σχῆμα
σχῆμα, form, figure, appearance
- form, shape, figure, E. Ion 238, Ar. V. 1170, Pl. R. 601a, Thphr. Ign. 52, etc.; καθʼ Ἡρακλέα τὸ σ. καὶ τὸ λῆμʼ ἔχων Ar. Ra. 463; διερεισαμένη τὸ σ. τῇ βακτηρίᾳ Id. Ec. 150; Ἱππομέδοντος σ. καὶ μέγας τύπος A. Th. 488: in Trag. freq. in periphr., ὦ σ. πέτρας, = πέτρα, S. Ph. 952; σ. καὶ πρόσωπον εὐγενὲς τέκνων E. Med. 1072; σ. δόμων Id. Alc. 911 (anap.), cf. Hec. 619; Ἀσιάτιδος γῆς σ. Id. Andr. 1: in pl., of one person, φωτὸς κακούργου σχήματʼ Id. Fr. 210; μορφῆς σχῆμα or σχήματα, Id. Ion 992, IT 292, cf. IG 3.1417.14; τὴν αὐτὴν τοῦ σ. μορφήν Arist. PA 640b34 (but ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων, opp. σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, Ep.Phil. 2.6 and 8); τὰ σ. καὶ χρώματα Pl. R. 373b; σχήμασι καὶ χρώμασι μιμεῖσθαι Arist. Po. 1447a19; κατὰ χρόαν ἢ ὄγκον ἢ σ. [τοῦ προσώπου] Gal. 18(2).309; ὅσα παθήματα γίνεται ἀπὸ σχημάτων caused by peculiar conformations, Hp. VM 22.
- b atom, imagined as differing from other atoms mainly in shape, ἐκ περιφερῶν συγκεῖσθαι σχημάτων Democr. ap. Thphr. Sens. 65; ἐκ μεγάλων σ. καὶ πολυγωνίων ib. 66, cf. 67, al., Od. 64.
- 2 appearance, opp. the reality, οὐδὲν ἄλλο πλὴν . . σ. a mere outside, E. Fr. 25, cf. 360.27, Pl. R. 365c; show, pretence, ἦν δὲ τοῦτο . . σ. πολιτικὸν τοῦ λόγου Th. 8.89; οὐ σχήμασι, ἀλλὰ ἀληθείᾳ Pl. Epin. 989c; σχήματι ξενίας under the show of . ., Plu. Dio 16, etc.
- 3 bearing, air, mien, Hdt. 1.60; τύραννον σ. ἔχειν S. Ant. 1169; ἄφοβον δεικνὺς σ. X. Cyr. 6.4.20; ταπεινὸν σ. ib. 5.1.5; ὑπηρέτου σ. D. 23.210; τῷ σχήματι, τῷ βλέμματι, τῇ φωνῇ Id. 21.72; ὄμμασι καὶ σχήμασι καὶ βαδίσματι φαιδρός gestures, X. Ap. 27, cf. Mem. 3.10.5; esp. outside show, pomp, τὸ τῆς ἀρχῆς σ. Pl. Lg. 685c; dignity, rank, οὐ κατὰ σ. φέρειν τι in a manner not dignified or seemly, Plb. 3.85.9, cf. 5.56.1, Plu. Aud. 2.44a, QConv. 631c, Luc. Peregr. 25; πρεσβείας, ἱερείας σ., Aristid. 1.490 J., Inscr.Olymp. 941; ἔχει τι σ., c. inf., thereʼs something to be said for . ., E. Tr. 470, cf. IA 983; of the stately air of a horse, X. Eq. 1.8, 7.10.
- 4 fashion, manner, ἑτέρῳ σ. ζητεῖν Hp. VM 2; σ. μὲν γὰρ Ἑλλάδος στολῆς ὑπάρχει fashion of dress, S. Ph. 223; σ. τοῦ κόσμου E. Ba. 832, 1 Ep.Cor. 7.31; σ. βίου, μάχης, E. Med. 1039, Ph. 252 (lyr.); τούτῳ . . κατῴκουν τῷ σ. Pl. Criti. 112d.
- b dress, equipment, ἀρχαίῳ σ. λαμπρός Ar. Eq. 1331; βαβαιὰξ τοῦ σ. Id. Ach. 64, cf. X. Oec. 2.4, Theoc. 10.35, App. BC 1.16; τὸ τῆς πορφύρας σ., = Lat. latus clavus, IGRom. 3.1422 (Prusias); ἐν τῷ σ. ἱερέ[ως] ib. 69.17 (ibid., cf. Glotta 14.80), cf. Sammelb. 7449.10 (V A.D.), PLond. 5.1729.25 (vi A.D.).
- 5 character, role, μεταβαλεῖν τὸ σ. Pl. Alc. 1.135d; πάντα σ. ποιεῖν Id. R. 576a; ἐν μητρὸς σχήματι Id. Lg. 918e, cf. 859a; ἀπολαβεῖν τὸ ἑαυτῶν σ. to recover their proper character, X. Cyr. 7.1.49.
- 6 character, characteristic property of a thing, [πόλεως] Th. 6.89; πολιτείας Pl. Plt. 291d; βασιλείας σ. ἔχει the form of monarchy, Arist. EN 1160b25; τὸ σ. τῆς λέξεως δεῖ μήτε ἔμμετρον εἶναι μήτε ἄρρυθμον Id. Rh. 1408b21 (but τὰ σ. τῆς λέξεως the forms (modes) used in poetry, such as entreaty, threat, command, Id. Po. 1456b9); τὰ τῆς κωμῳδίας σ. its characteristic forms, ib. 1448b36; ἐν σχήματι νόμου in form of law, Pl. Lg. 718b; ἐν ἀπολογίας σ. Isoc. 15.8; ἐν μύθου σ. Arist. Metaph. 1074b2, cf. Pl. Ti. 22c; τὸ τῆς διαίτης σ. Gal. 15.582; αἱ κατὰ σχήματα πυρετῶν διαφοραί Id. 19.183.
- 7 a figure in Dancing, Ar. V. 1485: mostly in pl., figures, gestures (cf. σχημάτιον), E. Cyc. 221, Ar. Pax 323, Pl. Lg. 669d, Epigr. ap. Plu. QConv. 2.732f, etc.; σχήματα πρὸς τὸν αὐλὸν ὀρχεῖσθαι X. Smp. 7.5; ἐν . . μουσικῇ καὶ σχήματα . . καὶ μέλη ἔνεστι figures and tunes, Pl. Lg. 655a; also of the postures of an athlete, Isoc. 15.183: generally, posture, position, Hp. Off. 11, al., Ar. Ra. 538 (lyr.), Thphr. Lass. 3, 14; of the foetus, Sor. 2.55; τὸ τῆς κατακλίσεως σ. the patientʼs attitude as he lies in bed, Gal. 16.578, cf. 665; cf.σχηματίζω II 3.
- b Rhet., figure of speech, Pl. Ion 536c, Cic. Brut. 37.141, etc.; [ἡ τοῦ Θουκυδίδου φράσις] πλήρης σχημάτων D.H. Pomp. 5, cf. Amm. 2.2; for σ. Πινδαρικόν, etc., v. Hdn. Fig. p.100 S.
- c in Logic, figure of a syllogism, Arist. APr. 26b33, al., Thphr. Fr. 59.
- d τὸ σ. τῆς λέξεως, both the grammatical form of a sentence, Arist. SE 166b10, cf. Gal. 16.709, etc.; and its rhythmical form, Arist. Rh. l.c. supr. 6, etc.
- e grammatical form of a word, Hp. Vict. 1.23, D.T. 635.21, A.D. Pron. 17.25, al.
- 8 geometrical figure, Arist. de An. 414b20, al., Onos. 10.28; μονωτάτη πάντων ἀριθμῶν δυὰς σχήματος οὐκ ἔστιν ἐπιδεκτική Theol.Ar. 7.
- b phase of the moon, Ptol. Tetr. 21, Vett.Val. 106.28.
- c Astrol., aspect, Plot. 2.3.1, Man. 3.5, 212, al.
- d configuration of birds in augury, τοῖς τῶν γυναικῶν σχήμασι σῴζεσθαι to be saved by the configurations (of birds) appropriate to women, Gal. 15.445.
- 9 in Tactics, military formation, X. An. 1.10.10.
- 10 = τὸ αἰδοῖον LXX Is. 3.17.
1. van pers.
a. uiterlijke vorm, gestalte:
b. houding, gedrag:
c. rol, manier (van optreden), handelwijze, stijl:
2. van zaken en abstracta
a. uiterlijke
b. vorm, figuur, in allerlei contexten; dansfiguur:
a) Haltung, Stellung, Miene, Gestalt ; Aesch. Spt. 479 ; θηρός, Eur. Rhes. 209 ; λεαίνης, Hel. 385 ; μορφῆς σχήματα, I.T. 292 ; τρίγωνον, Pol. 1.42.3 ; die Schlachtordnung, Xen. An. 1.10.10.
b) übh. die ganze Art zu sein, sich zu zeigen, der äußere Anstand, der Aufzug, σχῆμα μὲν γὰρ Ἑλλάδος στολῆς ὑπάρχει, Soph. Phil. 223 ; τύραννον σχῆμʼ ἔχων, Ant. 1154 ; auch ὦ σχῆμα πέτρας δίπυλον, 940 ; ἐς ἄλλο σχῆμʼ ἀποστάντες βίου, Eur. Med. 1039 ; Ar. u. in Prosa : σχῆμα πολιτείας, Plat. Polit. 291d ; τὸ τῆς θεοῦ σχῆμα καὶ ἄγαλμα, Critia. 110b, u. öfter ; ἄφοβον σχῆμα δεικνύναι, Xen. Cyr. 6.4.20 ; bes. auch vornehme, stolze Haltung, edler, würdevoller Anstand, Prunk, τῆς ἀρχῆς, Plat. Legg. III.685c ; τὸ σὸν σχῆμα ὃ σὺ περιβέβλησαι, Xen. Oec. 2.4 ; οὐ κατὰ σχῆμα φέρειν τι, nicht mit Anstand tragen, Pol. 3.85.9. – Dah. der äußere Schein, Vorwand, Thuc. 8.89 ; σχήματι ξενίας, Plut. Dion 16 ; die Rolle, μεταβαλεῖν τὸ σχῆμα, Plat. Alc.I, 135d ; von Dingen, Zustand, πόλεως, Thuc. 6.89.
Bei Tieren = Rüstung, Geschirr, Zeug, Xen. u. A.
Bei den Rhett. und Gramm. rhetorische u. grammatische Figur, Rede- und Wortfigur ; die Darstellung einer Versart durch die Länge- und Kürzezeichen. – Uebh. Grundriß, Entwurf, Plat. Rep. II.365c.
1
ὦ μέγα, μέγιστον, ἐγκύκλιον, ἀπερινόητον σ. κόσμου, οὐράνιον ... ἐνουράνιον ... αἰθέριον ... ἐναιθέριον, ὑδατῶδες ... γαιῶδες ... πυρῶδες ... ἀνεμῶδες ... φωτοειδές ... σκοτοειδές ... ἀστροφεγγές
oh grande, muy grande, circular, forma incomprensible del cosmos, celestial, que estás en el cielo, etéreo, que estás en el aire, que tienes forma de agua, de tierra, de fuego, de viento, luminoso, que tienes forma de sombra, brillante como las estrellas
Ἰάω, ὁ σχηματίσας <σε> εἰς τὰ εἴκοσι καὶ ὀκτὼ σχήματα τοῦ κόσμου
Iao, el que te configuró para formar las veintiocho formas del cosmos
2
la figura en conjunto así, como está abajo
- 1like Lat. habitus, form, shape, figure, Eur., Ar., etc.; as a periphr., σχῆμα πέτρας πέτρα, Soph.; σχ. δόμων Eur.
- 2form, figure, appearance, as opp. to the reality: a show, pretence, Thuc.; ἔχει τι σχῆμα Eur.
- 3the bearing, look, air, mien of a person, Hdt., Soph.: in pl. gestures, Xen.
- 4the fashion, manner, way of a thing, σχ. στολῆς fashion of dress, Soph.; σχ. βίου, μάχης Eur.: absol. dress, equipment, Ar., Plat.
- 5the form, character, characteristic property of a thing, Thuc.; βασιλείας σχ. the form of monarchy, Arist.
- 6a figure in dancing, Ar.: in pl. pantomimic gestures, postures, Ar., etc.
-
…ἀπεδίδρασκες σκευήν τέ τινα περιθέμενος, ἢ διφθέραν λαβὼν ἢ ἄλλα οἷα δὴ εἰώθασιν ἐνσκευάζεσθαι οἱ ἀποδιδράσκοντες, καὶ τὸ σχῆμα τὸ σαυτοῦ μεταλλάξας · ὅτι δὲ γέρων ἀνήρ, σμικροῦ χρόνου τῷ βίῳ λοιποῦ ὄντος ὡς τὸ εἰκός, ἐτόλμησας…
Plato, Crito
-
…ἀλλʼ ἔμπας ἔφερε κακὸν ἅλις, ἄτεκνος ὤν, πολιὰς ἐπὶ χαίτας ἤδη προπετὴς ὢν βιότου τε πόρσω. ὦ σχῆμα δόμων, πῶς εἰσέλθω, πῶς δʼ οἰκήσω, μεταπίπτοντος δαίμονος ; οἴμοι. πολὺ γὰρ τὸ μέσον · τότε…
Euripides, Alcestis
-
…τεσσέρων πηχέων ἀπολείπουσα τρεῖς δακτύλους καὶ ἄλλως εὐειδής · ταύτην τὴν γυναῖκα σκευάσαντες πανοπλίῃ, ἐς ἅρμα ἐσβιβάσαντες καὶ προδέξαντες σχῆμα οἷόν τι ἔμελλε εὐπρεπέστατον φανέεσθαι ἔχουσα, ἤλαυνον ἐς τὸ ἄστυ, προδρόμους κήρυκας προπέμψαντες, οἳ τὰ ἐντεταλμένα ἠγόρευον…
Herodotus, The Histories
-
…ὁ Σόλων ἐντὸς τὴν χεῖρα ἔχων. τοῦτο δʼ ἐστίν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὑπόμνημα καὶ μίμημα τοῦ Σόλωνος σχήματος, ὃν τρόπον ἔχων αὐτὸς διελέγετο τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηναίων. σκέψασθε δή, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅσον διαφέρει…
Aeschines, Speeches
-
…τοῦτον, ἀλλʼ ἔμψυχον ἡγοῦμαι νεκρόν. πλούτει τε γὰρ κατʼ οἶκον, εἰ βούλει, μέγα καὶ ζῆ τύραννον σχῆμʼ ἔχων · ἐὰν δʼ ἀπῇ τούτων τὸ χαίρειν, τἄλλʼ ἐγὼ καπνοῦ σκιᾶς οὐκ ἂν πριαίμην ἀνδρὶ πρὸς τὴν ἡδονήν…
Sophocles, Antigone
-
…καὶ πολλὰ περιπεπλευκότος, μετακυλίνδειν αὑτὸν ἀεὶ πρὸς τὸν εὖ πράττοντα τοῖχον μᾶλλον ἢ γεγραμμένην εἰκόνʼ ἑστάναι, λαβόνθʼ ἓν σχῆμα · τὸ δὲ μεταστρέφεσθαι πρὸς τὸ μαλθακώτερον δεξιοῦ πρὸς ἀνδρός ἐστι καὶ φύσει Θηραμένους. οὐ γὰρ ἂν γέλοιον ἦν…
Aristophanes, Frogs
-
…τίνα ; πῶς ἐνθάδʼ ἄρα κόπτουσιν οὑπιχώριοι ; οὐ μὴ διατρίψεις, ἀλλὰ γεύσει τῆς θύρας, καθʼ Ἡρακλέα τὸ σχῆμα καὶ τὸ λῆμʼ ἔχων. παῖ παῖ. τίς οὗτος ; Ἡρακλῆς ὁ καρτερός. ὦ βδελυρὲ κἀναίσχυντε καὶ τολμηρὲ…
Aristophanes, Frogs
-
…κατὰ μίαν ἑκάστην ἐπελθὼν ἢ καὶ νὴ Δία γεγραμμένας χωρὶς ἀλλήλων θεασάμενος εὐθέως ὑπολαμβάνει κατανενοηκέναι καὶ τὸ τῆς ὅλης οἰκουμένης σχῆμα καὶ τὴν σύμπασαν αὐτῆς θέσιν καὶ τάξιν · ὅπερ ἐστὶν οὐδαμῶς εἰκός. καθόλου μὲν γὰρ ἔμοιγε δοκοῦσιν οἱ πεπεισμένοι…
Polybius, Histories
-
…νιν Ζεὺς νεμέτωρ ἐπίδοι κοταίνων. τέταρτος ἄλλος, γείτονας πύλας ἔχων Ὄγκας Ἀθάνας, ξὺν βοῇ παρίσταται, Ἱππομέδοντος σχῆμα καὶ μέγας τύπος · ἅλω δὲ πολλήν, ἀσπίδος κύκλον λέγω, ἔφριξα δινήσαντος · οὐκ ἄλλως ἐρῶ. ὁ…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…δύναιντʼ ἄν. ταῦτα δέ, ἰδόντες τὴν χώραν καὶ τοὺς γείτονας, ὁριούμεθα ἔργῳ καὶ λόγοις · νῦν δὲ σχήματος ἕνεκα καὶ ὑπογραφῆς, ἵνα περαίνηται, πρὸς τὴν νομοθεσίαν ὁ λόγος ἴτω. πεντάκις μὲν χίλιοι ἔστωσαν καὶ τετταράκοντα…
Plato, Laws