alieno
alieno, to make strange, make another’s, transfer, make over, part with
- Orig., to make one person or thing another: facere, ut aliquis alius sit. Thus, in Plaut., Sosia says to Mercury, who represented himself as Sosia: certe edepol tu me alienabis numquam, quin noster siem, Plaut. Am. 1, 1, 243 (395). So also Pliny: sacopenium, quod apud nos gignitur, in totum transmarino alienatur, is entirely other than, different from, the transmarine one, Plin. 20, 18, 75, § 197.—Hence, of things, a t. t. in the Roman lang. of business, to make something the property of another, to alienate, to transfer by sale (in the jurid. sense, diff. from vendere: Alienatum non proprie dicitur, quod adhuc in dominio venditoris manet? venditum tamen recte dicetur, Dig. 50, 16, 67; the former, therefore, includes the idea of a complete transfer of the thing sold): pretio parvo ea, quae accepissent a majoribus, vendidisse atque alienāsse, Cic. Verr. 2, 4, 60: venire vestras res proprias atque in perpetuum a vobis alienari, id. Agr. 2, 21, 54: vectigalia (opp. frui), id. ib. 2, 13, 33; so Varr. R. R. 2, 1; Dig. 4, 7, 4.—Esp., to remove, separate, make foreign: urbs maxuma alienata, Sall. J. 48, 1.—
- II Transf. to mental objects, and with esp. reference to that from which any person or thing is separated or removed, to cast off, to alienate, estrange, set at variance, render averse, make enemies (Abalienatus dicitur, quem quis a se removerit; alienatus, qui alienus est factus, Paul. ex Fest. p. 25 Müll.; class., esp. freq. in the part. alienatus).
- A In gen.: eum omnibus eadem res publica reconciliavit, quae alienārat, Cic. Prov. Cons. 9: legati alienati, id. Pis. 96: alienati sunt peccatores, Vulg. Psa. 51, 4; ib. Col. 1, 21: alienari a Senatu, Cic. Att. 1, 14: studium ab aliquo, id. Pis. 76: si alienatus fuerit a me, Vulg. Ezech. 14, 7: alienati a viā Dei, ib. Eph. 4, 18: voluntatem ab aliquo, Cic. Phil. 2, 38; id. Fam. 3, 6: tantā contumeliā acceptā omnium suorum voluntates alienare (sc. a se), Caes. B. G. 7, 10: voluntate alienati, Sall. J. 66, 2; Nep. Alcib. 5, 1: falsā suspitione alienatum esse, neglected, discarded, Sall. C. 35, 3: animos eorum alienare a causā, Cic. Prov. Cons. 21: a dictatore animos, Liv. 8, 35: sibi animum alicujus, Vell. 2, 112; Tac. H. 1, 59; Just. 1, 7, 18.—
- B Esp.
- 1 Mentem alienare alicui, to take away or deprive of reason, to make crazy, insane, to drive mad (not before the Aug. per., perh. first by Livy): erat opinio Flaccum minus compotem fuisse sui: vulgo Junonis iram alienāsse mentem ferebant, Liv. 42, 28: signum alienatae mentis, of insanity, Suet. Aug. 99: alienata mens, Sall. Rep. Ord. 2, 12, 6 (cf. Liv. 25, 39: alienatus sensibus).—And absol.: odor sulfuris saepius haustus alienat, deprives of reason, Sen. Q. N. 2, 53.—Hence, pass.: alienari mente, to be insane, Plin. 28, 8, 27, § 93: ita alienatus mente Antiochus (erat), Vulg. 2 Macc. 5, 17.—
- 2 In medic. lang.: alienari, of parts of the body, to die, perish: intestina momento alienantur, Cels. 7, 16; 8, 10; 5, 26, n. 23: in corpore alienato, Sen. Ep. 89: (spodium) alienata explet, Plin. 23, 4, 38, § 76.—
- 3 Alienari ab aliquā re, to keep at a distance from something, i. e. to be disinclined to, have an aversion for, to avoid = abhorrere (only in Cic.): a falsā assensione magis nos alienatos esse quam a ceteris rebus, Cic. Fin. 3, 5, 18: alienari ab interitu iisque rebus, quae interitum videantur afferre, id. ib. 3, 5, 16.
2) insbes.: a) als gerichtl. t.t., eine Sache (durch iuris cessio) einem andern abtreten, veräußern (u. zwar im streng. jurist. Sinne [nach Paul. dig. 50, 16, 67] so, daß wirkliche Übergabe der Sache in fremden Besitz stattfindet, was bei vendo nicht notwendig der Fall ist dah. verb. vendere atque alienare, nicht umgekehrt), vectigalia, Varr. u. Cic.: si res fuerint usucaptae ab eo, cui alienatae sint, ICt. – b) ein Kind, einen Sklaven gleichs. sich u. seiner Familie fremd machen, aus der Familie verstoßen, in fremde Gewalt geben (Ggstz. alqm suum facere, als Sohn annehmen; vgl. Ruhnken Ter. heaut. 5, 2, 26, die Auslgg. zu Liv. 41, 8, 12), ita nos alienavit, Ter.: ne quis quem civitatis mutandae causā suum faceret neve alienaret, Liv.: an pro non natis sint habendi, qui a familia sunt alienati? Quint.: dah. scherzh., tu me alienabis numquam quin noster siem (sagt Sofia zu Merkur, der sich für Sofia ausgibt), d.i. du sollst mich gewiß nie zum Fremden machen in unserem Haus, Plaut. Amph. 399. – c) (als mediz. t.t.) alienari, v. Körper u. dessen Teilen = absterben, intestina, Cels.: corpus, Sen.: u. Partic. subst., alienata, ōrum, n. pl., abgestorbene Glieder, Plin. – d) alcis mentem, jmds. Verstand od. Sinne betäuben = jmd. um seinen Verstand od. von Sinnen bringen, wahnsinnig od. verrückt machen, erat opinio, post censuram minus compotem fuisse sui (nicht völlig bei Verstande gewesen sei); vulgo Iunonis iram ob spoliatum templum alienasse mentem (ihn verrückt gemacht habe) ferebant, Liv. 42, 28, 12: u. so absol., odor sulphuris saepius haustus alienat, bringt von Sinnen, macht verrückt, Sen. nat. qu. 2, 53, 2 (vgl. § 1 dementes facit). – Öfter im Passiv, quorum alienatur mens, die von Sinnen kommen, verrückt werden, Plin.: alienatas discordiā mentes hominum (ganz verblendeten G.) eo piaculo compotes sui fecisse, Liv.: signum alienatae mentis, von Geistesabwesenheit, Suet. – dah. vom Menschen selbst: alienari mente, von Sinnen kommen, verrückt werden, Plin. u. Cael. Aur. – u. bes. alienatā mente, von Sinnen, vom Verstande gekommen, verrückt, wahnsinnig, Caes. u.a.: u. dafür auch alienatus mente, Plin.: u. velut alienatus sensibus, wie besinnungslos, wie von Sinnen, Liv.: alienatus in febri, phantasierend, Capitol.: alienatus ad libidinem animo, außer sich vor wilder Begier, Liv.; s. viele Belege bei Drak. Liv. 3, 48, 1.
II) übtr.: 1) im allg., den Geist, Sinn von etw. entfernen, abziehen, gegen etw. fremd od. gleichgültig machen, alienatis a memoria periculi animis, indem sie alle Gefahr vergaßen, Liv.: velut alienato ab sensu animo, jedem Schmerzgefühl fremd, gegen jedes Sch. gleichgültig, Liv.
2) insbes.: a) jmd. der Gesinnung nach sich od. einem andern entfremden = abstoßen, mit jmd. od. sich veruneinigen, jmd. abgeneigt-, abspenstig-, abtrünnig machen, gegen sich aufbringen u. dgl., im Passiv (bes. im Partic. Perf.) sich lossagen, aufhören Freund zu sein, feind od. abtrünnig werden, abfallen (Ggstz. conciliare, reconciliare, allicere), omnes a se bonos, Cic.: alcis voluntatem ab alqo, Cic.: omnium suorum voluntates (sc. a se), Caes.: regem socium alci, Liv. 30, 14, 10: sibi alqm, Liv. 44, 27, 8, od. sibi alcis animum, Vell. 2, 112, 7: plane alienari a senatu, Cic.: voluntate alienati, Sall.: alienatus ab senatu Aemilius, Liv.: alienati Romanis (Dat.), Liv. 35, 31, 4: alienatae discordiā (durch Zw.) mentes hominum, Liv.: insulas alienatas (abtrünnigen) ad officium redire coëgit, Nep.: alienato erga Vespasianum animo, Tac.: non vultu alienatus, keine Spur von Entfremdung (Ungnade) im Gesicht, Tac. – b) alienari ab alqa re, sich von etwas entfernt halten, d.i. einen natürlichen Widerwillen gegen etw. haben, es vermeiden, a falsa assensione u. ab interitu, Cic. de fin. 3, 16 u. 18.
- 1. vervreemden, tot vijand maken, tweedracht zaaien tussen, tot afvalligheid bewegen; — pass. afvallen, afvallig worden; ➤ insulae alienatae afvallig; non vultu alienatus zonder een spoor v. afkeer op het gezicht;
- 2. (a) weggeven, verwijderen, verstoten, in andermans handen geven; — pass. in andermans handen vallen [urbs alienata]; (b) (jur. t.t.) vervreemden, overdragen;
- 3. mentem tot waanzin drijven.
出手。間格。使離。— unum ab alio 挑唆彼此。— mentem ejus 使人瘋。— a se eum, vel voluntatem ejus 使其不悦我。Alienantur intestina 五臓腐爛。Ne gens alienaretur 恐民背叛。
Suggest a Translation
See an image
- alienus, to make strange, make another's, transfer, make over, part with: de vectigalibus alienandis: a vobis alienari (sc. res): parvo pretio ea.—To make subject to another, give up, lose: urbs maxima alienata, i. e. subjected to a foreign power, S.: pars insulae alienata, L.—Fig., to alienate, estrange, set at variance: omnium suorum voluntates, Cs.: quae alienarat: omnīs a se bonos: a dictatore militum animos, L.: voluntate alienati, S.: me falsā suspicione alienatum esse, estranged, S.: gentium regem sibi, L.—Pass.with ab, to have an aversion for, shrink from: a falsā adsensione alienatos esse.—To alienate, deprive of reason, make delirious, drive mad: alienatus animo, L.: alienatā mente, Cs.: alienato ab sensu animo, L.: alienatus ad libidinem animo, L.
-
…alienis nominibus liberalitas Orestillae suis filiaeque copiis persolveret, sed quod non dignos homines honore honestatos videbam meque falsa suspicione alienatum esse sentiebam. Hoc nomine satis honestas pro meo casu spes reliquae dignitatis conservandae sum secutus. Plura cum scribere…
Sallust, Catilina
-
…. invidiosa res, turpis postulatio et confessio temeritatis. summum erat periculum ne, si nihil impetrassent, plane alienarentur a senatu. huic quoque rei subventum est maxime a nobis perfectumque ut frequentissimo senatu et liberalissimo uterentur, multaque…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…late enim patet hoc vitium et est in multis, sed tamen probabilem materiem nacti sermonis ignari meae constantiae conabantur alienare a te voluntatem meam ; qui te forum Tarsi agere, statuere multa, decernere, iudicare dicerent, cum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, armis nostros duces adiuverunt. fecerunt idem reliqui qui quondam in eadem causa erant et propter multorum annorum iniurias alienati a senatu putabantur quos minime mirum est communicata cum eis re publica fidelis ; esse ;, qui…
Cicero, Philippicae
-
…mei aut non probare quae fiant. quorum etsi utrumque verum est, tamen ab illis dicitur animo a me alienato, non quo ita esse perspexerint. sed ; in eo est ; totum ut hoc Balbus sustineat…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…opprimere equitatum eius possem, vel quod exercitus Lepidi eam partem ; quae corrupta est et ab re p. alienata, et corrigere et coercere praesentia mei exercitus possem. itaque in Isara, flumine maximo, quod in finibus…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…autem ita mecum locutus est quasi non dubium bellum haberemus, nihil ad spem concordiae. plane illum a se alienatum cum ante intellegeret, tum vero proxime iudicasse. venisse Hirtium a Caesare qui esset illi familiarissimus, ad se…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…non reddat. deinde a quibusdam Syracusanis admonetur, hi autem quidam erant adfines istius, quorum iste uxores numquam alienas existimavit, Cleomenes et Aeschrio, qui quantum apud istum et quam turpi de causa potuerint ex reliquis criminibus intellegetis…
Cicero, in Verrem
-
…auxilia propter acerbitatem atque iniurias imperi nostri aut ita imbecilla sunt ut non multum nos iuvare possint, aut ita alienata a nobis ut neque exspectandum ab iis neque committendum iis quicquam esse videatur. Regis Deiotari et voluntatem et copias…
Cicero, Epistulae ad Familiares