auctor
auctor, a promoter, producer, father, progenitor
BWL
the founder of a race
the instigator of war
author (writer, historian)
Frieze-Dennison Vergil
Could not find Auctorisque in Logeion dictionaries.
Auctorisque Noun: masculine genitive singular, Noun: feminine genitive singular of auctor
- I Lit.
- A Of persons, a progenitor, father, ancestor: L. Brutus, praeclarus auctor nobilitatis tuae, the founder, progenitor of your nobility, Cic. Tusc. 4, 1, 2: generis, Verg. A. 4, 365; so Ov. M. 4, 640, and Suet. Vit. 2: tu sanguinis ultimus auctor, Verg. A. 7, 49; so Ov. M. 12, 558, and 13, 142: tantae propaginis, id. F. 3, 157: originis, Suet. Ner. 1: gentis, id. Claud. 25: auctores parentes animarum, Vulg. Sap. 12, 6: auctore ab illo ducit originem, Hor. C. 3, 17, 5: Sive neglectum genus et nepotes Respicis auctor, id. ib. 1, 2, 36: mihi Tantalus auctor, Ov. M. 6, 172: auctores saxa fretumque tui, id. H. 10, 132: Juppiter e terrā genitam mentitur, ut auctor Desinat inquiri, id. M. 1, 615.—Of animals, Col. 6, 27, 1.—
- B Of buildings, etc., founder, builder: Trojae Cynthius auctor, Verg. G. 3, 36: murorum Romulus auctor, Prop. 5, 6, 43 (augur, Müll.): auctor posuisset in oris Moenia, Ov. M. 15, 9: porticus auctoris Livia nomen habet, id. A. A. 1, 72: amphitheatri, Plin. 36, 15, 24, § 118: omnia sub titulo tantum suo ac sine ullā pristini auctoris memoriā, Suet. Dom. 5.—
- C Of works of art, a maker, artist: statua auctoris incerti, Plin. 34, 8, 19, § 93: apparuit summam artis securitatem auctori placuisse, id. praef. § 27.—
- II Transf.
- A In gen., the originator, executor, performer, doer, cause, occasion of other things (freq. interchanged with actor): tametsi haud quaquam par gloria sequitur scriptorem et auctorem rerum, tamen etc., Sall. C. 3, 2 Kritz (cf. without rerum: Suam quisque culpam auctores ad negotia transferunt, id. J. 1, 4): praeclari facinoris, Vell. 2, 120, 6: facti, Ov. M. 9, 206; Vell. 1, 8: cum perquirerent auctorem facti, Vulg. Jud. 6, 29: optimi statūs auctor, Suet. Aug. 28: honoris, Ov. M. 10, 214: vitae, Vulg. Act. 3, 15: salutis, ib. Heb. 2, 10: fidei, ib. ib. 12, 2: funeris, Ov. M. 10, 199: necis, id. ib. 8, 449; 9, 214: mortis, id. ib. 8, 493: vulneris, id. ib. 5, 133; 8, 418: plagae, id. ib. 3, 329: seditionis sectae, Vulg. Act. 24, 5.—Also, in gen., one from whom any thing proceeds or comes: auctor in incerto est: jaculum de parte sinistrā Venit, i.e. the sender, Ov. M. 12, 419; so, teli, id. ib. 8, 349: muneris, the giver, id. ib. 2, 88; 5, 657, 7, 157 al.: meritorum, id. ib. 8, 108 al.—
- B An author of scientific or literary productions.
- 1 An investigator: non sordidus auctor Naturae verique, Hor. C. 1, 28, 14.—And as imparting learning, a teacher: quamquam in antiquissimā philosophiā Cratippo auctore versaris, Cic. Off. 2, 2, 8: dicendi gravissimus auctor et magister Plato, id. Or. 3, 10: divini humanique juris auctor celeberrimus, Vell. 2, 26, 2: Servius Sulpicius, juris civilis auctor, Gell. 2, 10; Dig. 19, 1, 39; 40, 7, 36.—
- 2 The author of a writing, a writer: ii quos nunc lectito auctores, Cic. Att. 12, 18: ingeniosus poëta et auctor valde bonus, id. Mur. 14: scripta auctori perniciosa suo, Ov. Tr. 5, 1, 68: Belli Alexandrini Africique et Hispaniensis incertus auctor est, Suet. Caes. 56; id. Aug. 31: sine auctore notissimi versus, i.e. anonymous verses, id. ib. 70; so id. Calig. 8; id. Dom. 8 al.—Meton. of cause for effect, for a literary production, writing, work: in evolvendis utriusque linguae auctoribus, etc., Suet. Aug. 89. —In partic., the author of historical works, an historian (with and without rerum): ego cautius posthac historiam attingam, te audiente, quem rerum Romanarum auctorem laudare possum religiosissimum, Cic. Brut. 11, 44; so, Matrem Antoniam non apud auctores rerum, non diurnā actorum scripturā reperio ullo insigni officio functam, Tac. A. 3, 3; 3, 30 (diff. from auctor rerum in II. A.): Polybius bonus auctor in primis, Cic. Off. 3, 32, 113; so Nep. Them. 10, 4; Liv. 4, 20; Tac. A. 5, 9; 14, 64 al.—With historiae (eccl. Lat.): historiae congruit auctori, Vulg. 2 Macc. 2, 31.—Hence, in gen., one that gives an account of something, a narrator, reporter, informant (orally or in writing): sibi insidias fieri: se id certis auctoribus comperisse, Cic. Att. 14, 8: celeberrimos auctores habeo tantam victoribus irreverentiam fuisse, ut, etc., Tac. H. 3, 51: criminis ficti auctor, i. e. nuntius, Ov. M. 7, 824: Non haec tibi nuntiat auctor Ambiguus, id. ib. 11, 666; 12, 58; 12, 61; 12, 532.—Hence, auctorem esse, with acc. and inf., to relate, recount: Auctores sunt ter novenis punctis interfici hominem, Plin. 11, 21, 24, § 73: Fabius Rusticus auctor est scriptos esse ad Caecinam Tuscum codicillos, Tac. A. 13, 20: Auctor est Julius Marathus ante paucos quam nasceretur menses prodigium Romae factum (esse) publice, etc., Suet. Aug. 94 et saep.—
- C One by whose influence, advice, command, etc., any thing is done, the cause, occasion, contriver, instigator, counsellor, adviser, promoter; constr. sometimes with ut, acc. and inf., or gen. gerund.: quid mihi es auctor (what do you counsel me?) huic ut mittam? Plaut. Ps. 1, 3, 2 (231); 4, 7, 70 (1172); id. Poen. 1, 3, 1 (410): idne estis auctores mihi? Ter. Ad. 939: mihique ut absim, vehementer auctor est, Cic. Att. 15, 5: Gellium ipsis (philosophis) magno opere auctorem fuisse, ut controversiarum facerent modum, id. Leg. 1, 20, 53: ut propinqui de communi sententiā coërcerent, auctor fuit, Suet. Tib. 35; id. Claud. 25; id. Calig. 15: a me consilium petis, qui sim tibi auctor in Siciliāne subsidas, an proficiscare, Cic. Fam. 6, 8: ego quidem tibi non sim auctor, si Pompeius Italiam reliquit, te quoque profugere, Att. ap. Cic. Att. 9, 10: ne auctor armorum duxque deesset, Hirt. B. G. 8, 47: auctor facinori non deerat, Liv. 2, 54: auctores Bibulo fuere tantundem pollicendi, Suet. Caes. 19: auctores restituendae tribuniciae potestatis, id. ib. 5; so id. Dom. 8: auctor singulis universisque conspirandi simul et ut... communem causam juvarent, id. Galb. 10 al.—So freq. in the abl. absol.: me, te, eo auctore, at my, your, his instance, by my advice, command, etc.: non me quidem Faciet auctore, hodie ut illum decipiat, Plaut. Stich. 4, 2, 23 (601): an paenitebat flagiti, te auctore quod fecisset Adulescens? Ter. Eun. 1013: quare omnes istos me auctore deridete atque contemnite, Cic. de Or. 3, 14, 54: quia calida fomenta non proderant, frigidis curari coactus auctore Antonio Musā, Suet. Aug. 81; 96; id. Galb. 19; id. Vit. 2 al.: agis Carminibus grates et dis auctoribus horum, the promoters or authors of spells, Ov. M. 7, 148.—
- 2 Esp., in political lang., t. t.
- a Auctor legis.
- α One who proposes a law, a mover, proposer (very rare): quarum legum auctor fuerat, earum suasorem se haud dubium ferebat, Liv. 6, 36: Quid desperatius, qui ne ementiendo quidem potueris auctorem adumbrare meliorem, Cic. Dom. 30, 80.—
- β One who advises the proposal of a law, and exerts all his influence to have it passed, a supporter (stronger than suasor; cf. Suet. Tib. 27: alium dicente, auctore eo Senatum se adīsse, verba mutare et pro auctore suasorem dicere coegit): isti rationi neque lator quisquam est inventus neque auctor umquam bonus, Cic. Leg. 3, 15, 34: cum ostenderem, si lex utilis plebi Romanae mihi videretur, auctorem me atque adjutorem futurum (esse), id. Agr. 2, 5; id. Att. 1, 19: quo auctore societatem cum Perseo junxerunt, Liv. 45, 31; Suet. Oth. 8; id. Vesp. 11 al.—Sometimes in connection with suasor: atque hujus deditionis ipse Postumius suasor et auctor fuit, Cic. Off. 3, 30, 109: Nisi quis retinet, idem suasor auctorque consilii ero, Tac. H. 3, 2 al.—
- γ Of a senate which accepts or adopts a proposition for a law, a confirmer, ratifier: nunc cum loquar apud senatores populi Romani, legum et judiciorum et juris auctores, Cic. Verr. 2, 5, 67.—Poet., in gen., a law-giver: animum ad civilia vertet Jura suum, legesque feret justissimus auctor, Ov. M. 15, 833; and of one who establishes conditions of peace: leges captis justissimus auctor imposuit, id. ib. 8, 101. —Hence, auctores fieri, to approve, accept, confirm a law: cum de plebe consulem non accipiebat, patres ante auctores fieri coëgerit, Cic. Brut. 14, 55: Decreverunt ut, cum populus regem jussisset, id sic ratum esset, si patres auctores fierent, Liv. 1, 17; 1, 22; 2, 54; 2, 56; 6, 42; 8, 12 al.—
- b Auctor consilii publici, he who has the chief voice in the senate, a leader: hunc rei publicae rectorem et consilii publici auctorem esse habendum, Cic. de Or. 1, 48, 211; 3, 17, 63. —Also absol.: regem Ariobarzanem, cujus salutem a senatu te auctore, commendatam habebam, by your influence, and the decree of the senate occasioned by it, Cic. Fam. 15, 4, 6; cf. Gron. ad Liv. 24, 43.—
- D One who is an exemplar, a model, pattern, type of any thing: Caecilius, malus auctor Latinitatis, Cic. Att. 7, 3, 10: nec litterarum Graecarum, nec philosophiae jam ullum auctorem requiro, id. Ac. 2 (Luc.), 2, 5; cf. Wopk. Lect. Tull. p. 34: unum cedo auctorem tui facti, unius profer exemplum, i.e. who has done a similar thing, Cic. Verr. 2, 5, 26: Cato omnium virtutum auctor, id. Fin. 4, 16, 44 al.—
- E One that becomes security for something, a voucher, bail, surety, witness: id ita esse ut credas, rem tibi auctorem dabo, Plaut. Trin. 1, 2, 70 (108): auctorem rumorem habere, Cic. Verr. 2, 3, 19: fama nuntiabat te esse in Syriā; auctor erat nemo, id. Fam. 12, 4: non si mihi Juppiter auctor Spondeat, Verg. A. 5, 17: gravis quamvis magnae rei auctor, Liv. 1, 16: auctorem levem, nec satis fidum super tantā re Patres rati, id. 5, 15 fin.: urbs auspicato deis auctoribus in aeternum condita, under the guaranty of the gods, id. 28, 28.—Also with acc. and inf.: auctores sumus tutam ibi majestatem Romani nominis fore, Liv. 2, 48.—
- F In judic. lang., t. t.
- 1 A seller, vender (inasmuch as he warrants the right of possession of the thing to be sold, and transfers it to the purchaser; sometimes the jurists make a distinction between auctor primus and auctor secundus; the former is the seller himself, the latter the bail or security whom the former brings, Dig. 21, 2, 4; cf. Salmas. Mod. Usur. pp. 728 and 733): quod a malo auctore emīssent, Cic. Verr. 2, 5, 22: auctor fundi, id. Caecin. 10; Dig. 19, 1, 52: Inpero (auctor ego sum), ut tu me quoivis castrandum loces, Plaut. Aul. 2, 2, 73 (250) Wagn.; id. Ep. 3, 2, 21 (357); id. Curc. 4, 2, 12 (498).—Trop.: auctor beneficii populi Romani, Cic. Mur. 2.—
- 2 A guardian, trustee (of women and minors): dos quam mulier nullo auctore dixisset, Cic. Caecin. 25: majores nostri nullam ne privatam quidem rem agere feminas sine auctore voluerunt, Liv. 34, 2: pupillus obligari tutori eo auctore non potest, Dig. 26, 8, 5.—
- 3 In espousals, auctores are the witnesses of the marriage contract (parents, brothers, guardians, relatives, etc.): nubit genero socrus, nullis auspicibus, nullis auctoribus, Cic. Clu. 5.—
- G An agent, factor, spokesman, intercessor, champion: praeclarus iste auctor suae civitatis, Cic. Fl. 22: (Plancius) princeps inter suos... maximarum societatum auctor, plurimarum magister, id. Planc. 13, 22: meae salutis, id. Sest. 50, 107: doloris sui, querelarum, etc., id. Fl. 22 fin.☞ In class. Lat. auctor is also used as fem.: eas aves, quibus auctoribus etc., Cic. Div. 1, 15, 27: Et hostes aderant et (Theoxena) auctor mortis instabat, Liv. 40, 4, 15: auctor ego (Juno) audendi, Verg. A. 12, 159; Ov. M. 8, 108; id. F. 5, 192; 6, 709; id. H. 14, 110; 15, 3; Sen. Med. 968; cf. Paul. ex Fest. p. 29 Müll. The distinction which the grammarians, Serv. ad Verg. A. 12, 159, Prob. p. 1452 sq. P., and others make between auctor fem. and auctrix, that auctrix would refer more to the lit. signif. of the verb, augeo, while auctor fem. has more direct relation to the prevailing signif. of its noun, auctoritas, is unfounded.
2) der Urheber u. Förderer eines Vorschlags, Entschlusses, einer Unternehmung, Handlung, deutsch bald = Urheber, Veranlasser, Anstifter, bald = Förderer, Unterstützer, Verfechter, bald = Veranstalter, Unternehmer, bald = Anrater, Zustimmer, bald = Tonangeber, Stimmführer, Vorgänger, Leiter, Lenker, Vertreter, Verteidiger, a) übh.: α) absol.: nec auctor quamvis audaci facinori deerat, Liv. 2, 54, 7. – bes. oft auctore alqo, auf jmds. Veranlassung, nach jmds. Verfügung, auf jmds. Geheiß, -Verantwortung, auctore me, te, Komik., Cic. u.a.: auctoribus vobis (Ggstz. suā sponte), Liv.: auctore atque agente eo, Caes.: consiliario et auctore Vestorio, Cic.: auctore eodem deo, Tac.: auctoribus avibus, Cic.: ingenio sibi auctore, Cic.: auctoribus dis, Liv.: fatis auctoribus, Verg. – β) konstr. m. Genet., non suscipiendi belli civilis auctor gravissimus, Cic.: auctor Cadmeae occupandae, Nep.: auctor interficiendi alcis, Cic.: auctor comitiorum centuriatorum, Cic.: rei publicae rector et consilii publici auctor, Cic.: auctor rei publicae ac dux, Cic.: auctor belli, Liv.: belli pacisque auctores, die Kriegs- u. Friedenspartei, Liv.: auctor caedis, Suet.: auctores iniuriae (Ggstz. vindices iniuriae), Liv.: auctor beneficii, Ov.: obscenissimarum rerum et auctor et minister, Vell.: deditionis auctor et suasor, Cic.: auctor rerum (Ggstz. scriptor rerum), Sall.: dux, auctor, actor rerum illarum, Cic.: facti auctor et praedicator, Cic.: facinoris praeclari auctor, Vell.: auctor pacis, Cic.: auctor profectionis, Caes.: auctor viae, Ov. – mit Dat., auctor his rebus quis est? Ter.: ille legibus Caecilii Metelli contra auspicia ferendis auctor, Cic. – mit ad u. Akk., hic tibi gravissimus auctor ad instituendam, fidelissimus socius ad comparandam, fortissimus addiutor ad rem ipsam perficiendam fuit, Cic. de domo 30. – m. in u. Abl., in restituendo auctorem fuisse ascriptoremque, Cic. post red. in sen. 9: hunc in omni procuratione rei publicae actorem auctoremque habebant, er unterstützte sie mit Tat u. Rat (wir: mit Rat u. Tat), Nep. Att. 3, 2. – b) insbes., alci auctorem esse, jmdm. zu etw. raten, jmdm. etw. anraten, jmd. zu etw.durch seinen Rat ermächtigen, bei jmd. etw. beantragen, auf etw. antragen, α) absol., ut auctores aliis fuerunt, Cic.: sibi quisque auctor, Ter. – β) konstr. m. Genet., semper senatui pacis auctor fui, Cic.: auctor senatui fuit decernendi, ut etc., Suet. – m. ad u. Akk., eo tempore non modo ipse fautor dignitatis tuae fui, verum etiam ceteris auctor ad te adiuvandum, Cic. – m. bl. allg. Acc. (zur Ang. in betreff wessen? wozu?), idne estis auctores mihi? Ter.: a me consilium petis, quid sim tibi auctor, in Siciliane subsidas, an ut proficiscare ad etc., Cic. – m. folg. ut od. ne u. Konj. (zur Ang. des durch den Rat Beabsichtigten), mihique ut absim vehementer auctor est, Cic.: illi magnopere auctor fui, ne differret tempus petitionis suae, Brut. in Cic. ep. – m. folg. Acc. u. Infin. od. bl. Infin. (zur einfachen Angabe des Rates), ego quidem tibi non sum auctor, si Pompeius Italiam relinquit, te quoque profugere, Attic. b. Cic. ad Att. 9, 10, 5: alci sum auctor amorem in teneros transferre mares, Ov. met. 10, 83: auctor est adverso scalpello subsecare, Cels. 7, 7, 6. p. 275, 32 D.
3) der Förderer einer Ansicht, Meinung, Behauptung, einer Erzählung, eines Gerüchtes usw., der Vertreter, Gewährsmann (die Autorität), Bürge, Bestätiger, Beglaubiger, a) übh.: α) absol., fama nuntiabat te esse in Syria; auctor erat nemo, Cic.: boni nuntii, non optimis tamen auctoribus, Cic.: quos aliqua fabula sine auctore sparsa conterruit, Sen.: auctore certo comperisse, aus sicherer Quelle, Suet.: u. so certis auctoribus comperisse, Cic.: auch v. Schriften, magistratuum libri, quos Macer Licinius itentidem citat auctores, Liv. – β) m. Genet., cuius (Cethegi) eloquentiae est auctor, et idoneus quidem, Ennius, Cic.: auctor gravis rei magnae, Liv.: suae quisque fortunae domi auctorem exspectent, der ihnen sichere Nachricht gäbe von usw., Liv.; vgl. Fabri Liv. 22, 55, 7: v. Vögeln usw., auctor aquae pluviae graculus, der sichere Verkündiger, Ov.: lucis auctores aves (v. den Hähnen), Verg. – u. m. folg. Acc. u. Infin., ab Sutrio legati, auctores concilia Etruriae populorum de petenda pace haberi, Liv. 10, 14, 3. – b) insbes.: α) der Gewährleister von Lehrmeinungen u. wissenschaftlichen Ansichten, deutsch bald = Vertreter, Gewährsmann (die Autorität), bald = Vorbild, Muster, bald = Vorgänger (Vorgang), Leiter, Lehrmeister, habere auctorem idoneum, Cic.: habere eos auctores (als Vorgänger), Ter.: Fabricios alci auctores proferre, Cic.: auctoribus optimis uti, Cic.: malus auctor Latinitatis, Cic.: Ciceronem auctorem huius verbi habeo, puto locupletem, Sen. – v. Lehrer, Cratippo auctore, Cic.: hoc eodem auctore, nach seiner eigenen Lehre, Cic.: quoniam optimus auctor ita censet, Cic.: Pythagoras et Plato, locupletissimi auctores, Cic. – v. Erforscher, non sordidus auctor naturae verique, Hor.: divini humanique iuris auctor celeberrimus, Vell.: iuris civilis auctor, Gell. – β) der Gewährleister von etw. schriftlich Aufgezeichnetem, deutsch bald = Gewährsmann (Autorität), bald = Berichterstatter, glaubwürdiger Schriftsteller, auctor bonus, valde bonus, verlässiger, ganz verlässiger G., Cic.: Homerus optimus auctor, Cic.: auctor locuples, Cic.: summus auctor divus Iulius, Tac.: Polybius haudquaquam spernendus auctor, Liv.: nec quisquam aequalis temporibus illis scriptor exstat, quo satis certo auctore stetur, Liv. – bes. v. histor. Darsteller, Geschichtschreiber, auctor rerum Romanarum, Cic.: auctores rerum, Tac.: discrepat inter auctores, Liv. – ut Valerius Antias auctor est, Liv.: ut quidam auctores sunt, Liv. – dah. auctorem esse mit folg. Acc. u. Infin., verbürgen, dafür einstehen, verbürgend berichten, nec pauci sunt auctores Cn. Flavium scribam fastos protulisse, Cic.: sunt qui male pugnatum ab his consulibus in Algido auctores sint eamque causam dictatoris creandi fuisse, Liv.: auctor est Iulius Marathus prodigium Romae factum publice, Suet.: auctores sunt (es gibt Leute, die berichten) ter novenis punctis interfici hominem, Plin. – Verschieden oben no. 1, γ.
II) insbes., als zivilist. t. t., u. zwar: a) als publiz. t. t., auctor legis od. senatus consulti, im Zshg. auch bl. auctor, α) der Urheber, Geber, Vorschlager, Durchführer eines G. od. S., quarum legum auctor fuerat, earum suasorem se haud dubium ferebat, Liv.: auctore Fabio consule, Liv. – β) der Anrater, Unterstützer (durch seine Stimme u. sein Ansehen), Aufrechterhalter eines G. od. S. (Ggstz. dissuasor), multarum legum aut auctor aut dissuasor, Cic.: Manutius Plancus auctor senatus consulti, Tac. – γ) der Bestätiger, in der Verbindung auctores fiunt patres, die Väter bestätigen es (nämlich das vom Volk Beschlossene), patres ante auctores fieri coëgit, Cic.: si patres auctores fierent, Liv.: patres auctores facti, Liv. – b) als gerichtl. t. t., der einer Sache Anerkennung, Gültigkeit verschafft od. zu verschaffen sucht, sie vertritt, verteidigt, der Vertreter, Wortführer, Verfechter, Schirmherr, Gewährsmann, Bürge, Zeuge, praeclarus iste auctor suae civitatis, Cic.: maximarum societatum auctor, Cic.: auctor beneficii populi Rom., Cic.: auctor querelarum, Cic.: auctor et cognitor sententiae, Cic. – So nun bes.: α) der Vertreter, Gewährleister eines Eigentums, an den sich der Kläger hält, actio est in auctorem praesentem, Cic. Caecin. 54. – u. bes. der Vertreter eines Eigentums, der beim Verkauf dem Käufer das Eigentumsrecht gewährleistet (also nur scheinbar = Verkäufer), auctor fundi, Cic.: a malo auctore emere, Cic. – β) der Vollgültigkeitserklärer, vom Vormund, Kurator (tutor) einer Frau, dessen volle Zustimmung ihre Willensmeinung erst rechtsgültig macht, quod mulier sine tutore auctore promiserit, Cic.: deberi viro dotem, quam (mulier) nullo auctore dixisset, Cic.; vgl. Reins Röm. Privatr. S. 245. – u. nuptiarum auctores, von den agnatischen Vormündern (den nächsten Anverwandten), Cic. Clu. 14. – ➳ auctor als fem., Liv. 40, 4, 14 (auct. mortis), Ov. fast. 6, 709 (sum tamen inventrix auctorque ego carminis huius) u.a. (s. Neue-Wagener Formenl.3 Bd. 1. S. 909): u. selbst auf ein Neutrum bezogen, Amm. 29, 1, 31 (numine praescitionum auctore).
quis primus ~or ‥ tonsurae extiterit
quomodo examina apum ‥, earum ~ore linquente brumalia ‥ receptacula, ‥ cohortes ‥ glomerant
didicerat a doctoribus ~oribusque suae salutis
~or ipse belli ‥ interemtus est
si is a quo tollitur occupatum ~or est facti
omnes ‥ qui viderent ipsum regem esse velut ~orem nostre commocionis
argumenta ex libris ~orum prolata
Basilius quondam doctorum maximus auctor
scripsit ‥ librum ‥ cujus ~or erat docendo ac dictando Arcuulfus
de Virgilio et aliis ~oribus ‥, exceptis his in quibus aliqua turpitudo sonat
logicam diviserunt ~ores in scientiam inveniendi et scientiam judicandi
hec summis ~oribus prima fuit ‥ scribendi occasio
iste [Albertus ] per modum authenticum scripsit libros suos, et ideo totum vulgus insanum allegat eum Parisius sicut Aristotelem aut Avicennam aut Averroem et alios ~ores
videtur per ~orem sex principiorum [sc. ]Gilbert de la Porrée
~ores indifferenter quandoque utuntur his nominibus
lecture probatorum authorum ‥ vacent
auctorem lucis tenebroso corde negantes
omnipotens auctor, nutu qui cuncta creavit
Dominus beatitudinis ~or atque largitor
mundi mitissimus auctor
tanquam ‥ habitatoribus indignam ~or nature judicasset
salutem in ~ore salutis
tandem, authore ecclesie superante, ‥ se ad unitatem ecclesie converterunt
~or aeternus
auctorem sceleris populo praesente revincens
pro dolor ‥ quod tam lucidi vultus homines tenebrarum ~or possidet!
recedit a Deo acceditque ad eum qui fautor est ficcionis autorque mendaciorum
I celui qui augmente la confiance : ¶ 1 garant, répondant : rei Cic. Verr. 2, 5, 131, répondant dʼune chose ; majores nostri nullam, ne privatam quidem rem, agere feminas sine tutore auctore voluerunt Liv. 34, 2, 11, nos ancêtres ont voulu que la femme ne pût traiter aucune affaire, même au titre privé, sans un tuteur garant, cf. Cic. Cæc. 73 ; Clu. 14 ; Fl. 84 || garant dʼune vente (responsabilité du vendeur au regard de lʼacheteur), [dʼoù] vendeur : aliquid a malo auctore emere Cic. Verr. 2, 5, 56, acheter qqch. à un mauvais vendeur [qui ne garantit pas lʼacheteur contre lʼéviction]; Cæsennius, auctor fundi Cic. Cæc. 27, Césennius, vendeur du fonds ; auctor beneficii populi Romani Cic. Mur. 3 (comparaison avec un vendeur) garant de la faveur du peuple romain || garant, qui ratifie : ut nemo civis Romanus civitatem possit amittere nisi ipse auctor factus sit Cic. Domo 77, que nul citoyen romain ne peut perdre ses droits de citoyen sans être lui-même consentant ; patres auctores fieri coegit Cic. Br. 55, il força les sénateurs à ratifier, cf. Liv. 1, 17, 9 ; 6, 41, 10 ; 6, 42, 10 ¶ 2 [en gén.] garant, qui confirme, autorité, source : audieras ex bono auctore Cic. Verr. 2, 4, 102, tu tenais le renseignement de bonne source ; voces temere ab irato accusatore nullo auctore emissæ Cic. Cæl. 30, paroles lancées à la légère par un accusateur en colère, sans personne qui en garantisse la vérité ; de duabus legionibus luculentos auctores esse dicebat Cic. Att. 10, 14, 2, il disait que touchant ces deux légions il y avait des sources dignes de foi ; his auctoribus temere credens Cæs. C. 2, 38, 2, se fiant imprudemment à la véracité de ces porteurs de nouvelles ; ut suæ quisque fortunæ domi auctorem expectet Liv. 22, 55, 7, pour que chacun attende chez soi sur son propre sort des nouvelles sûres ; legati, auctores concilia Etruriæ populorum de petenda pace haberi Liv. 10, 14, 3, des ambassadeurs, confirmant que les peuples dʼÉtrurie tenaient des assemblées relatives à des propositions de paix ; ejus eloquentiæ est auctor Ennius Cic. Br. 57, pour attester son éloquence, il y a Ennius ¶ 3 modèle, maître, autorité : unum cedo auctorem tui facti Cic. Verr. 2, 5, 67, produis un seul modèle de ta conduite (un seul précédent); Fabricios mihi auctores et Africanos protulisti Cic. de Or. 2, 290, tu mʼas fourni, comme des précédents à invoquer, les Fabricius, les Scipions ; aliquo auctore aliquid facere, faire qqch. sur lʼautorité de qqn, en prenant qqn pour modèle (pour exemple, pour maître), sur la foi de qqn : Cic. Tusc. 5, 21 ; de Or. 1, 226, etc. ; Hor. S. 1, 4, 122, etc. ; cum Catone omnium virtutum auctore Cic. Fin. 4, 44, avec Caton, modèle de toutes les vertus ; (Cæcilius) malus auctor latinitatis est Cic. Att. 7, 3, 10, (Cæcilius) est une mauvaise autorité en fait de latin ; quoniam optimus auctor ita censet Cic. Or. 196, puisquʼun si grand maître (une si grande autorité) est de cet avis ¶ 4 garant, source historique : Polybius, bonus auctor in primis Cic. Off. 3, 113, Polybe, bon garant des faits, sʼil en fut, cf. Br. 47 ; Leg. 2, 15 ; Tusc. 4, 3, etc.; Nep. Them. 10, 4 ; Liv. 21, 47, 6 ; 22, 7, 4, etc. ; Herodoto auctore Cic. Tusc. 1, 113, avec Hérodote comme source ; fama cujus Piso auctor est Liv. 2, 32, 3, la tradition dont Pison se fait garant, cf. 6, 12, 3 ; 25, 17, 5 ; rerum Romanarum auctor religiosissimus Cic. Br. 44, garant scrupuleux en matière dʼhistoire romaine (historien dʼune exactitude scrupuleuse); nec vero pauci sunt auctores Cn. Flavium scribam fastos protulisse Cic. Att. 6, 1, 8, et elles ne sont pas en petit nombre les sources qui nous garantissent que le greffier Cn. Flavius publia la liste des jours fastes, cf. Liv. 2, 58, 1 ; 9, 10, 11, etc.
II celui qui pousse à agir : ¶ 1 conseiller, instigateur, promoteur : deditionis suasor et auctor Cic. Off. 3, 109, conseiller et instigateur de la reddition ; multarum legum aut auctor aut dissuasor fuit Cic. Br. 106, il fut ou le promoteur ou lʼadversaire de maintes lois ; profectionis Cæs. G. 5, 33, 2, conseiller du départ ; auctor et cognitor hujus sententiæ Cic. Cat. 4, 9, le promoteur et le défenseur de cet avis ; auctore Pompeio Cic. Att. 1, 19, 4, à lʼinstigation de Pompée ; te auctorem consiliorum meorum desideravi Cic. Att. 1, 16, 2, jʼai regretté de ne pas tʼavoir pour me conseiller dans mes résolutions ; auctor publici consilii Vat. 24 ; de Or. 1, 211, etc., guide des décisions publiques, [ou] conseiller du sénat ; auctorem senatus exstinctum læte tulit Cic. Phil. 9, 7, il apprit avec joie la mort de celui qui avait guidé les résolutions du sénat || qui et illi semper et senatui pacis auctor fui Cic. Att. 9, 11 a, 2, moi qui ai toujours conseillé la paix et à lui et au sénat ; qui cum ei fuissent auctores redimendæ salutis Cic. Verr. 2, 2, 69, comme ces amis lui avaient conseillé de racheter son salut, cf. Fam. 11, 27, 8, etc.; Nep. Pel. 3, 3 ; Liv. 1, 59, 4 ; 7, 23, 4 ; 9, 4, 4, etc. || auctor est ut quam primum agere incipiant Cic. Verr. 2, 2, 37, il les engage à entamer lʼaction le plus tôt possible ; ipsis (philosophis) magno opere auctor fuit, ut aliquando controversiarum aliquem facerent modum Cic. Leg. 1, 53, il engagea vivement ces philosophes en personne à mettre enfin un terme à leurs controverses, cf. Att. 15, 11, 1 ; Domo 77, etc.; Liv. 23, 36, 5 ; 26, 41, 18, etc.; illi auctor fui ne Brut. d. Cic. ad Br. 19, 2, je lui ai conseillé de ne pas... || ego quidem tibi non sim auctor, te quoque profugere Attic. d. Cic. Att. 9, 10, 5, pour moi, je ne te conseillerais pas de tʼenfuir aussi, cf. Ov. M. 10, 83 ; Sil. 11, 561 ¶ 2 promoteur, créateur, initiateur, fondateur, auteur : præclarus auctor nobilitatis tuæ Cic. Tusc. 4, 2, [Brutus] lʼillustre fondateur de ta noble famille ; auctores generis mei Cic. Agr. 2, 100, les fondateurs de ma race ; Lacedæmonii auctores istius vitæ Cic. Mur. 74, les Lacédémoniens créateurs de ce genre de vie || fondateur dʼune ville : Virg. G. 3, 36, etc.; Hor. O. 3, 3, 66 ; Ov. M. 15, 9 ; Liv. 5, 24, 11 ; [dʼun temple] Ov. F. 4, 347 ; Tac. Ann. 3, 62 || auteur dʼune statue : Vell. 1, 11, 4 ; Plin. præf. 27, etc. || inventeur, créateur dʼun culte : Virg. En. 8, 269 || dieu créateur : Virg. G. 1, 27 ; Sen. Nat. 5, 18, 13, etc. ¶ 3 auteur, celui qui fait (compose) un ouvrage, écrivain : vetustior annalium auctor Piso Liv. 10, 9, 12, Pison, historien plus ancien ; comœdiæ auctores Quint. 10, 1, 66, auteurs comiques || ista lectio multorum auctorum Sen. Ep. 2, 2, cette lecture de beaucoup dʼauteurs ; Græci auctores Quint. 10, 5, 3, les écrivains grecs, cf. 1, 8, 8 ; 10, 1, 48 ; Tac. H. 1, 1 ; Plin. Min. Ep. 7, 9, 15, etc.
➳ auctor employé comme féminin : Pl. St. 129 ; Cic. Div. 1, 27 ; Virg. En. 12, 159 ; Ov. F. 6, 709 ; M. 7, 157, etc. ; Liv. 40, 4, 14 || autor, author sont des orth. défectueuses.
- 1. dader, initiatiefnemer, aanstichter; ➤ ~ sceleris; ~ Cadmeae occupandae; ~ salutis; alqo auctore op iems. instigatie; dis auctoribus; fatis auctoribus; auctoribus vobis;
- 2. stichter, schepper, uitvinder, oprichter, grondlegger, bouwer [citharae (v. Mercurius); lucis (v. Apollo); Troiae; templi; statuae];
- 3. voor-, stamvader; ➤ ~ gentis; L. Brutus, praeclarus ~ nobilitatis tuae (Cic.);
- 4. zegsman, iem. die borg staat; getuige; ➤ fama nuntiabat te esse in Syria, ~ erat nemo (Cic.); auctore certo comperisse uit betrouwbare bron vernomen hebben; — auctorem esse m. aci. garanderen, ervoor instaan;
- 5. iem. die bekrachtigt; ➤ patres auctores fiunt de senaat bekrachtigt (het besluit v.h. volk);
- 6. rapporteur, (geschied)schrijver, auteur; ➤ scripta auctori perniciosa suo; ~ carminis; ~ rerum geschiedschrijver; — auctorem esse m. aci. berichten, melden;
- 7. iem. die bevordert of ondersteunt, verdediger, beschermheer, voorvechter [rei publicae];
- 8. leider; woordvoerder, spreekbuis [suae civitatis];
- 9. voorbeeld, model; ➤ auctoribus optimis uti;
- 10. adviseur, raadgever; — alci auctorem esse adviseren, raad geven (mbt.: gen.; ad; inf.; aci.; acc. v.e. pron. neutr.; m. ut of ne); ➤ semper senatui pacis ~ fui (Cic.); non modo ipse fautor dignitatis tuae fui, verum etiam ceteris ~ ad te adiuvandum (Cic.); illi magnopere ~ fui, ne differret tempus petitionis suae (Cic.);
- 11. vertegenwoordiger: (a) alg. ➤ ~ beneficii populi Romani; ~ sententiae; (b) curator v.e. vrouw; (c) curator v.e. vermogen bij de verkoop (Ned. vaak = verkoper).
領袖。首。物主。制造者。作書者。— legis 使定律例者。 — generis 太袒。— urbis 造城者。 — arcis occupandae 領占礮臺者。 — primus 賣物者. — secundus 保賣者。— tibi sum faciendi vel ad faciendum hoc 吾領汝行此。
Suggest a Translation
See an image
malus auctoraudiebat, qui
Auctoritatem, quam in re habere se contendebat, probare non poterat. Et
auctoritatem defugeredicebatur is, qui nolebat se auctorem profiteri, ut contra, qui auctorem se promiserat, auctoritati obnoxius erat. Denique
auctorem suum laudaredicebatur emptor, qui nominabat dominum suum, a quo emisset, si res empta in eo esset, ut evinceretur. Hæc præmittenda fuerunt, ut eamdem vim ac notionem habuisse id vocabuli posterioribus ac infimis sæculis tandem constaret. Marculfus lib. 1. form. 36 :
Si aliquis per quodlibet ingenium eum inquietare voluerit, licentiam haberet in vice Auctorum suorum ipse vel advocatus suus eorum causas adsumere.Charta Austindi Burdegalensis Archiepiscopi apud Marcam in Hist. Beneharn. lib. 4. cap. 7 :
Post hæc Bernardus Comes, ut solet fieri in talibus, et ut mos regionis illius, illius fundi empti Auctorem a me expetere cœpit, quem præsto habens sibi obtuli, qui nihil habens quod diceret, tacuit.Charta Gaufredi Comitis Ruscinonensis ann. 1167 :
Si aliquis homo sive sit Miles, sive rusticus... prædictam aquam tibi vellet auferre,... nos promittimus per stipulationem, quod erimus Auctores tui atque fideles adjutores, etc.Ita accipitur in Edicto Theoderici Regis cap. 12. in Lege Wisigoth. lib. 2. tit. 2. § 1. in Lege Ripuar. tit. 57. § 2. 6. 7. tit. 65. § 2. in Capit. Caroli Mag. lib. 3. cap. 43.
Geware.
Autorvel
Author. Ratio est, quod
Augeremelius emtori conveniat, quam venditori ;
Autorvero vel
Authorab Antiqua voce Gallicana, qua
Dominussignificaretur posset derivari. Vox
Dominusvenditori belle congruit, et Britones-Anglici, quorum linguæ antiquitas omnibus nota est, pro
Autrou.
Secundus Auctor, qui suo periculo affirmat, illum bonum esse auctorem : nam
Auctorproprie est venditor. Vide leg. 4. D. de Eviction. et Casaubonum ad Theophrasti Characteres pag. 252. et ad Hist. Aug. pag. 236.
Auctor Ecclesiarum, in form. 16.
Auctor villæapud Murat. tom. 1. part. 2. pag. 133. col. 2. C. in legibus Ludovici Imperat.
actor.
Quisquis in sanctis ac venerabilibus locis ex suis aliquid contulerit rebus, juxta Auctoris vocem, in hoc sæculo centuplum accipiet, insuper, quod melius est, vitam possidebit æternam.Eadem rursum occurrunt in Ch. ann. 1061. ibid. col. 1089. Verum antiquiorem esse hanc formulam observat idem Muratorius, ex Charta nempe ann. 872. tom. 5. earumd. Antiq. col. 628. ubi quod de eleemosyna in pauperes dictum fuerat, ad donationes ecclesiis factas detorsum fuisse monet.
Ut Auctor vel defensator Fredeloni de castro Andusiense in ejus præsentia facimus plancturiam.... Sed precamur vos, domne Fredolo, actor vel densator, cum judices vestros vel ceterasque personas possessio nostra per hanc occasionem non rumpat... Unde laudamus te, vir laudabilis, defensor Fredelo, nec non et vos honorati, qui curas publicas agitis assidue, ut istam plancturiam firmare faciatis.
- AVG-, a promoter, producer, father, progenitor: auctores generis: mihi Tantalus auctor, O.: auctore ab illo ducit originem, H.: sanguinis, V.—A builder, founder: Troiae, V.: auctor posuisset in oris Moenia, O.— A trustworthy writer, authority: satis certus, L.: valde bonus: iudicia proferre Herodoto auctore: carminis, H.: rerum Romanarum, an historian: auctores citare, L.: sunt qui male pugnatum ab his auctores sint, i. e. who assert, L.—An originator, performer, doer, cause: iniuriae: auctorem odimus, acta defendimus: culpam auctores ad negotia transferunt, S.: nec auctor facinori deerat, L.: volneris, O.: muneris, the giver, O.: quis elegos emiserit auctor, who was the first to produce, H.— A responsible person, authority, narrator, teacher: in philosophiā, Cratippo auctore, versaris, as your teacher: hominibus auctoribus uti, cite as authorities: criminis ficti, O.: auctorem rumorem habere: non sordidus Naturae, H.: de cuius morte Thucydidem auctorem probamus, N.—A voucher, guarantor, security: gravis magnae rei (i. e. testis), L.: non si mihi Iuppiter auctor Spondeat, V.: auctores sumus, tutam ibi maiestatem fore, etc., we vouch for it, L: nubit nullis auctoribus, with no attesting witnesses: quod a malo auctore emisset, i. e. a seller without title: auctor benefici esse, i. e. hold himself responsible for: mulier sine tutore auctore, a guardian as voucher. — An example, model: Latinitatis: dicendi Plato: tui facti, precedent: habeo auctorem, quo facias hoc, H.—A counsellor, adviser, promoter: publici consili, i. e. a statesman: mei reditūs: audendi, who advise boldness, V.: meritorum auctore relictā, deserting the prompter of your exploits, O.: auctor est, ut agere incipiat, advises: mihi ut absim, auctor est: te auctore quod fecisset, under your influence, T.: me duce et auctore, by my influence and advice: idne estis auctores mihi?Do you advise it?T.: Ille populis fuit auctor transferre, etc., O.: regem populus iussit, patres auctores facti, i. e. ratified it, L.: id sic ratum esset, si patres auctores fierent, L.
-
…eum quem esse hostem comperisti, quem ducem belli futurum vides, quem exspectari imperatorem in castris hostium sentis, auctorem sceleris, principem coniurationis, evocatorem servorum et civium perditorum, exire patiere, ut abs te non emissus ex…
Cicero, in Catilinam
-
…et cuius et unde quove sit armento, veri quasi nescia quaerit. Iuppiter e terra genitam mentitur, ut auctor desinat inquiri. Petit hanc Saturnia munus. Quid faciat crudele suos addicere amores, non dare suspectum est .…
Ovid, Metamorphoses
-
…et qui facta aliorum scripsere, multi laudantur. Ac mihi quidem, tametsi haudquaquam par gloria sequitur scriptorem et auctorem rerum, tamen in primis arduom videtur res gestas scribere primum, quod facta dictis exaequanda sunt ; dehinc ,…
Sallust, Catilina
-
…quam solitus erat. At Fulvia insolentiae Curi causa cognita tale periculum rei publicae haud occultum habuit, sed sublato auctore de Catilinae coniuratione, quae quoque modo audierat, compluribus narravit. Ea res in primis studia hominum accendit ad…
Sallust, Catilina
-
…, imperio, auctoritate insignibusque amplissimis exornatus, non horreo in hunc locum progredi, possum vobis, Quirites, auctoribus improbitati hominis resistere, nec vereor ne res publica tantis munita praesidiis ab istis vinci aut opprimi possit. si…
Cicero, de Lege Agraria
-
…tanta hereditas in controversiam venisset iudicioque peteretur, fieri non posse ut sine praeda ipse discederet. adprobat consilium ; auctor est ut quam primum agere incipiant, hominemque id aetatis minime litigiosum quam tumultuosissime adoriantur. scribitur Heraclio dica .…
Cicero, in Verrem
-
…vobisque amicissimo, hoc M. Servilio, conlegisque eius, ornatissimis viris, optimis civibus, longo intervallo me auctore et principe ad spem libertatis exarsimus. nihil umquam longius his Kalendis Ianuariis…
Cicero, Philippicae
-
…quid quaeris nihil boni praeter causam. quae cum vidissem, desperans victoriam primum coepi suadere pacem cuius fueram semper auctor ; deinde, cum ab ea sententia Pompeius valde abhorreret, suadere institui ut bellum duceret. hoc interdum probabat…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…. a. . CICERO ATTICO SAL. me et tuae litterae et quidam boni nuntii, non optimis tamen auctoribus, et exspectatio vestrarum litterarum et quod tibi ita placuerat adhuc Thessalonicae tenebat. si accepero litteras quas exspecto ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
AUCTOR, a word which contains the same element as augeo, and signifies generally one who enlarges, confirms, or gives to a thing its completeness and efficient form. The numerous technical meanings of the word, some of which we proceed to explain, are more or less closely derived from this general notion. As he who gives to a thing that which is necessary for its completeness may, in this sense, be viewed as the chief actor or doer, the word auctor is also used in the sense of one who originates or proposes a thing; but this cannot be regarded as its primary meaning.
I. Political.The word auctor, when used in connexion with lex or senatus consultum, often means him who originates and proposes, as appears from numerous passages (Liv. 6.36; Cic. pro Dom. 30, 80). When the word is applied to him who recommends but does not originate a legislative measure, it is equivalent to suasor (Cic. ad Att. 1.1. 9; Brut. 25, 97 ; 27, 106). Sometimes both auctor and suasor are used in the same sentence, and the meaning of each is kept distinct (Cic. de Off. 3.3. 0, 109). When a measure was approved by the senate before it was confirmed by the votes of the people, the senate were said auctores fieri, and this preliminary approval was called senatus auctoritas (Cic. Brut. 14, 55). The expressions patres auctores fiunt, patres auctores facti, have been the subject of much discussion, and are explained in a separate article. [AUCTORITAS PATRUM]
In the imperial time, auctor is often said of the emperor (princeps) who recommended anything to the senate, and on which recommendation that body passed a senatus consultum (Gaius, 1.30, 80; Sueton. Vesp. 11).
II. Legal.1. With reference to dealings between individuals, auctor has the sense of owner (Cic. pro Caecin. 10, 27), and is defined thus (Dig. 50, tit. 17, s. 175): Auctor meus a quo jus in me transit. In this sense auctor is the seller (venditor), as opposed to the buyer (emptor). (Dig. 19, tit. 1, s. 4; s. 52.3.) The person who joined the seller in a warranty, or as security, was called auctor secundus, as opposed to the seller or auctor primus (Dig. 21, tit. 2, s. 4). The phrase a malo auctore emere (Cic. Ver. 5.2. 2, 56), auctorum laudare (Gell. 2.10), will thus be intelligible. The testator, with respect to his heir, might be called auctor. (Ex Corp. Hermogen. Cod. tit. 11.)
2. A person whose concurrence is a necessary condition for giving effect to certain legal transactions, is called auctor. Thus as a person could not be arrogated without his own consent, he is said to be the auctor of the arrogation (Cic. pro Dom. 29).
3. Auctor is also used generally to express any person under whose authority any legal act is done. In this sense, it means a tutor who is appointed to aid or advise a woman on account of the infirmity of her sex (Liv. 34.2; Cic. pro Caecin. 100.25; Gaius, 1.190, 195): it is also applied to a tutor whose business it is to approve of certain acts on behalf of a ward (pupillus). (Paulus, Dig. 26, tit. 8, s. 3.)
4. In the criminal law auctor signifies the instigator of a crime, the person who induced another either alone, or in the company of the auctor, or in combination with others, to commit a crime (Suet. Tit. 9, Dom. 23, Oth. 1, Ner. 33; auctor et socius, Sal. Jug. 30). The passages in the Digest on this subject are given by Rein, Criminalrecht der Römer, p. 190.
III. auctores jurisThe term auctores juris is sometimes equivalent to jurisperiti (Dig. 1, tit. 2, s. 2.13; Gell. 2.10); but the term is specially used for those jurists to whom the jus respondendi had been given by the emperor. The law writers or leaders of particular schools of law were called scholae auctores. It is unnecessary to trace the other significations of this word.
[G.L] [E.A.W](1) One who originates and proposes a lex or senatus consultum—in imperial times often used of the emperor.
(2) In law, the owner and sometimes the vendor (venditor) of goods; also the maker of a will.
(3) A person whose concurrence is necessary to give effect to a legal transaction.
(4) A person under whose authority any legal act is done. See Tutor.
(5) In criminal law, the instigator of a crime.
(6) In jurisprudence, a jurist to whom the ius respondendi had been given by the emperor. See Iurisconsulti.