ὑπέρ

ὑπέρ [ῠ], Ep. also ὑπείρ, used by Hom. (metri gr.) only in the phrase ὑπεὶρ ἅλα (v. ὑπείρ); Arc. ὁπέρ (q. v.): in Aeol. replaced by περί (v. περί A. V):

• •Prep. governing gen. and acc., in Arc. also dat. (Cf. Skt. upaári ‘above’, Goth. ufar, OE. ofer ‘overʼ:—from it are formed the Comp. and Sup. ὑπέρτερος, -τατος, also Adv. ὕπερθεν, and Nouns ὑπέρα, ὕπερος.)
• A WITH GENIT.,
• • I of Place, over;
  • • 1 in a state of rest, over, above, freq. in Hom., βάλε . . στέρνον ὑ. μαζοῖο Il. 4.528; χιτωνίσκους ἐνεδεδύκεσαν ὑ. γονάτων not reaching to the knees, X. An. 5.4.13; ἕστηκε . . ὅσον τʼ ὄργυιʼ ὑ. αἴης Il. 23.327; εἴθʼ ὑ. γῆς, εἴτʼ ἐπὶ γῆς, εἴθʼ ὑπὸ γῆς Thphr. Ign. 1; στῆ δʼ ἄρʼ ὑ. κεφαλῆς stood over his head as he lay asleep, Il. 2.20, Od. 4.803, al.; πασάων ὕ. ἥ γε κάρη ἔχει 6.107; ὑ. πόλιος, ὅθι Ἕρμαιος λόφος ἐστίν, ἦα 16.471; ὑ. κεφαλῆς οἱ ἐγίνετο διεξελαύνοντι over head, i. e. over the gateway, Hdt. 1.187; ὑ. τῆς ὀροφῆς IG 1(2).373.246; ὑ. τοῦ ἀγάλματος ib. 264; ὄρος τὸ ὑ. Τεγέης Hdt. 6.105; τὰ ὑ. κεφαλῆς the higher ground, X. Ages. 2.20; Ἰονίας ὑ. ἁλὸς οἰκέων on the Ionian sea, i.e. on its shores, Pi. N. 7.65; λιμὴν καὶ πόλις ὑ. αὐτοῦ κεῖται Th. 1.46, cf. 6.4, D.C. 40.14: of relative geographical position, above, farther inland, οἰκέοντες ὑ. Ἁλικαρνησσοῦ μεσόγαιαν Hdt. 1.175; ἐξ Αἰθιοπίας τῆς ὑ. Αἰγύπτου Th. 2.48; τοῖς ὑ. Χερρονήσου Θρᾳξίν X. An. 2.6.2; ὑ. Μασσαλίας Plb. 2.14.8, cf. 5.73.3, al.: in Hellenistic Gr. the acc. is commoner in this sense, v. infr. B. I.
    • • b of ships at sea, off a place, Th. 1.112, 8.95; ναυμαχίην τὴν ὑ. Μιλήτου γενομένην Hdt. 6.25; ὑ. τούτου (sc. Φαλήρου) ἀνακωχεύσαντες τὰς νέας ib. 116.
    • 2 in a state of motion, over, across, κῦμα νηὸς ὑ. τοίχων καταβήσεται Il. 15.382; τὸν δʼ ὑ. οὐδοῦ βάντα προσηύδα Od. 17.575; πηδῶντος . . τάφρων ὕ. S. Aj. 1279; ὑ. θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις A. Ag. 576; ἐκκυβιστᾶν ὑ. [τῶν ξιφῶν] X. Smp. 2.11.
    • 3 over, beyond, ἐν Κρήτῃ εὐρείῃ τηλοῦ ὑ. πόντου Od. 13.257.
  • II metaph., in defence of, on behalf of, τεῖχος ἐτειχίσσαντο νεῶν ὕ. Il. 7.449; ἑκατόμβην ῥέξαι ὑ. Δαναῶν 1.444: generally, for the prosperity or safety of, τὰ ἱερὰ ὑ. τῆς Εὐβοίας θῦσαι IG 1(2).39.65, cf. 45.5; ἱερὰ θυόμενα ὑ. τῆς πόλεως X. Mem. 2.2.13; ἐπιτελεῖν τὰς θυσίας ὑ. τε ὑμῶν καὶ τῶν τέκνων UPZ 14.27 (ii B.C.); in dedications (always with reference to living persons), Σμικύθη μʼ ἀνέθηκεν . . εὐξαμένη . . ὑ. παίδων καὶ ἑαυτῆς IG 1(2).524, cf. 22.4403, 42(1).569 (Epid.); Ἀρτέμιδι Σωτείρᾳ ὑ. βασιλέως Πτολεμαίου Ἐπικράτης Ἀθηναῖος OGI 18 (Egypt, iii B. C.), cf. 365 (Amasia, ii B. C.), al.; ὑ. τῆς εἰς αἰῶνα διαμονῆς Ἀντωνείνου Καίσαρος ib. 702.3 (Egypt, ii A.D.); ὑ. τῆς τύχης . . Ἀντωνείνου Σεβαστοῦ Εὐσεβοῦς ib. 703.2 (Ptolemais, ii A.D.); ὑ. σωτηρίας τοῦ κυρίου ἡμῶν . . Ἀντωνείνου ib. 706 (Egypt, ii/iii A. D.); εὑδόντων ὕ. φρούρημα A. Eu. 705; ὑ. τινὸς κινδυνεύειν, μάχεσθαι, βοηθεῖν, Th. 2.20, Pl. Lg. 642c, X. An. 3.5.6; ἧς ἔθνῃσχʼ ὕ. S. Tr. 708; ὑ. γῆς τῆς Ἀθηναίων ναυμαχέειν Hdt. 8.70; ὑ. τῆς Ἑλλάδος ἀμῦναι Pl. Lg. 692d; ἀμυνῶ ὑ. ἱερῶν καὶ ὁσίων Jusj. ap. Poll. 8.105; νῦν ὑ. πάντων ἀγών A. Pers. 405; ὑ. δόξης τελευτήσαντες D. 23.210, cf. Isoc. 6.93; πάνθʼ ὑ. ὑμῶν φανήσεται πράξας Χαβρίας, καὶ τὴν τελευτὴν αὐτὴν τοῦ βίου πεποιημένος οὐχ ὑ. ἄλλου τινός in your interests, D. 20.80, cf. 83; ὑ. τῆς Ἀσίας στρατηγήσας Isoc. 4.154; of things sought, ὑ. τοῦ νεκροῦ ὠθισμὸς ἐγένετο πολύς Hdt. 7.225; ἀφίκετο ὑ. γενεᾶς, ὑ. φωνᾶς, ὑ. τοῦ θησαυροῦ, IG 42 (1).121.10,42, 123.11 (Epid., iv B.C.); γίνωσκέ με πεπορεῦσθαι εἰς Ἡρακλέους πόλιν ὑ. τῆς οἰκίας UPZ 68.3 (ii B. C.); sts. even of the thing to be averted, ἱκέσιον λόχον δουλοσύνας ὕ. about slavery, A. Th. 111 (lyr.), cf. Aeschin. 3.10.
  • • 2 for, instead of, in the name of, ὑ. ἑαυτοῦ τι προϊδεῖν on his own behalf, Th. 1.141; ὑ. τινὸς ἀποκρίνεσθαι Pl. R. 590a; προλέγειν X. An. 7.7.3; ἐπεὶ οὖν σὺ σιωπᾷς, ἐγὼ λέξω καὶ ὑ. σοῦ καὶ ὑ. ἡμῶν Id. Cyr. 3.3.14, cf. S. El. 554; ὑ. Ζήνωνος πράσσων as Zenoʼs representative, PSI 4.389.8 (iii B. C.); ἔγραψεν ὑ. αὐτῶν διὰ τὸ φάσκειν αὐτοὺς μὴ εἰδέναι γράμματα PGrenf. 2.17.9 (ii B. C.); θεάσασθε ὃν τρόπον ὑμεῖς ἐστρατηγηκότες πάντʼ ἔσεσθʼ ὑ. Φιλίππου as though by commission from P., D. 3.6; so in other dialects c. acc., v. infr. B. v.
    • 3 in adjurations, with verbs of entreaty, entreat one as representative of another, τῶν ὕ. ἐνθάδʼ ἐγὼ γουνάζομαι οὐ παρεόντων, i. e. I entreat you as they would if they were here, Il. 15.665, cf. 660; then more metaph., by, λίσσομʼ ὑ. ψυχῆς (as you value your life) καὶ γούνων σῶν τε τοκήων 22.338, cf. 24.466; λίσσομʼ ὑ. θυέων καὶ δαίμονος . . σῆς τʼ αὐτοῦ κεφαλῆς καὶ ἑταίρων Od. 15.261; λίσσουʼ ὑ. μακάρων σέο τʼ αὐτῆς ἠδὲ τοκήων A.R. 3.701; ὑ. ξενίου λίσσεται ὔμμε Διός in the name of Zeus, AP 7.499.2 (Theaet.); so Aeol. περ (v. περί A. V).
    • 4 of the cause or motive, for, because of, by reason of, ἀλγέων ὕ. E. Supp. 1125 (lyr.); ὑ. παθέων Id. Hipp. 159 (lyr.); ἔριδος ὕ. Id. Andr. 490 (lyr.); of punishment or reward, for, on account of, τοῖσιν ἄγουσιν κλαύμαθʼ ὑπάρξει βραδυτῆτος ὕ. S. Ant. 932 (anap.), cf. Isoc. 11.39, Lys. 3.43, 4.20, 13.41,42, X. An. 1.3.4; ἀτῆθθαι ὑ. τῶ πατρὸς τὰ πατρώϊα the fatherʼs property shall pay the fine for the father, Leg.Gort. 11.42; ἀποτεισάτω ὁ δεσπότης ὑ. τοῦ δούλου PHal. 1.198 (iii B. C.); τοῦτον (viz. a runaway slave) ὃς ἂν ἀναγάγῃ, λήψεται ὅσα καὶ ὑ. τοῦ προγεγραμμένου UPZ 121.24 (ii B. C.); τὸ κατεσκευασμένον ὑ. τῆς ἡμετέρας σωτηρίας Ἰσιδεῖον as a thank-offering for . ., Sammelb. 3926.12 (i B. C.); ὑ. ὧν ἐτιμήσαμεν αὐτοὺς ταῖς μεγίσταις τιμαῖς Isoc. 9.57; ἀποδοῦναι χάριν ὑ. ὧν . . ἅπαντας ἀνθρώπους εὐεργέτησεν Id. 4.56; of payment, ἡμιωβέλιον ὑ. ἑκάστου IG 1(2).140.2; μέτρησον Ποσειδωνίῳ ὑ. Ἡρακλείδου on account of H., i.e. debiting H.’s account, PFay. 16 (i B. C.); μετρήσω ὑ. σοῦ εἰς τὸ δημόσιον for the credit of your account, PAmh. 2.88.22 (ii A. D.); ὑ. λαογραφίας Ostr.Bodl. iii 80 (i A. D.); ὑ. λόγου ἀννώνης Ostr. 1479 (iii A. D.); ὑ. ὧν ἔμαθεν καταβαλεῖν μισθόν Jul. Or. 3.126a, cf. Ael. NA 3.39.
    • 5 ὑ. τοῦ μή c. inf., for the purpose of preventing or avoiding, ὑ. τοῦ μηδένα . . βιαίῳ θανάτῳ ἀποθνῄσκειν X. Hier. 4.3; ὑ. τοῦ μὴ ποιεῖν τὸ προσταττόμενον Isoc. 7.64, cf. 12.80; τὴν πόλιν ἐκλιπεῖν ὑπέμειναν . . ὑ. τοῦ μὴ τὸ κελευόμενον ποιῆσαι D. 18.204: also without μή, for the sake of, ὑ. τοῦτοῖς ἄλλοις ἐπιτάττειν ἐθέλειν ἀποθνῄσκειν to be ready to die for the sake of . ., Isoc. 6.94; μὴ τοσαύτην ποιεῖσθαι σπουδὴν ὑ. τοῦ βλάψαι τοὺς πολεμίους ἡλίκην ὑ. τοῦ μηδὲν αὐτοὺς παθεῖν δεινόν Plb. 3.94.9, cf. 5.32.1, 5.86.8: this constr. is found also in signf. A. III.
  • III concerning, ὑ. σέθεν αἴσχεʼ ἀκούω Il. 6.524; κᾶρυξ ἀνέειπέ νιν ἀγγέλλων Ἱέρωνος ὑ. καλλινίκου ἅρμασι Pi. P. 1.32; Σκύθαι μὲν ὧδε ὑ. σφέων τε αὐτῶν καὶ τῆς χώρης τῆς κατύπερθε λέγουσι Hdt. 4.8; τὰ λεγόμενα ὑ. ἑκάστων v.l. in Id. 2.123; τοὺς ὑ. τοῦ αἰῶνος φόβους Epicur. Sent. 20; διαλεχθῆναι, ἀγορεύειν ὑ. τινός, Pl. Ap. 39e, Lg. 776e; περὶ μὲν οὖν τούτων τοσαῦτά μοι εἰρήσθω, ὑ. ὧν δέ μοι προσήκει λέγειν . . Lys. 24.4, cf. 21, 16.20; ὑ. οὗ . . ὁμολογῶ . . διαφέρεσθαι τούτοις D. 18.31; βουλευομένων ὑ. τοῦ ποίαν τινὰ [εἰρήνην ποιητέον] Id. 19.94; ἔγραψάς μοι ὑ. τῶν καμίνων PCair.Zen. 273.2 (iii B. C.); ἐνεκάλουν ὑ. σύκων PSI 6.554.24 (iii B. C.); ἐπεδώκαμέν σοι ὑπόμνημα ὑ. τοῦ μὴ εἰληφέναι τὴν . . ὄλυραν UPZ 46.4 (ii B. C.); συλλαλήσαντες ὑ. τοῦ τὴν πόλιν ἐνδοῦναι τοῖς Ῥωμαίοις Plb. 1.43.1; θροῦς ὑ. τοῦ τὸν Λυκοῦργον ἐκπέμπειν talk of sending L., Id. 5.18.5, cf. 6; γνώμην ὑ. τῆς κοινῆς [δόξης] Isoc. 6.93; ὑ. τῶν τούτου λῃτουργιῶν . . ὡδὶ γιγνώσκω D. 21.152; ἐκ τῶν ἐμφανῶν ὑ. τῶν ἀφανῶν πιστεύειν Jul. Or. 4.138b; with vbs. expressing emotion, ποίας . . γυναικὸς ἐκφοβεῖσθʼ ὕ.; S. OT 989; εἰ τὰ παρὰ σοὶ καλῶς ἔχει, θάρρει ὑ. ἐκείνων X. Cyr. 7.1.17; οὐδεὶς ὑ. μου δαιμόνων μηνίεται κατασφαγείσης A. Eu. 101 (approaching sense II.1).
• B WITH ACCUS.,
• • I of Place in reference to motion, over, beyond, freq. in Hom., e.g. ὑ. ὦμον ἤλυθʼ ἀκωκή Il. 5.16, cf. 851; ἀλάλησθε . . ὑπεἰρ ἅλα Od. 3.73, cf. 7.135, al., A. Eu. 250, S. Ant. 1145 (lyr.); ὑ. τὸν δρύφακτον ὑπερτιθέμενοι Plb. 1.22.10: without such reference, ὑ. Ἡρακλείας στήλας ἔξω κατοικοῦσι Pl. Criti. 108e, cf. Jul. Or. 1.6d; τὰς κεφαλὰς ὑ. τὸ ὑγρὸν ὑπερίσχον Plb. 3.84.9; τῶν ὑ. τὸ Σαρδῷον πέλαγος τόπων Id. 2.14.6; ὑ. Μασσαλίαν Id. 2.16.1; λόφον κείμενον ὑ. τὴν ὁδόν Id. 2.27.5, cf. 3.47.2, al.; τῶν συριῶν ὑ. τὴν σκηνὴν οὐσῶν PHib. 1.38.7 (iii B. C.); οὐλὴ . . ὑ. ὀφρὺν δεξιάν PCair.Zen. 76.13 (iii B. C.); τὸ ὑ. τὸν ἔσχατον . . σπόνδυλον Sor. 1.102; ὑ. τὸν οὐρανόν Jul. Or. 4.135a.
  • II of Measure, above, exceeding, beyond, ὑ. τὸν ἀλαθῆ λόγον Pi. O. 1.28; ὑ. τὸ βέλτιστον A. Ag. 378 (lyr.); ὑ. ἐλπίδα S. Ant. 366 (lyr.); ὑ. δύναμιν Th. 6.16; μεγέθει ὑ. τοὺς ἐν τῇ νηΐ Pl. R. 488b; ὑ. ἄνθρωπον εἶναι Id. Lg. 839d, Luc. Vit.Auct. 2; ὑ. ἡμᾶς beyond our powers, Pl. Prm. 128b; ὑ. τὴν ἀξίαν E. HF 146; ὑ. τὴν οὐσίαν Pl. R. 372b; ὑ. τὸ ὕδωρ (cf. ὕδωρ I.4) Luc. Pr.Im. 29.
  • • • b after Comp., than, δυνατώτεροι ὑ. . . LXX Jd. 18.26: so after Posit., τοῖς ἀγαθοῖς ὑ. αὐτόν better than he, ib. 3 Ki. 2.32.
    • 2 of transgression, in violation of, ὑ. αἶσαν, opp. κατʼ αἶσαν, Il. 3.59, al.; ὑ. Διὸς αἶσαν 17.321; ὑ. μοῖραν 20.336; ὑ. μόρον (or ὑπέρμορον) ib. 30; ὑ. θεόν 17.327; ὑ. ὅρκια 3.299, al.
  • III of Number, above, upwards of, τὰ ὑ. δέκα μνᾶς [ξυμβόλαια] IG 1(2).41.23, cf. 22.48, al.; ὑ. τεσσεράκοντα ἄνδρας Hdt. 5.64; ὑ. τετταράκοντα (sc. ἔτη) X. HG 5.4.13; ὑ. τὰ στρατεύσιμα ἔτη γεγονόσι Id. Cyr. 1.2.4; ὑ. ἥμισυ more than half, ib. 3.3.47.
  • IV of Time, beyond, i.e. before, earlier than, ὁ ὑ. τὰ Μηδικὰ πόλεμος Th. 1.41; ὑ. τὴν φθοράν Pl. Ti. 23c.
  • V in some dialects, in sense A. II.1,2, on behalf of, ὑ. τὰν πόλιν SIG 437 (Delph., iii B. C.), al., cf. IG 42(1).109iv113 (Epid., iii B. C.), 5(2).438-40,442 (Megalop., ii B. C.), 42(1).380,665 (Epid., i A. D.), IPE 4.71.10 (Cherson., ii A. D.); in sense A. III, concerning, ἐπικράνθη μοι ὑ. ὑμᾶς LXX Ru. 1.13.
• C WITH DAT., only Arc., μαχόμενοι ὑ. τᾷ τᾶς πόλιος ἐλευθερίᾳ fighting for . ., IG 5(2).16 (Tegea, iii B. C.).
• D POSITION: ὑπέρ may follow its Subst., but then by anastrophe becomes ὕπερ, Il. 5.339, Od. 19.450, al., S. OT 1444, etc.
• E AS ADV., over-much, above measure, ὑπὲρ μὲν ἄγαν E. Med. 627 (lyr.); also written ὑπεράγαν, Str. 3.2.9, Ael. NA 3.38, etc.; cf. ὑπέρφευ: as a predicate, διάκονοι Χριστοῦ εἰσι; ὑπὲρ ἐγώ I am more [than they], 2 Ep.Cor. 11.23.
• • F IN COMPOS. ὑπέρ signifies over, above, in all relations, e. g.,
  • • 1 of Place, over, beyond, as in ὑπεράνω, ὑπέργειος, ὑπερβαίνω, ὑπερπόντιος.
    • 2 of doing a thing for or in defence of, as in ὑπερμαχέω, ὑπερασπίζω, ὑπεραλγέω.
    • 3 above measure, as in ὑπερήφανος, ὑπερφίαλος.

ὑπέρ, ep. auch ὑπείρ, wenn die letzte Silbe vor einem Vokal lang sein soll, bei Hom. nur in der einen Vrbdg ὑπεὶρ ἁλός ; – über.
I. als Adv. hat es sich in wenigen Stellen erhalten, die einfacher als tmesis behandelt werden können, oder wo sich, wie Soph. Ant. 514 πορθῶν γε τήνδε γῆν· ὁ δʼ ἀντιστὰς ὑπέρ, der Casus, hier γῆς, leicht aus dem Zusammenhang ergänzen läßt ; mit Zahlbestimmungen, wie ὑπὲρ ἑξακισχίλιοι, Dem. 59.89, wird es besser in ein Wort geschrieben.
II. Präposition. A. c. gen., über ; zunächst
1) örtlich ;
   a) darüber hin, bei Verbis der Bewegung, ἕλκεν ὑπὲρ ἄντυγος, Il. 16.406 ; ἐγχείη δʼ ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ ἔστη ἱεμένη, 20.279, d.i. über den Rücken hinfliegend, vgl. 21.69 ; κῦμα νηὸς ὑπὲρ τοίχων καταβήσεται, 15.382, vgl. 24.320, Ol. 17.675 ; τρὶς μὲν ὑπὲρ τάφρου μεγάλʼ ἴαχε, er schrie über den Graben, Il. 18.228 ; ὑπὲρ τειχέων ὁ λεύκασπις ὄρνυται λαός, Aesch. Spt. 88, über die Mauern her ; ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτώμενοι, darüber hinfliegend, Ag. 562 ; Διρκαίων ὑπὲρ ῥεέθρων μολοῦσα, Soph. Ant. 105 ; Aj. 688 ; πηδῶντος Ἕκτορος τάφρου ὕπερ, 1258 ; ὑπὲρ τῶν πρόσθεν ἀκοντίζειν, über die Vordern hinwegschießen, Xen. Cyr. 6.3.24.
   b) drüben, jenseits, τηλοῦ ὑπὲρ πόντου, Od. 13.275, wie Pind. P. 9.52 ; ὑπὲρ ἁλὸς οἰκέων, N. 7.65 ; ἡ δʼ ἔθεεν μέσσον ὑπὲρ Κρήτης, Od. 14.300 ; u. so bei geographischen Bestimmungen, wo auch wir über brauchen, οἱ ὑπὲρ Χερρονήσου Θρᾷκες, Xen. An. 2.6.3, u. sonst. Aehnlich ist auch χιτωνίσκους ἐνεδεδύκεσαν ὑπὲρ γονάτων, über die Knie, die bis über die Knie reichten, Xen. An. 5.4.13.
   c) bei Verbis der Ruhe, darüber, über, oben darauf, ἕστηκε ξύλον αὖον ὅσον τʼ ὄργυιʼ ὑπὲρ αἴης, Il. 23.327 ; στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς, Od. 6.21, über den Kopf, zu Häupten, wie Od. 4.803 u. öfter. In einzelnen Vrbdgn ist an die vorangegangene Bewegung zu denken, wie νεφέλην ἔστησε Κρονίων νηὸς ὕπερ, 12.406, er führte sie herauf über das Schiff und ließ sie dort stehen ; auch ἔβαλε κεφαλὴν ὑπὲρ οὔατος, Il. 15.433, vgl. 13.616 ; βάλε δουρὶ στέρνον ὑπὲρ μαζοῖο, 4.528, vgl. 11.108, u. sonst ; ὑπὲρ κεφαλῆς ἡμῶν, Plat. Phaedr. 258e ; στὰς δʼ ὑπὲρ μελάθρων, Soph. Ant. 117 ; τὸ οὖρος τὸ ὑπὲρ Τεγέης, das Gebirge, das sich über Tegea erhebt, Her. 2.105 ; οἱ ὑπὲρ θαλάσσης, 7.115 ; λιμὴν καὶ πόλις ὑπὲρ αὐτοῦ, Thuc. 1.46 ; ὁ ὑπὲρ τῆς κώμης γήλοφος, Xen. An. 1.10.12 u. sonst. – Daran reiht sich
2) die Bdtg zum Schutz, für, wie τεῖχος ἐτειχίσσαντο νεῶν ὕπερ, Il. 7.449, eigtl. eine Mauer, die über die Schiffe hinreicht und sie schützt ; vgl. 12.5 ; Φοίβῳ ἑκατόμβην ῥέξαι ὑπὲρ Δαναῶν, ὄφρʼ ἱλασόμεσθα ἄνακτα, 1.444, zum Besten der Danaer ; νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών, Aesch. Pers. 397 ; Soph. Phil. 1278 ; ἐπισκήπτω τελεῖν ὑπέρ τʼ ἐμαυτοῦ τοῦ θεοῦ τε τῆσδέ τε γῆς, O.R. 253 ; ὁ γοῦν λόγος σοι πᾶς ὑπὲρ κείνης ὅδε, Ant. 744 ; u. so bes. für Jem. sprechen, kämpfen, sterben, δεσποτῶν θνήσκειν ὕπερ, Eur. I.A. 312 ; häufig bei Her. u. in attischer Prosa, λέγειν, ἀπολογεῖσθαι ὑπέρ τινος, Xen. Cyr. 5.5.11, An. 6.4.18 u. öfter ; πολλὰ εἶπεν ὑπὲρ ἐμοῦ βοηθῶν ἐμοί, Plat. Prot. 309b ; διαμάχεσθαι, Symp. 207b ; dah. ὁ ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης λόγος, Rep. II.359c ; auch ἡ ὑπὲρ τῆς χώρας φυλακή, die zum Besten des Landes bestellte Wache, Menex. 238b ; ὑπὲρ τῶν πολλῶν ἐστι, zum Besten, Dem. 24.193 ; Folgde.
3) bei den Verbis des Sprechens schwächt sich diese Bdtg ab zu einem einsachen über, von, betreffend, de, ὑπὲρ σέθεν αἴσχεʼ ἀκούω, ich höre Schimpfliches über dich, von dir, Il. 6.524 ; τὰ λεγόμενα ὑπέρ τινος, Her. 2.120 ; u. einzeln bei den Att., διαλέγεσθαι ὑπέρ τινος, Plat. Apol. 39e ; θαρρεῖν, Xen. Cyr. 7.1.17 ; ἡ εἰσαγγελία ἐδόθη εἰς τὴν βουλὴν ὑπὲρ Ἀριστάρχου, Dem. 21.121, in Betreff des Aristarch ; sehr geläufig bei Pol., ἱστορεῖν, διελθεῖν, γράφειν ὑπέρ τινος, 1.13.7, 10, 1.14.1 u. sonst ; ὑπὲρ τῆς φιλίας ἔθετο πρὸς αὐτοὺς πίστεις, Pol. 3.67.7 ; ὑπὲρ Κρήτης ὁμολογεῖται, Strab. 10.4.9. – Auch Soph. O.R. 1444 οὕτως ἄρʼ ἀνδρὸς ἀθλίου πεύσεσθʼ ὕπερ ist ein ähnlicher Gebrauch.
4) wegen, um Jemandes willen, bei Hom. nur mit λίσσομαι vrbdn, ὑπὲρ τοκέων, ὑπὲρ πατρὸς καὶ μητρός, ὑπὲρ ψυχῆς, ὑπὲρ θυέων καὶ δαίμονος σῆς τʼ αὐτοῦ κεφαλῆς, ich flehe um deiner Eltern willen, bei deinen Eltern, Il. 15.660, 665, 22.338, 24.466, Od. 15.261 ; so γουνάζομαι Ap.Rh. 3.701, und einzeln bei a. sp.D. – Aehnlich σῶν ὑπὲρ στένω πόνων, Aesch. Prom. 66 ; ὑπὲρ σοῦ τοιάδʼ ἔστʼ ὀδύρματα, Ch. 501 ; τοῖσιν ἄγουσιν κλαύμαθʼ ὑπάρξει βραδυτῆτος ὕπερ, Soph. Ant. 923, um ihrer Saumseligkeit willen ; vgl. Markl. Eur. Suppl. 1125 ; so ἀγανακτεῖν ὑπέρ τινος, Plat. Phaed. 115e ; φοβεῖσθαι, Rep. III.387c. – Dah. ὑπέρ c. inf., umzu, damit, ὑπὲρ τοῦ μὴ πράττειν τὸ προσταττόμενον, um das Befohlene nicht zu tun, Xen. u. A.; ὑπὲρ τοῦ μὴ παθεῖν κακῶς ὑπὸ Φιλίππου, Dem. 4.43 ; ὑπὲρ τοῦ μὴ ἀποθανεῖν, um nicht zu sterben.
5) für, anstatt. in Jemandes Namen, ὑπὲρ ἑαυτοῦ, an seiner Statt, Thuc. 1.141 ; ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοῦ αὑτῆς ἀνδρός, Plat. Symp. 179b ; ἵνα ὑπὲρ ἐμοῦ διαλεχθῇς αὐτῷ, Prot. 310e ; ἐγω ὑπὲρ σοῦ ἀποκρινοῦμαι, Gorg. 515c ; ἐγὼ ὑπὲρ Σεύθου λέγω, ich spreche in Seuthes Namen, Xen. An. 7.7.3 ; αἰσχύνη ὑπέρ τινος, in Jemandes Seele, Luc. Prom. 7, wie Aesch. 1.26 ; dah. auch στρατηγῶν ὑπὲρ ὑμῶν, eigtl., als er in eurem Namen, in eurem Auftrage Feldherr war, d.i. als er euer Feldherr war, Dem. 20.83 ; vgl. ὑπὲρ τῆς Ἀσίας στρατηγήσας, Isocr. 4.154, im Namen des Perserkönigs.
B. c. accusat.,
1) örtlich darüber hin, darüber hinaus, darüber hinweg, so daß das Ziel jenseits zu denken ist ; ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθʼ ἀκωκὴ ἔγχεος, οὐδʼ ἔβαλʼ αὐτόν, Il. 5.16, 10.373 ; ὑπὲρ οὐδὸν ἐβήσετο δώματος εἴσω, Od. 7.135 ; ὑπὲρ μέγα λαῖτμα θαλάσσης, 9.260 ; τεῖχος ὑπὲρ πᾶν δοῦπος ὀρώρει, Il. 12.289 ; ὑπὲρ πόντον ἦλθον, Aesch. Eum. 241 ; μολεῖν Παρνησίαν ὑπὲρ κλιτύν, Soph. Ant. 1129 ; selten in Prosa, dah. Thom.Mag. die Vrbdg des ὑπὲρ τὴν ἐπάνω σχέσιν δηλοῦν mit dem accus. für hellenistisch erklärt ; ῥιπτέουσι ὑπὲρ τὸν δόμον, Her. 4.188 ; ὑπερίσχειν τὰς κεφαλὰς ὑπὲρ τὸ ὑγρόν, Pol. 3.84.9 ; Sp.; darüber hinaus, jenseits, οἱ ὑπὲρ Ἡρακλείας στήλας ἔξω οἰκοῦντες, Plat. Crat. 108e.
2) über das Maß hinaus, ὑπὲρ αἶσαν, im Ggstz von κατὰ αἶσαν, Il. 6.333, 487, 16.780 u. sonst ; ὑπὲρ μοῖραν, 20.336, über das Geschick hinaus, also nicht in demselben einbegriffen, dah. auch wider das Geschick, vgl. ὑπέρμορον. So ὑπὲρ θεόν, Il. 17.327 ; ὑπὲρ ὅρκια, 3.299, 4.67, 236, 271 ; σοφόν τι τὸ μηχανόεν τέχνας ὑπὲρ ἐλπίδʼ ἔχων, Soph. Ant. 363 ; φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ ὑπὲρ τὸ βέλτιστον, Aesch. Ag. 368 ; ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, Eur. Herc.Fur. 146 ; ὑπὲρ ἀμπλακίαν, Pind. I. 5.29 ; so bes. ὡς οὐκ ἔστιν ὑπὲρ ἄνθρωπον, über den Menschen, über das Wesen u. die Kraft desselben hinausgehend, Plat. Legg. VIII.839d ; ὑπὲρ ἡμᾶς φαίνεται τὰ εἰρημένα εἰρῆσθαι, über unsere Fassungskraft, Parmend. 128b ; οἱ ὑπὲρ τὴν οὐσίαν ποιούμενοι τοὺς παῖδας, Rep. II.372b, über das Vermögen hinaus, mehr als das Vermögen erlaubt ; λόγοι ὑπὲρ τοὺς ἰδιώτας ἔχοντες, Isocr. 4.11, wie ὑπερέχοντες ; ὁ εὐδαίμων ὑπὲρ τὴν πόλιν, Dem. 13.20 ; Sp., ὑπὲρ τὸν Πρωτέα μηχανᾷ τὴν ἐμὴν ἀκρόασιν ἀποδιδράσκειν, Luc. enc.Dem. 25, d.i. geschickter als Proteus ; u. so ὑπὲρ δύναμιν, über Vermögen ; ὑπὲρ λόγον, über alle Worte ; οὐκ ἔστι μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον, Matth. 10.24 ; ὁ φιλῶν πατέρα ὑπὲρ ἐμέ, 10.37. – Bes. so von Zahlen u. Zeitbestimmungen, ὑπὲρ τὰ τεσσερήκοντα ἔτη, Her. 5.64 ; τοὺς ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότας, Plat. Legg. II.664d ; Xen. u. Folgde ; ὑπὲρ τὸ ἥμισυ, über die Hälfte, Xen. Cyr. 3.3.47, An. 5.10.11. – Weiter geführt ist diese Bdtg noch von Pol., der 3.79.8 sagt κατεφθείροντο ὑπὲρ τοὺς ἄλλους οἱ Κελτοί, sie kamen vor allen Andern, vorzugsweise um.
Seinem Casus kann ὑπέρ in allen Vrbdgn nachstehen u. erleidet dann die Anastrophe des Tones, ὕπερ, s. z.B. Il. 5.339, 7.449, 12.5, 15.665, Od. 19.450 ; Tragg.
In der Zusammensetzung drückt ὑπέρ das Darübersein aus, sowohl
   a) örtlich, darüber, jenseits, – als
   b) darüber stehen zum Schutz, Bedecken, gew. c. gen.
   c) das Darüberhinausgehen, sowohl übertreffen, als eine Steigerung des Begriffs enthaltend, u. das Uebermäßige, Außerordentliche ausdrückend, gew. mit tadelndem Nebenbegriff der Uebertreibung.

ὑπέρ

[in form comp. fr. ὑπό.]

Also (in phrase ὑπεὶρ ἅλα) ὑπείρ Il. 23.227, Il. 24.13 : Od. 3.73, Od. 4.172, Od. 9.254. (ὑπέρ commonly with anastrophe when immediately following the case-form.)

Prep. with

• • 1

    Acc.

  • • a

      In reference to motion or extent over a space : τὸ δὲ τεῖχος ὕπερ πᾶν δοῦπος ὀρώρει Il. 12.289. Cf. Il. 23.227, Il. 24.13 : ἦ μαψιδίως ἀλάλησθε ὑπεὶρ ἅλα; Od. 3.73 = Od. 9.254. Cf. Od. 4.172, Od. 9.260.

    • b

      In reference to passing over an object : ὑπὲρ ὦμον ἤλυθʼ ἀκωκή Il. 5.16, δόρυ χροὸς ἀντετόρησε πρυμνὸν ὕπερ θέναρος 339 (app. the κόλπος of the robe is held up in defence by the hand with the palm outwards). Cf. Il. 5.851, Il. 10.373, etc. : Od. 7.135, Od. 22.279, etc.

    • c

      In excess of, beyond, in violation, transgression or defiance of : αἶσαν Il. 3.59 = Il. 6.333, Il. 6.487, Il. 16.780, ὅρκια Il. 3.299, Il. 4.67 = 72, 236, 271, Διὸς αἶσαν Il. 17.321, μόρον Il. 20.30, Il. 21.517 (see ὑπέρμορον, μόρος 3), μοῖραν Il. 20.336 : μόρον Od. 1.34, 35, Od. 5.436 (see ὑπέρμορον, μόρος 3).

      In reference to a person, in spite of, with . . . against one : ὑπὲρ θεόν Il. 17.327.

  • 2

    Genit.

  • • a

      In reference to position or height over or above something : ὑπὲρ κεφαλῆς Il. 2.20, ὅσον τʼ ὄργυιʼ ὑπὲρ αἴης Il. 23.327. Cf. Il. 13.200, etc. : Od. 4.803, Od. 6.107, Od. 12.406, Od. 16.471, etc.

      So in reference to the position of wound : βάλε στέρνον ὑπὲρ μαζοῖο Il. 4.528. Cf. Il. 5.145, Il. 13.616, Il. 15.433, etc. : Od. 19.450.

      To pouring water on hands held over a basin : χέρνιβα [χερσὶν] ἐπέχευεν ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος Od. 1.137, etc.

      In a navigational context, to the north of : ὑπὲρ κρήτης Od. 14.300 (cf. καθύπερθε 3..c).

      In reference to position far away over a space : τηλοῦ ὑπὲρ πόντου Od. 13.257.

    • b

      In reference to motion passing over an object : ὥς τε κῦμα νηὸς ὑπὲρ τοίχων καταβήσεται Il. 15.382. Cf. Il. 12.424. Il. 14.412, Il. 16.406, Il. 20.279, Il. 23.73, 820, etc. : Od. 17.575.

      To the motion of sound : ὑπὲρ τάφρου ἴαχεν Il. 18.228.

    • c

      In defence of, for the protection of : τεῖχος ἐτειχίσσαντο νεῶν ὕπερ Il. 7.449, etc.

    • d

      On behalf of : ἑκατόμβην ῥέξαι ὑπὲρ Δαναῶν Il. 1.444.

    • e

      On account of, concerning : ὅθʼ ὑπὲρ σέθεν αἴσχεʼ ἀκούω Il. 6.524.

    • f

      In adjurations, by : ὑπὲρ τοκέων γουνούμενος Il. 15.660. Cf. Il. 15.665, Il. 22.338, Il. 24.466 : Od. 15.261.

ὑ˘πέρ

• 1 prep., (anastrophe P. 4.26, N. 3.21, N. 7.42, I. 6.3, fr. 292, Δ. 4. a. 4.)
• • a c. acc.,
  • • α above, over, across ἀβάπτιστος εἶμι φελλὸς ὣς ὑπὲρ ἕρκος ἅλμας P. 2.80 πανδείματοι μὲν ὑπὲρ πόντιον Ἕλλας πόρον ἱερόν (sc. ἔφυγον simm.) fr. 189.
    • β beyond, exceeding βροτῶν φάτις ὑπὲρ τὸν ἀλαθῆ λόγον δεδαιδαλμένοι ψεύδεσι ποικίλοις ἐξαπατῶντι μῦθοι O. 1.28
  • b c. gen.,
  • • α over, across ὑπὲρ πολιᾶς ἁλὸς πέμπεται P. 2.68 “φέρομεν νώτων ὕπερ γαίας ἐρήμων ἐννάλιον δόρυ” P. 4.26 “καὶ μέλλεις ὑπὲρ πόντου Διὸς ἔξοχον ποτὶ κᾶπον ἐνεῖκαι” P. 9.52 ἐγὼ μὲν ὑπὲρ χθονὸς ὑπέρ τʼ ὠκεανοῦ Pae. 8.14 (ἡ δὲ διάνοια πέτεται) τᾶς τε γᾶς ὑπένερθε οὐρανοῦ θʼ ὕπερ fr. 292.
    • β above ἐπειδὴ τὸν ὑπὲρ κεφαλᾶς γε Ταντάλου λίθον παρά τις ἔτρεψεν ἄμμι θεός I. 8.9 χρύσεαι δʼ ἓξ ὑπὲρ αἰετοῦ ἄειδον Κηληδόνες Pae. 8.70
  • γbeyond of distance ταί θʼ ὑπὲρ Κύμας ἁλιερκέες ὄχθαι (i. e. Klippen vor Kyme, Fränkel: Pithecusae) P. 1.18 ἀβάταν ἅλα κιόνων ὕπερ Ἡρακλέος περᾶν εὐμαρές N. 3.21 ἐὼν δʼ ἐγγὺς Ἀχαιὸς οὐ μέμψεταί μʼ ἀνὴρ Ἰονίας ὑπὲρ ἁλὸς οἰκέων (Alii cum sch. Epirotas significari credunt, opinantes mare Adriaticum dici superius, Ionium inferius, Epirum autem adiacere Adriatico mari, h. e. supra Ionium esse, Dissen) N. 7.65 ὑπὲ]ρ Αὐσονία[ς ἁλὸς (of the Epizephyrian Locrians) fr. 140b. 6.
  • • δ of superiority, beyond μᾶκος δὲ Νικεὺς ἔδικε πέτρῳ χέρα κυκλώσαις ὑπὲρ ἁπάντων O. 10.72 ὑπὲρ πολλῶν τε τιμαλφεῖν λόγοις νίκαν N. 9.54 μακρὰ δισκήσαις ἀκοντίσσαιμι τοσοῦθʼ, ὅσον ὀργὰν Ξεινοκράτης ὑπὲρ ἀνθρώπων γλυκεῖαν ἔσχεν I. 2.36 τί ἔλπεαι σοφίαν ἔμμεν, ἃν ὀλίγον τοι ἀνὴρ ὑπὲρ ἀνδρὸς ἴσχει fr. 61. 2.
    • ε on behalf of κάρυξ ἀνέειπέ νιν ἀγγέλλων Ἱέρωνος ὑπὲρ καλλινίκου ἅρμασι P. 1.32 ἱκέτας Αἰακοῦ σεμνῶν γονάτων πόλιός θʼ ὑπὲρ φίλας ἀστῶν θʼ ὑπὲρ τῶνδʼ ἅπτομαι N. 8.13—4. κρατῆρα Μοισαίων μελέων κίρναμεν Λάμπωνος εὐαέθλου γενεᾶς ὕπερ I. 6.3 θύεται γὰρ ἀγλαᾶς ὑπὲρ Πανελλάδος Pae. 6.62 Ἀλαλά ᾇ θύεται ἄνδρες ὑπὲρ πόλιος fr. 78. 3.
    • ζ on account of ἵνα κρεῶν νιν ὕπερ μάχας ἔλασεν ἀντιτυχόντʼ ἀνὴρ μαχαίρᾳ N. 7.42 ἆγε σὺν Τιρυνθίοισιν πρόφρονα σύμμαχον ἐς Τροίαν Λαομεδοντιᾶν ὑπὲρ ἀμπλακιᾶν I. 6.29
• 2 adv., above πατὴρ ὕπερ / κρέμασε καρτερὸν αὐτῷ λίθον O. 1.57 καὶ σκοπιαῖσιν [ἄκρ]αις ὀρέων ὕπερ ἔστα (sc. Ἀπόλλων: cf. Pae. 12.11) fr. 51a. 3.
• 3 frag. ]ων ὕπερ Δ. 4. a. 4.

ὑπέρ (cf. super): over, prep. w. gen. and acc., accented ὕπερ when it follows its case.—(1) w. gen., local, over, above, beyond, across; ὑπὲρ οὐδοῦ βῆναι, Od. 17.575; ὑπὲρ κεφαλῆς στῆναί τινι, Il. 2.20; τηλοῦ ὑπὲρ πόντου, Od. 13.257. Metaph., for, in defence of, Il. 1.444, Il. 7.449; w. verbs of entreaty, by, for the sake of (per), γουνάζεσθαι ὑπὲρ τοκέων, ὑπὲρ ψῡχῆς καὶ γούνων, Il. 15.660, Od. 15.261; then like περί, concerning (de), Il. 6.524.—(2) w. acc., local, over, beyond, ἀλαλῆσθαι ὑπεὶρ ἅλα, Od. 3.74; ‘along the surface’ of the hand, Il. 5.339. Metaph., beyond, transcending, against, ὑπὲρ αἶσαν, μοῖραν, θεόν, Il. 17.327, Od. 1.34.

ὑπέρ

• over, above, w. gen, over, beyond, w. acc.
• Lat. super:—hence are formed comp. and Sup. ὑπέρτερος, -τατος.
• AWITH GENIT.,
• • Iof Place, over, above:
  • • 1in a state of rest, στέρνον ὑπὲρ μαζοῖο Il.; ὑπὲρ κεφαλῆς στῆναί τινι to stand over his head, Hom.: of countries, above, further inland, οἰκέοντες ὑπὲρ Ἁλικαρνησσοῦ μεσόγαιαν Hdt.
    • 2in a state of motion, over, across, ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις Aesch.
    • 3over, beyond, ὑπὲρ πόντου Od.
  • IImetaph., from the notion of standing over to protect, for, for defence of, in behalf of, ἑκατόμβην ῥέξαι ὑπὲρ Δαναῶν Il.; θύειν ὑπὲρ τῆς πόλεως Xen.; ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀμύνειν to fight for oneʼs country, etc.
  • • 2for the sake of a person or thing, λίσσεσθαι ὑπὲρ τοκέων, ὑ. πατρὸς καὶ μητρός Il.
    • 3c. inf. for the purpose of, ὑπὲρ τοῦ μηδένα ἀποθνήσκειν to prevent any one from dying, Xen.
    • 4for, instead of, in the name of, ὑπὲρ ἑαυτοῦ Thuc.; στρατηγῶν ὑπὲρ ὑμῶν acting as general by commission from you, Dem.
  • IIIlike περί, on, of, concerning, Lat. de, ὑπὲρ σέθεν αἴσχεα ἀκούω Il.; τὰ λεγόμενα ὑπέρ τινος Hdt.
• BWITH ACC., expressing that over and beyond which a thing goes,
• • Iof Place, over, beyond, Hom., Plat.
  • IIof Measure, over, above, exceeding, beyond, ὑπὲρ τὸ βέλτιστον Aesch.; ὑπὲρ ἐλπίδα Soph., etc.
  • • 2of transgression, beyond, contrary to, ὑπὲρ αἶσαν, ὑπὲρ μοῖραν, ὑπὲρ ὅρκια Il.
  • IIIof Number, above, upwards of, ὑπὲρ τεσσεράκοντα Hdt., Xen.; ὑπὲρ τὸ ἥμισυ more than half, Xen.
  • IVof Time, beyond, i. e. before, earlier than, ὁ ὑπὲρ τὰ Μηδικὰ πόλεμος Thuc.
• CPOSITION: ὑπέρ may follow its Subst., but then by anastrophe becomes ὕπερ, Hom., Trag.
• DAS ADV. over much, above measure, ὑπὲρ μὲν ἄγαν Eur.; written ὑπεράγαν, Strab., etc.
• EIN COMPOS.,
• • • 1of Place, over, beyond, in ὑπερ-βαίνω, ὑπερ-πόντιος.
    • 2for, in defence of, in ὑπερ-ασπίζω, ὑπερ-αλγέω.
    • 3above measure, in ὑπερ-ήφανος, ὑπερ-φίαλος.