ἡμέρα

ἡμέρα, Ep. and Ion. ἡμέρη IG 12(5).1 (Ios), Dor. ἀμέρα ib. 5(1).213.43, al., 1390.109, 1432.25, Test.Epict. 4.12, Michel 995A 32, etc., Locr. ἀμάρα IG 9(1).334.42 (aspirated perh. only in Att. and West Ion., cf. ἐπάμερος Pi., etc., αὐθημερόν IG 7.235.18 (Oropus), etc.; usu. unaspirated in early Att. Inscrr., IG 1(2).49.6, al.; aspirated in codd. even in dialects: original ἀμέρα prob. took aspirate from ἑσπέρα): ἡ:—

• day, less freq. than ἦμαρ in Hom., ἡ. ἥδε κακὸν φέρει Il. 8.541, 13.828; τίς νύ μοι ἡ. ἥδε; Od. 24.514; νύκτες τε καὶ ἡ. 14.93; μῆνές τε καὶ ἡ. ib. 293; νοῦσοι ἐφʼ ἡμέρῃ αἳ δʼ ἐπὶ νυκτί Hes. Op. 102; ἡ σήμερον ἡ., v. σήμερον· ἅμα ἡμέρᾳ or ἅμα τῇ ἡμέρᾳ at daybreak, X. An. 6.3.6, Aeschin. 3.76; ἅμʼ ἡμέρῃ διαφωσκούσῃ Hdt. 3.86; ἡ. διέλαμψεν, ἐξέλαμψεν, ὑπέφαινε, Ar. Pl. 744, Pax 304, X. Cyr. 4.5.14; τῆς ἡ. ὀψέ late in the day, Id. HG 2.1.23.
• • • 2 sts. like Ep. ἦμαρ, with Adjs. to describe a state or time of life, ἐπίπονος ἁ. a life of misery, S. Tr. 654 (lyr.); λυπρὰν ἄγειν ἡ. E. Hec. 364; ἐχθρὰ ἡ. Id. Ph. 540; παλαιὰ ἁ. old age, S. Aj. 623 (but θεία ἡ. Id. Fr. 950 is dub. l.); τερμία ἁ. Id. Ant. 1330 (lyr.); αἱ μακραὶ ἁμέραι length of days, Id. OC 1216 (lyr.); νέα ἁ. youth, E. Ion 720 (lyr.); so τῇ πρώτῃ ἡ. Arist. Rh. 1389a24; ἐπὶ τῇ τελευταίᾳ ἡ. at the close of life, ib. 1389b33, cf. S. OT 1529; ζοὴν βλέπουσιν ἡ. look life-like, Herod. 4.68.
    • 3 poet. for time, ἡ. κλίνει τε κἀνάγει πάλιν ἅπαντα τἀνθρώπεια S. Aj. 131; ἐς τόδʼ ἡμέρας Id. OC 1138: pl., ἐν ἡμέραις τινός in the days of . ., LXX 1 Ch. 4.41, etc.; ἡ. ἀρχαῖαι ib. Ps. 142(143).5.
    • 4 birthday, D.L. 4.41.
    • 5 a fixed day, τακτὴ ἡ. Act.Ap. 12.21; ῥητὴ ἡ. Luc. Alex. 19; ἡ. ἔστησαν ἀρχαιρεσιῶν D.H. 6.48, cf. Act.Ap. 17.31; ἡ. Κυρίου LXX Jl. 2.1, cf. 2 Ep.Pet. 3.12, etc.; ἡ. κρίσεως Ev.Matt. 10.15: so abs., ὑπὸ ἀνθρωπίνης ἡμέρας a human tribunal, 1 Ep.Cor. 4.3; ἡμέραι καὶ ἀγῶνες Jahresh. 23Beibl. 93 (Pamphyl.).
    • 6 in pl., age, προβεβηκὼς ἐν ταῖς ἡ. Ev.Luc. 1.7, cf. LXX Ge. 47.8, etc.
  • II abs. usages,
  • • 1 gen., τριῶν ἡμερέων within three days, Hdt. 2.115, cf. Th. 7.3; ἡμερῶν ὀλίγων within a few days, Id. 4.26, etc.; ἄλλης ἡ. another day, S. El. 698; τῆς αὐτῆς ἡ. Isoc. 4.87; μιᾶς ἀμέρας IG 5(1).213.43 (Sparta, V B.C.); ἡμέρας by day, opp. νυκτός, S. Fr. 65; οὔθʼ ἡμέρας οὔτε νυκτός Pl. Phdr. 240c; τοὺς . . τῆς ἡ. ἄρτους δ̄ daily, UPZ 47.21 (ii B.C.); δὶς τῆς ἡμέρης ἑκάστης twice every day, Hdt. 2.37; δὶς τῆς ἡ. Pl.Com. 207; πεντάκις τῆς ἡ. Men. 326; κατεσθίω . . τῆς ἡ. πένθʼ ἡμιμέδιμνα five every day, Pherecr. 1.
    • 2 dat., τῇδε θἠμέρᾳ, = σήμερον, S. OT 1283; τῇ τόθʼ ἡ. Id. El. 1134.
    • 3 acc., πᾶσαν ἡ. any day, i.e. soon, Hdt. 1.111, 7.203; τὴν μὲν αὐτίχʼ ἡ. S. OC 433; ὅλην τὴν ἡ. Eup. 233; τρίτην ἡ. ἥκων two days after oneʼs arrival, Th. 8.23; οὐδεμίαν ἡ. ὑπεύθυνος εἶναί φημι D. 18.112; πέντε ἡμέρας during five days, Th. 8.103; τὰς ἡ. in the daytime, X. Cyr. 1.3.12; τὴν ἡ. daily, LXX Ex. 29.38.
  • III with Preps., μίαν ἀνʼ ἁμέραν on one day, Pi. O. 9.85; ἀνὰ πᾶσαν ἡ. every day, Hdt. 7.198; ἀφʼ ἡμέρας τῆς νῦν from this day, S. OT 351; but ἀφʼ ἡμέρας γίνεσθαι ἐν τῷ Μουσείῳ from early in the day, Plb. 8.25.11: διʼ ἡμέρης, Att. -ρας, the whole day long, Hdt. 1.97, 2.173, Pherecr. 64, Ar. Ra. 260 (lyr.); διὰ τρίτης ἡ. every other day, Hdt. 2.37; διὰ πολλῶν ἡ. at a distance of many days, Th. 2.29; διʼ ἡμερῶν τινων Thphr. HP 4.3.6; εἰς ἡμέραν yearly, LXX Jd. 17.10; ἐν ἡμέρῃ in a single day, Hdt. 1.126, cf. Men. Pk. 377; ἐν ἡ. μιᾷ S. OT 615; τῇδʼ ἐν ἡ. Id. OC 1612; ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡ. Ev.Jo. 14.20; ἐν ἑστέραισιν ἡ. A. Ag. 1666; ἐν ὀκτὼ ἡ. Lys. 20.10; but ἐν τρισὶν ἡ. within three days, Ev.Jo. 2.19; ἐξ ἡμέρας by day, οὔτε νυκτὸς οὔτʼ ἐξ ἡ. S. El. 780; ἡμέραν ἐξ ἡμέρας day after day, Henioch. 5.13, LXX Ge. 39.10, 2 Ep.Pet. 2.8 (but ἐξ ἡμερῶν εἰς ἡμέρας LXX 2 Ch. 21.15); ἐπʼ ἡμέρην ἔχειν, ἐφʼ -ραν χρῆσθαι, sufficient for the day, Hdt. 1.32, Th. 4.69; τὸ γὰρ βρότειον σπέρμʼ ἐφʼ ἡ. φρονεῖ A. Fr. 399; τῆς ἐφʼ ἡ. βορᾶς E. El. 429; but τοὐφʼ ἡμέραν day by day, Id. Cyc. 336: c. dat., ἐπʼ ἡμέρῃ ἑκάστῃ (v.l. -ρης -της) every day, Hdt. 5.117; ὁ ἥλιος νέος ἐφʼ ἡμέρῃ Heraclit. 6; καθʼ ἡμέραν by day, A. Ch. 818 (lyr.); καθʼ ἡ. τὴν νῦν to-day, S. OC 3, Aj. 801; but καθʼ ἡ. commonly means day by day, IG 1(2).84.40, etc.; καθʼ ἡ. ἀεί [S.]Fr. 1120.4: with Art., τὸν καθʼ ἡ. βίον Id. OC 1364; ἡ καθʼ ἡ. ἀναγκαία τροφή Th. 1.2; τὰ καθʼ ἡ. ἐπιτηδεύματα Id. 2.37; τὸ καθʼ ἡ. ἀδεές Id. 3.37, etc.; τὸ καθʼ ἡ. every day, Ar. Eq. 1126 (lyr.), etc.; also τὰ καθʼ ἑκάστην τὴν ἡ. ἐπιτηδεύματα Isoc. 4.78; μετʼ ἡμέρην in broad daylight, opp. νυκτός, Hdt. 2.150, cf. Ar. Pl. 930; opp. νύκτωρ, Aeschin. 3.77; μεθʼ ἡμέρας some days after, LXX Jd. 15.1; ἡμέρα παρʼ ἡμέραν γιγνομένη day following on day, Antipho 5.72; but παρʼ ἡμέραν every other day, Dsc. 3.137, Luc. DDeor. 4[24].2; παρʼ ἡ. ἄρχειν Plu. Fab. 15; καθʼ ἡμέραν εἰώθειν ὀργίζεσθαι, νῦν παρʼ ἡμέραν, εἶτα παρὰ δύο, εἶτα παρὰ τρεῖς Arr. Epict. 2.18.13; πρὸ ἡμέρας before day-break, Diph. 22; but πρὸ ἀμερᾶν δέκα ἤ κα μέλλωντι ἀναγινώσκεν GDI 5040.42 (Crete); πρὸ ἡμερῶν ἑπτὰ εἰδυῶν Ὀκτωμβρίων SIG 646.2 (Thisbe, ii B.C.); γίγνεται, ἔστι πρὸς ἡμέραν, towards day, near day, X. HG 2.4.6, Lys. 1.14; also, for the day, daily, Charito 4.2.
  • IV as pr. n., the goddess of day, Hes. Th. 124.
  • • 2 v. ἥμερος II.

2. ἡμέρα f. van ἡμέρος.

ἡμέρα, ἡ, ion. u. ep. ἡμέρη, der Tag ; bei Hom. nur sechsmal, sonst ἦμαρ ; ἡμέρη ἥδε κακὸν φέρει, dieser Tag, Il. 8.54, 13.328 ; vgl. Od. 24.514 ; ὅσσαι γὰρ νύκτες τε καὶ ἡμέραι ἐκ Διός εἰσιν 14.93 ; μῆνές τε καὶ ἡμέραι 11.294, 14.293 ; – H.h. Apoll. 349 ; ἐφʼ ἡμέρῃ ἠδʼ ἐπὶ νυκτί Hes. O. 102 ; – Pind., Tragg. u. in Prosa ; der natürliche Tag im Gegensatze zur Nacht, λευκόπωλος ἡμέρα πᾶσαν κατέσχε γαῖαν Aesch. Pers. 378, wie Soph. Aj. 658 ; ὦ χρυσέας ἁμέρας βλέφαρον Ant. 104 ; οὔτε νυκτὸς οὔτʼ ἐξ ἡμέρας El. 770 ; φῶς ἡμέρας τόδε, Tageslicht, Eur. Rhes. 985 ; ἐξ ἡμέρας εἰς νύκτα μὴ λυπούμενοι Herc.Fur. 505 ; λευκοπτέρου ἁμέρας φέγγος Tr. 848 ; ἡμέρα ἐξέλαμψεν, der Tag brach an, Ar. Pax 304 ; τὴν νύχθʼ ὅλην ἐγρηγόρεσαν, ἕως διέλαμψεν ἡμέρα Plut. 744 ; οὔθʼ ἡμέρας οὔτε νυκτός, weder bei Tage noch des Nachts, Plat. Phaedr. 240c ; ἅμʼ ἡμέρῃ διαφωσκούσῃ, mit Tagesanbruch, Her. 3.86 ; einfacher ἅμα τῇ ἡμέρᾳ, Xen. An. 6.1.6, wo Krüger viele Stellen aus Xen. anführt ; ohne den Artikel, Hell. 3.2.3, wie Eur. El. 78 ; ἐπεὶ ἡμέρα ὑπεφαίνετο Xen. Cyr. 4.5.14 ; τῆς ἡμέρας ὀψὲ ἦν, es war spät am Tage, Hell. 2.1.23 ; ἀρχομένη, δυομένη, Luc. salt. 17 ; – der bürgerliche Tag, die Nacht mit einbegreifend, als Zeitbestimmung überall ; ἁμέραι ἐπίλοιποι μάρτυρες σοφώτατοι Pind. Ol. 1.22 ; ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις Aesch. Ag. 1651. Man bemerke
   a) den gen.; ἑκάστης ἡμέρας, jeden Tag, täglich, Plat. Prot. 318a, Symp. 172c ; ἡμέρας, οὐχ ὅλης μιᾶς Soph. Phil. 478 ; αὐτὸν δὲ σὲ τριῶν ἡμερέων προαγορεύω ἐκ τῆς γῆς μετορμίζεσθαι, in drei Tagen, innerhalb dreier Tage, Her. 2.115 ; vgl. Thuc. 4.26 ; εἰ βούλονται ἐξιέναι τῆς Σικελίας πέντε ἡμερῶν 7.3 ; ἡμερῶν μὲν ὀλίγων μέλλει τὰ Πύθια γίνεσθαι Aesch. 3.254, in wenigen Tagen ; ἄλλης ἡμέρας, an einem andern Tage, Soph. El. 698 ; τῆς αὐτῆς ἡμέρας, an demselben Tage, Isocr. 4.87.
   b) den dat.; sehr gew. τῇδε τῇ ἡμέρᾳ, an diesem Tage, u. ä., überall ; seltener mit der Präposition, ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ, in einem Tage, Soph. O.R. 615 ; τῇδʼ ἐν ἡμέρᾳ O.C. 1608, wie ἁμέρᾳ ἐν μιᾷ Pind. I. 3.34 ; μίαν ἀνʼ ἁμέραν, an einem Tage, Ol. 9.85.
   c) den accus.; πέντε ἡμέρας παρεσκευάζοντο, fünf Tage lang rüsteten sie sich, Thuc. 8.103, häufig ; τρίτην ἡμέραν αὐτοῦ ἥκοντος, drei Tage nach seiner Ankunft, Thuc. 8.23 ; eben so πᾶσαν ἡμέραν, was jeden Tag geschehen kann, Her. 1.111, 7.203.
   d) mit Präpositionen ; ἀνά, ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν, täglich, Her. 7.198 ; Paus. 1.42.3 Isae. unter b); – ἀπό, ἀφʼ ἡμέρας, vom hellen Tage an, de die, Pol. 8.27.11 u. öfter, bes. πίνειν ; – ἐν, s. unterb ; – κατά, καθʼ ἡμέραν τὴν νῦν, heute, Soph. O.C. 3 ; καθʼ ἡμέραν δʼ οὐδὲν ἐμφανέστερος, am Tage, Aesch. Ch. 805 ; ψυχῇ διδόντες ἡδονὴν καθʼ ἡμέραν, so lange es Tag ist, Pers. 827 ; gew. καθʼ ἡμέραν = täglich z.B., τὸν καθʼ ἡμ. βίον Soph. O.C. 1366 ; Eur. Med. 1020 u. öfter ; σπανίζων τοῦ καθʼ ἡμ. βίου El. 235 ; Thuc. 3.37 ; Plat. Prot. 318c ; mit ἑκάστην, Polit. 270a ; καθʼ ἡμ. δίαιτα Legg. VI.762a ; τὸ καθʼ ἡμέραν, Phaedr. 240b, Rep. VIII.561c ; τὰ καθʼ ἑκάστην τὴν ἡμέραν ἐπιτηδεύματα Isocr. 4.78, die täglichen Beschäftigungen ; καθʼ ἑκ. ἡμ. auch Aesch. 3.165 u. Folgde ; – ἐπί, ἐφʼ ἡμέραν, auf, für den Tag, Thuc. 4.69, wie τῆς ἐφʼ ἡμέραν βορᾶς Eur. El. 429 ; Aesch. 2.66 ; Tag für Tag, Eur. Cycl. 336 ; ἐφʼ ἡμέρης ἑκάστης, jeden Tag, Her. 5.117 ; – μετά, z.B. μεθʼ ἡμέρην, im Ggstz von νυκτός, bei Tage, Her. 2.150 ; Arist. H.A. 5.14 ; νύκτωρ καὶ μεθʼ ἡμέραν, Dem. 24.113 ; Pol. 1.42.13 ; – πρὸς ἡμέραν, gegen Tagesanbruch, Sp. – Allgemein : die Zeit, ὡς ἡμέρα κλίνει τε κἀνάγει πάλιν ἅπαντα τἀνθρώπεια Soph. Aj. 131 ; παλαιᾷ μὲν ἔντροφος ἁμέρᾳ μάτηρ, die greise Mutter, 613 ; νέα ἡμέρα, die Jugend, Eur. Ion 720 ; vgl. Arist. rhet. 2.12, 13, wo es von den Greisen heißt εἰσὶ δὲ φιλόζωοι καὶ μάλιστα ἐπὶ τῇ τελευταίᾳ ἡμέρᾳ. Auch wie bei uns ἐπίπονοι ἡμέραι, mühselige Tage, mühseliges Leben, Soph. Tr. 654 ; λυπρά Eur. Hec. 364. – S. auch nom. pr.

ἡμέρα

• • Iday, Hom., etc.:—phrases for day-break, ἅμα ἡμέρᾳ or ἅμα τῇ ἡμέρᾳ Xen.; ἡμ. διαλάμπει or ἐκλάμπει Ar.; ἡμ. ὑποφαίνεται Xen.; γίγνεται or ἐστὶ πρὸς ἡμέραν Xen.
  • • 2with Adjs. to describe a state or time of life, ἐπίπονος ἡμ. a life of misery, Soph.; λυπρὰν ἄγειν ἡμ. Eur.; αἱ μακραὶ ἡμέραι length of days, Soph.; νέα ἡμ. youth, Eur.
    • 3poet. for time, ἡμ. κλίνει τε κἀνάγει πάλιν ἅπαντα τἀνθρώπεια Soph.
  • IIabsol. usages,
  • • 1in gen., τριῶν ἡμερέων within three days, Hdt.; ἡμερῶν ὀλίγων within a few days, Thuc.: —also, ἡμέρας by day, Plat.; δὶς τῆς ἡμέρης ἑκάστης twice every day, Hdt.
    • 2in dat., τῇδε τῇ ἡμέρᾳ on this day, Soph.; so, τῇδʼ ἐν ἡμέρᾳ Soph.
    • 3in acc., πᾶσαν ἡμ. all day, Hdt.; τρίτην ἡμ. ἥκων three days after oneʼs arrival, Thuc.; τὰς ἡμέρας in daytime Xen.
  • IIIwith Preps., ἀνὰ πᾶσαν ἡμ. every day, Hdt.:— διʼ ἡμέρης, Attic -ρας, the whole day long, Hdt.; διὰ τρίτης ἡμ. every third day, Lat. tertio quoque die, Hdt.; διʼ ἡμ. πολλῶν at a distance of many days, Thuc.: — ἐξ ἡμέρας by day, Soph.:— ἐφʼ ἡμέραν sufficient for the day, Hdt., etc.; but, τοὐφʼ ἡμέραν day by day, Eur.:— καθʼ ἡμέραν by day, Aesch.; but commonly day by day, daily, Soph., etc.; τὸ καθʼ ἡμ., absol., every day, Ar., etc.;— μεθʼ ἡμέραν at mid- day, Hdt., etc.