arca
arca, a place for safe-keeping, chest, box
- I Lit.
- A In gen.: arca vestiaria, Cato R. R. 11, 3: ex illā oleā arcam esse factam eoque conditas sortes, Cic. Div. 2, 41, 86; Suet. Tib. 63: arca ingens variorum venenorum plena, id. Calig. 59 al.—Very freq.,
- B Esp.,
- 1 A box for money, a safe, a coffer, and particularly of the rich, and loculi was their purse, porte-monnaie, while sacculus was the pouch of the poor, Juv. 1, 89 sq.; 11, 26; cf. id. 10, 25; 14, 259 Ruperti, and Cat. 13, 8; Varr. L. L. 5, § 182 Müll.: populus me sibilat: at mihi plaudo Ipse domi, simul ac nummos contemplor in arcā, Hor. S. 1, 1, 67.—Hence, meton., like our purse, for the money in it: arcae nostrae confidito, rely upon my purse, Cic. Att. 1, 9; id. ad Q. Fr. 2, 12; id. Par. 6, 1; Cat. 23, 1; Col. 3, 3, 5; 8, 8, 9; Plin. Ep. 3, 19, 8; Sen. Ep. 26 fin.— Hence, ex arcā absolvere aliquem, to pay in cash upon the spot (opp. de mensae scripturā absolvere), Ter. Ad. 277 Don.; cf. id. Phorm. 922 Don., and arcarius.—And of public money, state treasure, revenues (late Lat.): frumentaria, Dig. 50, 4, 1, § 2: vinaria, Symm. Ep. 10, 42 al.—
- 2 A coffin (cf. Smith, Dict. Antiq.), Liv. 40, 29; cf. Plin. 13, 13, 27, § 85; Val. Max. 1, 1: cadavera Conservus vili portanda locabat in arcā, Hor. S. 1, 8, 9; Luc. 8, 736; Dig. 11, 7; Inscr. Orell. 3560; 4429.—
- II Transf. Of any thing in the form of a box or chest.
- A Noah's ark (eccl. Lat.), Vulg. Gen. 6, 14 sqq.; ib. Matt. 24, 38; ib. Heb. 11, 7 al.—
- B In Jewish antiq., the Ark of the Covenant (eccl. Lat.): arca foederis, Vulg. Deut. 10, 8: arca foederis Domini, ib. Num. 10, 33: arca testimonii, ib. Exod. 26, 34: arca testamenti, ib. Heb. 9, 4: arca testamenti Dei, ib. Jer. 3, 16: arca Domini, ib. Jos. 4, 4: arca Dei, ib. 1 Reg. 11, 17; and absol.: arca, ib. Exod. 30, 6; ib. Deut. 10, 5.—
- C A small, close prison, a cell: (Servi) in arcas coniciuntur, ne quis cum iis colloqui possit, Cic. Mil. 22 fin.; cf. Fest. p. 264 Müll. —
- D In mechanics, the water-box of a hydraulic machine, Vitr. 10, 13.—
- E A watercistern, a reservoir, Vitr. 6, 3.—
- F A quadrangular landmark; cf. Scriptt. Agrim. pp. 119, 222, 223, 271 Goes.
~arum clustella reserantur
~a libraria
sit thesaurus tuus ecclesia et ornamenta illius non archa singularis
~a vel scrinium,scrin
ad conducendum ~am de Winton’ ad Lond’
in custamento ducendi archam monetariorum
thecam obfirmatam archa reposuit et ‥ arche clavem secum asportavit
fregerunt archam ipsius A. ‥ et in roberia ceperunt scrinium suum
peccunia ‥ apud prioratum S. Frideswyde ‥ in archa communi ‥ reponatur
nec archam habeant nec clavem
~a jam facta, si resolvatur et iterum conjungantur partes, eadem ~a erit
j magna archa cum ferro ligata
altera pars [(cirograffi ] remaneat in ~a communi, in qua sunt tres serrure
versus predictos Judeos ipsum H. inde quietum esse faciatis; cartas etiam et pedes cyrographorum ‥ ab archa extrahi et ei deliberari faciatis
de ‥ debitis ‥ in quibus ‥ alicui Judeo tenebatur per archam domini regis apud Eboracum
quod custodes †archiarum Londoniarum ‥ amoveantur et ‥ eligantur duo alii de legalibus et discretioribus Christianis et duo alii de legalibus Judeis Londoniarum quibus archa committatur custodienda(
archa cyrographorum Londonie
archa Judeorum
melius est te Deum habere in archa cordis quam aurum in archa cubilis
hoc igitur memori figatur pectoris area(
perfidie promptuarium, sentina avaricie, ‥ ~a malicie, ‥ Michael atte Pole
j archa ad bultandum
in clavis ferreis pro reparacione arche farinalis
in j serrura pendente empta pro archa multure;‥ pro reparacione arche aquatice
de A. Milner pro ~a pro multura reservata asportata de molendino
unumspowte per quod farrina descendit a molar' in ~am multure
de j d. ‥ pro quadam ~a ponenda in aqua domini
de ~is anguillarum
licenciam ‥ piscandi per ~as, recia aut alia instrumenta
archas omnes pro portu ordinatas ‥ implebunt et locabunt ac lapidibus onerabunt
cujus corpus ‥ adposuerunt desuper ~am in qua incorrupta ejusdem patris membra locaverant(
incenset ‥ ~am in qua continentur reliquie
de mundis [animalibus ] septena septena ‥ bicameratam et tricameratam leguntur ~am gregatim ingressa
cum cuncta animantium semina in arca conclusa fuerint
omnium mortalium finis ‥ preter eos qui salvandi erant in archa
anno vite Noe c, inundante diluvio, cum septem animabus archam intravit
o libri! ‥ vos [estis ] ~a Noe et scala Jacob
per hunc cubitum [geometralem ] archa Noe fabricata est
veluti Oza ~am testamenti ‥ contingere non metuens
arca Dei ‥ / ducta per Azotos
[Levite ] portabant ~am federis
arca Philisteis cessit
‘tollite librum istum et ponite illum in latere ~e federis Domini’ []. O locus idoneus et bibliothece conveniens! Deut. xxxi 26
- 1. doos, kist;
- 2. geldkist [aerata; ferrata]; kas; (meton.) geld in een kist;
- 3. iets dat op een kist lijkt: (a) sarcofaag; (b) gevangeniscel; (c) (eccl.) ark.
Adrianus ager... finitur per rationem Arcarum, riparum, etc.Idem :
Limitum delineatio est per rationem Arcarum.Lex Wisigoth. lib. 10. tit. 3. § 3 :
Quotiescunque de terminis fuerit orta contentio, signa, quæ antiquitus constituta sunt, oportet inquiri : id est, aggeres terræ sive Arcas, quas propter fines fundorum antiquitus apparuerit fuisse constructas, congestas.Charta Theodemiri Regis Gallæciæ æræ 610. apud Bivarium in Notis ad Pseudochronicon Maximi pag. 451 :
Unicuique civitati suam tribuimus diffinitionem, seu portionem, ac per villarum cacuminaque montium, seu antiquorum castrorum, vel Archarum confinia eis terminos ingessimus.Est igitur
Et perquisierunt terminos de ipsa villa, Archas et fixorias et vindenates... et testificaverunt et juraverunt, et fuerunt per ipsas Archas et fixorias.Alia ann. 881. n. 116 :
Cellam S. Clementis cum... terminis suis alque Archis.Occurrit ibi rursum, et in aliis ibid. n. 118. 119.
Mamoa. Charta Alphonsi III. circa ann. 897 : (Confirmamus antiquos limites,)
quos priores nostri interposuerunt et ageres terræ sive Archas, prope quos fines fundarunt, apparuerunt antiquitus fuisse congestas, atque constructas : lapides, quos per indicia terminorum notis evidentibus sculptos vel constat fuisse fixos, etc.quæ conferas cum lege Wisigothorum loco supra laudato, ubi monendum in Hispanico esse
era, unde interpres videtur legisse
areas.
Invenies Arcellam in trifinio positam.Frontinus :
Asculanus ager terminis Claudianis in modum Arcellæ est demeritus.Apud Cæsarium in Regula ad Virgines cap. 26.
Arcella, cistula est.
Arcellula, apud Gregorium Turon. lib. 10. Hist. cap. 16. Vide Theodericum in Hist. Translat. S. Celsi Episc. Trevir. n. 17.
Miramur, tanta animositate fuisse litigatum, quod aut terminis, testibus, aut fluminum ripis, aut Arcaturis constructis, aliisque signis evidentibus constat esse definitum.
Petrus filius Christiani de Pampro dudum pro malis, quæ dicebat et faciebat Monachis suis dominis, captus est et compeditus, et in arca missus.Ibidem :
Aymericus Calvet captus fuit et compeditus, et in eadem Arca missus ; unde exiit per sigillum Comitis et Episcopi.Etiamnum quasi ab
Aliquem in custodiam tradere.
Archa B. M. visitata cum aliis Archis, videlicet SS. Euberti et xj. millium Virginum, defertur ad ipsam processionem candelis et tædis accensis.]
Arca Pop. Rom. apud Grut. 1033. 8.
Arca publica, 386. 4.
Judex arcæ Galliarum 455.10.
Arca vicarianæ sedis, apud Senatorem lib. 2. Epist. 24. Vita Ludovici Pii ann. 814 :
Ut singulis annis septem millia solidorum auri Arcæ publicæ inferet. In Arca publica functionem exsolvere,in Lege Wisig. lib. 5. tit. 14. § 19.
IndeProtinus astanti Diacono, quem more priorum Antistes sanctæ custodem legerat Arcæ.
Arcarii, Arcarum Ecclesiæ custodes, de quibus infra. Vide
Aricula 1.
Omnia autem placita,... exceptis solummodo placitis de expeditione mea, et bello, si ortum fuerit, de placito monetæ, quod quidem in abbatis curia judicabitur, sed apud Arcam monetæ terminabitur.
In die Jovis sancti et die Veneris, si episcopus S. Rufinæ recipit jus, quod consuevit habere, videlicet Archam et altare, ex quo pulsatur ad matutinum usque dum finitur officium, etc.
Arca da piedade, Lusitanis olim Arca in quam immittebantur oblationes, quibus redimendi erant captivi. Vide S. Rosa Elucidarii Suppl. pag. 10.
In collegiatam ecclesiam cum Archa, sigillo et aliis collegialibus insigniis... erigimus.Libert. villæ de Sarlato ann. 1370. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 339 :
Super jurisdictione, Archa consulatu et domoOccurrit passim. Vide in Campana 2.communi de Sarlato, etc.
Non permittantur Prædicatores super Arcas celebrare, nec pulsare campana per vicos, nec loqui in Ecclesiis, nec præsentare reliquias ; sed tantum deferant ferenda, et Sacerdotes pro illis loquantur.f. areas, cœmeteria
altaria portatilia.
Arca Granaria minore ferro legata, valente siliquas aureas duas.
Bartholomæus de muro donat Monasterio Charitatis... Arcas viginti Annonæ modios capientes.Tabular. Dunense :
Gaufredus Vicecomes... misit famulos suos ad domum ubi erat Archa cum Annona, et invenerunt ipsam Archam firmatam... cumque vidissent famuli quod Archa plena esset Annona, dimiserunt eam, et illa vice nihil de annona abstulerunt.
Domus stomachi, Commodiano instr. 76. Papias :
arca, pro
Orca, apud Constantinum African. lib. 2. Commun. locor. Medic. cap. 6. cujus lemma est,
de spatula, furcula, vel Orca. Nam, ut ait idem Auctor, furcula est,
ubi spatiositas est pectoris. Sic
pectoreusurpat Fortunatus in Præfat. ad libros de Vita S. Martini :
Id est, pectus. Et lib. 1. de Vita ejusdem Sancti, ubi mortuum ab eodem resuscitatum describit :Nam celsum meritis Martinum ad sidera notum, Cum sint vota mihi, non valet Arca loqui.
Et lib. 3 :Incubuit super exanimis pallentia membra, Et premit Arca sacri, ne hunc deprimat arca sepulcri.
lib. 4. Poëm. 11.Quæ facies, oculi, gena, pes, Arca, figura.
Arca pectoris, lib. 7. Poëm. 8. lib. 8. Poëm. 5. de Deipara :
Nos etiam Galli usitato loquendi modo. hanc corporis sentinam,Infra Arcam abscondens fulgida luna jubar.
Venter. Ita Anglis
pectus. Vide Capsum.
Arcabouçoet
Arcaboiço. Vide S. Rosa de Viterbo Elucid. tom. 1. pag. 134.
Propter quod et fratres prædicti monasteriiin Chartul. eccl. Autiss. ad ann. 1286. fol. 523. Chartul. Celsinian. ch. 96 :(de Hylda) in sulta eorum censum de tribus Arcis, quas eligimus tantum ad vitam nostram, nobis concesserunt ; ita tamen ut si Arcæ ipsæ, quas elegerimus, in tantum deteriorentur, ut censum solvere non possint, etc. Arca vineæ,
Duos modios S. Petro dimitto, et alios duos ad quatuor presbiteros,... unum tonellum et duas Archas dimitto sorori meæ.Ch. 435 :
Dono... mediam mansionem cum tres tonnas et vj.Ch. 458 :Arcas, et in alio unam vineam de medio planto.
Dono ad eumdem locum mansionem unam,... et in ipsa mansione x. modios de vino cum ipsa tonna, et unum modium de annona cum ipsa Arca.Et ch. 881 :
Dimitto de annona sex modios cum ipsas Arcas.Vide in Archa 6. et infra Arcata 2.
Cum... dedisset idem rex(Navarræ) quod nulla Archa ante prædictam domum de cetero poneretur, quamdiu idem Garsias viveret, nisi de voluntate ipsius ; nos... protestamur, quod post decessum ipsius Garsyæ, dictus rex aut hæres ejus, si voluerit, possit ponere de jure illam Archam ante dictam domum in nundinis antedictis.
Ponte arcus, Gall.
- ARC-, a place for safe-keeping, chest, box: ex oleā facta: cui vestis putrescat in arcā, H.—A money-box, coffer, safe: nummos contemplor in arcā, H.: ferrata, an ironed moneychest, Iu.: arcae nostrae confidito, rely upon my purse.—A small prison, cell: in arcas conici.—A coffin, L.—A bier: cadavera locabat in arcā, H.
-
…percussus esset ab eo, qui arcam ferebat, cum ille diceret cave, rogavit num quid aliud ferret praeter arcam. Est etiam stultitiae salsa reprehensio, ut ille Siculus, cui praetor Scipio patronum causae dabat hospitem suum ,…
Cicero, de Oratore
-
…pars erat regiae exigua, in quam ipse habitandi causa initio erat inductus, et theatrum coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro…
Julius Caesar, Civil War
-
…est, id expensum cuipiam sit, certe nihil potest esse detractum. sin aliquid domum tulerunt, ex eorum arca, e ra. .. deorum hominumque fidem testis non invenitur in ducentiens et triciens sestertio quam multorum hominum…
Cicero, pro Fonteio
-
…ad me scripsisti, vehementer exspecto. quicquid eiusdem generis habebis dignum Academia tibi quod videbitur ne dubitaris mittere et arcae nostrae confidito. genus hoc est voluptatis meae ; quae γυμνασιώδη maxime sunt, ea quaero. Lentulus navis suas…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…generi quasi contrarium est ridiculi genus patientis ac lenti, ut, cum Cato percussus esset ab eo, qui arcam ferebat, cum ille diceret cave, rogavit num quid aliud ferret praeter arcam. Est etiam stultitiae salsa reprehensio…
Cicero, de Oratore
-
…crux. nullas fecit sperata libertas. quid hac quaestione certius subito adrepti in quaestionem tamen separantur ceteri et in arcas coniciuntur ne quis cum eis conloqui possit hi centum dies penes accusatorem cum fuissent ab eo ipso accusatore producti sunt…
Cicero, pro Milone
-
…consule praetorem renuntiari, si modo eadem prima littera competitorem habuisset aliquem, aedilitatem duobus in locis, partim in arca, partim in hortis suis conlocavit signum de busto meretricis ablatum isti dedit, quod esset signum magis istorum quam…
Cicero, de Domo sua
-
…loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita minora castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc, quo liberius ac sine…
Julius Caesar, Civil War
-
…ubi alter HS, alter ccciↃↃↃ iↃↃↃ quod sit in societatem adfert nisi idcirco moleste pateris quod HS tu ex arca proferebas, HS ccciↃↃↃ iↃↃↃ ex disciplina et artificio promebat ; Roscius ;. quam enim spem et…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…; quoniam armorum suspicio nulla est, tela non video, non vis, non caedes, non Capitoli atque arcis obsessio est, sed accusatio perniciosa, iudicium acerbum, res tota a tribuno pl. suscepta contra rem publicam…
Cicero, pro Rabirio Perduellionis Reo
ARCA(λάρναξ, κιβωτός, κυψέλη, in Homer χηλός), a chest or coffer.
1. Greek.In the Homeric poems, and probably far on into historic times, the armarium, press or cupboard, was unknown to the Greeks; a box was the only depository for valuables. The λάρναξ of Homer was of no great size: the golden λάρναξ in which the ashes of Hector are laid after his funeral is evidently a quite small casket (Il. 24.795); and Hephaestus keeps his blacksmith's tools in a silver one (ib. 18.413). But the Homeric word for the ordinary clothes-chest is χηλός: the outfit of Achilles is a χηλὸς filled by Thetis with costly tunics and rich carpets, and in it he keeps his most precious cup (Il.. 16.221): the presents of Alcinous and his courtiers to Ulysses are similarly packed by Queen Arete and her handmaids, and likewise consist of raiment, gold and silver (Od. 9.424, 438; 13.10, 68).
In the early historic period the chest (κυψέλη) from which Cypselus the tyrant of Corinth (cir. 660 B.C.) derived his name was of cedar inlaid with gold and ivory, and was shown at Olympia more than 800 years later. Pausanias, who describes it minutely (5.17.5 ff.), tells us that it was covered not only with figures but with inscriptions, some written the ordinary way, others βουστροφηδόν, a term he explains. This would seem to show that the inscriptions were of different dates; Pausanias even hints (5.19.10) that they may all have been later than the chest itself.
At Athens, in the time of the Thirty (B.C. 404), money and valuables are kept in a κιβωτὸς in an inner chamber (δωμάτιον, Lys. c. Eratosth. [Or. 12], § 10). Treasure-chests are λάρνακες in Herodotus (Hdt. 3.123).
On Greek vase paintings the λάρναξ or κιβωτὸς is frequently introduced in mythological subjects. In the illustration (from Overbeck, Kunst-Mythologie, Tafel 6.3) a workman is seen in the act of shutting up Danae and the infant Perseus in the λάρναξ: Acrisius stands by. The epithet
δαιδαλέα, in Simonides' famous poem (44, Bergk), is here sufficiently explained.
[W.W] 2. Roman. 2. Roman.The arca was a chest or coffer in which the Romans were accustomed to place valuables (arca vestiaria, Cato, Agr. 11, 3; cf. Suet. Cal. 59, Tib. 63), but was more particularly the chest in which money was kept (Varr. L. L. 5.182; Hor. Sat. 1.1, 67 ; Catull. 23.1). It stood in the atrium of the house (Serv. ad Verg. A. 1.730, 9.648-Z2), and was made either of iron (Appian, App. BC 4.44), or of wood bound with iron or bronze (ferrata, Juven. 11.26; aerata, id. 14.259). Its size may be inferred from the story of the proscript who remained concealed for several days in the iron area of his libertus (Appian, l. c.; Dio Cass.; Suet. Oct. 27). It is opposed to the smaller loculi (Juven. 1.89, 90) and sacculus of the poor (Juven. 11.26). These arcae were so common that the word is used as equivalent to money (Cic. Att. 1.9; Plin. Ep. 3.19. 8); and ex area solvere or persolvere means to pay in ready money (Donat. ad Ter. And. 2.4, 13; Phorm. 5.8, 29). The arca was under the care of the porter (atriensis), and in great houses an arcarius had the charge of it, and made the disbursements (Dig. 40, tit. 5, s. 41.17). In inscriptions (Orelli, 2890) we find a servus arcarius in the imperial palace. Two arcae have been found in a house at Pompeii (one of which is figured below), backed into a pillar of the atrium; they were slightly raised from the floor by a ledge of brickwork, but kept firm by a strong nail passing through the bottom of each into the floor. (Niccolini, Case di Pomp. pl. xxxiii. apud Daremberg and Saglio, s. v.) Bronze plates (crustae) belonging to an arca were also found in the quaestor's house in Pompeii (Becker-Göll, Gallus, 2. p. 360 seq.).
Roman Arca or Treasure-chest. (From Pompeii.)ARCA PUBLICA, or simply ARCAwas the treasury of the municipal towns, whether coloniae, municipia, or praefecturae: the name frequently occurs in inscriptions (Orelli, Inscr. 1760). The name was also applied to the treasury of a collegium, such as that of the Pontifices (Orelli, 2145, 4549), of the Vestals (1175), of the Seviri Augustales (2258), &c. In Rome, under the empire, the area publica signified the city-funds, which were distinct from the aerarium and the fiscus, and the administration of which belonged to the Senate (Vopisc. Aurel. 20). Subsequently it formed a department of the fiscus, and was divided into several departments, whence we read of an area frumentaria, area olearia, area vinaria, &c. (Symm. Ep. 10.33, 42; Cassiod. 2.42; Dig. 50, tit. 4, s. 1). The arcarius was a financial officer in the municipal towns and the provinces, whose name constantly occurs in inscriptions. (See Index to Orelli, Inscr.) Thus we find mention of the area Galliarum, the provincial chest. (Marquardt, Röm. Staatsv. i. pp. 119, 370.)
3. coffin.ARCAthe coffin, usually of stone, more commonly called sarcophagus, but sometimes of common material (vili in arca, Hor. Sat. 1.1, 9), in which the body was buried. (Liv. 40.29, 3; Lucan (Luc. 8.736; Plin. Nat.13.84; Val. Max., n. 12; Aur. Vict. 42; Dig. 11, tit. 7, s. 7; Orelli, Inscr. 3560, 4396.)
4. Cell for prisoners.ARCAa strong cell, made of oak, in which criminals and slaves were confined (Cic. Mil. 22, 60: Fest. s. v. Robum).
[W.S](κιβωτός). A chest or coffer, is used in several significations, of which the principal are: (1) A chest in which the Romans were accustomed to place their money; and the phrase ex arca solvere had the meaning of paying in ready money. These chests were either made of or bound with iron or other metals. The term arcae was usually applied to the chests in which the rich kept their money, and was opposed to the smaller loculi, sacculus, and crumena.
(2) The arca was frequently used in later times as equivalent to the fiscus—that is, the imperial treasury. See aerarium; fiscus.
(3) The arca also signified the coffin in which persons were buried, or the bier on which the corpse was placed previously to burial.
(4) It was also a strong cell made of oak, in which criminals and slaves were confined.