πατρῷος
πατρῷος, πατρῷος α ον, of one’s father, ancestral (adjective)
- of or from oneʼs father, coming or inherited from him, σκῆπτρον, ἔγχος, Il. 2.46, 19.387; τέμενος, δῶμα, οἶκος, 20.391, 21.44, Hes. Op. 376; ξεῖνος πατρώϊός ἐσσι παλαιός my old hereditary friend, Il. 6.215; π. ἑταῖροι Od. 2.254, 17.69; γαῖα πατρωΐη oneʼs fatherland, 13.188, 251; πατρῴα γῆ Thgn. 888, Pi. P. 4.290, S. El. 67, etc.; π. οὖδας A. Ag. 503; ἄστυ S. OT 1450; δῶμα, ἑστία, κοῖται, E. Or. 1595, Hec. 22, S. El. 194 (lyr.); πατρώϊα oneʼs fatherʼs goods, patrimony, Od. 17.80, 20.336, 22.61; τὰ π. Hdt. 9.26, Ar. Th. 819, Lys. 27.11, v.l. in Arist. Pol. 1303b34; τὰ π. χρήματα Ar. Av. 1658; θρόνος A. Pr. 230, cf. S. El. 268, etc.; δοῦλοι π. Hdt. 2.1; γέρεα Id. 7.104; θυσίαι D. Ep. 3.30 codd.; ἀρχή X. An. 1.7.6; π. δόξα hereditary glory, Id. HG 7.5.16 (but πατρῴα καὶ παππῴα δόξα of our fathers and grandfathers, D. 10.73); π. οἰκία, κλῆρος, And. 1.62, Pl. Chrm. 157e, Lg. 923d, etc.; οὐσία Anaxandr. 45; ἡ εἰρήνη ἡ π. IG 42(1).68.13 (Epid., iv B. C.); ἔχων π. ἡμῶν ὑποθήκην Sammelb. 7339.6 (i A. D.); π. θεοί tutelary gods of a family or people, as Apollo at Athens, S. Ph. 933, cf. Pl. Euthd. 302d, Arist. Ath. 55.3, Sammelb. 6262.5 (iii A. D.); Zeus among the Dorians, A. Fr. 162.3; πρὸς θεῶν π. καὶ μητρῴων X. HG 2.4.21, cf. Th. 7.69: sg., Berl.Sitzb. 1927.169 (Cyrene); Zeus was the θεὸς π. of Heracles, S. Tr. 288, 753; of Orestes, E. El. 671; Ζεὺς π. was also the god who protects parents’ rights, Ar. Nu. 1468, Pl. Lg. 881d, etc.
- II = πάτριος, of or belonging to oneʼs father, μῆλα Od. 12.136; π. πρὸς στάθμαν Pi. P. 6.45; π. ἄεθλοι imposed by him, ib. 4.220; but π. ἆθλος of him, S. Ant. 856 (lyr.); π. γνώμη ib. 640; π. φόνοι, πήματα, Id. OC 990, 1196; π. χέρες A. Ag. 210 (lyr.), etc.; τὰ πατρώϊα the cause of oneʼs father, opp. τὰ μητρώϊα, Hdt. 3.53.—Gramm. distd. πατρῷος, as expressing patrimonial possession, from πάτριος as expressing hereditary manners, customs, institutions; v. Ammon. Diff. s.v., AB 297, Suid., etc.—The distn. holds in Att. Prose; but Hom. and Hdt. use πατρώϊος only, and in all these senses; so also Trag. [πάτριος shd. be restored in all passages in Trag. where the 2nd syll. is made short in anap. and lyr., E. Hec. 82, Tr. 162, Ba. 1368, El. 1315, Alc. 249; but γῆς ἀπὸ πατρωΐης ends a pentameter in IG 1(2).978.]
1. van de vader:
2. voorvaderlijk, geërfd:
[Die mittlere Silbe findet sich bei att. Dichtern zuweilen kurz gebraucht, vgl. Eur. Hec. 78, Troad. 164, Bacch. 1367, El. 1315, in Anapästen, und Alc. 259, im Choriambus.]
- Iof or from oneʼs father, coming or inherited from him, Lat. paternus, Hom., etc.; ξεῖνος πατρώιος my hereditary friend, Il.; γαῖα πατρωίη oneʼs fatherland, Il.; πατρώια oneʼs patrimony, Il., etc.; π. δόξα hereditary glory, Xen.; Ζεὺς π. also the god who protects a parentʼs rights, Ar.
- IIlike πάτριος, of or belonging to oneʼs father, Pind., Soph.; τὰ πατρώια the cause of oneʼs father, Opp. to τὰ μητρώια, Hdt.
-
…μὲν κὴρ τὸ μὴ πιθέσθαι, βαρεῖα δʼ, εἰ τέκνον δαΐ ξω, δόμων ἄγαλμα, μιαίνων παρθενοσφάγοισιν ῥείθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ · τί τῶνδʼ ἄνευ κακῶν, πῶς λιπόναυς γένωμαι ξυμμαχίας ἁμαρτών ; παυσανέμου γὰρ θυσίας παρθενίου θʼ…
Aeschylus, Agamemnon
-
…τὴν Βοιωτίαν Ἐπαμινώνδας ὁ Θηβαῖος. ταύτας τὰς γραφὰς Εὐφράνωρ ἔγραψεν Ἀθηναίοις καὶ πλησίον ἐποίησεν ἐν τῷ ναῷ τὸν Ἀπόλλωνα Πατρῷον ἐπίκλησιν · πρὸ δὲ τοῦ νεὼ τὸν μὲν Λεωχάρης, ὃν δὲ καλοῦσιν Ἀλεξίκακον Κάλαμις ἐποίησε. τὸ δὲ ὄνομα…
Pausanias, Description of Greece
-
…, βασιλεῦ γαίας, αἰνῶς αἰνῶς ἐπὶ γόνυ κέκλιται. ὅδʼ ἐγώ, οἰοῖ, αἰακτὸς μέλεος γέννᾳ γᾷ τε πατρῴᾳ κακὸν ἄρʼ ἐγενόμαν. πρόσφθογγόν σοι νόστου τὰν κακοφάτιδα βοάν, κακομέλετον ἰὰν Μαριανδυνοῦ θρηνητῆρος πέμψω πέμψω, πολύδακρυν ἰαχάν…
Aeschylus, Persians
-
…Ἥλιον προσεννέπω, πανύστατον δὴ κοὔποτʼ αὖθις ὕστερον. ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον Σαλαμῖνος, ὦ πατρῷον ἑστίας βάθρον κλειναί τʼ Ἀθῆναι καὶ τὸ σύντροφον γένος κρῆναί τε ποταμοί θʼ οἵδε, καὶ τὰ Τρωϊκὰ πεδία προσαυδῶ…
Sophocles, Ajax
-
…δόλος οὐδεὶς μὴ ʼκ φρενὸς ὀρθῶς με λιγαίνειν. ἰὼ ἰὼ δύσφρονες, φίλων ἄπιστοι καὶ κακῶν ἀτρύμονες, δόμους πατρῴους ἑλόν τες μέλεοι σὺν αἰχμᾷ. μέλεοι δῆθʼ οἳ μελέους θανάτους εὕροντο δόμων ἐπὶ λύμῃ. ἰὼ ἰὼ δωμάτων ἐρειψίτοιχοι…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…γένος πράσσοις ἂν ὡς Ἀργεῖον ἀνστήσῃς στόλον. δοκεῖτε ; δή ; μοι τῆσδε κοινωνεῖν χθονὸς τἀρχαῖον. ἀλλὰ πῶς πατρῷα δώματα λιπεῖν ἔτλητε ; τίς κατέσκηψεν τύχη ; ἄναξ Πελασγῶν, αἰόλʼ ἀνθρώπων κακά. πόνου δʼ ἴδοις ἂν οὐδαμοῦ…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…ὄρθʼ ἔκειθʼ ὁρίσματα πύργοι τʼ ἄθραυστοι Τρωικῆς ἦσαν χθονὸς Ἕκτωρ τʼ ἀδελφὸς οὑμὸς εὐτύχει δορί, καλῶς παρʼ ἀνδρὶ Θρῃκὶ πατρῴῳ ξένῳ τροφαῖσιν ὥς τις πτόρθος ηὐξόμην, τάλας · ἐπεὶ δὲ Τροία θʼ Ἕκτορός τʼ ἀπόλλυται ψυχή, πατρῴα θʼ…
Euripides, Hecuba
-
…ποθεν ἔλθοι, οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι, ἥν τινα μήτηρ ἐς μέγαρον καλέσασα θεοπρόπον ἐξερέηται. ξεῖνος δʼ οὗτος ἐμὸς πατρώιος ἐκ Τάφου ἐστίν, Μέντης δʼ Ἀγχιάλοιο δαΐφρονος εὔχεται εἶναι υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσει. ὣς φάτο Τηλέμαχος…
Homer, Odyssey
-
…Πείραιʼ, οὐ γάρ τʼ ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα. εἴ κεν ἐμὲ μνηστῆρες ἀγήνορες ἐν μεγάροισι λάθρη κτείναντες πατρώϊα πάντα δάσωνται, αὐτὸν ἔχοντά σε βούλομʼ ἐπαυρέμεν, ἤ τινα τῶνδε · εἰ δέ κʼ ἐγὼ τούτοισι φόνον καὶ…
Homer, Odyssey
-
…πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι. ὅστις τάδʼ ἄλλως τῇδʼ ἐπεύχεται πόλει, αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν. ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός, δεκάτου σε φέγγει τῷδʼ ἀφικόμην ἔτους, πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών. οὐ γάρ ποτʼ…
Aeschylus, Agamemnon