ager
ager, productive land, a field, farm, estate, arable land, pasture
- In an extended sense, territory, district, domain, the whole of the soil belonging to a community (syn.: terra, tellus, arvum, solum, rus, humus; opp. terra, which includes many such possessions taken together; cf. Nieb. Röm. Gesch. 2, 694 sq.): Ager Tusculanus, ... non terra, Varr. L. L. 7, 2, 84: praedā atque agro adfecit familiares suos, Plaut. Am. 1, 1, 38 (190): abituros agro Achivos, id. ib. 1, 53 (205), 71 (223): ut melior fundus Hirpinus sit, sive ager Hirpinus (totum enim possidet), quam, etc., Cic. Agr. 3, 2: fundum habet in agro Thurino, id. Fragm. ap. Quint. 4, 2, 131 (pro Tull. 14): Rhenus, qui agrum Helvetium a Germanis dividit, Caes. B. G. 1, 2 Herz.: ager Noricus, id. ib. 1, 5: in agro Troade, Nep. Paus. 3: in agro Aretino, Sall. C. 36, 1: his civitas data agerque, Liv. 2, 16: in agro urbis Jericho, Vulg. Josue, 5, 13.—In the Roman polity: ager Romanus, the Roman possessions in land (distinguished from ager peregrinus, foreign territory) was divided into ager publicus, public property, domains, and ager privatus, private estates; v. Smith's Dict. Antiq., and Nieb. Röm. Gesch. 2, 695 and 696; cf. with 153 sq.—
- II In a more restricted sense.
- A Improdued or productive land, a field, whether pasture, arable, nursery ground, or any thing of the kind; cf. Doed. Syn. 3, 7 sq.; 1, 71; Hab. Syn. 68, and Herz. ad Caes. B. G. 7, 13: agrum hunc mercatus sum: hic me exerceo, Ter. Heaut. 146: agrum de nostro patre colendum habebat, id. Phorm. 364: ut ager quamvis fertilis, sine culturā fructuosus esse non potest, Cic. Tusc. 2, 5; id. Fl. 29: agrum colere, id. Rosc. Am. 18: conserere, Verg. E. 1, 73: agrum tuum non seres, Vulg. Lev. 19, 19: (homo) seminavit bonum semen in agro suo, ib. Matt. 13, 24; ib. Luc. 12, 16. —* Of a piece of ground where vines or trees are planted, a nursery: ut ager mundus purusque fiat, ejus arbor atque vitis fecundior, Gell. 19, 12, 8.—Of a place of habitation in the country, estate, villa: in tuosne agros confugiam, Cic. Att. 3, 15 (so ἀγρός, Hom. Od. 24, 205).—
- B The fields, the open country, the country (as in Gr. ἀγρός or ἀγροί), like rus, in opp. to the town, urbs (in prose writers generally only in the plur.), Ter. Eun. 972: homines ex agris concurrunt, Cic. Verr. 2, 4, 44: non solum ex urbe, sed etiam ex agris, id. Cat. 2, 4, 8: annus pestilens urbi agrisque, Liv. 3, 6; id. 3, 32: in civitatem et in agros, Vulg. Marc. 5, 14.—And even in opp. to a village or hamlet, the open field: sanum hominem modo ruri esse oportet, modo in urbe, saepiusque in agro, Cels. 1, 1.—
- C Poet., in opp. to mountains, plain, valley, champaign: ignotos montes agrosque salutat, Ov. M. 3, 25.—
- D As a measure of length (opp. frons, breadth): mille pedes in fronte, trecentos cippus in agrum Hic dabat, in depth, Hor. S. 1, 8, 12.
fructus agrorum viridi de cespite ruris / carpo
quod [hordeum ] dum ‥ eodem in agro sereret
novalis ager,brocen land , ‥ squalidus ager,forlætan æcer
compascuus ager,gemæne læs
ibi aecclesia cui pertinet una hida ‥ et medietas agrorum
ille molendinos, hic nostros surripit āgros(
spondet opes et ăgros,
cum a silvis ad agros, ab agris ad villas ‥ humani generis ordo processerit
in hac sententia spinas dubitationum ab agro mentis mee eradicasti
pius agri spiritalis cultor
qui [prelati ] in agro sunt dum terram mentis nostre aratro doctrine sue proscindunt
salutem et in agro dominico jugiter prosperari
ad dominici agri culturam
dimidium agrum quod nostra linga dicimusHealve aker
unam mansam cum xij agrorum quantitate
omni die debeo arare integrum agrum [AS: ] aut plusfulne æcer
habet abbas ‥ vj agros nemoris et vj agros prati [] : vj acras prati DB I 103b
Heringod habet inde i sullinc decem agros [sic ] minus
hec est conventio quam P. de S. ‥ fecit de feudo suo, id est terra unius hide et terra xxviij agrorum
geldabat pro j agro terre; terra est iii car’(
geldabat pro dimidio ferling; ibi est unus ager; terra j car’
geldabat pro uno agro; ibi tamen est una virga terre
in Angliam transire per agrum Salopiensem
➳ gén. sing. arch. agrei CIL 9, 200, 24 ; nom. pl. agrei CIL 1, 585, 93 ; abl. pl. agreis CIL 1, 585, 20 || formes vulg. abl. aggro, acro, acru.
- 1. akker, veld, stuk grond [publicus; privatus]; ➤ agrum colere;
- 2. (vooral plur.) open veld, vlak land ➤ permulti et ex urbe et ex agris; montes agrosque salutat;
- 3. (vooral sg.) (stads)gebied, (land)streek, regio [Tusculanus; Veiens; publicus staatsgebied]; ➤ agrum nostrum invadere; / in agrum in de diepte (bij een lengtemaat, itt. in fronte: in de breedte).
Acramvocant. Math. Paris. ann. 1083 :
Rex Willelmus misit Iustitiarios per omnes Angliæ Comitatus, et inquirere fecit, quot Agri, vel jugera terræ, uni aratro sufficerent per annum in singulis villis.Lib. Rames. sect. 245 :
Terra unius hidæ, et terra 28. Agrorum.Sect. 297 :
In Houctonensi Campo unum Agrum juxta viam.Tradit. Fuld. lib. 2. trad. 224 :
De terra culta atque arabili Agros 54.Trad. 229 :
In villa, quæ dicitur Aschaa, 80. Agros propriæ hæreditatis.Occurrit ibi iterum sub fin. lib. 3. pag. 588. et tom. 13. Spicilegii Acheriani pag. 289. Huc etiam spectare videntur verba Isidori lib. 15. Orig. cap. 15 :
Actum provinciæ Bœticæ rustici Agrum vocant. Agnam,pro
Agrum, habent hoc loco Gromatici ; est autem actus, ut ibidem definitur, mensura agri
latitudine pedum 4. longitudine 190.Vide Acra, Campus.
Hontheimpag. 667. col. 1 :
In horto facit Agrum integrum.Vide supra Acra 1.
Si Compascuus est ager jus est compascere.Pluries in fragm. leg. Thoriæ et in Dig. lib. 8. tit. 5. fr. 20. § 1.
Ager si Caput Bubulum fuerit, id est, duo trigona isopleura juncta, etc.
Agrum Rudem provincialem sic assignabimus quemadmodum supra dixi.
Ager rudisest in quo non est seges. Vide Lexica lat.
Ager si fuerit trigonus isopleurus habens tria latera per quæ sexagenas perticas habeat, etc.
Ager citratus, Ultratus, etc.
longitudo, eique opponitur
fronsseu latitudo, teste Beiero in Forcell. Lex. edit. Germ.
Damus aliquid de rebus nostris in pago Lugdunensi, Agro Ladiniacense, in villa Mispiliaco etc.Et fol. 115 :
In pago Lugdunensi, Agro Ladiniacense, in villa Montis Gudini etc.Vide
ChorierHist. Dalphin. tom. 1. pag. 518.
Audivit dici ab ipso rege moderno..., quod multum laborabat ad cognoscendum eam, et quod non spergebat in Agro naturæ ; sed post magnam agitationem et laborem spergebat semen inter coxas.
- productive land, a field, farm, estate, arable land, pasture: agrum mercari, T.: fertilis, fructuosus: agri solum, the bare ground, Cs.: agros findere sarculo, H.: conserere, V.: agri terminos, of an estate, H.: situs agri, of the farm, H. —A territory, district, domain: Hirpinus: Helvetius, Cs.: his civitas data agerque, L.: Apollinis, the domain of Apollo's temple, V. — Esp.: ager Romanus, the Roman possessions in land: publicus, public domain: privatos agros publicā pecuniā coëmere, private estates.—The fields, the open country, the country: neque agri neque urbis odium, T.: homines ex agris concurrunt: per agros perque vias, O.: domus qui prospicit agros, H.: mille pedes in fronte, trecentos in agrum dare, i. e. in depth, H.—A plain, valley, champaign (opp. montes): campestris, L,: montes agrosque salutat, O.
-
…Eodem tempore ; quo ; Haedui Ambarri, necessarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aere alieno, quam valentis, quam nobilis itaque ego illum exercitum prae Gallicanis legionibus et hoc dilectu quem in agro Piceno et Gallico Q. Metellus habuit, et his copiis quae a nobis cotidie comparantur, magno opere contemno…
Cicero, in Catilinam
-
…itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est…
Julius Caesar, Gallic War
-
…spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quid cogitent me scire sentiunt neque tamen permoventur. video cui sit Apulia attributa, quis habeat Etruriam, quis agrum Picenum, quis Gallicum, quis sibi has urbanas insidias caedis atque incendiorum depoposcerit. omnia superioris noctis consilia ad…
Cicero, in Catilinam
-
…ne causam diceret se eripuit. Cum civitas ob eam rem incitata armis ius suum exequi conaretur multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus est ; neque abest suspicio, ut Helvetii arbitrantur, quin ipse sibi mortem consciverit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur, Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…annuus et vitae necisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iussit. Id ea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, ; ex ; suis finibus in Helvetiorum fines transirent et finitimi…
Julius Caesar, Gallic War
AGERand AGER PUBLICUS. [AGRARIAE LEGES; AGRIMETATIO. ]