plaats dodelijk (van wonden of ziektes):
2. op de juiste tijd doeltreffend, gelegen, gunstig:
1) vom Orte, am rechten Orte geschehend, den rechten Fleck treffend, τὸ καίριον, die Stelle am Leibe, wo eine Wunde tödlich ist, vgl. Il. 8.83 ἄκρην κὰκ κορυφὴν (βάλεν), ὅθι τε πρῶται τρίχες ἵππων κρανίῳ ἐμπεφύασι, μάλιστα δὲ καίριόν ἐστιν u. 326 ; οὐκ ἐν καιρίῳ ὀξὺ πάγη βέλος, nicht an einer tödlichen Stelle, 4.185 ; οὔ τι βέλος κατὰ καίριον ἦλθε 11.439 ; so Xen. Eq. 12.8 καιριώτατον. – Nach Hom. bes. καιρία πληγή, ein tödlicher Streich, Todesstreich, πέπληγμαι καιρίαν πληγήν Aesch. Ag. 1316, wie ἐπεύχομαι δὲ καιρίας πληγῆς τυχεῖν 1265 ; καιρίους σφαγάς Eur. Phoen. 1440, u. Sp., wie Luc. Nigr. 55 βαθεῖα καὶ καίριος ἡ πληγὴ ἐγένετο ; DS. 4.16 ; καταφορά Pol. 2.33.3 ; ohne subst., καιρίῃ ἔδοξε τετύφθαι Her. 3.64 ; – καίριοι τόποι τοῦ σώματος Plut. Lac. apophth. Cleomen. p. 212 ; vgl. noch καίριον ἀστράγαλον ἐάγη Diod. 15 (VII.632); – νοσήματα ἢ τρώματα, tödlich, Hippocr.
2) von der Zeit, zu rechter Zeit, schicklich, passend, treffend ; τὰ καίρια λέγειν Aesch. Spt. 1, 601 ; σιγᾶνθʼ ὅπου δεῖ καὶ λέγειν τὰ κ. Ch. 575 ; εἴ τι καίριον λέγεις Soph. Ant. 720 ; βλέπʼ εἰ καίρια φθέγγει Phil. 850, wie Eur. I.A. 829 ; καιρίοισι συμφοραῖς Aesch. Ch. 1060 ; καίριος σπουδή Soph. Phil. 633 ; δρᾶν τὰ καίρια Aj. 120 ; φρονεῖν El. 221 ; καιρίαν δʼ ἡμῖν ὁρῶ στείχουσαν Ἰοκάστην O.R. 631, daß Jok, zu rechter Zeit kommt, wie Eur. καίριος ἦλθες El. 598 ; καιριωτέρα βουλή Heracl. 492 ; in Prosa, φροντίζων δὲ εὕρισκε ταῦτα καιριώτατα εἶναι Her. 1.125, καὶ τὸ μέτριον Plat. Phil. 66a, τοῦτο μάλιστα καιριώτατον γένοιτʼ ἄν Tim. 51d ; einzeln bei Sp.
3) das Zeitliche, Vergängliche, neben ἀβέβαιος Strato 66 (XII.224).
• Adv ., πολλῶν καιρίως εἰρημένων Aesch. Ag. 1345 ; καιρίως οὐτασμένος, tödlich verwundet, Ag. 1317, wie κ. πατάξαι Pol. 11.18.4, πληγείς 2.69.2 ; – καιριωτέρως παρεῖναι Xen. Cyr. 4.5.49.
[perh. properly κήριος, fr. κήρ. Cf. ἀκήριος1.]
Deadly, fatal. In impers. construction: μάλιστα καίριόν ἐστιν Il. 8.84, 326.
Absol., a fatal spot: οὐκ ἐν καιρίῳ πάγη βέλος Il. 4.185.
- Iof Place, in or at the right place, hence of parts of the body, ἐν καιρίῳ, κατὰ καίριον in a vital part, Il.; also, of wounds, πέπληγμαι καιρίαν πληγήν, καιρίας πληγῆς τυχεῖν Aesch.; πληγή is sometimes omitted, Hdt.:— adv. -ίως, mortally, Aesch.
- IIof Time, in season, seasonable, timely, opportune, Hdt., Trag., etc.; τὰ καίρια timely circumstances, opportunities, Thuc.
- 2lasting but for a season, Anth.
- 3adv. -ρίως, in season, seasonably, Aesch.: comp. -ωτέρως Xen.:—so also, πρὸς τὸ καίριον Soph.
-
…ἀλλʼ οἶδεν ὥς σφε χρὴ τελευτῆσαι μάχῃ, εἰ καρπὸς ἔσται θεσφάτοισι Λοξίου · φιλεῖ δὲ σιγᾶν ἢ λέγειν τὰ καίρια. ὅμως δʼ ἐπʼ αὐτῷ φῶτα, Λασθένους βίαν, ἐχθρόξενον πυλωρὸν ἀντιτάξομεν, γέροντα τὸν νοῦν, σάρκα δʼ…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…μὴ ταύτῃ ῥέπειν, καὶ τῶν λεγόντων εὖ καλὸν τὸ μανθάνειν. ἄναξ, σέ τʼ εἰκός, εἴ τι καίριον λέγει, μαθεῖν, σέ τʼ αὖ τοῦδʼ · εὖ γὰρ εἴρηται διπλῇ. οἱ τηλικοίδε καὶ διδαξόμεσθα δὴ φρονεῖν…
Sophocles, Antigone
-
…ἐγὼ δʼ ὁρῶ · ἐλαύνομαι δὲ κοὐκέτʼ ἂν μείναιμʼ ἐγὼ. ἀλλʼ εὐτυχοίης, καί σʼ ἐποπτεύων πρόφρων θεὸς φυλάσσοι καιρίοισι συμφοραῖς. ὅδε τοι μελάθροις τοῖς βασιλείοις τρίτος αὖ χειμὼν πνεύσας γονίας ἐτελέσθη. παιδοβόροι μὲν πρῶτον ὑπῆρξαν μόχθοι τάλανές…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…Κάδμου πολῖται, χρὴ λέγειν τὰ καίρια ὅστις φυλάσσει πρᾶγος ἐν πρύμνῃ πόλεως οἴακα νωμῶν, βλέφαρα μὴ κοιμῶν ὕπνῳ. εἰ μὲν γὰρ εὖ πράξαιμεν ,…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…ἐν θεῶν κρίσει, ἰοῦσα πράξω · τλήσομαι τὸ κατθανεῖν. Ἅιδου πύλας δὲ τάσδʼ ἐγὼ προσεννέπω · ἐπεύχομαι δὲ καιρίας πληγῆς τυχεῖν, ὡς ἀσφάδαστος, αἱμάτων εὐθνησίμων ἀπορρυέντων, ὄμμα συμβάλω τόδε. ὦ πολλὰ μὲν τάλαινα, πολλὰ…
Aeschylus, Agamemnon
-
…ὄφρα με βίος ἔχῃ. τίνι γάρ ποτʼ ἄν, ὦ φιλία γενέθλα, πρόσφορον ἀκούσαιμʼ ἔπος, τίνι φρονοῦντι καίρια ; ἄνετέ μʼ ἄνετε, παράγοροι · τάδε γὰρ ἄλυτα κεκλήσεται, οὐδέ ποτʼ ἐκ καμάτων ἀποπαύσομαι ἀνάριθμος ὧδε θρήνων…
Sophocles, Electra
-
…, Ὀδυσσεῦ, τὴν θεῶν ἰσχὺν ὅση ; τούτου τίς ἄν σοι τἀνδρὸς ἢ προνούστερος ἢ δρᾶν ἀμείνων ηὑρέθη τὰ καίρια ; ἐγὼ μὲν οὐδένʼ οἶδʼ · ἐποικτίρω δέ νιν δύστηνον ἔμπας, καίπερ ὄντα δυσμενῆ, ὁθούνεκʼ ἄτῃ συγκατέζευκται κακῇ…
Sophocles, Ajax
-
…, προφθάσασα καρδία γλῶσσαν ἂν τάδʼ ἐξέχει. νῦν δʼ ὑπὸ σκότῳ βρέμει θυμαλγής τε καὶ οὐδὲν ἐπελπομέν α ποτὲ καίριον ἐκτολυπεύσειν ζωπυρουμένας φρενός. εἴσω κομίζου καὶ σύ, Κασάνδραν λέγω, ἐπεί σʼ ἔθηκε Ζεὺς ἀμηνίτως δόμοις κοινωνὸν εἶναι…
Aeschylus, Agamemnon
-
…γὰρ τοπάζειν τοῦ σάφʼ εἰδέναι δίχα. ταύτην ἐπαινεῖν πάντοθεν πληθύνομαι, τρανῶς Ἀτρείδην εἰδέναι κυροῦνθʼ ὅπως. πολλῶν πάροιθεν καιρίως εἰρημένων τἀναντίʼ εἰπεῖν οὐκ ἐπαισχυνθήσομαι. πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατʼ ἂν…
Aeschylus, Agamemnon
-
…ἠδὲ κατόχοις τωὐτὰ τὰ ξυμφέροντα. ὁμοίη γὰρ καὶ ἡ ωὐτὴ τῶνδε τῶν νούσων ἡ ἰδέη. καστόριον δὲ τουτέοισι καιριώτερόν τε καὶ εὐμενέστερον πιεῖν τε καὶ χρίσασθαι καὶ ἐς τὸ ἔντερον ἐνεῖναι. τῇσι δὲ γυναιξὶ ὁκοῖα τουτέοισι ἴκελα πάθεα…
Aretaeus, Treatment of Acute Diseases