arcanus
arcanus, secret, trusty, silent
Frieze-Dennison Vergil
- I That keeps a secret, trusty: dixisti arcano satis, Plaut. Trin. 2, 4, 155 (556): petiit, ut aliquem ex arcanis mitteret, Plin. 7, 52, 53, § 178.— Hence, poet., of the night: omina arcanā nocte petita, in silent night, or night that keeps secrets, Ov. H. 9, 40; Stat. S. 1, 3, 71.—
- II Hidden, concealed, secret, private (class., although very rare in Cic.): at quīcum joca, seria, ut dicitur, quīcum arcana, quīcum occulta omnia, Cic. Fin. 2, 26, 85: consilia, Liv. 35, 18; so Hor. C. 3, 21, 15: secretae et arcanae opes, Plin. Pan. 34, 3: fontis arcani aqua, Tac. A. 2, 54: libidines, Suet. Tib. 43 al.: littera celatos arcana fatebitur ignes, Ov. M. 9, 516: sensus, Verg. A. 4, 422 al.— Esp., in the lang. of religion, of things sacred and incommunicable: ARCANA VRBIS PRAESIDIA, Inscr. Orell. 2494: audivit arcana verba, quae non licet homini loqui, Vulg. 2 Cor. 12, 4; and of secret, mysterious usages: sacra, Ov. M. 10, 436: arcana cum fiunt sacra, Hor. Epod. 5, 52; so Stat. S. 3, 4, 92; Sil. 2, 427; Claud. Rapt. Pros. 3, 402; and by poet. license transf. to the deity presiding over such mysteries: qui Cereris sacrum Volgavit arcanae, Hor. C. 3, 2, 27.—Hence, subst.: arcānum, i, n., a secret.
- A In gen.: nox arcanis fidissima, Ov. M. 7, 192: arcani Fides prodiga, Hor. C. 1, 18, 16: si quid umquam arcani sanctive ad silendum in curiā fuerit, Liv. 23, 22, 9: arcana regum, Curt. 4, 6, 5: revelare arcana, Vulg. Prov. 11, 13: denudare arcana amici, ib. Eccli. 27, 17.—
- B Spec., a sacred secret, a mystery: fatorum arcana, Ov. M. 2, 639; so Verg. A. 7, 123: Pythagorae arcana, Hor. Epod. 15, 21; cf.: Jovis arcana, the secret decrees of, id. C. 1, 28, 9: deorum arcanum proferre, Plin. Pan. 23, 5: arcana quaedam, secret rites (of the diviners), Vulg. Exod. 7, 11: violabunt arcanum meum, my secret place, sanctuary, Vulg. Ezech. 7, 22 et saep.—Adv.: arcā-nō (cf. Charis. pp. 173 and 179 P.), in secret, privately: arcano tibi ego hoc dico, Plaut. Trin. 2, 4, 117 (518): hunc (librum) lege arcano convivis tuis, Cic. Att. 16, 3 (cf. Charis. l. c.): arcano cum paucis familiaribus suis colloquitur, Caes. B. C. 1, 19.— * Comp.: arcanius judicare aliquid de aliquā re, Col. 3, 2 fin.—Sup. not used.
spectaculum ‥ spiritali et ~o praecordiorum intuitu ‥ cernere promeruit
archanus [? ] Michael nitido lampabilis oreplay on archangelus
archano humane redemptionis consilio
misteriorum ~a
dignus ‥ cui Dominus specialiter sua revelaret ~a
ut ‥ tamen crederes quae in tanto ~o humani ingenii vires excedunt
marcet animus nec ‥ archana phylosophiae penetrat
non cunctabor cordis mei ~um vobis reserare
cum multa ‥ †areana [l. ~a ] scrutantium ‥ revolverem
in almiphono amenitatis archano in animum suum hauriunt felicem ardorem
regis fugientis plaustra et clitellas cum quibusdam ~is et gaza multiplici ‥ comprehendit
- 1. (niet-klass.) stilzwijgend, zwijgzaam [nox];
- 2. heimelijk, geheim; ➤ -a consilia; -um et occultum scelus;
- 3. privé, intiem [sermones];
- 4. geheimzinnig, mysterieus [sacra]; / subst. arcānum, ī n (vaak plur.) (a) geheim; ➤ prodere -um; -a imperii; (b) het geheimzinnige; / adv. arcānō in het geheim, heimelijk; ➤ ~ tibi ego hoc dico.
- arca, secret, trusty, silent: nox, O.—Hidden, close, secret, private, concealed: consilia, H.: Littera, O.: sensūs, V.: sacra, mysteries, H.—Poet., of Ceres, H.— As substn., a secret, mystery: nox arcanis fidissima, O.: arcani Fides prodiga, H.: si quid arcani fuerit, L.: prodere, Iu.: fatorum arcana, V.: Iovis, secret decrees, H.
-
…instituam, festosque dies de nomine Phoebi. Te quoque magna manent regnis penetralia nostris hic ego namque tuas sortes arcanaque fata, dicta meae genti, ponam, lectosque sacrabo, alma, viros. Foliis tantum ne carmina manda…
Vergil, Aeneid
-
…vir legavit argentum omne quod suum esset, idcirco quae in nominibus fuerunt legata sunt. Multum enim differt in arcane positum sit argentum an in tabulis debeatur. ex contrario autem sic Non debet ea mulier cui vir bonorum suorum…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…ex ratione sumptus offensio, non appareret. ille sic dies. postridie ax Arpinati profecti sumus. ut in Arcano Quintus maneret dies fecit, ego Aquini, sed prandimus in Arcano. nosti hunc fundum. quo ut venimus…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Philogenes mecum nihil umquam de Luscenio locutus est ; de ceteris rebus habes Dionysium. sororem tuam non venisse in Arcanum miror. de Chrysippo meum consilium probari tibi non moleste fero. ego in Tusculanum nihil sane hoc tempore ;…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…et nos et inter se amant. expolitiones utriusque nostrum sunt in manibus sed tua ad perfectum iam res rustica Arcani et Lateri. praeterea de aqua, de via nihil praetermisi quadam epistula quin enucleate ad te perscriberem. sed…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…pronuntiat Pompeium celeriter subsidio venturum hortaturque eos ne animo deficiant, quaeque usui ad defendendum oppidum sint parent. ipse arcano cum paucis familiaribus suis colloquitur consiliumque fugae capere constituit. cum vultus Domiti cum oratione non consentiret, atque omnia…
Julius Caesar, Civil War
-
…Romae essem teque, mi carissime et suavissime frater, ad eam diem, ut sperabam, viderem. aedificationem Arcani ad tuum adventum sustentari placebat. fac, mi frater, ut valeas quam primuinque venias. Scr. Romae…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…hac Pyladea amicitia multorum te benivolentia praeclare tuebere et munies. At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico. sed fac ista esse non inportuna ;…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…incommoda, tanta praesertim, spectaculo esse nollem ; cui te meo nomine inimicum esse nolo. Scr. in Arcano vii Id. Apr. a. . CICERO ATTICO SAL. cum quod scriberem plane nihil haberem, haec…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…gratum si me de his rebus et si quid erit aliud quod scire opus sit feceris certiorem. ego in Arcano opperior dum ista cognosco. Scr. in Arcano vii Id. Apr. a. . CICERO ATTICO SAL…
Cicero, Epistulae ad Atticum