alteruter
alteruter, one or the other, either this or that, one of two
- I One of two, the one or the other, either, no matter which (rare but class.): AD. ALTERVTRVM. SIBI. REDD(iderunt), Carm. Fr. Arv. 28: video esse necesse alterutrum, Cic. Div. in Caecil. 18: si in alterutro peccandum sit, malo viderinimis timidusquam parum prudens, id. Marcell. 7; so id. Fam. 6, 3; 9, 6; id. Att. 10, 1; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8 fin.: Alterutrum velox victoria fronde coronet, * Hor. Ep. 1, 18, 64; Nep. Dion, 4, 1.—With both parts declined (prob. only in the two foll. exs.): alteriusutrius causā, Cato ap. Prisc. p. 693 P.: longitudo alteriusutrius, Cic. Prot. Fragm. ib.—
- II = uterque, both: necessarium fuit alterutrum foris et sub dio esse, Col. praef. 12.
mortuus alteruter cogit utrumque mori
duorum ‥ ~trum eligamus
super hoc ‥ non multum trahimus ex ~tra parte funem
ita ut caput in ~tram partem torquere non posset
respuit hec veri verus amoris honor; / nescit in †alterutrem [(l. ~um ] flecti
hortamur vos ‥ in omnibus Dei mandatis ~tros excitare(
[audientes ] coeperunt ~trum requirere quis esset ille
ne sibi obessent ~tra
valedicentes se mutuo unus ~tri nunquam visurus digressi sunt ab ~tro
reclinabantur in ~trum, in sanctum sanctus
quod homines utriusque regis et mercatores per terras ~tras et nundinas ‥ ire et redire ‥ potuissent
hoc scriptum in modum cyrographi confectum sigillis mutuis hinc inde munitum penes partes ~tras est divisum
mutuis ~trum solaciis(
multis ~trum diu habitis internuntiis
illis ~trum dissentione mutua concertantibus
cohabitantibus Anglicis et Normannis et ~trum uxores ducentibus vel nubentibus
➳ la décl. des deux éléments séparés existe aussi : altera utra Cic. Rep. 3, 6 ; Liv. 28, 41, 10 ; alterum utrum Cic. Fam. 4, 4, 5 ; Nat. 1, 70, etc.; alterius utrius Cic. Att. 10, 1, 2 ; Fam. 9, 6, 3 ; alteram utram Cic. Div. 2, 62 ; altero utro Cic. Br. 143 ; alterā utrā Varro L. 8, 41 ; Liv. 8, 5, 6 || gén. et dat. f. arch. alterutræ, Char. 159, 2 ; Gell. 2, 11, 1.
- one or the other, either this or that, one of two: necesse erat alterutrum esse hostem: ut si in alterutro peccandum sit, malim, etc.: ne alteruter alterum praeoccuparet, N.
-
…tibi est ex hoc morbo non convalescere, sive tu medicum adhibueris sive non adhibueris, non convalesces ; et alterutrum fatum est ; medicum ergo adhibere nihil attinet. Recte genus hoc interrogationis ignavum atque iners nominatum est, quod…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neque rem publicam alterutro exercitu privare voluisse. hac habita oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus…
Julius Caesar, Civil War
-
…;, non possumus nisi hoc, non videri eam tuam esse dignitatem neque fidem omnibus cognitam ut contra alterutrum, cum utrique sis maxime necessarius, arma feras, et hoc non dubitamus quin Caesar pro sua humanitate maxime…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…aliud de eo referre non audere qui contra se consulem exercitum duceret nisi se ipsum hostem iudicare necesse erat enim alterutrum esse hostem ; nec poterat aliter de adversariis ducibus iudicari. si igitur Caesar hostis, cur consul nihil refert…
Cicero, Philippicae
-
…esse verum, pertimuit ne, si concessum esset huius modi aliquid aut vivet cras aut non vivet Epicurus, alterutrum fieret necessarium totum hoc aut etiam aut non negavit esse necessarium ; quo quid dici potuit obtusius Urguebat Arcesilas Zenonem…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, cum illo ipso contenderem sic enim faciendum fuisset. non existimo, te putare id mihi suscipiendum fuisse. alterutrum, inquit idem Sallustius, defendisses idque Pompeio contendenti dedisses ; etenim vehementer orabat. Lepidum is amicum Sallustium ,…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…ita sint, quis sit qui socium fraudarit et fefellerit consideremus ; dabit enim nobis iam tacite vita acta in alterutram partem firmum et grave testimonium. Q. Roscius quid ais nonne, ut ignis in aquam coniectus continuo restinguitur…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…non non modo verum esse sed etiam necessarium vide quam sit cautus is quem isti tardum putant si enim inquit alterutrum conoessero necessarium esse, necesse erit cras Hermarchum aut vivere aut non vivere ; nulla autem est in natura rerum…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…beatum fore censeat si sapiens sit distrahor, tum hoc mihi proba bilius tum illud videtur, et tamen nisi alterutrum sit virtutem iacere plane puto. Verum in his discrepant. quid illa in quibus consentiunt num pro veris probare…
M. Tullius Cicero, Lucullus