παράδειγμα
παράδειγμα, a pattern
- pattern, model: of an architectʼs model (or perh. plan) of a building, Hdt. 5.62, IG 2(2).1668.95, 11(2).161 A 43,75,203 B 95, al. (Delos, iii B. C.); a sculptorʼs or painterʼs model, Pl. Ti. 28c, R. 500e, IG 1(2).374.248, 2(2).1675.23 (pl.); of the divine exemplars after which earthly things are made, ἐν οὐρανῷ ἴσως π. ἀνάκειται Pl. R. 592b; of the Platonic ideas, opp. εἰκών, Arist. Metaph. 991a21, 1013a27 (later, copy, Πλάτων τὸν ὁρατὸν κόσμον γεγονέναι π. τοῦ νοητοῦ κόσμου Placit. 2.6.4 (v.l. πρὸς π.)).
- 2 precedent, example, παραδείγματα λαβεῖν παρά τινος Pl. Men. 77b; ἐμὲ π. ποιούμενος Id. Ap. 23b; παραδείγμασι χρῆσθαι Th. 3.10; π. χρῆσθαί τινι copy oneʼs example, And. 4.22; τοῖς γεγενημένοις π. χρῆσθαι Lys. 25.23; π. ἐξοίσετε Din. 1.107; π. καταλείπεσθαι Lycurg. 9; δοῦναι παραδείγματα Pl. Lg. 876e; ἐπὶ παραδείγματος by way of example, Aeschin. 1.177; παραδείγματος εἵνεκα Lys. 22.20; παραδείγματα ἁμαρτημάτων And. 3.32.
- b sample, παραδείγματα νεκρῶν ξύλινα samples of mummies made of wood, Hdt. 2.86, cf. PSI 5.485 (iii B. C.), PCair.Zen. 445.9, 665.2 (iii B. C.).
- 3 lesson, warning, ἔχοντες παραδείγματα τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων Th. 6.77; τὸ σὸν π. ἔχων S. OT 1193 (lyr.); τοῖς ἄλλοις ἔσται π. ὕβρεως Ar. Th. 670 (anap.); π. καθιστάναι Th. 3.40; ζῶντά τινα τοῖς λοιποῖς π. ποιῆσαι D. 19.101, cf. 343, 21.98; π. τοὺς Σύρους λαβέ Men. 544.1; π. τοῦ μὴ ἀδικεῖν Lys. 27.5.
- 4 argument, proof from example, Th. 1.2, etc., cf. Arist. APr. 68b38, Rh. 1356b3, 1402b14, 1418a3, Zeno Stoic. 1.23; including παραβολή and λόγος, Arist. Rh. 1393a 27.
- 5 in Law, leading case, precedent, Wilcken Chr. 27.5 (ii A. D.).
- II foil, contrast, τὰ γὰρ κακὰ π. τοῖς ἐσθλοῖσιν εἴσοψίν τʼ ἔχει E. El. 1085.
1. model:
2. voorbeeld, precedent:
3. voorbeeld, les:
4. voorbeeld (als bewijsmiddel):
Bei den Rhetoren nach Arist. rhet. ad Alex. 47 παράδειγμά ἐστι, πράξεις ὁμοῖαι γεγενημέναι καὶ ἐναντίαι ταῖς νῦν ὑφʼ ἡμῶν λεγομέναις.
- Ia pattern or model of the thing to be executed, Lat. exemplar, an architectʼs plan, Hdt.; a sculptorʼs or painterʼs model, Plat.
- 2a precedent, example, Thuc., Plat.; ἐπὶ παραδείγματος by way of example, Aeschin.
- 3an example, i. e. a lesson or warning, π. ἔχειν τινός to take a lesson from another, Thuc.; τὸ σὸν π. ἔχων Soph.; ζῶντά τινα τοῖς λοιποῖς π. ποιεῖν Dem.
- 4an argument, proof from example, Thuc.
- IIthe model or copy of an existing thing, Hdt.
-
…τινὸς ἀξία ἐστὶν καὶ οὐδενός. καὶ φαίνεται τοῦτον λέγειν τὸν Σωκράτη, προσκεχρῆσθαι δὲ τῷ ἐμῷ ὀνόματι, ἐμὲ παράδειγμα ποιούμενος, ὥσπερ ἂν ; εἰ ; εἴποι ὅτι οὗτος ὑμῶν, ὦ ἄνθρωποι, σοφώτατός ἐστιν, ὅστις ὥσπερ…
Plato, Apology
-
…ἑκατέρους ἀναμνήσας καταβαίνειν, τούς τε ἐξ ἄστεως καὶ τοὺς ἐκ Πειραιῶς, ἵνα τὰς ὑμῖν διὰ τούτων γεγενημένας συμφορὰς παραδείγματα ἔχοντες τὴν ψῆφον φέρητε. καὶ πρῶτον μὲν ὅσοι ἐξ ἄστεώς ἐστε, σκέψασθε ὅτι ὑπὸ τούτων οὕτω σφόδρα ἤρχεσθε…
Lysias, Speeches
-
…. ἐπειδὰν δὲ ἐκ διδασκάλων ἀπαλλαγῶσιν, ἡ πόλις αὖ τούς τε νόμους ἀναγκάζει μανθάνειν καὶ κατὰ τούτους ζῆν κατὰ παράδειγμα, ἵνα μὴ αὐτοὶ ἐφʼ αὑτῶν εἰκῇ πράττωσιν, ἀλλʼ ἀτεχνῶς ὥσπερ οἱ γραμματισταὶ τοῖς μήπω δεινοῖς γράφειν τῶν παίδων…
Plato, Protagoras
-
…ἐγώ σοι φράσω, ὅ γε ὑποπτεύω λέγειν καὶ συμβουλεύειν ἡμῖν τοῦτο τὸ γράμμα. κινδυνεύει γὰρ οὐδὲ πολλαχοῦ εἶναι παράδειγμα αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὴν ὄψιν μόνον. πῶς τοῦτο λέγεις ; σκόπει καὶ σύ. εἰ ἡμῶν τῷ ὄμματι…
Plato, Alcibiades 1
-
…οἷον τὸ ἕτερον, οὔτε αὐτὸ οὔτε ἡ δύναμις αὐτοῦ ; ἢ δῆλα δὴ ὅτι οὕτως ἔχει, εἴπερ τῷ παραδείγματί γε ἔοικε ; ἀλλʼ οὕτως, ἔφη, ἔχει, ὦ Σώκρατες. καὶ ἐγὼ εἶπον · οὐδὲν ἄρα ἐστὶν…
Plato, Protagoras
-
…. τάχα δέ τῳ δόξειεν ἂν βέλτιον εἶναι γνωρίζειν αὐτὸ πρὸς τὰ κτητὰ καὶ πρακτὰ τῶν ἀγαθῶν · οἷον γὰρ παράδειγμα τοῦτʼ ἔχοντες μᾶλλον εἰσόμεθα καὶ τὰ ἡμῖν ἀγαθά, κἂν εἰδῶμεν, ἐπιτευξόμεθα αὐτῶν. πιθανότητα μὲν οὖν τινα ἔχει…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…τοῦ πρεπόντως καὶ τοῦ καινῶς ἔχειν μετάσχωσιν, τοῖς δὲ γράμμασιν οὐδενὸς τούτων προσεδέησεν. ὥσθʼ οἱ χρώμενοι τοῖς τοιούτοις παραδείγμασι πολὺ ἂν δικαιότερον ἀποτίνοιεν ἢ λαμβάνοιεν ἀργύριον, ὅτι πολλῆς ἐπιμελείας αὐτοὶ δεόμενοι παιδεύειν τοὺς ἄλλους ἐπιχειροῦσιν. εἰ δὲ…
Isocrates, Speeches
-
…τοὺς περὶ τὴν αὐτὴν διατριβὴν ὄντας. θαυμάζω δʼ ὅταν ἴδω τούτους μαθητῶν ἀξιουμένους, οἳ ποιητικοῦ πράγματος τεταγμένην τέχνην παράδειγμα φέροντες λελήθασι σφᾶς αὐτούς. τίς γὰρ οὐκ οἶδε πλὴν τούτων ὅτι τὸ μὲν τῶν γραμμάτων ἀκινήτως ἔχει καὶ μένει…
Isocrates, Speeches
-
…ἐν ἑτέροις καιροῖς δηλώσομεν, δεῖγμα δὲ τῆς Ἱππονίκου φύσεως νῦν ἐξενηνόχαμεν, πρὸς ὃν δεῖ ζῆν σε ὥσπερ πρὸς παράδειγμα, νόμον μὲν τὸν ἐκείνου τρόπον ἡγησάμενον, μιμητὴν δὲ καὶ ζηλωτὴν τῆς πατρῴας ἀρετῆς γιγνόμενον · αἰσχρὸν γὰρ τοὺς…
Isocrates, Speeches
-
…ἵνʼ αὐτοῖς ᾖ χρήσιμα καὶ γὰρ ἄνευ τούτων τῶν γραμμάτων τὰ δέοντʼ ἐφρόνουν, ἀλλʼ ἵνʼ ὑμεῖς ἔχηθʼ ὑπομνήματα καὶ παραδείγματα ὡς ὑπὲρ τῶν τοιούτων σπουδάζειν προσήκει. τί οὖν λέγει τὰ γράμματα ; Ἄρθμιος φησὶ Πυθώνακτος Ζελείτης ἄτιμος καὶ πολέμιος…
Demosthenes, Speeches