ascendo
ascendo, to mount, climb, ascend, scale, go up
- I Lit. (opp. descendo; and diff. from escendo, which designates a climbing, mounting upon some high object, and involves the idea of exertion; cf. Oud. ad Caes. B. G. 7, 27; Suet. Caes. 61; Ochsn. Ecl. pp. 287 and 288; Doed. Syn. IV. pp. 60 and 61; it often interchanges with escendere in MSS.; cf. e. g. Halm ad Nep. Epam. 4, 5; id. Them. 8, 6, and v. examples below; class.; in Cic. and in Vulg. very freq.), constr. most freq. with in, but also with ad with super, supra, contra, adversus, with acc., and absol. (in Cic. in the lit. signif., except once with the acc., always with in with acc.; but in the trop. signif. in all constrr.).
- α With in with acc.: in navem ascendere, Plaut. Rud. 2, 2, 20 (325); 2, 6, 54 (538) Fleck.: ascendere in naviculam, Vulg. Matt. 8, 23: in triremem ascendit, Nep. Alcib. 4, 3 (in id. Epam. 4, 5, and Them. 8, 6 Halm now reads escendere): in arborem ascendere, Vulg. Luc. 19, 4: ut in Amanum (urbem) ascenderem, Cic. Fam. 15, 4, 8: ascende in oppidum, Vulg. Jos. 8, 1: lex peregrinum vetat in murum ascendere, Cic. de Or. 2, 24, 100: in equum, id. Sen. 10, 34: in caelum, id. Am. 23, 88; so id. Tusc. 1, 29, 71 (B. and K., escendere); id. Dom. 28, 75; id. Mil. 35, 97 (cf. id. Leg. 2, 8: ascensus in caelum): inque plagas caeli, Ov. M. 11, 518: cavete, ne ascendatis in montem, Vulg. Exod. 19, 12; 24, 13; ib. Matt. 5, 1; ib. Marc. 3, 13: in tribunal ascendere, Cic. Vatin. 14, 34 (B. and K., escendere); so Liv. 2, 28 Drak. (Weissenb., escendere): in contionem, Cic. Att. 4, 2, 3 (B. and K., escendit); so Liv. 3, 49; 5, 50 (Weissenb., escendere, in both these pass.): in Capitolium ascendere, id. 10, 7: sin vestram ascendisset in urbem, Verg. A. 2, 192.—
- β With ad. ad Gitanas Epiri oppidum, Liv. 42, 38: ad laevam paulatim, Sall. C. 55, 3.—
- γ With acc. or loc. adv.: navem ascendit, Ter. Ad. 703; Phaedr. 4, 22, 9; Vulg. Marc. 4, 1; ib. Luc. 8, 37: ascendit classem, Tac. A. 2, 75: montīs cum ascendimus altos, Lucr. 6, 469: montem, Juv. 1, 82, and Vulg. Psa. 103, 8; cf.: summum jugum montis ascendere, Caes. B. G. 1, 21: fastigia montis anheli, Claud. Rapt. Pros. 3, 383: altitudinem montium, Vulg. Isa. 37, 24: currus, Lucr. 5, 1301 (Lachm., escendere); so Vulg. 3 Reg. 12, 13: adversam ripam, Cic. Div. 1, 28, 58: murum, Caes. B. G. 7, 27; so Verg. A. 9, 507, and Vulg. Jer. 5, 10: equum, Liv. 23, 14; so Suet. Caes. 61, and Vulg. Psa. 75, 7: ascendit Capitolium ad lumina, Suet. Caes. 37: deus adscensurus, Olympum, Tib. 4, 1, 12: magnum iter ascendo, Prop. 4, 10, 3: illuc solita est ascendere filia Nisi, Ov. M. 8, 17; 11, 394: quo simul ascendit, id. ib. 7, 220.—Also pass.: si mons erat ascendendus, Caes. B. C. 1, 79: primus gradus ascendatur, Vitr. 3, 3: porticus adscenduntur nonagenis gradibus, Plin. 36, 13, 19, § 88 (Jan, descenduntur): ascenso simul curru, Suet. Tib. 2 fin.: ne ascensis tanti sit gloria Bactris, Prop 4, 3, 63.—
- δ Absol., of persons ex locis superioribus desuper suos ascendentes protegebant, Caes. B. C. 1, 79: quā fefellerat ascendens hostis, Liv. 5, 47: Ascendit ergo Abram de Aegypto, Vulg. Gen. 13, 1; 19, 30: Ascende huc, ib. Apoc. 4, 1; 12, 12.—Of things: fons ascendebat de terrā, Vulg. Gen. 2, 6: sicut ascendit mare fluctu, ib. Ezech. 26, 3: jam ascendit aurora, ib. Gen. 32, 26: ascendit ignis de petrā, ib. Jud. 6, 21: ascendet fumus ejus, ib. Isa. 34, 10; ib. Apoc. 8, 4: vidit ascendentem favillam de terrā, ib. Gen. 19, 28: ascendet sicut virgultum, ib. Isa. 53, 2; 5, 6: germen eorum, ut pulvis, ascendet, ib. ib. 5, 24.—Also, after the Greek, to go aboard ship, to go out to sea (eccl. Lat.): ascendentes navigavimus, ἐπιβάντες, Vulg. Act. 21, 2: Et ascenderunt, ἀνήχθησαν, ib. Luc. 8, 22.—
- II Trop.
- A Constr in like manner,
- α With in with acc.: in summum locum civitatis ascendere, Cic. Clu. 55: propter quem (ornatum) ascendit in tantum honorem eloquentia, has grown into such reputation, id. Or. 36, 125: ira ascendit in Israel, Vulg. Psa. 77, 21: Quid cogitationes ascendunt in corda vestra? ib. Luc. 24, 38; ib. Act. 7, 23.—
- β With ad: sic a principiis ascendit motus et exit paulatim nostros ad sensus, Lucr. 2, 137: aut a minoribus ad majora ascendimus aut a majoribus ad minora delabimur, Cic. Part. Or. 4, 12: propius ad magnitudinem alicujus, Plin. Pan. 61, 2: ad honores, Cic. Brut. 68, 241: ad hunc gradum amicitiae, Curt. 7, 1, 14.—
- γ With super with acc.: ira Dei ascendit super eos, Vulg. Psa. 77, 31: ascendent sermones super cor tuum, ib. Ezech. 38, 10.—
- δ With acc.: ex honoribus continuis familiae unum gradum dignitatis ascendere, Cic. Mur. 27: altiorem gradum, id. Off. 2, 18, 62: cum, quem tenebat, ascenderat gradum, Nep. Phoc. 2, 3: altissimum (gradum), Plin. Ep. 3, 2, 4.—Poet.: ascendere thalamum, i. e. matrimonium contrahere, Val. Fl. 6, 45.—
- ε Absol.: ad summam amplitudinem pervenisset, ascendens gradibus magistratuum, Cic. Brut. 81, 281; Plin. Pan. 58, 3: altius ascendere, Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 4: gradatim ascendit vox, rises, Cic. de Or. 3, 61, 227: usque ad nos contemptus Samnitium pervenit, supra non ascendit, i. e. alios non tetigit, Liv. 7, 30: donec ascenderit furor Domini, Vulg. 2 Par. 36, 16: ascendet indignatio mea, ib. Ezech. 38, 18.—
- B Esp., super, supra aliquem or aliquid ascendere, to rise above any person or thing, to surpass, to stand higher (twice in Tacitus): (liberti) super ingenuos et super nobiles ascendunt, Tac. G. 25: mihi supra tribunatus et praeturas et consulatus ascendere videor, id. Or. 7.
- —Hence, ascen-dens (ads-), entis, P. a. *
- A Machina, a machine for ascending, a scaling-ladder, Vitr. 10, 19.—
- B In the jurists, ascendentes are the kindred in an ascending line, ancestors (parents, grandparents, etc.; opp. descendentes, descendants, children, grandchildren, etc.), Dig. 23, 2, 68.
I intr. ¶ 1 monter : in oppidum Cic. Verr. 2, 4, 51 ; in Capitolium Cic. de Or. 2, 195 ; in equum Cic. CM 34 ; in cælum Cic. Mil. 97, monter à la place forte, au Capitole, à cheval, au ciel ; ad templum Liv. 42, 15, 5, monter au temple ; in trierem Nep. Alc. 4, 3, dans une trirème ; in murum Cic. de Or. 2, 100, sur les murs [de la ville] ¶ 2 [fig.] ad regium nomen Cic. Dej. 27 ; ad honores Br. 241, sʼélever au titre de roi, aux magistratures ; in altiorem locum Cic. Clu. 110 ; Sulla 5, sʼélever à une situation plus haute ; (fortuna) in quam postea ascendit Curt. 9, 8, 24, (la fortune) à laquelle il sʼéleva plus tard ; super ingenuos Tac. G. 25 ; supra tribunatus Tac. D. 7, sʼélever au-dessus des hommes de naissance libre, au-dessus des tribunats.
II tr. ¶ 1 jugum montis Cæs. G. 1, 21, 2 ; murum Cæs. G. 7, 27, 2 ; 7, 47, 7, etc., gravir le sommet dʼune montagne, escalader un mur ; navem Sall. J. 25, 5 ; Nep. Hann. 7, 6 ; Liv. 23, 11, 5, monter sur un vaisseau ; equum Suet. Cæs. 61, monter un cheval ; si mons erat ascendendus Cæs. C. 1, 79, 2, sʼil fallait gravir une montagne ¶ 2 [fig.] unum gradum dignitatis Cic. Mur. 55 ; altiorem gradum Cic. Off. 2, 62 ; summum locum civitatis Cic. Clu. 150, monter un seul degré dans les honneurs, à un degré plus élevé, au rang le plus considérable dans la cité.
- 1. stijgen, klimmen [in equum; in murum; in contionem het spreekgestoelte bestijgen, als redenaar optreden];
- 2. (metaf.) opstijgen, opklimmen, zich opwerken (tot een hoger niveau) [in tantum honorem]; II. tr.
- 1. beklimmen, bestijgen; bestormen [murum; montem; equum; navem];
- 2. (v. dieren) bespringen.
上。升。 上升。— equum vel in equum 騎馬。— navem 登舟。
Suggest a Translation
See an image
- ad + scando, to mount, climb, ascend, scale, go up: in equum: in caelum: ad Gitanas, L.: Delphos, to Delphi, L.: navem, T.: iugum montis, Cs.: illuc, O.: si mons erat ascendendus, Cs.—Fig., to rise, mount, ascend, reach: virtute in altiorem locum: ad honores: super nobiles, i. e. to surpass, Ta.: gradatim ascendere vocem, to become louder: gradibus magistratuum: summum locum civitatis.
-
…. ; Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus qui iter cognoverant summum iugum montis ascendere iubet ; quid sui consilii sit ostendit. Ipse de quarta vigilia eodem itinere quo hostes ierant ad eos contendit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nostros coicerent et pila intercepta remitterent ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum ; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope…
Julius Caesar, Gallic War
-
…carcerem deducit ; idem fit ceteris per praetores. Est in carcere locus, quod Tullianum appellatur, ubi paululum ascenderis ad laevam, circiter duodecim pedes humi depressus. Eum muniunt undique parietes atque insuper camera lapideis fornicibus iuncta ;…
Sallust, Catilina
-
…armatus hostis formidulosus virtus omnia domuerat. Sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret, properabat. Eas divitias, eam bonam famam magnamque nobilitatem putabant .…
Sallust, Catilina
-
…, quae efficeret ut absentes adessemus, mortui viveremus ; hanc denique esse cuius gradibus etiam in caelum homines viderentur ascendere. de me inquit semper populus Romanus, semper omnes gentes loquentur, nulla umquam obmutescet vetustas. quin hoc…
Cicero, pro Milone
-
…atque delapsus in flumen nusquam apparuisses, me contremuisse timore perterritum ; tum te repente laetum exstitisse eodemque equo adversam ascendisse ripam, nosque inter nos esse complexes. facilis coniectura huius somnii, mihique a peritis in Asia praedictum est…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…illa divina atque immortalia municipiorum et coloniarum et totius Italiae decreta commemorem, quibus tamquam gradibus mihi videor in caelum ascendisse, non solum in patriam revertisse ille vero dies qui fuit cum te, P. Lentule, legem de…
Cicero, de Domo sua
-
…, varii sunt ordines conlocandi. Nam aut temporum servantur gradus aut generum distributiones ; aut a minoribus ad maiora ascendimus aut a maioribus ad minora delabimur ; aut haec inaequabili varietate distinguimus, cum parva magnis simplicia coniunctis obscura dilucidis…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…praestet mens atque ratio sic, quod est extremum omnium appetendorum atque ductum a prima commendatione naturae, multis gradibus adscendit, ut ad summum perveniret, quod cumulatur ex integritate corporis et ex mentis ratione perfecta. Cum igitur ea…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…Tarentino Archyta, ut opinor, dici solitum nostros senes commemorare audivi ab aliis senibus auditum si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui…
M. Tullius Cicero, De Amicitia