arceo
arceo, to shut up, enclose
BWL
to prevent someone from entering
Frieze-Dennison Vergil
- To shut up, to enclose.
- A Lit.: arcere est continere, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.: alvus arcet et continet quod recipit, Cic. N. D. 2, 54, 136: orbis caelestis arcens et continens ceteros, id. Rep. 6, 17: nos flumina arcemus, dirigimus, avertimus, id. N. D. 2, 60, 152: hos quidem ut famulos vinclis prope ac custodiā arceamus, shut in, confine, id. Tusc. 2, 21, 48 (cf. Doed. Syn. II. p. 426).—
- B Trop.: videbam audaciam tam immanem non posse arceri otii finibus, Cic. Har. Resp. 3.—Also, to keep in order: arcendae familiae gratiā, Paul. ex Fest. s. v. noverca, p. 175 Müll.—
- II To keep or hold off, to prevent from approaching, to keep at a distance: arcere prohibere est, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.; constr. absol. aliquem, with ab, the simple abl., poet. also with dat.
- α Absol. aliquem: ille tenet et scit ut hostium copiae, tu ut aquae pluviae arceantur, Cic. Mur. 9, 22; so, aquam pluviam, aquas pluvias arcere, Cic. Top. 10, 43, and Dig. 39, 3: platanus solem arcet, Plin. 12, 1, 5, § 11: somnos ducere et arcere, Ov. M. 2, 735: Odi profanum vulgus et arceo, Hor. C. 3, 1, 1.— With an abstr. object: transitum hostis, to arrest, hinder, Liv. 26, 41.—Poet. and in post-Aug. prose, with inf. as object, to hinder, prevent: quae (dicta) clamor ad aures Arcuit ire meas, Ov. M. 12, 427: plagamque sedere Cedendo arcebat, id. ib. 3, 89; so id. P. 3, 3, 56; Stat. S. 2, 1, 34; id. Th. 1, 455; Sen. Hippol. 805; Sil. 13, 341 al.; Tac. A. 3, 72.— And without object: arcuit Omnipotens, Ov. M. 2, 505.—
- β With ab: tu, Juppiter, hunc a tuis aris ceterisque templis arcebis, Cic. Cat. 1, 13 fin.: homines ab injuriā, etc., id. Leg. 1, 14: haec aetas a libidinibus arcenda est, id. Off. 1, 34, 122: homines ab improbitate, id. Par. 3, 2, 23: famulas a limine templi, Ov. F. 6, 482: aliquem ab amplexu, id. M. 9, 751: ignavum, fucos, pecus a praesepibus arcent, Verg. G. 4, 168.—
- γ With the simple abl. (not with persons): primordia genitali concilio arceri tempore iniquo, Lucr. 1, 183: illum ut hostem arcuit Galliā, Cic. Phil. 5, 13 fin.: te dominus illis sedibus arcebit, id. ib. 2, 40 fin.; so id. Tusc. 1, 37, 89: Virginiam matronae sacris arcuerant, Liv. 10, 23: aliquem aditu, id. 42, 6; so Suet. Ner. 46; Luc. 10, 499: aquā atque igni arcebatur, Tac. A. 3, 23; so id. ib. 3, 50 (cf. aqua, I. B. 3.) al.: arceor aris, Ov. M. 6, 209: patriis penatibus, id. ib. 9, 446 al.: aliquem funesto veterno, i.e. to protect, guard, Hor. Ep. 1, 8, 10: classes aquilonibus, id. A. P. 64 et saep.—
- δ With dat., to keep off something from: oestrum pecori, Verg. G. 3, 155 (cf.: Solstitium pecori defendite, id. E. 7, 47: mortem fratri depulit, Ov. H. 14, 130; and the Gr. ἀμύνειν νηυσὶ θοῇσι πῦρ, Hom.Il. 9, 435; 9, 347; v. also Rudd. II. p. 150).
- 1. in-, opsluiten; omheinen; indammen [flumina];
- 2. (metaf.) binnen de perken houden [audaciam];
- 3. afweren, op een afstand houden, afhouden van; verhinderen, voorkomen [(m. acc.) copias hostium; solem; (van, tegen: ab of abl.) Campanos a vallo; alqm ab iniuria; vim a portis moenibusque; hostem Galliā; alqm foro]; (ook m. inf., zelden m. ne of quin);
- 4. (poët.) beschermen, behoeden (tegen, voor: abl.; ab) [classes aquilonibus].
- ARC-, to shut up, enclose: alvus arcet quod recipit: famulos vinclis, confine: arcebant vincula palmas, hampered, V.—Fig., to confine, restrain: audaciam otii finibus.—To prohibit access, keep away, hold off, keep at a distance: hostium copias: somnos, O.: volgus, H.: ferro contumeliam, avert by the sword, L.: hunc a templis: a munimentis vim, L.: aliquem ab amplexu, O.: eum ab illecebris peccantium, protect, Ta.: te illis aedibus: agro, L.: Virginiam matronae sacris, L.: arceor aris, O.: patriis penatibus, to banish, O.: aliquem funesto veterno, to protect, H.: Aenean periclis, V.: progressu: hunc (oestrum) pecori, to keep off, V.: arcuit Omnipotens, averted(the blow), O.—To hinder, prevent: quae (dicta) clamor ad aures Arcuit ire meas, O.: alqm alqd ad urbīs conferre, Ta.: illos, quin ascendant, L.: collis arcebat, ne adgrederentur, L.
-
…hunc et huius socios a tuis ceterisque templis, a tectis urbis ac moenibus, a vita fortunisque civium omnium arcebis et homines bonorum inimicos, hostis patriae, latrones Italiae scelerum foedere inter se ac nefaria societate coniunctos aeternis suppliciis…
Cicero, in Catilinam
-
…, subito exorerentur incerto spatio atque alienis partibus anni, quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali concilio possent arceri tempore iniquo. Nec porro augendis rebus spatio foret usus seminis ad coitum, si e nilo crescere possent ;…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…et rapti Ganymedis honores. His accensa super, iactatos aequore toto Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli, arcebat longe Latio, multosque per annos errabant, acti fatis, maria omnia circum. Tantae molis erat Romanam condere…
Vergil, Aeneid
-
…, tendebantque manus ripae ulterioris amore. Navita sed tristis nunc hos nunc accipit illos, ast alios longe submotos arcet harena. Aeneas, miratus enim motusque tumultu, Dic ait O virgo, quid volt concursus ad amnem Quidve…
Vergil, Aeneid
-
…nobis gloriosa, patriae calamitosa, in villa quadam campi Atinatis maneres magnamque partem noctis vigilasses, ad lucem denique arcte et graviter dormire te coepisse. itaque, quamquam iter instaret, se tamen silentium fieri iussisse neque esse passum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…rei publicae. videbam illud scelus tam importunum, audaciam tam immanem adulescentis furentis, nobilis, vulnerati non posse arceri oti finibus erupturum illud malum aliquando, si impunitum fuisset, ad perniciem civitatis. non multum mihi sane post…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…et temeritatis tuae. non enim te dominus modo illis sedibus sed quivis amicus, vicinus, hospes, procurator arcebit. at quam multos dies in ea villa turpissime es perbacchatus ab hora tertia bibebatur, ludebatur, vomebatur .…
Cicero, Philippicae
-
…possis, sic, si aqua pluvia in urbe nocet, quoniam res tota magis agrorum est, aquae pluviae arcendae adigere arbitrum non possis. ex eodem similitudinis loco etiam exempla sumun tur, ut Crassus in causa Curiana exemplis…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…aqua pluvia ultimo genere ea est quae de caelo veniens crescit imbri, sed propiore, in quo quasi ius arcendi continetur, genus est aqua pluvia nocens eius generis formae loci vitio et manu nocens, quarum altera iubetur ab…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…initio belli Punici denuntiaret ne oppugnaret Saguntum. quod vero ita avocatur a Mutina ut ab urbe tamquam pestifera flamma arceatur, quam habet ignominiam, quod iudicium senatus quid, quod a senatu dantur mandata legatis ut D. Brutum…
Cicero, Philippicae