ἄρτιος
ἄρτιος, suitable, exactly fitted, even (number); ἀρτίως = ἄρτι, just now
- complete, perfect of its kind, suitable, exactly fitted, ἄ. ἀλλήλοισι σπόνδυλοι Hp. Art. 45; ἄρτια βάζειν speak to the purpose, Il. 14.92, Od. 8.240; ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη thought things in accordance with him, was of the same mind with him, Il. 5.326, Od. 19.248; ἄρτια μήδεσθαι Pi. O. 6.94; meet, right, proper, Sol. 4.40, Thgn. 946; ἄ. εἴς τι well-suited for . ., IG 14.889.7 (Sinuessa); ἀρτιωτάτην ἔχειν τάξιν most perfect, Philostr. VS 1.21.3.
- 2 full-grown, Thphr. HP 2.5.5; sound, of body and mind, νόος, σώμασιν, Thgn. 154, D.S. 3.33, cf. 2 Ep.Ti. 3.17.
- 3 prepared, ready, c. inf., ἄρτιοι πείθεσθαι, ποιέειν, Hdt. 9.27, 48; καταβιῶναι Philostr. VS 1.9.
- II of numbers, perfect, i.e. even, opp. περιττός (odd), Epich. 170.7, cf. Pl. Prt. 356e, al.; ἄ. πόδες even number of feet, Arist. HA 489b22; ἐν ἀρτίῃσι (sc. ἡμέρῃσι) happening on the even days, Hp. Epid. 1.18; ἄ. χώρα, of the even feet in iambic and trochaic verse, Heph. 5.1, Aristid.Quint. l.c.
- 2 exact, precise, ἐτῶν ἀριθμὸν ὀγδοήκοντʼ ἀρτίων Epigr.Gr. 222b (Milet.).
- III Adv. ἀρτίως just, newly, = ἄρτι, [Epich.] 251, freq. in S.
- 1 of present time, with pres., Aj. 678, OT 78, al.: with pf., OC 892, al.
- 2 of the past, with impf., Tr. 664, 674, etc.: with aor., ib. 346, OT 243, etc.
- 3 with an Adj., ἀ. νεοσφαγής Aj. 898.
- 4 closely fitting, καθηλῶσαί τί τινι Polyaen. 3.11.13.
- IV neut. pl. ἄρτια, = ἀρτίως 2, AP 6.234 (Eryc.).
I gener.
1 concr. ajustado, encajado, emparejado
οἱ σπόνδυλοι ... ἄρτιοί εἰσιν ἀλλήλοισιν
las vértebras están emparejadas unas con otrasἐὰν δὲ ἀρτία ᾖ τῷ τείχει ἡ κλίμαξ
si la escalera queda pareja con el muro (op. ‘la que sobresale por encima’)
• fig. que es clave
ἀρτιωτάτην ἐπέχει τάξιν ἡ Σμύρνα καθάπερ ἐν τοῖς ὀργάνοις ἡ μαγάς
Esmirna tiene el puesto clave (de todas las ciudades) como el puente en los instrumentos
• subst., c. dat. cosa concordante, pareja
οἱ ἄρτια ᾔδη
pensaba cosas de acuerdo con él
2 de abstr.
• acciones, resultados ajustado, exacto, cabal
ἄρτια πάντ' ἀποφαίνει
lo muestra todo cabalὑμῖν πάντ' ἄ. ἔσσεται
•
ζήσαντα ... ἐτῶν ἀριθμὸν ὀγδοήκοντ' ἀρτίων
al que vivió ochenta años justos
• apropiado, bueno
ἄ. εἰς εὐφροσύνην
• esp. de la mente y pensamiento cabal, equilibrado, coherente
ὅτῳ μὴ νόος ἄ. ᾖ
ἄρτια πάντα νοεῖν
φρένες
• neutr. plu. subst. cosas ajustadas, cabales
ἄρτια βάζειν
decir cosas cabalesἄ. μηδόμενος
ἄ. ποιήσονται
3 de pers. de acuerdo, dispuesto, presto, pronto c. inf.
ἄρτιοι εἶμεν πείθεσθαι ὑμῖν
ποιέειν
• abs. dispuesto, competente, eficaz
ἵνα ἄ. ᾖ ὁ τοῦ θεοῦ ἄνθρωπος
• físicamente entero, sano, bien conformado de los trogloditas
ἄρτιοι τοῖς σώμασιν
δέμας
II en aritmética y mat.
1 de números par
ἀριθμός (op. περισσός ‘impar’
• el (número) par como
στοιχεῖον
τοῦ ἀρτίου γένεσις
•
ἡ τοῦ ἀρτίου ἰδέα
• asignado a las divinidades infernales
τὰ ἄρτια καὶ δεύτερα καὶ ἀριστερά
• que en una serie tiene posición par subst.
τὸ ἄ.
el día parαἱ ἄρτιαι
los días paresἀ. χώρα
pie parαἱ ἄρτιοι (χῶραι)
las posiciones pares
• neutr. plu.
ἄρτια
los pares
2 que tiene número par de δεκάδαρχοι X.Eq.Mag.2.6,
πάντα ζῷα ἀρτίους ἔχει πόδας
πλευραί
III adv. -ίως
1 ajustadamente
κατηλώσας ἀ. τῷ καταστρώματι
• cabalmente, coherentemente, exactamente
λέλεκται
2 completamente
τὰ κρινόμενα καὶ τὰ κεκριμένα ἀ.
las enfermedades en proceso de crisis y las que lo han culminado totalmente
3 temp. justamente ahora, ahora mismo, hace un instante
ἀ. μὲν ἀ χρυσοπέδιλος Αὔως
ἐξέφηνην ἀ. ἐμοί
ἐπίσταμαι γὰρ ἀ.
pues acabo de saberὅσ' ἀ. ἔδρων
πέπονθα
ὄλωλεν
ἔλεξεν
ἐπὶ τῶν ἀ. ῥεθέντων
•
op. τότε
• c. adj. y subst.
ἀ. νεοσφαγής
πρὸς τὸν ἀ. πόσιν
al recién casado
4 en pequeña medida, apenas
(τὰ εἴδωλα) ἀ. ἀν[τικόπ]τοντα
1. passend;
2. even (getal); ook subst.:
3. adv.
a. heden nog maar net:
b. verleden zojuist:
1) angemessen, passend ; Hom. viermal, ὅς τις ἐπίσταιτο ᾗσι φρεσὶν ἄρτια βάζειν, Verständiges zu reden, Od. 8.240, Il. 14.92 ; ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη, er war eines Sinnes mit ihm, Il. 5.326, Od. 19.248 ; – ἄρτια μηδόμενος Pind. Ol. 6.94 ; ἄρτιος ποιεῖν τι, πείθεσθαι, bereit, Her. 9.48, 27, 53 ; καὶ εὔκοσμα πάντʼ ἀποφαίνει Sol. frg. bei Dem. 19.255.
2) vollkommen, unversehrt, φρένες Eur. Tr. 417 ; τὼ πόδε, dem χωλευθῆναι entggstzt, Luc. sacrific. 6. – Von Zahlen, gerade, in der Prosa die gew. Bdtg, entggstzt περισσός.
• Adv. ἀρτίως , vollkommen passend ; gew. = ἄρτι, eben ; Soph.; Plat., mit praes. u. praeterit., seltner als ἄρτι, καθάπερ ἀρτίως εἴπομεν Phil. 15a ; vgl. Xen. Oec. 2.11.
[ἀρ-, ἀραρίσκω.]
Fitted, exact, suitable.
Absol. in neut. pl.: ἄρτια βάζειν, to speak suitably Il. 14.92: = Od. 8.240.–ἀ. οἱ ᾔδη, his character suited him, was to his taste(see εἴδω III.12) Il. 5.326: Od. 19.248.
- 1proper, right Ἱέρων ἄρτια μηδόμενος O. 6.94
Strong 739
*
fitted, complete: II Ti 3:17 (MM, s.v.).†
- Icomplete, perfect of its kind, suitable, exactly fitted; ἄρτια βάζειν to speak to the purpose (cf. ἀρτιεπής), Hom.; ἄρτια ᾔδη thought things agreeable, was of the same mind, Hom.:— meet, right, proper, Solon, Theogn.
- 2c. inf. prepared, ready, to do a thing, Hdt.
- IIof numbers, perfect, i. e. even, opp. to περισσός (odd), Plat., etc.
- IIIadv. ἀρτίως, just, now first, like ἄρτι, used by Soph. both of present time with pres. and perf.; and of past with imperf. and aor.
-
…κρίνεις, Ἡράκλεις, κείνῃ δʼ ἐγώ. τί δῆτα κλαίεις ; τίς φίλων ὁ κατθανών ; γυνή · γυναικὸς ἀρτίως μεμνήμεθα. ὀθνεῖος ἢ σοὶ συγγενὴς γεγῶσά τις ; ὀθνεῖος, ἄλλως δʼ ἦν ἀναγκαία δόμοις. πῶς οὖν ἐν…
Euripides, Alcestis
-
…ἐξέλασε Τρώων μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς. δῶκε δὲ Δηϊπύλῳ ἑτάρῳ φίλῳ, ὃν περὶ πάσης τῖεν ὁμηλικίης ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη, νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν · αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως ὧν ἵππων ἐπιβὰς ἔλαβʼ ἡνία σιγαλόεντα, αἶψα δὲ…
Homer, Iliad
-
…ἐμή, νῦν δεῖξον οἷον παῖδά σʼ ἡ Τιρυνθία ἐγείνατʼ Ἠλεκτρύωνος Ἀλκμήνη Διί. δεῖ γάρ με σῶσαι τὴν θανοῦσαν ἀρτίως γυναῖκα κἀς τόνδʼ αὖθις ἱδρῦσαι δόμον Ἄλκηστιν Ἀδμήτῳ θʼ ὑπουργῆσαι χάριν. ἐλθὼν δʼ ἄνακτα τὸν μελάμπεπλον νεκρῶν Θάνατον φυλάξω…
Euripides, Alcestis
-
…ποῦ ʼστιν, ὡς φράσω τάδε ; τοῖς κυρίοις γὰρ πάντα χρὴ δηλοῦν λόγον. οὐκ ἔνδον, ἀλλὰ φροῦδος ἀρτίως, νέας βουλὰς νέοισιν ἐγκαταζεύξας τρόποις. ἰοὺ ἰού · βραδεῖαν ἡμᾶς ἆρʼ ὁ τήνδε τὴν ὁδὸν πέμπων ἔπεμψεν ἢ…
Sophocles, Ajax
-
…ἄμορον ἐκτρῖψαι βίον · ἐπεύχομαι δʼ, οἴκοισιν εἰ ξυνέστιος ἐν τοῖς ἐμοῖς γένοιτʼ ἐμοῦ συνειδότος, παθεῖν ἅπερ τοῖσδʼ ἀρτίως ἠρασάμην. ὑμῖν δὲ ταῦτα πάντʼ ἐπισκήπτω τελεῖν, ὑπέρ τʼ ἐμαυτοῦ τοῦ θεοῦ τε τῆσδέ τε γῆς ὧδʼ ἀκάρπως…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…ἀνὴρ ἐν ἀγῶνι παραστὰς νείκεσεν, ὡς ἂν σὴν ἀρετὴν βροτὸς οὔ τις ὄνοιτο, ὅς τις ἐπίσταιτο ᾗσι φρεσὶν ἄρτια βάζειν · ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐμέθεν ξυνίει ἔπος, ὄφρα καὶ ἄλλῳ εἴπῃς ἡρώων, ὅτε κεν σοῖς ἐν μεγάροισι…
Homer, Odyssey
-
…βοὴν Ἀτρειδῶν τῷδʼ ἐπʼ ἀλκίμῳ νεκρῷ. οὐ γὰρ κλύοντές ἐσμεν αἰσχίστους λόγους, ἄναξ Ὀδυσσεῦ, τοῦδʼ ὑπʼ ἀνδρὸς ἀρτίως ; ποίους ; ἐγὼ γὰρ ἀνδρὶ συγγνώμην ἔχω κλύοντι φλαῦρα συμβαλεῖν ἔπη κακά. ἤκουσεν αἰσχρά · δρῶν γὰρ ἦν…
Sophocles, Ajax
-
…ἄλλος Ἀχαιῶν τοῦτον ἀκούσῃ μῦθον, ὃν οὔ κεν ἀνήρ γε διὰ στόμα πάμπαν ἄγοιτο ὅς τις ἐπίσταιτο ᾗσι φρεσὶν ἄρτια βάζειν σκηπτοῦχός τʼ εἴη, καί οἱ πειθοίατο λαοὶ τοσσοίδʼ ὅσσοισιν σὺ μετʼ Ἀργείοισιν ἀνάσσεις · νῦν δέ σευ ὠνοσάμην…
Homer, Iliad
-
…κακὸν τόδʼ ἄλλο δεύτερον βλέπω τάλας. τίς ἄρα, τίς με πότμος ἔτι περιμένει ; ἔχω μὲν ἐν χείρεσσιν ἀρτίως τέκνον, τάλας, τὸν δʼ ἔναντα προσβλέπω νεκρόν. φεῦ φεῦ μᾶτερ ἀθλία, φεῦ τέκνον. ἡ δʼ…
Sophocles, Antigone
-
…μόρου κακίστου · καὶ γὰρ οὖν κείνην ἴσον ἐπαιτιῶμαι τοῦδε βουλεῦσαι τάφου. καί νιν καλεῖτʼ · ἔσω γὰρ εἶδον ἀρτίως λυσσῶσαν αὐτὴν οὐδʼ ἐπήβολον φρενῶν. φιλεῖ δʼ ὁ θυμὸς πρόσθεν ᾑρῆσθαι κλοπεὺς τῶν μηδὲν ὀρθῶς ἐν σκότῳ τεχνωμένων ·…
Sophocles, Antigone