praedicare

praedicare [CL] 1 to make known, declare; b (pass., w. pred.) to be known as, called. c (log.) to predicate; d (p. ppl. as sb. n.) predicate (also transf.). quibus [CXX annis] dicitur Noe ~asse illis ut paenitentiam agerent quando fecit arcam suam Comm. Cant. I 69; quem totus celebrem terrarum praedicat orbis Aldh. VirgV 2559; revertuntur ad naves suas, patrieque situm et civitatem consociis ~ant G. Mon. I 11; 1264 et in carcere ‥ detineat pro eo quod quidam sinistra de ipso ~averunt Cl 81 m. 3.  b verus summae lucis praeco ab omnibus ~atur Augustinus Bede HE II 2 p. 82; aequum dicitur quotiens ‥ partes ‥ aequali temporum lege consistunt. ‥ duplum ~atur, quotiens id quod majus est bis continet minus, ut quattuor et duo Bonif. Met. 109; beatior in exilio quam in natali patria ab omni ~er posteritate V. II Off. 238; quatuor ‥ sunt que ‥ Job intra sanctitatis circulum includere videntur, viz. quod vir, quod simplex, quod rectus, quod timens Deum ~atur W. Dan. Sent. 57.  c hoc ipsum ‘animatum’ ~atur univoce de corpore animato, et de animali, et de homine J. Blund An. 35; quod de pluribus differentibus specie ~atur Bacon Maj. II 448; quod ‥ dictum est ab Aristotele, quod de materia ~atur forma in substantiis, non est sic intelligendum tamquam sola forma ~etur Kilwardby OS 315; omnis proposicio in qua ~atur corpus Christi de pane est impossibilis Ockham Quodl. 449.  d quod ‥ dialectica verba, affirmationem, ~atum, subjectum caeteraque in hunc modum tractatui tantae rei laboras inserere Lanfr. Corp. & Sang. 418D; quoniam ~atum necessarium potest verificari de subjecto aliquo ente et de aliquo non ente Bacon CSTheol. 58; in proposicione ‥ hereticus debet esse ~atum, et id quod sequitur, debet esse subjectum Ockham Dial. 445; res significata per ~atum inest rei significate per subjectum Kilvington Soph. 38j; s1422 qui de subjecto in ~atum transiens, post baptismum in catechumenum Amund. I 95. 2 to make widely known, publicize (w. implication of praise). pulchra supernorum civium sodalitas merito pudicitiae ~atur [gl.: narratur] Aldh. VirgP 7; malentes vel sic quodammodo ~ari quam omnino esse ignoti Adel. ED 8; adolescenti magne nobilitatis et ~andi roboris W. Malm. HN 452; hec est laudatio, qua a filiis et viro ~atur Andr. S. Vict. Sal. 93. 3 to proclaim, preach (Christ, Gospel, or sim.); b (w. dat.); c (transf., w. inanim. subj.); d (sermonem ~are) to preach a sermon (also ellipt.). e (textum ~are) to preach on, expound (a passage of Scripture). f to preach to, convert by preaching. g (absol.) to act as preacher. h (pr. ppl. as sb. m.) preacher. post admirabilem ~ando Christi evangelium orbis paene circuitum Gildas EB 73; coepit Sanctus Johannes precursor ~are baptismum penitentiae Theod. Laterc. 9; Johannes ‥ / praedicat adventum Christi paranymphus Aldh. VirgV 407; ~abant verbum et libenter auditi sunt Bede HE III 21; mandatum legitur dedisse ut in toto mundo evangelium regni ~arent Osb. V. Dunst. 42; primus in ea ‥ fidem Christianam et ~avit et plantavit Gir. TH III 16; sic nunc ewangelizatur et ~atur Christus et nostre per eum salutis dispensacio Gros. Cess. Leg. I 10 p. 58; s1346 verbum Dei ‥ in cimiterio ecclesie Sancti Pauli ‥ ~ans et exponens Avesb. f. 106b..  b mox publice Christum paganis praedicat Aldh. VirgV 1137; misit eum ad ~andum verbum vitae ‥ nationi Anglorum Bede HE II 15 p. 116; ~abat eis verbum Dei et multa millia verbo veritatis instituit Eadmer Wilf. 28; cum ‥ properarent illuc ut verbum Dei populo ~arent Latin Stories 100.  c regem cum asserant / auro Arabee, / thus, mirra predicant / Deum in homine Ledrede Carm. 15. 11.  d ~antes ad populum in vulgari V. Ric. II 38; 1504 quod quilibet graduatus aliquem sermonem universitatis solemnem ~aturus infra precinctum ejusdem StatOx 310.  e 1460 et ubi ego semel in ecclesia Pauli palam ~avi hunc textum Paston Let. 617 p. 222.  f Edessa civitas, que ‥ per Thomam apostolum fuerat ~ata et Christo dedicata Meaux I 114.  g licentiam ‥ ~andi non abstulit Bede HE I 25 p. 46; qualiter [Wilbrordus] Dei in opere praedicandi proficisset Alcuin WillV tit. p. 207; presbiteri sive clerici populares vel laicos ~andi causa adissent Willib. Bonif. 1 p. 5; tempore quo rex ‥ qui regnavit in Cantia, ~ante beato Augustino, fidei sacramenta susceperat Ailr. Ed. Conf. 755D; c1223 negotium ‥ bene poterit demonstrare, licet ~andi licentiam non habeat, dum tam literis nostris sicut diximus sit munitus Ch. Sal. 153; Johannes Baptista ~avit in deserto Ann. Exon. 5v; pulpitum ‥ ~aturus ascendit R. Bury Phil. 4. 57.  h qui nihil didicit, aliorum doctor efficitur, et quasi aes sonans aut cymbalum tinniens usurpat ~antis officium P. Blois Ep. 23. 83B; terra que ‥ sub pedibus ~antis in collem excrevit Gir. IK II 1; 1362 jurati presentant quod †predicas [l. predicans] de Cretynge et Ricardus de Wrotham ‥ imprisonati in prisona ‥ et quod predicti †predicas [l. predicans] et Ricardus postquam sic fecerunt, videntes portam prisone ‥ apertam ‥ prisonam ‥ felonice fregerunt Proc. J. P. 345. 4 to set forth or teach, advocate. b to exhort people to (an act); c (w. acc. & inf.). in septima requievisse Deum ab opere suo ~atur Theod. Laterc. 23; infiniti scolares ‥ impium dogma velut catholicum ~ant J. Cornw. Eul. p. 258; 1418 quam ‥ doctrinam juste et sancte alias pretticastis contra ‥ heresiarcham Cop. Pri. S. Andr. 3; 1549 ad ~andum fidei rudimenta ‥ habiles Conc. Scot. II 99.  b s1147 iter Jerosolim’ ~atur Ann. Exon. 10; crux contra Albigenses ‥ in Francia ~atur Trevet Ann. 182.  c egenis eleemosynam esse dandam ‥ ~antes, sed ipsi vel obolum non dantes Gildas EB 66.