animadverto

animadverto, to direct the mind, give attention to, attend to, consider, regard, observe, punish

institueras animadvertere in eos
you had decided to punish them

ănĭmadverto (archaic -vorto), ti, sum, 3, v. a. [contr. from animum adverto, which orthography is very freq. in the anteclass. period; cf. adverto, II. B.] (scarcely found in any poet beside Ter. and Verg.), to direct the mind or attention to a thing, to attend to, give heed to, to take heed, consider, regard, observe.

I Lit.
- A In gen.: alios tuam rem credidisti magis quam tete animum advorsuros, Ter. Phorm. 467: atque haec in bello plura et majora videntur timentibus, eadem non tam animadvertuntur in pace, Cic. Div. 2, 27: sed animadvertendum est diligenter, quae natura rerum sit, id. Off. 2, 20, 69: dignitas tua facit, ut animadvertatur quicquid facias, id. Fam. 11, 27, 7; Nep. Epam. 6, 2.—With ut, to think of: illud me non animadvertisse moleste ferrem, ut ascriberem, etc., Cic. Fam. 5, 20, 5 (cf.: animos advertere, ne, Liv. 4, 45).—
- B Esp., as t. t.
- - 1 Of the lictor, whose duty it was to give attention, to see, that the consul, when he appeared, should receive due homage (cf. Sen. Ep. 64; Schwarz ad Plin. Pan. 23, and Smith, Dict. Antiq., s. v. lictor): consul animadvertere proximum lictorem jussit, Liv. 24, 44 fin.—
  - 2 Of the people, to whom the lictor gave orders to pay attention, to pay regard to: consule theatrum introeunte, cum lictor animadverti ex more jussisset, Suet. Caes. 80 Ruhnk.—
II Transf., as a consequence of attention.
- A To remark, notice, observe, perceive, see (in a more general sense than above; the most usu. signif. of this word).
- - - a With acc.: Ecquid attendis? ecquid animadvertis horum silentium? Cic. Cat. 1, 8, 20: utcumque animadversa aut existimata erunt, Liv. praef. 8: his animadversis, Verg. G. 2, 259; 3, 123 et saep.: Equidem etiam illud animadverto, etc., Cic. Off. 1, 12, 37 Beier.: nutrix animadvertit puerum dormientem circumplicatum serpentis amplexu, id. Div. 1, 36, 79.—
    - b With acc. and inf.: postquam id vos velle animum advorteram, Ter. Phorm. 909: qui non animadverterit innocentes illos natos, etc., Nep. Epam. 6, 3: turrim conlucere animadvertit, Tac. H. 3, 38.—
    - c With ind. quest.: quod quale sit, etiam in bestiis quibusdam animadverti potest, Cic.Am. 8, 27.—
- B In a pregn. sense, to discern something, or, in gen., to apprehend, understand, comprehend, know (less freq. than the synn. cognoscere, intellegere, etc.): boni seminis sues animadvertuntur a facie et progenie, Varr. R. R. 2, 4, 4: nonne animadvertis, quam multi effugerint? Cic. N. D. 3, 37, 89: ut adsint, cognoscant, animadvertant, quid de religione ... existimandum sit, id. ib. 1, 6, 14: animadverti enim et didici ex tuis litteris te, etc., id. Fam. 3, 5.—
- C To notice a wrong, to censure, blame, chastise, punish (cf. the Engl. phrase to attend to one, for to punish): Ea primum ab illo animadvortenda injuriast, deserves to be punished, Ter. And. 156 (animadvortenda = castiganda, vindicanda, Don.): O facinus animadvortendum, O crime worthy of punishment, id. ib. 767: animadvertenda peccata, Cic. Rosc. Am. 40: res a magistratibus animadvertenda, id. Caecin. 12: neque animadvertere neque vincire nisi sacerdotibus permissum = morte multare, to punish with death, Tac. G. 7.—Esp. freq. in judicial proceedings as t. t., constr. with in aliquem: qui institueras animadvertere in eos, Cic. Verr. 2, 2, 23: imperiti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie factum esse dicerent, id. Cat. 1, 12, 30: qui in alios animadvertisset indictā causā, id. Fam. 5, 2; so Sall. C. 51, 21; Liv. 1, 26: in Marcianum Icelum, ut in libertum, palam animadversum, Tac. H. 1, 46; 1, 68; 1, 85; 4, 49; Suet. Aug. 15; id. Tib. 61; id. Calig. 30; id. Galb. 20; Dig. 48, 19, 8 al.; hence, effect for cause, animadverti, to offend, be censurable, Cic. Or. 3, 12.

animadverto (animadvorto), vertī (vortī), versum (vorsum), ere (aus animum adverto, s. ad-verto no. II, A, b), I) den Geist-, Sinn-, seine Aufmerksamkeit auf etwas richten, aufmerken, beachten, wahrnehmen (in dem Sinne: seinen Vorteil u. dgl. wahrnehmen), rem suam, Ter.: in praesens haud animadversum (prodigium), Tac.: non animadverti in pace, Cic. – mit folg. indir. Fragesatz, ut animadvertatur quidquid facias, Cic.: me obsecras amantissime, ne obliviscar vigilare et ut animadvertam quae fiant, Cic. – m. folg. ut od. ne u. Konj., illud me non animadvertisse moleste ferrem, ut ascriberem te in fano pecuniam iussu meo deposuisse, nisi etc., meiner Aufmerksamkeit entgangen ist (= ich übersehen habe), Cic. ep. 5, 20, 5: tamen admonendi sunt, ut animadvertant, ne callida assentatione capiantur, Cic. de amic. 99; vgl. Cic. de off. 2, 68. Liv. 4, 56, 12. – Dah. als t.t. a) v. Liktor, der achtgeben, aufpassen mußte, daß dem Konsul bei seinem Erscheinen Platz gemacht u. ihm die gehörige Achtung bezeigt wurde, consul animadvertere proximum lictorem iussit, Liv. 24, 44, 10. – b) v. Volke, dem der Liktor aufzumerken, achtzuhaben befahl, consule theatrum introeunte, cum lictor animadverti ex more iussisset, Suet. Caes. 80, 2. – II) übtr.: A) als Folge der angewandten Aufmerksamkeit, bemerken, gewahr werden, wahrnehmen (im allgemeineren Sinne als oben), sehen, ersehen, erkennen, abnehmen, ecquid animadvertis horum silentium? Cic.: animadv. alqm scribentem, Nep.: ne (milites) ex oppido (v. der Stadt aus) animadverterentur, Caes.: si quod (peccatum) est animadversum, Cic.: his animadversis, Verg.: boni seminis sues animadvertuntur a facie, Varr. – m. folg. Acc. u. Infin., postquam id vos velle animum advorteram, Ter. Phorm. 909: animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos nihil earum rerum facere, Caes.: si animadvertissent audere adversus se tam exiguis copiis pugnare, Nep.: animadvertebas igitur versus ab iis admisceri orationi, Cic.: equidem etiam illud animadverto lenitate verbi rei tristitiam esse mitigatam, Cic.: animadverti et didici ex tuis litteris te omnibus in rebus habuisse rationem, ut etc., Cic. – m. folg. Nomin. u. Infin., sed quaedam (leges) istic esse animadvertuntur, Gell. 20, 1, 4. – m. folg. indir. Fragesatz, ut adsint, cognoscant, animadvertant, quid de religione, pietate, sanctitate existimandum sit, Cic.: quod quidem quale sit etiam in bestiis quibusdam animadverti potest, Cic. – m. cum u. Konj., animadversum saepe est, cum cor animantis alicuius evulsum ita palpitaret, ut etc., Cic. de nat. deor. 2, 24. – m. folg. fore, ut u. Konj., *Auct. b. Hisp. 36, 2 ed. Dinter (wo Vulg. bl. ut u. Konj.). – im Zshg. absol., ut etiam possumus hinc animadvertere, Vitr. 10, 16, 5. – B) prägn.: 1) wie unser »etwas jmdm. übel od. mißfällig vermerken«, d.i. ahnden, rügen, strafen, a) infolge amtlicher od. väterlicher Berechtigung gegen jmd. rügen, an ihm ahnden, ihn bestrafen, gew. mit in alqm ohne Objekt des Vergehens, in iudices quosdam, Cic.: in alqm iure, Cic.: patrio iure in filium, Liv.: impers., sortitione animadvertitur in quosdam, Cic.: die Partic. auch in bezug auf das Vergehen, o facinus animadvertendum, die Strafe verdient, Ter.: ea primum ab illo animadvertenda iniuria est, Ter.: res animadvertenda, Cic.: multa animadversa severe, Suet. – euphem. = jmd. mit dem Tode bestrafen, hinrichten, in alqm, Tac. u. Suet. (vgl. Bremi Suet. Aug. 15): dah. sogar animadversus = der »Hingerichtete«, Paul. dig. 48, 24, 3. – b) übh. etw. rügen, tadeln, ea sunt animadvertenda peccata maxime, quae difficillime praecaventur, Cic.: in qua (voce) nihil offendi, nihil displicere, nihil animadverti possit, Cic.: quae omnia ingrata atque arrogantiae plena animadvertit in eo, Suet. – 2) die Gottheit beachten, ihr Achtung bezeigen, deos immortales, Gell. 2, 28, 2. – ➳ Perf. animadversit, Apul. flor. 19 zw. cod. F. (aber Krüger animadversis).

…uti eos testes suae quisque virtutis haberet ; ipse a dextro cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut…

Julius Caesar, Gallic War
…fecisset, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet. His omnibus rebus unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium, summam in se…

Julius Caesar, Gallic War
…iniuria posse defendere. Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt. Animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos nihil earum rerum facere quas ceteri facerent sed tristes capite demisso terram intueri. Eius…

Julius Caesar, Gallic War
…rem publicam metu, in exsilium, si hanc vocem exspectas, proficiscere. quid est ecquid attendis, ecquid animadvertis horum silentium patiuntur, tacent. quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis at si hoc idem huic…

Cicero, in Catilinam
…castra moveri ac signa ferri iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit primum, quod aut quam in…

Julius Caesar, Gallic War
…aluerunt coniurationemque nascentem non credendo conroboraverunt ; quorum auctoritate multi non solum improbi verum etiam imperiti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie factum esse dicerent. nunc intellego, si iste, quo intendit, in Manliana castra…

Cicero, in Catilinam
…cornu pulsa atque in fugam coniecta esset, a dextro cornu vehementer multitudine suorum nostram aciem premebant. Id cum animadvertisset P. Crassus adulescens, qui equitatui praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam…

Julius Caesar, Gallic War
…etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet. His omnibus rebus unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium ,…

Julius Caesar, Gallic War
…Quare aequum est vos cognoscere atque ignoscere Quae veteres factitarunt si faciunt novi. Date operam, et cum silentio animadvertite, Ut pernoscatis quid sibi Eunuchus velit. PHAEDRIA. PARMENO. Quid igitur faciam non eam ne nunc quidem…

Terence, Eunuchus
…, cum summo studio domi exsequebantur imitari quam invidere bonis malebant. Sed eodem illo tempore Graeciae morem imitati verberibus animadvortebant in civis, de condemnatis summum supplicium sumebant. Postquam res publica adolevit et multitudine civium factiones valuere, circumveniri…

Sallust, Catilina

Frequency

1256th

most frequent word

Most used by

Vitruvius
Q. Tullius Cicero
Julius Caesar
Cornelius Nepos
Aulus Gellius

Collocations

etiam 63
video 62
magnus 56
ita 55
cum 49
multus 46
quidam 45
ne 45
autem 45
locus 38

Textbooks

CambridgeLatin 36
MorelandFleischer 17
EcceRomani 39

animadverto

Saved

Recent