administro
administro, to manage, control, guide, superintend, execute, rule, direct
to manage family affairs
- Lit., to be near as an aid, to attend upon, to assist, to serve (ministrum esse ad aliquam rem): conductam esse eam, quae hic administraret ad rem divinam tibi, Plaut. Ep. 3, 3, 37 (418): omnia per sacerdotes administrabuntur, Vulg. Num. 18, 7: David in sua generatione cum administrasset, ib. Act. 13, 36: mel ad principia convivii et in secundam mensam administratur, is served up, Varr. R. R. 3, 16, 5.—Hence, with esp. ref. to the object,
- II Fig., to take charge of, to manage, guide, administer, execute, accomplish, do, perform, etc. (the most usual signif. of this word; very freq. in Cic. and the histt.): a nobis omnia populi R. semper et belli adjumenta et pacis ornamenta administrata sunt, Cic. Verr. 2, 5, 47; so, provinciam, to govern, id. ib. 2, 4, 64: leges et judicia, id. Div. in Caecil. 22, 69: rem publicam, id. Off. 1, 25; so Liv. 6, 6, 11; cf. Drak. Liv. 6, 6, 11: bellum, Cic. Imp. Pomp. 2; id. Div. 2, 36 (a military t. t.); cf. with exercitus, id. Inv. 1, 34, 58; Herz. ad Caes. B. G. 2, 20, and Cortius ad Sall. J. 92, 9; Caes. B. G. 5, 50; id. B. C. 1, 25, 26; Nep. Chabr. 2; id. Eum. 5 al.: rem familiarem, Cic. Inv. 1, 25: negotium alicujus, id. Fam. 13, 11: neque ab uno omnia imperia administrari poterant, be issued, given, Caes. B. G. 2, 22: classem, id. B. C. 3, 18: navem, to guide, steer, id. ib. 3, 14: legionarii, qui dextram partem operis administrabant, i. e. who conducted the siege on the right side, id. ib. 2, 8: illustriores legationes, Nep. Dion. 1: oppida et fines alicujus, Sall. J. 22; cf. also Suet. Caes. 76; id. Tib. 8; id. Vitell. 5; id. Vesp. 4; so absol. (the acc. must be supplied from that which precedes): neque administrandi (sc. navigium) neque repellendi facultas dabatur, Auct. B. Alex. 21: milites neque pro opere consistere neque inter vineas sine periculo administrare poterant, nor ... pursue their work without peril, Sall. J. 92, 9: si celeriter administraverint (sc. hoc opus), Vitr. 1, 5, p. 19 Rod. (others translate administrare in this place, to put the hand to, to render service, to do one's duty, etc.).—Unus.: virtutem, innocentiam, diligentiam alicujus, to employ, Cato ap. Cic. Fam. 15, 5.
I intr., prêter son ministère, son aide : alicui ad rem divinam Pl. Epid. 418, prêter son aide à qqn pour un sacrifice, cf. St. 397.
II tr., ¶ 1 mettre sous la main, présenter : mel in secundam mensam administratur Varro R. 3, 16, 5, on présente (on sert) du miel au second service ¶ 2 avoir en main, sʼoccuper de, diriger, régler : rem administrandam arbitror sine ulla mora et confestim gerendam censeo Cic. Phil. 5, 31, je pense quʼil faut régler lʼaffaire sans retard et suis dʼavis quʼil faut lʼexécuter aussitôt, cf. Verr. 2, 3, 193 ; Liv. 24, 8, 7 || sʼoccuper de, exécuter : ad tempus res Cæs. G. 4, 23, 5, prendre toutes les mesures au moment opportun ; sic hanc rem totam administrasti, ut Cic. Verr. 2, 3, 164, tu as mené toute cette affaire de telle façon que, cf. Cæs. G. 2, 20, 4 ; 5, 6, 6, etc. || [abst ] mettre la main à lʼœuvre : a quibus (navibus) cum paulo tardius esset administratum Cæs. G. 4, 23, 2, comme de la part des navires lʼexécution avait été un peu lente, cf. G. 4, 31, 3 ; inter vineas sine periculo administrare Sall. J. 92, 9, travailler (faire leur tâche) sans risques à lʼintérieur des mantelets ¶ 3 diriger, administrer : rem publicam, administrer les affaires publiques [sens fréquent] [mais Liv. 30, 41, 2, assurer la défense publique, et 23, 49, 3, assurer un service public] ; rem navalem Cic. Verr. 2, 5, 43, diriger les affaires maritimes ; rem militarem Cic. Phil. 5, 45, les affaires militaires ; rem familiarem Cic. Inv. 1, 35, gérer ses affaires, administrer ses biens ; navem Cæs. C. 3, 14, 2, diriger (gouverner) un navire || [abst ] administrer [en parl. dʼun gouverneur de province] : Cic. Att. 6, 4, 1 ; Cat. d. Cic. Fam. 15, 5, 1 ; diriger la manœuvre [en parl. dʼopér. milit.] : Cæs. G. 7, 61, 2 ; C. 3, 26, 1.
- 1. leiden, (be)sturen [rem publicam; exercitum aanvoeren; bellum het opperbevel hebben; navem];
- 2. beheren, besturen [rem familiarem; provinciam];
- 3. verzorgen, uitvoeren, verrichten [negotium];
- 4. behulpzaam zijn (bij: dat.).
- to manage, control, guide, superintend, execute, regulate, rule, direct: provinciam: rem p., C., L.: bellum, Cs.: per homines honestissimos leges: legationes per Dionem, N.: alqd privato consilio, Cs.: inter vineas sine periculo, pursue their work without peril, S.
-
…prospectus impediretur, neque certa subsidia conlocari neque quid in quaque parte opus esset provideri neque ab uno omnia imperia administrari poterant. Itaque in tanta rerum iniquitate fortunae quoque eventus varii sequebantur. Legionis nonae et decimae milites, ut…
Julius Caesar, Gallic War
-
…intestinum ac domesticum post hominum memoriam crudelissimum et maximum me uno togato duce et imperatore sedetur. quod ego sic administrabo, Quirites, ut, si ullo modo fieri poterit, ne improbus quidem quisquam in hac urbe poenam sui…
Cicero, in Catilinam
-
…castris vetuerat. Hi propter propinquitatem et celeritatem hostium nihil iam Caesaris imperium expectabant, sed per se quae videbantur administrabant. Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites, quam in partem fors obtulit, decucurrit et ad…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eiectus in exsilium se Massiliam, ut aiunt, non in haec castra confert. O condicionem miseram non modo administrandae verum etiam conservandae rei publicae nunc si L. Catilina consiliis, laboribus, periculis meis circumclusus ac debilitatus subito…
Cicero, in Catilinam
-
…veneant atque venierint quid hunc hominem magnum aut amplum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avaritiam Romae in quaestu reliquerit vestra admurmuratio facit, Quirites, ut…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…eo consuerunt cuius orationem approbant summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse. Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur, nec solis Biturigibus communem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sit qui ad omnia nostrae memoriae bella conficienda divino quodam consilio natus esse videatur et quoniam auctoritas quoque in bellis administrandis multum atque in imperio militari valet, certe nemini dubium est quin ea re idem ille imperator plurimum possit .…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…auctoritate sine lepore. Dico igitur providentia deorum mundum et omnes mundi partes et initio constitutas esse et omni tempore administrari. Eamque disputationem tris in partes nostri fere dividunt. quarum prima pars est quae ducitur ab ea ratione quae…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…valet, certe nemini dubium est quin ea re idem ille imperator plurimum possit. vehementer autem pertinere ad bella administranda quid hostes, quid socii de imperatoribus nostris existiment quis ignorat, cum sciamus homines in tantis rebus ut aut…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…, mi Cicero, magno opere peto, si meam vitam, studium diligentissime superioribus temporibus in re p. administranda, quae Lepido digna sunt, perspecta habes, ut paria aut eo ampliora reliquo tempore exspectes et proinde tua…
Cicero, Epistulae ad Familiares