ἐξανίστημι
ἐξανίστημι, to raise up: to make one rise
Could not find ἐξανίστη in Logeion dictionaries.
ἐξανίστη Verb: imperfect active indicative 3rd singular, Verb: present active imperative 2nd singular of ἐξανίστημι
- I causal in pres., impf., fut., and aor.1:
- 1 raise up, τοὺς θανόντας S. El. 940; make one rise from his seat, Pl. Prt. 310a; bid one rise from suppliant posture, ἐγώ σʼ ἕδρας ἐκ τῆσδε . . ἐξαναστήσω E. Andr. 263, cf. 267; ἐ. τὴν ἐνέδραν order the men in ambush to rise, X. HG 4.8.37.
- 2 make a tribe emigrate, remove or expel, ἐ. τινὰς ἐκ τῶν νήσων, ἐξ ἠθέων, etc., Hdt. 1.171, 5.14, etc.; ἄνδρας δόμων S. Ant. 297; ἐ. πόλεως bid one depart from . ., Id. OC 47; simply ἐ. τινάς Hdt. 6.127, Th. 4.98, etc. (v. infr. II.2).
- b challenge a juror, PHal. 9.5 (iii B. C.), PGurob 2.10 (iii B. C.), etc.
- 3 depopulate, destroy, πόλιν Hdt. 1.155, al.; Ἰλίου ποτʼ ἐξαναστήσας βάθρα E. Supp. 1198; Ἑλλάδα Id. Tr. 926.
- 4 ἐ. θηρία rouse them from their lair, X. Cyr. 2.4.20.
- 5 τουτὶ ἐ., erigere penem, [make erect] E. Cyc. 169.
- II intr. in Pass., with aor. 2, pf. and plpf. Act.:
- 1 stand up from oneʼs seat, Hdt. 3.142; ἐκ τοῦ θρόνου Id. 5.72, cf. Pl. Ly. 211a; θάκων X. Hier. 7.7; ὁδῶν τινί, in courtesy, Id. Smp. 4.31; rise to speak, S. Ph. 367; rise from ambush, λόχου E. El. 217: without λόχου, Th. 3.107; rise after dinner, Pl. R. 328a, etc.; πρὸ μέθης Isoc. 1.32; from bed, λέχους E. El. 786; ἐξ εὐνῆς X. Oec. 10.8; ἐξαναστῶμεν εἰς τὴν αὐλήν let us rise and go into . ., Pl. Prt. 311a; εἰς περίπατον X. Smp. 9.1.
- 2 c. gen., arise and depart from, emigrate from, Λακεδαίμονος Pi. P. 4.49, cf. E. Andr. 380; ἐκ τῆς γῆς τῆσδε Hdt. 4.115: abs., break up, depart, Th. 7.49, etc.
- 3 to be driven out from oneʼs home, to be forced to emigrate, ἐξ ἠθέων ὑπό τινος Hdt. 1.15, cf. 56, al.; πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων A. Pr. 767.
- 4 of places, to be depopulated, ἐξαναστάσης πάσης Πελοποννήσου ὑπὸ Δωριέων Hdt. 2.171; Τροίης ἐξανεστάθη βάθρα E. Hel. 1652, cf. D. 16.25.
- 5 rise to go to stool, Hp. Epid. 1.4.4 [1.26.δʹ], etc.
- 6 rise from the plain, of a mountain, Plb. 1.56.4.
- b so of ulcers, rise, Aret. SD 2.13; of an excrescence, κέρχνος ἐ. S. Fr. 279.
A tr.
I c. sent. ‘hacia arriba’
1 hacer levantarse
τὸν παῖδα
τοὺς ἀσθενοῦντας
ἐγώ σ' ἕδρας ἐκ τῆσδε ... ἐξαναστήσω
τουτί τ' ὀρθὸν ἐξανιστάναι
del falo
• c. inanim. resucitar
ἦ τοὺς θανόντας ἐξαναστήσω ποτέ;
• en la caza levantar
ἐ. τὰ θηρία
2 suscitar, hacer surgir
ἐξαναστήσωμεν ἐκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν σπέρμα
hagamos surgir descendencia de nuestro padre
II c. sent. de separación
1 c. ac. de pers. expulsar, deponer de un cargo
τοὺς Ἠλείων ἀγωνοθέτας
ἦ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων;
¿es que va a ser expulsado del trono por su consorte?
• c. ac. de pueblos, naciones echar de un lugar, expulsar, desalojar
τῶν μηδισάντων ἐθνέων τῶν Ἑλληνικῶν τὰ ἐμπόρια
desalojar los mercados de los griegos alineados con los persasὅσοι ἐξαναστήσαντές τινα βίᾳ νέμονται γῆν
τοὺς Κᾶρας ... Δωριέες τε καὶ Ἴωνες ἐξανέστησαν ἐκ τῶν νήσων
ἐξαναστῆσαι ἐξ ἠθέων Παίονας
ἐξανιστέαται Καδμεῖοι ὑπ' Ἀργείων
• gener. expulsar
ἄνδρας δόμων
2 c. ac. de lugar devastar, despoblar
πόλιν ἀρχαίην
Ἰλίου ποτ' ἐξαναστήσας βάθρα
Ἑλλάδα
Τροίας ἐξανεστάθη βάθρα
fueron devastados los fundamentos de Troya
3 milit. deshacer, salir de
ἐξανίστησι τὴν ἐνέδραν καὶ δρόμῳ ἐφέρετο πρὸς αὐτόν
τὰ δὲ ἔνεδρα ἐξανέστησαν
III c. sent. ‘hacia atrás’, jur. recusar a un juez antes del juicio
πάντας δικαστάς, πλὴν οὗ ἂν ἑκάτερος ἐξαναστήσῃ κατὰ τὸ διάγραμμα
B intr. en v. med. y aor. rad., perf. y plusperf. act.
I sent. ‘hacia arriba’
1 levantarse, ponerse en pie
τῶν δέ τις ἐξαναστὰς εἶπε
κἀγὼ δακρύσας εὐθὺς ἐξανίσταμαι
θάκων
λέχους
ἡ δὲ ἱερείη ἐξαναστᾶσα ἐκ τοῦ θρόνου
ἐξ εὐνῆς
ἐκ τῆς κοίτης
ὅθεν καὶ ἐξανέστη
ἔδρας τε γὰρ ἐξανίστατο τοῖς πρεσβυτέροις
y se levantaba del asiento para cederlo a los mayores
• c. inanim. resucitar
ἐξαναστάντων ... τῶν σωμάτων
ἐξανισταμένου ... Χριστοῦ οἱ οὐρανοὶ ἀνεῴχθησαν
2 c. εἰς y ac. levantarse para ir
ἐξαναστῶμεν εἰς τὴν αὐλήν
εἰς περίπατον
ἐς τὸν τοῦ Κρόνου νεών
εἰς συνάντησιν αὐτοῖς
• abs. levantarse para ir al retrete Hp.Epid.1.26.4.
3 suscitarse, levantarse
πολέμου δὲ ἐξαναστάντος πρὸς Λάβδακον
θόρυβοι
II c. sent. de separación
1 salir, partir, alejarse de c. gen. separat. o giro prep.
Λακεδαίμονος
ἐξανίστω τῶνδ' ἀνακτόρων θεᾶς
τῆς βουλῆς τῶν Πεντακοσίων
τοῦ θεάτρου
Κιμμέριοι ἐξ ἠθέων ὑπὸ Σκυθέων ... ἐξαναστάντες
habiendo salido los cimerios de sus territorios a causa de los escitasἐκ τῆς γῆς τῆσδε
ἐκ τοῦ συμποσίου
οἴκοθεν
• milit. salir, atacar desde la emboscada, c. gen.
λόχου
• de un ejército al asedio levantarse, levantar el asedio
ὅτι τάχιστα ... ἐξανίστασθαι
2 aor. rad. y perf. act. c. sent. pas., de lugares ser desalojado, ser despoblado
ἐξαναστάσης πάσης Πελοποννήσου ὑπὸ Δωριέων
πόλεις ἀρχαίας ἐξανεστώσας
1. met acc., causat. met sigm. aor. en aor. pass.
a. laten opstaan:
b. uit ... verdrijven, met acc. en gen.:
2. med. intrans. met stamaor. en perf. act.
a. opstaan:
b. verhuizen, vertrekken:
1) auf- u. heraustreten-, hervorgehen lassen, vertreiben ; Soph. O.C. 47 ; τοὺς θανόντας, aufwecken, El. 928 ; ἐξ ἕδρας Eur. Andr. 263 u. öfter, ἐξανέστησαν ἐκ τῶν νήσων Her. 1.171 ; ἐξ ἠθέων 5.14 ; ἐξαναστήσας τὸν παῖδα, er hieß ihn aufstehen, Plat. Prot. 310a ; τὴν ἐνέδραν, den Hinterhalt hervorbrechen lassen, Xen. Hell. 4.8.37, die Einwohner vertreiben, ἄνδρας δόμων Soph. Ant. 237 ; πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων Aesch. Prom. 769, ὅσοι ἐξαναστήσαντές τινα βίᾳ νέμονται γῆν Thuc. 4.98 ; Folgde. Dah. übh. zerstören, ἐξαναστήσας Ἰλίου βάθρα Eur. Suppl. 1198 ; Ἑλλάδα. Tr. 926 ; πόλιν, die Stadt durch Vertreibung der Einwohner veröden, Her. 1.155, Thuc. 7.77 u. A.
2) Med. u. intr. Zeiten des Aktivs, sich erheben, aufstehen u. weggehen, ἐξανίστανται Λακεδαίμονος, ziehen fort von L., Pind. P. 4.49 ; ἐξανίστω τῶνδʼ ἀνακτόρων, entferne dich von, Eur. Andr. 380 ; ἐκ τῆς γῆς, auswandern, Her. 4.115 ; ἐξαναστάντες ὑπὸ τῶν Σκυθέων ἐξ ἠθέων, von den Skythen vertrieben, 1.15 ; Πελοποννήσου ἐξαναστάσης, da er verheert worden. 2.171, aufbrechen, Thuc. 7.49 u. öfter, ὅθεν ἐξανέστη, von wo er aufgestanden, Plat. Lys. 211a ; δεῦρο ἐξαναστῶμεν, aufbrechen u. hierher gehen, Prot. 311a ; vom Mahle, ἐξαναστησόμεθα μετὰ τὸ δεῖπνον Rep. I.328a ; ἐξανίστασο πρὸ μέθης Isocr. 1.32 ; ἕωθεν ἐξαναστάς Luc. Nigr. 2 u. öfter ; τινὶ ὁδῶν, Einem aus dem Wege gehen, Xen. Symp. 4.31. Von einem Berge, ἐξανεστηκὸς ἐκ τῆς περικειμένης χώρας εἰς ὕψος ἱκανόν, der sich erhebt, Pol. 1.56.4 ; bei Medic. vom Aufbrechen der Geschwüre ; übertr., πολέμου ἐξαναστάντος Apolld. 3.18.8. – Auch bei Soph. Phil. 367 ist es aufstehen, wo Andere »außer sich geraten« erkl.; bei Isocr. 12.32 liest Bekker ἐξισταμένους αὑτῶν für die alte Lesart ἐξανιστ.
- ICausal in pres., imperf., fut. and aor 1,
- 1to raise up: to make one rise from his seat, bid one rise from suppliant posture, Eur.; ἐξ. τὴν ἐνέδραν to order the men in ambush to rise, Xen.
- 2to make a tribe emigrate, to remove or expel, Hdt., Soph.
- 3to depopulate, destroy, πόλιν Hdt., Eur., etc.
- 4ἐξ. θηρία to rouse them from their lair, Xen.
- IIintr. in Pass., with aor2, perf. and plup. act.:
- 1to stand up from oneʼs seat, Hdt., etc.; to rise to speak, Soph.; from ambush, Eur., Thuc.; from bed, Eur.
- 2c. gen. to arise and depart from, emigrate from, Hdt.:—absol. to break up, depart, Thuc., etc.
- 3to be driven out from oneʼs home, to be forced to emigrate, Hdt., Aesch.
- 4of places, to be depopulated, Hdt., Eur.
-
…ἢ πῶς λέγεις ; οὕτως, ἔφη ὁ Πολέμαρχος. καὶ πρός γε παννυχίδα ποιήσουσιν, ἣν ἄξιον θεάσασθαι · ἐξαναστησόμεθα γὰρ μετὰ τὸ δεῖπνον καὶ τὴν παννυχίδα θεασόμεθα. καὶ συνεσόμεθά τε πολλοῖς τῶν νέων αὐτόθι καὶ διαλεξόμεθα. ἀλλὰ…
Plato, Republic
-
…Ἱππονίκου · ἀλλʼ ἴωμεν. καὶ ἐγὼ εἶπον · μήπω, ἀγαθέ, ἐκεῖσε ἴωμεν πρῲ γάρ ἐστιν ἀλλὰ δεῦρο ἐξαναστῶμεν εἰς τὴν αὐλήν, καὶ περιιόντες αὐτοῦ διατρίψωμεν ἕως ἂν φῶς γένηται · εἶτα ἴωμεν. καὶ γὰρ τὰ πολλὰ…
Plato, Protagoras
-
…καὶ ἀκούσας. τί οὖν οὐ διηγήσω ἡμῖν τὴν συνουσίαν, εἰ μή σέ τι κωλύει, καθεζόμενος ἐνταυθί, ἐξαναστήσας τὸν παῖδα τουτονί ; πάνυ μὲν οὖν · καὶ χάριν γε εἴσομαι, ἐὰν ἀκούητε. καὶ μὴν καὶ ἡμεῖς…
Plato, Protagoras
-
…Σάρδις · ὦ βασιλεῦ, τὰ μὲν οἰκότα εἴρηκας, σὺ μέντοι μὴ πάντα θυμῷ χρέο, μηδὲ πόλιν ἀρχαίην ἐξαναστήσῃς ἀναμάρτητον ἐοῦσαν καὶ τῶν πρότερον καὶ τῶν νῦν ἑστεώτων. τὰ μὲν γὰρ πρότερον ἐγώ τε ἔπρηξα καὶ ἐγὼ κεφαλῇ…
Herodotus, The Histories
-
…τοῖσι αὐχέσι τε καὶ τοῖσι ἀριστεροῖσι ὤμοισι περικείμενοι. μετὰ δὲ τοὺς Κᾶρας χρόνῳ ὕστερον πολλῷ Δωριέες τε καὶ Ἴωνες ἐξανέστησαν ἐκ τῶν νήσων, καὶ οὕτω ἐς τὴν ἤπειρον ἀπίκοντο. κατὰ μὲν δὴ Κᾶρας οὕτω Κρῆτες λέγουσι γενέσθαι ·…
Herodotus, The Histories
-
…Πριηνέας τε εἷλε ἐς Μίλητόν τε ἐσέβαλε, ἐπὶ τούτου τε τυραννεύοντος Σαρδίων Κιμμέριοι ἐξ ἠθέων ὑπὸ Σκυθέων τῶν νομάδων ἐξαναστάντες ἀπίκοντο ἐς τὴν Ἀσίην καὶ Σάρδις πλὴν τῆς ἀκροπόλιος εἷλον. Ἄρδυος δὲ βασιλεύσαντος ἑνὸς δέοντα πεντήκοντα ἔτεα ἐξεδέξατο Σαδυάττης…
Herodotus, The Histories
-
…μισθοῖσιν εἰργάσθαι τάδε. οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος κακὸν νόμισμʼ ἔβλαστε. τοῦτο καὶ πόλεις πορθεῖ, τόδʼ ἄνδρας ἐξανίστησιν δόμων · τόδʼ ἐκδιδάσκει καὶ παραλλάσσει φρένας χρηστὰς πρὸς αἰσχρὰ πράγματʼ ἵστασθαι βροτῶν · πανουργίας δʼ ἔδειξεν ἀνθρώποις ἔχειν καὶ…
Sophocles, Antigone
-
…οὕτως ἔχει σοι ταῦτʼ · ἐὰν δέ μοι πίθῃ, τῆς νῦν παρούσης πημονῆς λύσεις βάρος. ἦ τοὺς θανόντας ἐξαναστήσω ποτέ ; οὐκ ἔσθʼ ὅ γʼ εἶπον · οὐ γὰρ ὧδʼ ἄφρων ἔφυν. τί γὰρ κελεύεις ὧν ἐγὼ φερέγγυος…
Sophocles, Electra
-
…Ἕλληνος τὴν ὑπὸ τὴν Ὄσσαν τε καὶ τὸν Ὄλυμπον χώρην, καλεομένην δὲ Ἱστιαιῶτιν · ἐκ δὲ τῆς Ἱστιαιώτιδος ὡς ἐξανέστη ὑπὸ Καδμείων, οἴκεε ἐν Πίνδῳ Μακεδνὸν καλεόμενον · ἐνθεῦτεν δὲ αὖτις ἐς τὴν Δρυοπίδα μετέβη καὶ ἐκ τῆς Δρυοπίδος…
Herodotus, The Histories
-
…γυναῖκες, οὕτως ἐκπεπληγμέναι φόβῳ πρὸς πέδῳ πεπτώκατʼ ; ᾔσθησθʼ, ὡς ἔοικε, Βακχίου διατινάξαντος δῶμα Πενθέως · ἀλλʼ ἐξανίστατε σῶμα καὶ θαρσεῖτε σαρκὸς ἐξαμείψασαι τρόμον. ὦ φάος μέγιστον ἡμῖν εὐίου βακχεύματος, ὡς ἐσεῖδον ἀσμένη σε, μονάδʼ…
Euripides, Bacchae