actor
actor, a driver
- One who drives or moves something: pecoris actor, Ov. H. 1, 95: habenae, a slinger, Stat. Ach. 2, 419.—
- II In gen., he who does any thing, a doer or performer (cf. ago, II.).
- A In gen. of every kind of action: ut illum efficeret oratorem verborum actoremque rerum, Cic. de Or. 3, 15, 57 (a translation of the Homer. πρηκτῆρα ἔργων, Il. 9, 443): Cato dux, auctor, actor rerum illarum fuit, id. Sest. 28 fin.; so Caes. B. C. 1, 26; Nep. Att. 3, 2 al.—
- B In judicial lang., one who brings an action, a plaintiff: accusatorem pro omni actore et petitore appello, Cic. Part. 32; esp. of lawyers: Moloni Rhodio et actori summo causarum et magistro, id. Brut. 89 fin.; so Hor. A. P. 369 al.—Also, one who conducts a suit, an advocate, Cic. Caec. 1.—Hence,
- C At a later period, an agent or attorney; in gen., an administrator or manager or steward, overseer of property or an estate.—So in Tac.: actor publicus, he who administers the public property, A. 2, 30; 3, 67: actor summarum, a keeper of accounts or cashier, Suet. Dom. 11, and so often in the Dig.: sub actoribus, overseers (of a household), Vulg. Gal. 4, 2.—
- D In rhetor. lang., one who delivers any oral discourse; and esp. one who delivers an oration, an orator: inventor, compositor, actor, Cic. Or. 19.—
- 2 A player, an actor: actores secundarum et tertiarum partium, Cic. Div. in Caecil. 15; so id. de Or. 1, 26; id. Q. Fr. 1, 1, 16 (cf. ago, II., and actio, II. C.).
si Deus ‥ agens et ~or, faciens et factor, non jam proprie sed modo quodam translationis nominatur
hoc ‥ patet per ~orem Sex Principiorum
solum hoc dicit ~or [sc. Physicorum ]
tota philosophia et ~ores clamant quod solum sunt decem predicamenta
obiit Aðulf in Norðhymbriis oris, qui tum praeerat ~ori oppidi Bebbanburgh condicto
villicus vel ~or vel curator, ‥tungerefa
si non admittantur tanquam veri procuratores, ‥ eosdem admitti volumus ut ~ores
quod nemo religiosus ‥ vel clerici ‥ ~ores vel administratores ‥ in negociis secularibus fiant
nostros veros et legitimos procuratores, ~ores, factores, sindicos
libellus iste ab ~ore judici tradatur
procurator episcopi, quum esset reus a re ‥, immo et a reatu ‥, ~or effectus est
in processibus causarum tam ~or quam reus ‥ juramentum ‥ prestent corporale
si canonice monitus non destiterit, ~or a jure siquid sibi competat cadat; reus, si consenciat, pro convicto habeatur
controversia inter dominum T. ‥ ~orem ‥ ex una parte et ‥ abbatem et conventum ‥ ex altera ‥ coram justiciar’ Scocie
ne ipse rex per seipsum vel justiciarios suos sine paribus ~or sit et judex
officialis ‥ prefatam mulierem ab impeticione prefati W. ~oris ‥ diffinitive absolvit
de querelis factis non poterit aliquid relaxari nisi ex consensu ~oris vel rei
rex [Willelmus II ], causam esse veram ‥ autumans, ~orem ‥ tuebatur
- 1. drijver [pecoris herder];
- 2. bemiddelaar, iem. die ergens voor zorgt;
- 3. (jur.) (a) aanklager; (b) verdediger, raadsman [causae];
- 4. (vermogens)beheerder, zaakwaarnemer [publicus beheerder v.d. staatsdomeinen; praedii];
- 5. publiek redenaar;
- 6. acteur, toneelspeler [carminum].
Servi Ecclesiarum non per Actores, sed ipsi pro semetipsis in judicio respondeant.Fortunatus in Vita S. Medardi :
Jugum adhuc disciplinæ sub tutoribus ferentem et Actoribus.
Eage Actor sacri princeps Leutbrande laboris.
Actores Dominiin iisdem cap. 7. Car. M. lib. 7. cap. 60,
Actores rerum Domini, in Lege Wisigoth. lib. 6. tit. 1. § 2. appellantur.
Minime provinciæ rector exspectet in reos criminosos Actorem dominicum,ubi Interpretatio :
Si quis in domibus dominicis criminosus potuerit inveniri provinciæ iudex præsentiam non exspectet actoris, etc.
Advocati, et
Defensores Ecclesiarum. Palladius Episcopus in Epistola ad Desiderium Episcopum Cadurcensem :
Quid frater suus Deotherius Presbyter Actorem Ecclesiæ Santonicæ egit ?Gregorius Turon. lib. 7. cap. 22 :
Denique anno superiore commotum quendam levem e civibus, Ecclesiæ Actores fecit interpellare. Tunc postposita justitia, res quas olim Ecclesia possidebat, sub specie emptionis abstraxit, etc.
Incipiunt relationes ex authenticis desumptæ de præjudicio, quod feceruntnobis Actores sanctæ Romanæ Ecclesiæ in Sabinis.
Actores Ecclesiæintelligi debent apud Alexandrum I. PP. Epist. 1. 2. 3 ; in Decret. Julii I. PP. cap. 7 ; in Ep. 1. Stephani II. PP.
Possessionesque P ::: sine vi, metu, doloque vel ::::: et circumventionis studio, sed deliberatione propria et voluntate prona scribendam dictavi, quam rogatorum a me nobilissimorum testium, vel propriæ manus mææ(sic) subscriptione firmavi, quam cum gestis vos Actoresque vestros quibuslibet duxeritis allegandam professionibus ::::: non deerit tuis posterumque(sic) tuorum utilitatibus in futurum, de qua re et de quibus omnibus stipulanti tibi d ::: simo atque Apostolico viro Ecclesiæ suprascriptæ urbis Episcopo s :::: ei et Actoribus vestris pariter in præsentia constitutis. Ego Hildevara quæ superius olim jam perfectæ ætatis in verbis solemnibus spopondi. Actum in Classe salida in Iduum Novembrium Maximo VI. Consule. Hildevara huic cessioni adque donationi a me factæ in beatissimo adque Apostolico viro Ecclesio Sacerdote Ravennatis Ecclesiæ ad omnia quæ superius tenentur adscripta relegi conse ::: et subcripsi, et testes ut subscriberent conrogavi, stipulantique SS. vir Beatissime, et Actoribus tuis in præsentia constitutis in verbis solemnibus spondi. Ego Johannes vestræ hujus donationis cessionisque instrumento rogatus ab Hildevara I. fæmina.
Si quis Gastaldius vel Actor publicus curtem regiam habens ad gubernandum.Pro
Actor publicus, Editio Goldasti habet
Actor Regis. Ibid. pag. 60. in Notis
Si judex aut Actor publicus in qualicumque civitate aut loco, inter homines qui aliquam discordiam habent, reugas tulerit.
Quare petebant et requirebant dicti actores originales, in quantum actores erant, dictos contractus venditionis terrarum... rescindi, cassari et adnullari.
Actor domus, apud Sidon. lib. 5. Epist. 20. qui
Agens domusdicitur apud Gregorium Turon. lib. 7.
Actor loci, in lege Wisig. lib. 6. tit. 1. § 1.
Actor possessionis, in lege Burgund. tit. 50. § 1. Vide Senatorem lib. 4. Epist. 40.
- 1 AG-, a driver: pecoris, a shepherd, O.— An agent, doer, performer, actor: hunc actorem auctoremque habebant, worker and counsellor, N.: orator verborum, actorque rerum: publicus, manager of public property, Ta.—In law, an accuser, complainant, plaintiff, prosecutor: huic ego causae ... actor accessi: constitutus, official prosecutor.—He who delivers an oration, the speaker, C.—A player, actor: tertiarum partium: alienae personae: suorum carminum actor, L.
-
…me ad defendendos homines ab ineunte adulescentia dedissem, tempore atque officio coactus ad accusandum traducerer. dicebam habere eos actorem Q. Caecilium, qui praesertim quaestor in eadem provincia post me quaestorem fuisset. quo ego adiumento sperabam hanc…
Cicero, Divinatio in Q. Caecilium
-
…vulnus acceperit ut expilatae provinciae, vexati socii, di immortales spoliati, cives Romani cruciati et necati impune me actore esse videantur potero ego hoc onus tantum aut in hoc iudicio deponere aut tacitus sustinere non agitanda res erit ,…
Cicero, in Verrem
-
…et auctoritatem naturalem quandam habebat oratio. Acutior Q. Varius rebus inveniendis nec minus verbis expeditus ; fortis vero actor et vehemens et verbis nec inops nec abiectus et quem plane oratorem dicere auderes, Cn. Pomponius lateribus pugnans…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…sublevabis, de quo non praeiudicium, sed plane iudicium iam factum putatur, quod ita percrebruit, Siculos omnis actorem suae causae contra illius iniurias quaesisse. hoc si tu, inimicus eius, factum negabis, quod ipse ,…
Cicero, Divinatio in Q. Caecilium
-
…voluit me esse, ut apud eosdem vos, iudices, nuper in alia causa fuerim, et praedicatorem et actorem. ac mihi quidem hoc dignum re publica videtur, hoc deberi huius excellentis viri praestantissimae gloriae, hoc proprium…
Cicero, pro Balbo
-
…fortunis omnibus conaris evertere cur iis non modo persequendi iuris sui, sed etiam deplorandae calamitatis adimis potestatem nam te actore quem eorum adfuturum putas, quos intellegis non ut per te alium, sed ut per alium aliquem te ipsum…
Cicero, Divinatio in Q. Caecilium
-
…Priami domus in quo tanta commoveri actio non posset, si esset consumpta superiore motu et exhausta. Neque id actores prius viderunt quam ipsi poetae, quam denique illi etiam, qui fecerunt modos, a quibus utrisque summittitur aliquid…
Cicero, de Oratore
-
…contubernalis in consulatu atque etiam in praetura fuisset, cum princeps, cum auctor, cum signifer esset iuventutis, actor, adiutor, particeps exstitit ; parens eius, homo amantissimus patriae, maximi animi, summi consili, singularis…
Cicero, pro Sulla
-
…quare non dubito quo animo iudex huius criminis esse debeas, qui apud alium iudicem multo acrior quam ego sum actor accusatorque esse deberes. vobis autem, iudices, quid hoc indignius aut quid minus ferendum videri potest Verresne habebit…
Cicero, in Verrem
ACTORgenerally means a plaintiff in a civil action, but is sometimes used for a prosecutor in a public or criminal trial. The plaintiff in a civil action is also called petitor, and one who prosecutes another for a crime accusator (Cic. ad Att. 1.1. 6; Dig. 48, tit. 2). The defendant was called reus, both in private and public causes; reus, however, in a general sense, meant a party to an action or other legal proceeding, and so is used by Cicero for the plaintiff as well as the defendant (De Orat. 2.43). In a private action the defendant was often called adversarius but either party might be called adversarius in opposition to the other. As free persons who were under potestas had no independent property, they could not, as a rule, be plaintiffs in an action, but certain actions could be maintained by filii, as well as patres familias (Dig. 9, 44, 7). In respect to peculium castrense and quasi-castrense a filius familias was in the position of an independent person. Actions on behalf of wards (pupilli) who were below the age of seven were brought by their guardian (tutor); actions on behalf of wards above the age of seven were either brought by their guardian, or, as was more commonly the case, the action was brought in the name of the ward with the sanction (auctoritas) of the guardian. Peregrini or aliens could not maintain an action under the early form of procedure called legis actio; in later procedure, partly by means of feigned assumptions of citizenship (Gaius, 4.37), they became capable of suing and being sued. Persons who appeared in actions as representatives of the parties directly concerned were called cognitores or procurators [ACTIO]. A universitas or corporate body was represented for the purposes of procedure by an agent, who was called actor or syndicus (Dig. 3, tit. 4).
Actor has also the sense of an agent or manager of another's business generally; so a slave who was given the management of an estate, and put over other slaves, is termed actor. (Plin. Ep. 3.19.2; Paul. Sent. 3.6, 47, 48.)
The actor publicus was the officer who had the superintendence or care of slaves belonging to the state ; he was himself a slave or freedman. In the case mentioned by Pliny (Plin. Ep. 7.18.2) the actor publicus was the representative of the community (respublica) of Comum (Tac. Ann. 2.30; 3.67-Z2).
The actor rerum privatarum nostrarum was the manager of the emperor's private estate (Cod. Justin. 3.26, 9).
[G.L] [E.A.W]ACTORin the theatre. [HISTRIO]
In general, a plaintiff. In a civil or private action, the plaintiff was often called petitor; in a public action (causa publica) he was called accusator. The defendant was called reus, both in private and public causes: this term, however, according to Cicero, might signify either party, as indeed we might conclude from the word itself. In a private action the defendant was often called adversarius, but either party might be called adversarius with respect to the other. (See Actio.) A universitas, or corporate body, sued and was sued by its actor or syndicus.
Actor has also the sense of an agent or manager of another's business generally. The actor publicus was an officer who had the superintendence or care of slaves and property belonging to the State.
on the stage. See histrio.