auctoritas
auctoritas, origination, production
the authority of the ancients carries more weight with me
with the sanction of the senate
- In gen., a producing, production, invention, cause (very rare; syn.: auctoramentum, sententia, judicium, consilium, vis, pondus, favor, gratia): quod si exquiratur usque ab stirpe auctoritas (sc. rumoris), originator, inventor, Plaut. Trin. 1, 2, 180 (218): ejus facti qui sint principes et inventores, qui denique auctoritatis ejus et inventionis comprobatores, Cic. Inv. 1, 28, 43: utrum poëtae Stoicos depravārint, an Stoici poëtis dederint auctoritatem, non facile dixerim, id. N. D. 3, 38, 91.—
- II Esp.,
- A A view, opinion, judgment: errat vehementer, si quis in orationibus nostris auctoritates nostras consignatas se habere arbitratur, Cic. Clu. 50, 139: reliquum est, ut de Q. Catuli auctoritate et sententiā dicendum esse videatur, id. Imp. Pomp. 20; 22: Mihi quidem ex animo eximi non potest, esse deos, id tamen ipsum, quod mihi persuasum est auctoritate majorum, cur ita sit, nihil tu me doces, id. N. D. 3, 3, 7: plus apud me antiquorum auctoritas valet, id. Lael. 4, 13.—
- B Counsel, advice, persuasion, encouragement to something (esp. if made with energy and sustained by the authority and influence of the counsellor; cf. auctor, I. C.): auctoritatem defugere, Plaut. Poen. 1, 1, 19 (147): Jubeo, cogo atque impero. Numquam defugiam auctoritatem, Ter. Eun. 390 Ruhnk.: attende jam, Torquate, quam ego defugiam auctoritatem consulatūs mei, how little pleased (ironically) I am that the occurrences of my consulship are ascribed to my exertions, my influence, Cic. Sull. 11, 33: cujus (Reguli) cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, id. Off. 3, 27, 100: jure, legibus, auctoritate omnium, qui consulebantur, testamentum fecerat, id. Verr. 2, 1, 42: ejus (Sexti) mihi vivit auctoritas, id. Att. 10, 1, 1: his rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti etc., Caes. B. G. 1, 3: ut per auctoritatem earum civitatium suae preces nuper repudiatae faciliorem aditum ad senatum haberent, i. e. agentibus, intervenientibus, Liv. 38, 3 al.—Also consolatory exhortation, consolation, comfort: his autem litteris animum tuum...amicissimi hominis auctoritate confirmandum etiam atque etiam puto, Cic. Fam. 6, 6, 2.—
- C Will, pleasure, decision, bidding, command, precept, decree: si ad verba rem deflectere velimus, consilium autem eorum, qui scripserunt, et rationem et auctoritatem relinquamus? Cic. Caecin. 18, 51: verba servire hominum consiliis et auctoritatibus, id. ib. 18, 52: legio auctoritatem Caesaris persecuta est, id. Phil. 3, 3: nisi legiones ad Caesaris auctoritatem se contulissent, under his command, guidance, id. Fam. 10, 28 fin.—Hence,
- 2 Esp., in political lang., t. t.
- a Senatūs auctoritas,
- α The will of the senate: agrum Picenum contra senatūs auctoritatem dividere, Cic. Sen. 4, 11.—More freq.,
- β A decree of the senate, = Senatūs consultum: Senatūs vetus auctoritas de Bacchanalibus, Cic. Leg. 2, 15, 37: sine senatūs auctoritate foedus facere, id. Off. 3, 30, 109: Senatūs auctoritas gravissima intercessit, id. Fam. 1, 2 fin.: responditque ita ex auctoritate senatūs consul, Liv. 7, 31: imperio non populi jussu, non ex auctoritate patrum dato, id. 26, 2: Neminem exulum nisi ex Senatūs auctoritate restituit, Suet. Claud. 12: citra senatūs populique auctoritatem, id. Caes. 28 al. —Hence the superscription to the decrees of the Senate: SENATVS. CONSVLTI. AVCTORITAS., abbrev., S. C. A., Cic. Fam. 8, 8.—Sometimes between senatūs auctoritas and senatūs consultum this distinction is to be made, that the former designates a decision of the senate, invalidated by the protestation of the tribune of the people or by the people themselves; the latter, one that is passed without opposition, Cic. Fam. 8, 8; Liv. 4, 57.—
- b Auctoritas populi, the popular will or decision: isti principes et sibi et ceteris populi universi auctoritati parendum esse fateantur, Cic. Imp. Pomp. 22; so, publica, Vell. 2, 62, 3; Dig. 1, 2, 2, § 4.—
- c Auctoritas collegii (pontificum), Liv. 34, 44; cf. Cic. Leg. 2, 19 and 21.—
- D Liberty, ability, power, authority to do according to one's pleasure: qui habet imperium a populo Romano auctoritatem legum dandarum ab senatu, Cic. Verr. 2, 2, 49: Verres tantum sibi auctoritatis in re publicā suscepit, ut, etc., id. ib. 2, 5, 58: Invita in hoc loco versatur oratio; videtur enim auctoritatem adferre peccandi, id. N. D. 3, 35, 85: Senatūs faciem secum attulerat auctoritatemque populi Romani, id. Phil. 8, 8.—
- E Might, power, authority, reputation, dignity, influence, weight (very freq.): ut vostra auctoritas Meae auctoritati fautrix adjutrixque sit, Ter. Hec. 47: aequitate causae et auctoritate suā aliquem commovere, Cic. Verr. 2, 1, 48: id maximā auctoritate philosophi adfirmant, id. Off. 3, 29, 105: Digna est memoriā Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia, Vell. 2, 32: optimatium auctoritatem deminuere, Suet. Caes. 11; so, auctoritatem habere, Cic. Phil. 11, 10 fin.; id. Sen. 17, 60: adripere, id. ib. 18, 62; id. N. D. 3, 35, 85: facere, to procure, obtain, id. Imp. Pomp. 15: Grandis auctoritatis es et bene regis regnum Israël, * Vulg. 3 Reg. 21, 7: imminuere, Cic. de Or. 2, 37 fin.: levare, id. Ac. 2 (Luc.), 22, 69: fructus capere auctoritatis, id. Sen. 18, 62: Quae sunt voluptates corporis cum auctoritatis praemiis comparandae? id. ib. 18, 64 et saep. —Transf. to things, importance, significance, weight, power, worth, value, estimation: bos in pecuariā maximā debet esse auctoritate, Varr. R. R. 2, 5: sunt certa legum verba... quo plus auctoritatis habeant, paulo antiquiora, more weight, force, Cic. Leg. 2, 7, 18: totius hujusce rei quae sit vis, quae auctoritas, quod pondus, ignorant, id. Fl. 4: utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est, id. Off. 3, 30, 109: cum antea per aetatem nondum hujus auctoritatem loci attingere auderem, of this honorable place, i. e. the rostra, id. Imp. Pomp. 1: bibliothecas omnium philosophorum mihi videtur XII. tabularum libellus auctoritatis pondere superare, id. de Or. 1, 44, 195; id. Fam. 1, 7; Dolab. ap. Cic. ib. 9, 9 fin.: auctoritas praecipua lupo (pisci), Plin. 9, 17, 28, § 61: Post eum (Maecenatum) interiit auctoritas sapori (pullorum asinorum), id. 8, 43, 68, § 170 Jan: unguentorum, id. 13, 1, 2, § 4: auctoritas dignitasque formae, Suet. Claud. 30.—Also of feigned, assumed authority: nec cognovi quemquam, qui majore auctoritate nihil diceret, that said nothing with a greater air of authority, Cic. Div. 2, 67, 139.—
- F An example, pattern, model: omnium superiorum auctoritatem repudiare, Cic. Verr. 2, 3, 19: memoriā digna juventuti rei publicae capessendae auctoritas disciplinaque, id. Sest. 6, 14: valuit auctoritas, id. Tusc. 2, 22, 53; so id. Verr. 2, 3, 93; 2, 5, 32: tu is es qui in disputando non tuum judicium sequare, sed auctoritati aliorum pareas, id. Leg. 1, 13, 36; id. Rosc. Am. 6, 16 al.—
- G A warrant, security for establishing a fact, assertion, etc., credibility: cum ea (justitia) sine prudentiā satis habeat auctoritatis, Cic. Off. 2, 9, 34: desinant putare, auctoritatem esse in eo testimonio, cujus auctor inventus est nemo, id. Fl. 22, 53: Quid vero habet auctoritatis furor iste, quem divinum vocatis? id. Div. 2, 54, 110: tollitur omnis auctoritas somniorum, id. ib. 2, 59, 123: cum ad vanitatem accessit auctoritas, id. Lael. 25, 94.—
- 2 Meton., the things which serve for the verification or establishment of a fact.
- a A record, document: videt legationes, cum publicis auctoritatibus convenisse, Cic. Verr. 1, 3, 7: nihil putas valere in judiciis civitatum auctoritates ac litteras, id. ib. 2, 3, 62, § 146.—
- b The name of a person who is security for something, authority: cum auctoritates principum conjurationis colligeret, Cic. Sull. 13, 37: sed tu auctoritates contemnis, ratione pugnas, id. N. D. 3, 4, 9.—Hence for the names of persons present at the drawing up of a decree of the senate: quod in auctoritatibus praescriptis exstat, Cic. de Or. 3, 2, 5: Senatūs consultum, quod tibi misi, factum est auctoritatesque perscriptae, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8.—
- H Right of possession (cf. auctor, II. F. 1.): lex usum et auctoritatem fundi jubet esse biennium, Cic. Caecin. 19, 54: usūs auctoritas fundi biennium est, id. Top. 4, 23; so id. Caecin. 26, 74; id. Har. Resp. 7; Lex Atin. ap. Gell. 17, 6; cf. Hugo, Rechtsgesch. p. 217 sq.—So in the laws of the XII. Tables: ADVERSVS. HOSTEM. AETERNA. AVCTORITAS., against a stranger the right of possession is perpetual (i. e. a stranger cannot, by prescription, obtain the right of possession to the property of a Roman), ap. Cic. Off. 1, 12, 37.—
- J In jurid. lang., a guaranty, security, Paul. Sent. 2, 17.
2) die Förderung eines Entschlusses, Vorschlags, einer Handlung usw., die fördernde Gewähr, die fördernde Mitwirkung, Beistimmung, der fördernde Einfluß, (die Autorität), die gewichtvolle Empfehlung, die Unterstützung, der Rat, das Zureden, die Aufmunterung, der Antrieb, a) übh.: itaque attende, quam (wie wenig) ego defugiam auctoritatem consulatus mei, Cic.: cuius auctoritas multum apud me valet, Cic.: his rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti, Caes.: eius auctoritate impulsi, Nep.: alcis consilio atque auctoritate Lacedaemoniis bellum indicere, Nep.: auctoritates rerum gerendarum (v. den Augurien), Cic. – b) als jurist. t. t., das bestimmte, vom Vormund freiwillig ausgesprochene Vollwort, wodurch die an sich ungültige Willensmeinung des Mündels rechtsgültig wird, interponere auctoritatem tutoris, ICt.: accommodare auctoritatem pupillo, ICt.; vgl. Reins Röm. Privatr. S. 245.
3) die geltend gemachte Willensmeinung, der Ausspruch, die Erklärung, der Wille, die authenti sche Ansicht, der Beschluß, a) übh.: voluntas scriptoris et auctoritas, Cic.: illius sententia atque auctoritas, Cic.: hominum consilia et auctoritates, Cic.: si ad verba rem deflectere velimus, consilium autem eorum, qui scripserunt, et rationem et auctoritatem relinquamus, Cic. – Meton., der schriftlich aufgezeichnete Ausspruch, s. Cic. Cael. 55. – b) einer einzelnen Person im Senate, Q. Catuli auctoritas et sententia, Cic. – u. der Richter, auctoritate vestrā viam patefaciatis illustrem atque latam, Cic. – c) der Wille des Volkes, der Gemeinde, auct. populi Romani, Cic.: auct. publica, Vell. – Meton., der aufgezeichnete Wille, schriftliche Auftrag, civitatum auctoritates ac litterae, Cic.: publicae auctoritates testimoniaque, Cic. – d) der Kollegien u. Staatsgewalten, auct. collegii (pontificum), Liv.: auct. censoria, Cic. – e) der maßgebende Meinungsausspruch des röm. Senates, cum potestas in populo, auctoritas in senatu sit, Cic.: huius auctoritate uti magistratus, Cic. – Insbes.: α) der durch Abstimmung ausgesprochene Wille des Senates, der Senatsbeschluß im allg. (dagegen senatusconsultum, der durch Beitritt der Volkstribunen sanktionierte), sine auctoritate senatus foedus facere, Cic.: ex auctoritate senatus respondere, Cic.: auctoritatem senatus, iussa populi Rom. vendere, Cic. – β) das Gutachten des Senates, dessen Erhebung zum förmlichen Beschlusse durch das Einschreiten eines Volkstribunen verhindert worden war, si quis huic senatusconsulto intercessisset, auctoritas perscriberetur, Cic.: si quis intercedat senatusconsulto, auctoritate se fore contentum, Liv.
4) die Autorisation, Machtvollkommenheit, Vollmacht, Ermächtigung, etw. zu tun od. zu lassen, auct. legum dandarum, Cic.: legatos cum auctoritate mittere, Cic.: patris auctoritas erit necessaria, Ulp. dig.: tot tam graves ab amicissimis civitatibus legationes cum publicis auctoritatibus convenisse, Cic. – dah. die Macht, Gewalt, das Machtgebot, der Befehl, das Geheiß, se conferre ad alcis auctoritatem, Cic.: persequi (nachkommen) alcis auctoritatem, Cic.: esse od. manere in alcis auctoritate, Liv.: suae auctoritatis esse, sein eigener Herr (mündig) sein, Spart. Hadr. 18, 9.
II) im weitern Sinne, die Geltung, das Gewicht, das Ansehen, der Einfluß, die Autorität, a) einer Pers.: α) eig.: auctoritas et gratia, Cic.: summa auctoritas et doctoris et urbis, Cic.: sua auctoritas, das persönliche Ansehen, Cic.: quorum auctoritas apud plebem plurimum valet, Caes.: in Miltiade erat magna auctoritas apud omnes civitates, Nep.: auctoritate multum apud alqm posse, Nep.: auctoritatem, nomen habere, Cic.: auctoritatem habere apud alqm, Cic.: auctoritatem alcis apud omnes amplificare, Caes.: facere auctoritatem, Cic.: alci auctoritatem addere, Liv.: auctoritatem alcis imminuere, frangere, Cic.: de auctoritate alcis detrahere, Cic.: auctoritatem restituere, levare, amittere, Cic., perdere, Quint.: auctoritatem interponere, Cic.: ad auctoritatem alcis se conferre, Cic.: auctoritate alcis compulsus, Liv. – β) meton., eine Autorität = eine angesehene, einflußreiche Person, auctoritates principum coniurationis colligere, einflußreiche Persönlichkeiten unter den Häuptern d. V., Cic. Sull. 37; vgl. Cic. Deiot. 30; Marc. 10. – b) eines lebl. Ggstds.: α) eines Verhältnisses, einer Einrichtung, Vornahme, Eigenschaft usw., legum, Cic.: vetustatis, Cic.: loci, Cic.: orationis, Cic.: veteris Academiae, Cic.: auctoritas dignitasque formae, Suet.: bibliothecas mehercules omnium philosophorum unus mihi videtur XII tabularum libellus et auctoritatis pondere et utilitatis superare, Cic.: totius huius rei quae sit vis, quae auctoritas, quod pondus, ignorant, Cic. – β) einer materiellen Sache, die Geltung, das Ansehen, die Schätzung, bos in pecuaria maximā debet esse auctoritate, Varr.: sic habebit circa cellam ambulatio auctoritatem, Vitr.: achates magnā fuit in auctoritate, nunc in nulla, Plin.: auctoritas praecipua lupo pisci, Plin.: ut maiestas imperii publicorum aedificiorum egregias haberet auctoritates, das Ansehen erhöhende Werke, Vitr.
indubitata scripturarum ~ate
ecclesiarum ordinatio in vestrae apostolicae ~atis pendet arbitrio
lectorem admonemus trimoda ratione computum temporis esse discretum ‥ et ipsa quidem ~ate bifarie divisa: humana videlicet ut Olympiadas quattuor annorum ‥ celebrari; ‥ divina autem, ut septima die Sabbatum agi
litteras ‥ magna ~ate atque eruditione plenas
memoravi ‥ ~atis tuae, qua inter homines es Christus Dei
dubitandum non est, quamvis hoc ~as divina aperte non pronunciet
rerum inclite gestarum memorabilis ~as
Johanni de S. ‥ Osenie ~ate vestra commoranti
~ate ordinaria ‥ canonice assignamus
~ate sua propria feofavit ‥ filium suum de ‥ tenemento
ita ut que fidei sunt intellectum nostrum ‥ non convincant ‥; sed propter ~atem ecclesie creduntur
formam ‥ authoritate apostolica roboratam
crucem ‥ per authoritatem domini regis et Parliamenti ‥ erectam
peciit autoritate Parliamenti illud manerium sibi ‥ restitui
articuli ‥ contra negantes authoritatem concilii generalis in decernendis dogmatibus
repudio quascunque peregrinas jurisdictiones, potestates, celsitudines, praeeminentias et authoritates
litterae ~atis tuae, quas ‥ ad nos direxisti(
data sibi ordinandi episcopos ~ate a pontifice
hoc ~ate magis quam ratione valet
Graeci et Romani, quorum in hujusmodi disciplinis potius quam Hispanorum ~as sequi consuevit
nil ‥ aliud videtur mihi esse vera ~as nisi rationis virtute reperta veritas et a sanctis patribus ob posteritatis utilitatem litteris commendata
hic si ‥ queritur ‥ ratio, non est ambigua; si ~as, non est incerta
ratione sola, ~atis adulatione seclusa, audire desidero
unde dicimus hanc ~atem potius intelligendam sic ‥
facile est respondere ~atibus que viderentur dicere contraria
videtur ex ~atibus Augustini diligenter inspectis
sicut patet in illa longa ~ate tercio hujus scripta
I ¶ 1 [juriscons.] droit de possession : usus auctoritas xii tab. ( Cic. Top. 23 ) = usucapio, droit de possession acquis par lʼusage ; adversus hostem æterna auctoritas Cic. Off. 1, 37, à lʼégard de lʼétranger la revendication (le recours) est éternelle [= pas de prescription au droit de propriété] ¶ 2 garantie [du vendeur] Dig. || [dʼun tuteur, dʼun curateur] : Cic. Verr. 2, 1, 144 ; 1, 153, etc. ¶ 3 [en gén.] garantie, autorité [qui impose la confiance] : judicum Cic. Cæcil. 63 ; judiciorum Cic. Verr. 2, 1, 5, autorité des juges, des instances judiciaires (des tribunaux) ; jurisconsultorum Cic. Cæc. 56, autorité des jurisconsultes ; auctoritates Cic. de Or. 1, 180, les autorités (les opinions de jurisconsultes faisant autorité) || publicarum tabularum Cic. Arch. 9, autorité (validité) des registres publics ; laudationis Cic. Verr. 2, 4, 19, autorité (poids, influence) dʼune déposition élogieuse ¶ 4 autorité, influence, prestige, importance de qqn : Cic. Mur. 58, etc.; Nep. Milt. 8, 4, etc. ; existimatio atque auctoritas nominis populi Romani Cic. Verr. 2, 4, 60, la réputation et le prestige du nom romain ; magnæ habitus auctoritatis (Critognatus) Cæs. G. 7, 77, 3, (Critognat) qui jouissait dʼune grande influence ¶ 5 autorité, force, poids [dans la parole, dans lʼaction] : Cic. Verr. 1, 1, 44, etc. ; nihil illustriore auctoritate de bellis Cic. Balbo 2, [je nʼai entendu dire] rien sur la guerre avec une autorité (une compétence) plus éclatante ; auctoritatem naturalem quamdam habebat oratio Cic. Br. 221, sa parole avait une certaine autorité naturelle ; magna cum auctoritate bellum gerere Cæs. G. 3, 23, 4, mener une guerre avec une grande décision ; vide quid intersit inter tuam libidinem majorumque auctoritatem Cic. Verr. 2, 5, 85, vois quelle différence il y a entre tes caprices et la forte conduite de nos ancêtres || une autorité (= une personne influente) : ista corruptela servi a tanta auctoritate approbata Cic. Dej. 30, cette corruption dʼun esclave approuvée par une si grande autorité, cf. Marc. 10 ¶ 6 autorité, exemple, modèle : alicujus auctoritatem sequi Cic. Font. 1, suivre lʼexemple de qqn, cf. Clu. 140, etc. ; Cæs. C. 1, 35, 1 ; horum auctoritate finitimi adducti Cæs. G. 3, 8, 3, les peuplades voisines entraînées par leur exemple || exemple (= personne servant dʼexemple) : circumstant te summæ auctoritates Cic. Verr. 1, 1, 52, tu as autour de toi les plus beaux exemples.
II ¶ 1 conseil, impulsion, instigation : eorum auctoritate pax erat facta Cic. Off. 3, 109, la paix avait été faite sur leurs conseils (ils avaient été les promoteurs de la paix), cf. Cic. Br. 86 ; Att. 1, 19, 9, etc. ; hujus consilio atque auctoritate bellum indixerunt Nep. Alc. 3, 1, sur ses conseils et à son instigation ils déclarèrent la guerre ¶ 2 vues, volontés, opinions (pensées) personnelles : verba servire hominum consiliis et auctoritatibus Cic. Cæc. 52, [démontrer] que les mots sont au service des desseins et des volontés des hommes ; ad verba rem deflectere, consilium eorum qui scripserunt et rationem et auctoritatem relinquere Cic. Cæc. 51, ramener tout à la lettre, laisser de côté les desseins de ceux qui ont rédigé les actes, leurs calculs, leurs volontés, cf. Clu. 139, etc. ¶ 3 volonté [du sénat, des magistrats, du peuple, etc.] : auctoritati senatus paruit Cic. Mur. 47, il obéit aux volontés du sénat ; contra senatus auctoritatem Cic. Phil. 2, 48, contre la volonté du sénat ; ex auctoritate senatus Cic. Domo 94, avec lʼautorisation du sénat (conformément aux vues, à la volonté du sénat), cf. Cæs. C. 1, 35, 3 ; Liv. 21, 18, 11 ; sine senatus auctoritate Cic. Verr. 2, 3, 17, sans lʼautorisation du sénat, cf. Off. 3, 109 ; Liv. 3, 63, 11, etc. ; auctoritate publica Cic. Phil. 3, 12, par lʼautorité officielle, par une intervention officielle, par un acte officiel, cf. Phil. 5, 28 ; 10, 7 ; sine ulla publica auctoritate Liv. 9, 7, 7, sans aucune intervention officielle ; auctoritatem consulis sequi Cic. Agr. 1, 27, suivre les vues du consul || en part., quand il y a eu intercession de magistrat, la volonté, la décision du sénat sʼappelle auctoritas [v. senatus consultum ] : de his rebus senatus auctoritas gravissima intercessit ; cui cum Cato et Caninius intercessissent, tamen est perscripta Cic. Fam. 1, 2, 4, sur cette question est intervenue une décision très énergique du sénat, et, en dépit de lʼopposition de Caton et de Caninius, elle fut rédigée au procès-verbal, cf. Att. 5, 2, 3 ; Fam. 1, 7, 4 ; Cæl. d. Cic. Fam. 8, 8, 7 ; reliqua auctoritas senatus Cic. Mil. 14, le reste de la décision du sénat || pl. auctoritates, décisions du sénat : quod in auctoritatibus perscriptis exstat Cic. de Or. 3, 5, ce qui figure dans les procès-verbaux du sénat, cf. Cæl. d. Cic. Fam. 8, 8, 4 || [en parl. des villes de provinces] auctoritates ou publicæ auctoritates, procès-verbaux des décisions officielles : Cic. Verr. 1, 1, 7 ; 33 ; 56 ; 3, 146 ¶ 4 autorité, pouvoirs (pleins pouvoirs), procuration : decrevit senatus, ut legati cum auctoritate mitterentur Cic. Att. 1, 19, 2, le sénat décida dʼenvoyer des ambassadeurs avec pleins pouvoirs ; auctoritas legum dandarum Cic. Verr. 2, 2, 121, le pouvoir de donner des lois.
- 1. aanzien, invloed, gewicht, autoriteit; (meton.) invloedrijk persoon; ➤ eorum ~ apud plebem plurimum valet; auctoritate multum apud alqm posse; auctoritatem habere apud alqm; ~ legum; ~ vetustatis; ~ orationis;
- 2. waarde [pecuniae];
- 3. garantie, waarborg, bekrachtiging; geloofwaardigheid, geldigheid [testimonii; testis];
- 4. (ideaal) voorbeeld, model; ➤ ~ maiorum; alcis auctoritatem sequi;
- 5. aanbeveling, aanmoediging, aansporing, aandrang, ondersteuning, raad; ➤ eius ~ multum apud me valet; eius auctoritate impulsi; alcis consilio atque auctoritate Lacedaemoniis bellum indicere;
- 6. wilsuiting, uitspraak, verklaring, wil, mening, besluit; (met en zonder senatūs) senaatsbesluit; ➤ illius sententia atque ~; ~ populi Romani;
- 7. volmacht, machtiging; ➤ ~ legum dandarum; legatos cum auctoritate mittere;
- 8. macht, gezag; ➤ esse in alcis auctoritate;
- 9. order, bevel; ➤ persequi (opvolgen) alcis auctoritatem;
- 10. (jur. t.t.) eigendomsrecht.
權柄。威儀。表樣。服人之言。 Auctoritatem diffugere 諱己爲彼事之首。Auctoritatibus convincere 以文契駁之。Contra auctoritatem senatus 逆議事廳人之意。 — fundi 日久有此田理。Instrumentum auctoritatis 得物之文契。Jus auctoritatis 日久有此物之理。— eboris 人尙象牙。Auctoritates 議事廳所降之諸論。
Suggest a Translation
See an image
Et ut hæcapud Marculf. lib. 1. form. 3. 4. Beslium in Comit. Pict. pag. 165. 172. in Regib. Aquitan. pag. 18. et alios passim. Gregorius Turon. lib. 9. Hist. cap. 41 :Auctoritas perpetuum obtineat vigorem, manu propria firmavimus, etc.
Quod cum Childeberto Regi nunciatum esset, statim directaAdde cap. 30. et 44. ejusdem libr. Chronic. Fontanellense cap. 1 :Auctoritate , præcepit Macconi Comiti, ut hæc reprimere omni contentione deberet.
Clodoveum adiit, uti.... patris sui confirmaretEt mox :Auctoritatem .
Edita est jussu ejusdem Regis... Auctoritas confirmationis.Hugo de S. Victore lib. 2. de Claustro animæ, de Monacho Curiali et Causidico :
Oneratur chartulis,Ferrandus Diac. in Breviario Canon. cap. 68 :Auctoritatibus fultus(Roma) revertitur, ponit diem causæ, personas inducit, etc.
Ut Episcopus, qui secunda vel tertiaAnastasius in S. Liberio :Auctoritate conventus fuerit, et venire contempserit, etc.
Tunc missaIn S. Bonifacio :Auctoritate per Catulinum Agentem in rebus, simul Ursatius et Valens venerunt ad Liberium.
Ambo Augusti missaIn S. Hormisda :Auctoritate hoc præceperunt.
Sumpsit itaque Imperium Justinus, et direxitEt mox :Auctoritatem suam ad Papam Hormisdam.
Hic papa Hormisda perrexit ad Regem Theodoricum Ravennam, et cum ejus consilio misitPatriarchium Bituricense cap. 30 :Auctoritatem ad Justinum Imp.
Ostendit ei falsamAdde Constitut. Chlotarii Regis ann. 560. cap. 5. 7. 9.Auctoritatem , seu præceptionem.
AuctoritatesPrincipum rescripta in Codice Theodosiano appellari etiam constat, l. un. de Centurion. (12. 15.) leg. 31. de Petitionib. (10. 10.) leg. 3. de Re militari (7. 1.) ; sed et titulo ejusdem Cod.
de diversis rescriptisadditum a Gothis :
Item de Auctoritatibus,uti præfert Editio Tiliana, quidam censent.
Auctoritas vel edictumappellatur.
Senatus consultum nondum receptuminterpretatur.
Et ut hoc scriptum vigorem perpetuitatis obtineret, Conanus comes, excepto hoc quod Auctoritate sua effigiata in hoc scripto crucis caractere confirmavit.
- auctor, origination, production: eius (facti).—Power, authority, supremacy: in re p.: populiR.: legum dandarum: legatos cum auctoritate mittere, plenipotentiaries.—A deliberate judgment, conviction, opinion, decision, resolve, will: in orationibus auctoritates consignatas habere: omissis auctoritatibus, opinions aside: antiquorum: senatūs: senatūs vetus de Bacchanalibus, decree: respondit ex auctoritate senatūs consul, L.: legati ex auctoritate haec renuntiant (sc. senatūs), Cs.: ad ea patranda senatūs auctoritate adnitebatur, by decrees, S.: populiR.: censoria: collegii (pontificum), L.—Warrant, assurance, trustworthiness: in testimonio: somniorum: cum ad vanitatem accessit auctoritas.—Responsibility, accountability: quam ego defugiam auctoritatem consulatūs mei.—A voucher, security: cum publicis auctoritatibus convenire, credentials: auctoritates praescriptae, attesting signatures: auctoritates principum conligere, responsible names.— In law, a prescriptive title(to property), right by possession: usus et auctoritas fundi: adversus hostem aeterna: iure auctoritatis.—An example, model, precedent: omnium superiorum: alicuius auctoritatem sequi: totius Italiae auctoritatem sequi, Cs.— Counsel, advice, persuasion: omnium qui consulebantur: ut vostra auctoritas Meae auctoritati adiutrix sit, T.: quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, Cs.: quorum auctoritas pollebat, S.: auctoritate suā alqm commovere.—Of persons, influence, weight, dignity, reputation, authority: tanta in Mario fuit, ut, etc.: auctoritatem habere apud alqm: alcui auctoritatem addere, L.: facere, to create: in re militari, prestige, Cs.: a tantā auctoritate approbata, by a person so influential.—Of things, importance, significance, force, weight, power, worth, consequence: nullius (legis) apud te: in hominum fidelitate: huius auctoritatem loci attingere, dignity.
-
…vocem exspectas, proficiscere. quid est ecquid attendis, ecquid animadvertis horum silentium patiuntur, tacent. quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis at si hoc idem huic adulescenti optimo P. Sestio, si fortissimo viro…
Cicero, in Catilinam
-
…quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cum quiescunt, probant, cum patiuntur, decernunt, cum tacent, clamant, neque hi solum quorum tibi auctoritas est videlicet cara, vita vilissima, sed etiam illi equites Romani, honestissimi atque optimi viri, ceterique fortissimi…
Cicero, in Catilinam
-
…sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris…
Julius Caesar, Gallic War
-
…coercerent. habemus senatus consultum in te, Catilina, vehemens et grave, non deest rei publicae consilium neque auctoritas huius ordinis nos, nos, dico aperte, consules desumus. decrevit quondam senatus uti L. Opimius consul…
Cicero, in Catilinam
-
…videant aut ea quae vident dissimulent ; qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt coniurationemque nascentem non credendo conroboraverunt ; quorum auctoritate multi non solum improbi verum etiam imperiti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie factum esse dicerent .…
Cicero, in Catilinam
-
…. Servilium praetorem mors ac rei publicae poena remorata est at vero nos vicesimum iam diem patimur hebescere aciem horum auctoritatis. habemus enim eius modi senatus consultum, verum inclusum in tabulis, tamquam in vagina reconditum, quo ex…
Cicero, in Catilinam
-
…quod sit destitutus queritur. Tum demum Liscus oratione Caesaris adductus quod antea tacuerat proponit esse non nullos, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. Hos seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…omnium nostrum, odit ac metuit et iam diu nihil te iudicat nisi de parricidio suo cogitare huius tu neque auctoritatem verebere nec iudicium sequere nec vim pertimesces quae tecum, Catilina, sic agit et quodam modo tacita loquitur nullum…
Cicero, in Catilinam
-
…publica sentiat. polliceor hoc vobis, patres conscripti, tantam in nobis consulibus fore diligentiam, tantam in vobis auctoritatem, tantam in equitibus Romanis virtutem, tantam in omnibus bonis consensionem ut Catilinae profectione omnia patefacta, inlustrata ,…
Cicero, in Catilinam
AUCTOR´ITASThe technical meanings of this word correlate with those of auctor. The auctoritas senatus was not a senatus consultum; it was a measure, incomplete in itself, which received its completion by some other authority. Similarly in private law the tutor was said auctoritatem interponere, when he gave his sanction to such acts of his ward as would otherwise have been ineffectual (Gaius, 1.190).
An act which required the order or approval of a magistrate was said to be done by the authority of such magistrate (auctoritas praetoris, auctoritate principis adoptare, Dig. 1, tit. 7, s. 2, pr.).
The word auctoritas is used to express the force and validity of statute law, of legal opinion, and of decided cases (auctoritas legis, sententiae, rerum perpetuo similiter judicatarum).
Auctoritas sometimes signifies the obligation, of the auctor in case the purchaser is evicted (Paul. 2.17.1, 3), as also the action by which the auctor may be made liable (Dig. 21, tit. 2, s. 76.) It thus comes to mean the title by which property is held (Cic. Top. 4, 23; pro Caecin. 26, 74). It was a provision of the XII. Tables that no title by usucapion could be acquired in respect to a stolen thing (res furtiva, Gaius, 2.45), which is thus expressed in the Atinian law as given in Gellius (Gell. 17.7: Quod subreptum erit, ejus rei aeterna auctoritas esto ; i. e. the owner from whom the thing had been stolen retained his title, however long he might be out of possession (Cic. de Off. 1.1. 2; Dirksen, Zwölf-Tafel-Fragm. p. 447). (As to the expression usus auctoritas, see USUCAPIO)
In the imperial constitutions auctoritas is used as a title of honour (Cod. Theod. 5.13, 15, 17: Illustris et magnifica auctoritas tua). The other meanings of auctoritas may be easily derived from the primary meaning of the word, and from the explanations here given.
[G.L] [E.A.W]The meanings of this word correlate with those of auctor (q. v.).