aemulus
aemulus, striving earnestly after, emulating, rivalling, vying with, emulous
Frieze-Dennison Vergil
- I In a good sense, Att. ap. Auct. Her. 2, 26, 42: laudum, Cic. Phil. 2, 12: laudis, id. Cael. 14: aemulus atque imitator studiorum ac laborum, id. Marc. 1, 2: Timagenis aemula lingua, Hor. Ep. 1, 19, 15: itinerum Herculis, Liv. 21, 41.—With ne and subj.: milites aemuli, ne dissimiles viderentur, Aur. Vict. Caes. 8, 3.—
- II In a bad sense, both of one who, with a hostile feeling, strives after the possessions of another, and of one who, on account of his strong desire for a thing, envies him who possesses it; envious, jealous, grudging.— With gen.: Karthago aemula imperii Romani, Sall. C. 10; Vell. 2, 1: Triton, Verg. A. 6, 173: quem remoto aemulo aequiorem sibi sperabat, Tac. A. 3, 8: Britannici, Suet. Ner. 6.—
- III Subst., a rival = rivalis: mihi es aemula, you are my rival (i. e. you have the same desire as I), Plaut. Rud. 1, 4, 20 (239); Ter. Eun. 623; cf. id. ib. 214; si non tamquam virum, at tamquam aemulum removisset, Cic. Verr. 2, 5, 31, §82: et si nulla subest aemula, languet amor, Ov. A. A. 2, 436.—By meton. (eccl.), an enemy: videbis aemulum tuum in templo, Vulg. 1 Reg. 2, 32; affligebat eam aemula, ib. 1, 6.— In gen., mostly of things without life, vying with, rivalling a thing, i.e. comparable to, similar to, with dat., v. Rudd. II. p. 70 (poet., and in prose after the Aug. per.): tibia tubae Aemula, Hor. A. P. 203: labra rosis, Mart. 4, 42: Tuscis vina cadis, id. 13, 118; Plin. 9, 17, 29, § 63; id. 15, 18, 19, § 68 al.: Dictator Caesar summis oratoribus aemulus, i. e. aequiparandus, Tac. A. 13, 3.☞ Facta dictaque ejus aemulus for aemulans, Sall. Fragm. Hist. 3 (cf. celatum indagator for indagans in Plaut. Trin. 2, 1, 15 (237), unless celatum be here a gen.).
Scotia et Wallia ‥ Hiberniam in modulis ~a imitari nituntur disciplina
~a malorum doctrina
citrinitas faciei et color viridis aut emul[us ]
aemula scaevorum vitat figmenta virorum
~us,gesaca velgewinna
muscipulas nostis quas obicit aemulus hostis
aemula ‥ / actio pravorum
cum ilium ‥ ~i ejus et inimici Dei pagani cepissent
cum quidam ~i ipsius, objectis falso querelis, conati sunt terram ‥ preripere
dictum etiam fuit ab ~is suis ipsum F. imperatorem plus consensisse in legem Machometi quam Jesu Christi
ecclesia que pacis ~os reprimit
regis rancorem suorumque invidiam ~orum timens
jussit ‥ exercitum ‥ progredi ‥ in itinere, in ~orum captivacionem
praestigias quas lividorum ‥ ~orum factio ‥ ingerebat
- 1. navolgend, wedijverend (m. gen.; dat.); ➤ Hannibal ~ itinerum Herculis; — subst. ī m en -a, ae f toegewijd navolger, ihb. aanhanger (v.e. filosofische richting) [eiusdem rationis];
- 2. jaloers, afgunstig, naijverig (m. gen.); — subst. mededing(st)er, rivaal, rivale; ➤ Carthago -a imperii Romani;
- 3. vijandig;
- 4. gelijk(waardig).
- 2 IC-, AIC-, striving earnestly after, emulating, rivalling, vying with, emulous: laudis: studiorum: itinerum Herculis, L.— Envious, jealous, grudging, malicious: Triton, V.— As subst, a rival: alqm tamquam aemulum removere. — Of things, rivalling, comparable, similar: tibia tubae, H.: Carthago inperi Romani, S.
-
…iustitia res publica crevit, reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago, aemula imperi Romani, ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. Qui…
Sallust, Catilina
-
…Minime ; quin effectum dabo. Sed numquid aliud imperas Munus nostrum ornato verbis, quod poteris ; et istum aemulum, Quod poteris, ab ea pellito. Memini, tametsi nullus moneas. Ego rus ibo, atque ibi…
Terence, Eunuchus
-
…traiecta per ossa medullas. Protinus alter amat, fugit altera nomen amantis silvarum tenebris captivarumque ferarum exuviis gaudens innuptaeque aemula Phoebes. Vitta coercebat positos sine lege capillos. Multi illam petiere, illa aversata petentes inpatiens expersque viri nemora…
Ovid, Metamorphoses
-
…. Sed tum, forte cava dum personat aequora concha, demens, et cantu vocat in certamina divos, aemulus exceptum Triton, si credere dignum est, inter saxa virum spumosa inmerserat unda. Ergo omnes magno circum clamore…
Vergil, Aeneid
-
…oportet aqua. Si cui iure bono sacer alarum obstitit hircus, aut si quem merito tarda podagra secat, Aemulus iste tuus, qui vestrum exercet amorem, mirifice est a te nactus utrumque malum. nam quotiens futuit totiens…
Catullus, Carmina
-
…torto corripiunt rapidique rotanti turbine portant. quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca, quandoquidem factis et moribus aemula magnis amnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt. Tum porro varios rerum sentimus odores nec tamen ad naris venientis…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, sive etiam, quia nihil erat prolatum melius, illud quod erat tenebant. post Amafinium autem multi eiusdem aemuli rationis multa cum scripsissent, Italiam totam occupaverunt, quodque maxumum argumentum est non dici illa subtiliter, quod et…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…ac prope dicam tantum apud istum in Siciliensi praetura auctoritas potuit quantum in urbana Chelidonis. veniunt Herbitam duo praetoris aemuli non molesti, muliercularum deterrimarum improbissimi cognitores ; incipiunt postulare, poscere, minari ; non poterant tamen, cum…
Cicero, in Verrem
-
…essem usus. abiit iratus. huius nebulonis oratione si Brutus moveri potest, licebit eum solus ames, me aemulum non habebis. sed illum eum futurum esse puto qui esse debet. tibi tamen causam notam esse volui et…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…enim umquam istius libidini obstitit sed paulo solutiore animo tamen secum illam haberet, si non tamquam virum sed tamquam aemulum removisset. accipit navis sociorum atque amicorum Cleomenes Syracusanus. quid primum aut accusem aut querar Siculone homini legati ,…
Cicero, in Verrem