ἄριστος

ἄριστος [ᾰ], η, ον, (with Art. Ep. ὤριστος Il. 11.288, Att. ἅριστος)

• best in its kind, and so in all sorts of relations, serving as Sup. of ἀγαθός:
• • I of persons,
  • • 1 best in birth and rank, noblest: hence, like ἀριστεύς, a chief, Ἀργείων οἱ ἄριστοι Il. 4.260, cf. 6.209; ἄ. ἔην πολὺ δὲ πλείστους ἄγε λαούς 2.580; θεῶν ὕπατος καὶ ἄ. 19.258; πατρὸς πάντων ἀ. παῖδα S. El. 366; ἀνδρῶν τῶν ἀ. ὁμιλίη, opp. δῆμος, Hdt. 3.81, cf. Cic. Att. 9.4.2.
    • 2 best in any way, bravest, ἀνδρῶν αὖ μέγʼ ἄ. ἔην Τελαμώνιος Αἴας Il. 2.768, cf. 7.50, etc.; οἰωνοπόλων, σκυτοτόμων ὄχʼ ἄ., 6.76, 7.221.
    • • b c. dat. modi, βουλῇ μετὰ πάντας . . ἔπλευ ἄ. 9.54, al.; ἔγχεσιν εἶναι ἀρίστους Od. 4.211.
      • c c. acc. rei, εἶδος ἄριστε Il. 3.39; ψυχὴν ἄ. Ar. Nu. 1048.
      • d c. inf., ἄριστοι μάχεσθαι X. Cyr. 5.4.44; ἄ. διαβολὰς ἐνδέκεσθαι readiest to give ear to calumnies, Hdt. 3.80; ἄ. ἀπατᾶσθαι best, i.e. easiest, to cheat, Th. 3.38.
    • 3 morally best, εἴς τινα E. Alc. 83 (lyr.); οἱ ἄ. ἁπλῶς κατʼ ἀρετήν Arist. Pol. 1293b3.
    • 4 best, most useful, πόλει E. Fr. 194 codd. (leg. ἀρεστός) αὑτῷ Id. Heracl. 5.
  • II of animals, things, etc., best, finest, ἵπποι Il. 2.763; μήλων, ὑῶν, Od. 9.432, 14.414; τεύχεʼ ἄριστα Il. 15.616; χῶρος Od. 5.442; ποταμῶν ἄ. τά τε ἄλλα καὶ ἀκέσασθαι Hdt. 4.90; ἄριστα φέρεσθαι win an excellent reward, S. El. 1097 (lyr.).
  • III neut. pl. as Adv., ἄριστα best, most excellently, ὄχʼ ἄ. Il. 3.110, Od. 13.365, cf. Hdt. 1.193, al., etc.; ἄριστά γε, in answers, well said! Pl. Tht. 163c: later also ἀρίστως Iamb. Myst. 3.14.

ἄριστος, (vgl. ἀρείων), superlat. zu ἀγαθός, der Beste ; bei Hom. bes. Bezeichnung der tapfersten Helden, der Vornehmen, Fürsten ; οὕνεκʼ ἄριστος ἔην Il. 2.580 ; ἄνδρα ἄριστον 5.839 ; φῶτες ἄριστοι 18.230 ; λαὸν ἄριστον Od. 11.500 ; πολὺ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι λαοί Il. 2.577 ; ἄριστον Ἀχαιῶν 1.244 ; Ἀργείων πάντας ἀρίστους 3.19 ; δύʼ ἀνέρε δήμου ἀρίστω 12.447 ; ἕταρον, φαινομένων τὸν ἄριστον 10.236 ; ἄριστος ἐνὶ Θρῄκεσσι τέτυκτο 6.7 ; ὅσσοι ἄριστοι ἐνὶ στρατῷ εὐχόμεθʼ εἶναι 15.296 ; verstärkt durch μέγα, πολλόν, ὄχα, ἔξοχα : ὃς μέγʼ ἄριστος Ἀχαιῶν εὔχεται εἶναι 2.82 ; πολλὸν ἄριστος ἀνήρ Od. 15.521 ; τίς τʼ ἂρ τῶν ὄχʼ ἄριστος ἔην Il. 2.761 ; δύο δʼ ἀνέρες ἔξοχʼ ἄριστοι 20.158 ; mit dat.: ἀρετῇ δʼ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι Od. 4.629 ; οἱ γὰρ μνηστήρων ἀρετῇ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι 22.244 ; ἄριστος Ἀχαιῶν τοξοσύνῃ, ἀγαθὸς δὲ καὶ ἐν σταδίῃ ὑσμίνῃ Il. 13.313 ; ὅσσον δυνάμει τε καὶ ἥμασιν ἔπλευ ἄριστος 23.891 ; υἱέας αὖ πινυτούς τε καὶ ἔγχεσιν εἶναι ἀρίστους Od. 4.211 ποσὶ κραιπνῶς θέομεν καὶ νηυσὶν ἄριστοι 8.247 ; βουλῇ μετὰ πάντας ὁμήλικας ἔπλευ ἄριστος Il. 9.54 ; βροτῶν ὄχʼ ἄριστος ἁπάντων βουλῇ καὶ μύθοισιν Od. 13.297 ; mit acc.: νεῖκος ἄριστε, v.l. νείκει, Il. 23.483 ; εἶδος ἄριστε 3.39 ; ἄριστος ἔην εἶδός τε δέμας τε τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλείωνα Od. 11.469 ; mit inf.: τῶν δὲ θέειν ὄχʼ ἄριστος ἔην Κλυτόνηος Od. 8.123 ; οὕνεκʼ ἄριστοι πᾶσαν ἐπʼ ἰθύν ἐστε μάχεσθαί τε φρονέειν τε Il. 6.78 ; von den Göttern  : Ζηνὸς τοῦ ἀρίστου Il. 14.213 ; Ζεύς, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος 19.258 ; φησὶν γὰρ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσιν κάρτεΐ τε σθένεΐτε διακριδὸν εἶναι ἄριστος 15.108 ; Ζεύς, τόν περ ἄριστον ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φασʼ ἔμμεναι 19.95 ; den Poseidon nennt Zeus πρεσβύτατον καὶ ἄριστον Od. 13.142 ; ἄριστοι ἀθανάτων Il. 20.122 ; θεάων ἀρίστη, Hera, 18.364 ; ἄριστοι μάρτυροι, die Götter, 22.254 ; ἱερῆας ἀρίστους 9.575 ; Πολυφείδεα μάντιν Ἀπόλλων θῆκε βροτῶν ὄχʼ ἄριστον Od. 15.253 ; οἰωνοπόλων ὄχʼ ἄριστος Il. 1.69 ; σὺν ἀνδράσιν οἳ τότʼ ἄριστοι ἦσαν ἐνὶ Τροίῃ τέκτονες ἄνδρες 6.314 ; σκυτοτόμων ὄχʼ ἄριστος Il. 7.221 ; Φαιήκων βητάρμονες ὅσσοι ἄριστοι Od. 8.250 ; χοροιτυπίῃσιν ἄριστοι Il. 24.261 ; von Weibern : γυναικῶν εἶδος ἀρίστη Od. 7.57 ; θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην Il. 6.252 ; ἑπτὰ ἔξοχʼ ἀρίστας, κούρας, 9.638 ; δμωάων ἥ τίς τοι ἀρίστη φαίνεται εἶναι Od. 15.25 ; von Tieren : ἵπποι μέγʼ ἄρισται ἔσαν Φηρητιάδαο Il. 2.763 ; ἄριστοι ἴππων 5.266 ; συῶντὸν ἄριστον Od. 14.108 ; σιάλων τὸν ἄριστον ἁπάντων 14.19 ; τρεῖς σιάλους, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι 20.163 ; ἀρνειός, μήλων ὄχʼ ἄριστος ἁπάντων 9.432 ; αἰγῶν ὅς τις φαίνηται ἄριστος 14.106 ; βοῦν, ἥ τις ἀρίστη Il. 17.62 ; von andern Sachen : τῇ δή οἱ ἐείσατο χῶρος ἄριστος Od. 5.442 ; τεύχεʼ ἄριστα Il. 15.616 ; ἀσπίδες ὅσσαι ἄρισται ἐνὶ στρατῷ ἠδὲ μέγισται 14.371 ; νῆα, ἥ τις ἀρίστη Od. 1.280 ; εἰδήσεις ὅσσον ἄρισται νῆες ἐμαί 7.327 ; χηλόν, ἥ τις ἀρίστη 8.424 ; ἀρίστην βουλήν Il. 9.74 ; μῆτιν ἀρίστην 17.634 ; εἷς οἰωνὸς ἄριστος, ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης 12.243 ; τόδε μέγʼ ἄριστονʼ ἔρεξεν 2.274 ; ὃ γάρ κʼ ὄχʼ ἄριστον ἁπάντων εἴη 12.344 ; δοκέει δέ μοι εἶναι ἄριστον Od. 5.360 ; ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα Il. 9.103 ; ὅπως ὄχʼ ἄριστα μετʼ ἀμφοτέροισι γένηται 3.110 ; ἦ σοῐ ἄριστα πεποίηται κατὰ οἶκον πρὸς Τρώων 6.56. Statt ὁ ἄριστος öfters ὤριστος, z.B. ἀνὴρ ὤριστος Il. 11.288 ; θεῶν ὤριστος 13.154 ; λοῖσθος ἀνὴρ ὤριστος ἐλαύνει ἴππους 23.536 ; οὐ μέν μοι δοκέεις ὁ κάκιστος Ἀχαιῶν ἔμμεναι, ἀλλʼ ὤριστος : Od. 17.416. Bei Art. oft sittliche Vorzüge ; doch nicht selten tapfer, Plat.; Xen.; ὦ ἄριστε, eine häufige Anrede bei Plat.

ἄριστος

-η, -ον

[superl. fr. ἀρ-, ἀρετή. Cf. ἀρείων.]

Crasis with ὁ gives ὤριστος Il. 11.288, Il. 13.154, 433, Il. 16.521, Il. 17.689, Il. 19.413, Il. 23.536, Il. 24.384: Od. 17.416.

• • 1

    The most warlike or soldierly Il. 2.577, 817, Il. 6.188, Il. 8.229: Od. 4.530, Od. 11.500.

    Absol. Od. 24.507.

  • 2

    The best, the best fitted to take the lead in war or peace, pre-eminent: ἀ. Ἀχαιῶν Il. 1.91. Cf. Il. 2.768, Il. 5.541, Il. 7.50, Il. 11.328 (in their local community), Il. 18.230, Il. 24.255, etc.: Od. 2.51, Od. 3.108, Od. 4.629 = Od. 21.187, Od. 6.257, Od. 15.521, Od. 16.251, Od. 22.29, 244, Od. 23.121, Od. 24.38, 108.

    Absol. (in pl., pre-eminent or leading men, chiefs): ἄριστον Ἀχαιῶν Il. 1.244, πάντας ἀρίστους Il. 3.19. Cf. Il. 3.250, Il. 4.260, Il. 5.103, Il. 13.836, etc.: Od. 1.211, 245 = Od. 16.122 = Od. 19.130, Od. 4.272, 278, Od. 8.78, 91, 108, 127, 512, Od. 11.524, Od. 17.416, Od. 24.429.

  • 3

    The strongest or most powerful: κάρτεΐ τε σθένεΐ τε ἀ. Il. 15.108. Cf. Il. 12.447, Il. 23.891: Od. 3.370.

  • 4

    The highest in rank, dignity or power.

    Absol.: θεῶν ὤριστος Il. 13.154. Cf. Il. 14.213, Il. 18.364, Il. 19.258, 413, Il. 20.122, Il. 23.43: Od. 13.142, Od. 19.303.

  • 5

    In reference to mental powers, excelling all Il. 19.95.

    Excelling in person or accomplishments: κούρας Il. 9.638.

    In reference to one’s person, best, excelling: εἶδος ἀρίστη (in . . .) Il. 2.715. Cf. Il. 3.39 = Il. 13.769, Il. 3.124, Il. 6.252, Il. 13.365, 378, Il. 17.142: Od. 7.57, Od. 8.116, Od. 11.469 = Od. 24.17.

  • 6

    Likely to prove the most suitable husband, the best match Od. 11.179, Od. 16.76, Od. 18.289, Od. 20.335, etc.

  • 7

    The most suitable for some purpose: φῶτας Od. 4.778, χῶρος Od. 5.442, Od. 7.281. Cf. Od. 4.409, Od. 8.36, Od. 9.195, Od. 15.25.

    Absol. Od. 4.666.

  • 8

    The most skilful, versed or efficient: τέκτονες Il. 6.314, βουλῇ (in . . . .) Il. 9.54. Cf. Il. 9.575, Il. 13.313, Il. 22.254, Il. 23.357, 536, 659 = 802, Il. 23.669: νηυσίν (in the management of . . .) Od. 8.247. Cf. Od. 4.211, Od. 8.250, 383, Od. 13.297, Od. 15.253, Od. 16.419.

    Absol. Il. 1.69, Il. 6.76, Il. 7.221, Il. 23.483, Il. 24.261.

    With complementary infin.: μάχεσθαί τε φρονέειν τε Il. 6.78. Cf. Od. 7.327, Od. 8.123.

  • 9

    Of things or abstractions, the best of their kind, the most excellent, useful or helpful: βουλή Il. 2.5 = Il. 10.17 = Il. 14.161, Il. 7.325 = Il. 9.94. Cf. Il. 2.274, Il. 9.74, Il. 12.243, 344 = 357, Il. 14.371, Il. 15.616, Il. 17.634, 712: νηῦς Od. 1.280, Od. 2.294, Od. 16.348. Cf. Od. 7.327, Od. 8.424, Od. 9.318 = 424 = Od. 11.230, Od. 23.124, Od. 24.52.

  • 10

    Of animals, the best, the finest, swiftest, etc. Il. 2.763, Il. 10.306, Il. 17.62: Od. 10.522 = Od. 11.30, Od. 14.106, Od. 18.371, Od. 20.163, Od. 24.215.

    Absol. Il. 5.266: Od. 9.432, Od. 12.343, 353, 398, Od. 14.19, 108, 414.

  • 11

    In neut. ἄριστον as adv., best, the best: δοκέει μοι εἶναι ἀ. Od. 5.360.

    So in neut. pl. ἄριστα: ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἀ. Il. 9.103 = 314 = Il. 13.735, Il. 12.215: Od. 23.130. Cf. Od. 13.154.

  • 12

    In neut. pl., the best results or consequences: ὅπως ἀ. γένηται Il. 3.110. Cf. Od. 3.129, Od. 9.420, Od. 13.365, Od. 23.117.

    The most seemly or decent things Il. 6.56.

ἄ˘ριστος

• 1best, finest ἄριστον μὲν ὕδωρ O. 1.1 νοῆσαι δὲ καιρὸς ἄριστος O. 13.48 τὸ πλουτεῖν δὲ σὺν τύχᾳ πότμου σοφίας ἄριστον is the best part of (poetic) wisdom P. 2.56 ἄριστος εὐφροσύνα πόνων κεκριμένων ἰατρός N. 4.1 ἔβλαστεν δʼ υἱὸς Οἰνώνας βασιλεὺς χειρὶ καὶ βουλαῖς ἄριστος N. 8.8 προμάχων ἀνʼ ὅμιλον, ἔνθʼ ἄριστοι ἔσχον πολέμοιο νεῖκος I. 7.35 ἀνδρῶν δικαίων Χρόνος σωτὴρ ἄριστος fr. 159.

ἄριστος (root ἀρ, cf. ἀρείων, ἀρετή), ὤριστος= ὁ ἄριστος: best, most excellent (see the various implied meanings under ἀγαθός); Ζεύς, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος, Il. 19.258; freq. w. adv. prefixed, μέγ(α), ὄχ(α), ἔξοχ(α), Il. 1.69, Il. 12.103; often foll. by explanatory inf., dat., or acc. (μάχεσθαι, βουλῇ, εἶδος); ἦ σοὶ ἄριστα πεποίηται, ‘finely indeed hast thou been treated,’ Il. 6.56.

ἄριστος Ἄρης

• best in its kind, serving as Sup. to ἀγαθός (cf. ἀρείων):
• • Ibest, noblest, bravest, Il.; βουλῆι, ἔγχεσιν ἄριστος Hom.; εἶδος ἄριστος Il.:—c. inf. ἄριστοι μάχεσθαι Xen.; ἄρ. διαβολὰς ἐνδέκεσθαι readiest to give ear to calumnies, Hdt.; ἄρ. ἀπατᾶσθαι best, i. e. easiest, to cheat, Thuc.
  • • 2best, most virtuous, Eur.
  • IIof animals and things, best, finest, Hom.
  • IIIneut. pl. as adv. ἄριστα, best, most excellently, Hom., Hdt.